30 Marzec 2017

Diagnostyka cukrzycy

Wczesne rozpoznawanie cukrzycy

Cukrzyca jest chorobą cywilizacyjną. Zapada na nią coraz więcej osób, przy czym stale obniża się wiek zachorowania. Nieleczona prowadzi do ciężkich powikłań i znacznie skraca czas życia. Warunkiem skutecznego leczenia jest wczesne rozpoznanie, najlepiej jeszcze zanim wystąpią pierwsze objawy.

Zaniepokojenie powinny wzbudzić:

  • utrata masy ciała mimo wzrostu apetytu,
  • osłabienie, senność,
  • pogorszenie ostrości widzenia.

 

Wyróżnia się dwa typy cukrzycy:

  • typu I, występująca w 10% przypadków i dotycząca głównie dzieci i młodzieży, spowodowana uszkodzeniem komórek β trzustki odpowiedzialnych za wytwarzanie insuliny,
  • typu II, ujawniająca się w wieku dorosłym, towarzysząca otyłości, wynikająca z predyspozycji genetycznych. Polega na nieprawidłowym wytwarzaniu i wydzielaniu insuliny do krwi, co prowadzi do powstania insulinooporności.

 

Te dwa typy cukrzycy mają różny przebieg i leczy się je w inny sposób, ale wspólnym mianownikiem są zaburzenia poziomu glukozy (glikemii) oraz insuliny we krwi. Dzięki temu możliwe jest wczesne rozpoznanie problemu przy pomocy bardzo prostych badań wykonywanych przez każdą pracownię analityczną.

 

Poziom glukozyNajprostsze badanie powinno być rutynowo wykonywane przy okazji badań wstępnych i okresowych, a także badań kierowców. Polega na oznaczeniu poziomu glukozy we krwi żylnej pobranej na czczo, tzn. 8–14 godzin po ostatnim posiłku. Wynik pomiaru powinien zmieścić się w przedziale 70–100 mg/dl (3.9–5.6 mmol/l).

 

Test obciążenia glukoząWięcej informacji o stanie zdrowia można uzyskać, łącząc oznaczenie poziomu glukozy z doustnym testem tolerancji glukozy. Czasem spotyka się określenia: „test obciążenia glukozą” albo „krzywa cukrowa”. To badanie jest również proste i można wykonać je w każdym laboratorium, niezbędne jednak jest zlecenie od lekarza, ponieważ pacjent nie może wykonać go na własną „rękę”.

 

To badanie również jest proste i można je wykonać w każdej pracowni. Zaczyna się od pobrania krwi w celu oznaczenia poziomu glukozy na czczo, a zaraz potem badany przyjmuje 75 g glukozy rozpuszczonej w około 300 ml wody. Po upływie dwóch godzin po raz drugi pobiera się krew na oznaczenie glikemii.

Żeby badanie miało wartość diagnostyczną, badany musi zastosować się do kilku zasad:

  • w okresie kilku dni przed badaniem należy odżywiać się normalnie; znaczne ograniczenie spożycia węglowodanów może fałszować wynik,
  • nie należy przeprowadzać badania w czasie choroby: infekcji, gorączki, stanów zapalnych,
  • roztwór glukozy trzeba wypić w czasie nie dłuższym niż 5 minut; najlepiej zrobić to tzw. „duszkiem”,
  • w ciągu dwóch godzin, które muszą upłynąć między kolejnymi pobraniami krwi, nie wolno niczego jeść, pić ani palić papierosów. Należy do minimum ograniczyć aktywność fizyczną, spędzając ten czas w pozycji siedzącej.

 

Poziom insuliny we krwiBadanie poziomu insuliny można wykonać na tej samej próbce krwi, z której oznaczano poziom cukru. Badanie to ma duże znaczenie diagnostyczne.

 

Stężenie peptydu C we krwiTo badanie jest wykonywane po rozpoznaniu cukrzycy, jeśli pojawiają się wątpliwości co do jej typu. Polega na ocenie rezerw wydzielniczych trzustki, czyli zdolności komórek ß trzustki do produkcji insuliny. Zlecane jest już po zdiagnozowaniu cukrzycy.

 

Oznaczenie stężenia przeciwciał – Badanie zlecane po rozpoznaniu cukrzycy typu I. Ma ono na celu potwierdzenie procesu autoimmunizacyjnego. Polega na oznaczeniu poziomu pięciu znanych przeciwciał przeciwko antygenom komórek ß trzustki.

 

Podstawowe badanie w kierunku cukrzycy, czyli oznaczenie poziomu glukozy we krwi, można wykonać z własnej inicjatywy przy okazji innych badań zleconych przez lekarza. Wynik pojedynczego oznaczenia nie przesądza o diagnozie, ale może być sygnałem, że potrzebna jest wizyta u lekarza specjalisty i dalsze badania, a zapewne również zmiana diety i zwiększenie aktywności fizycznej.