29 Maj 2017

Wirus czy bakteria? Markery stanu zapalnego

Wirus czy bakteria?
Markery stanu zapalnego

Close up on a sick man hand through magnifying glass transmitting virus by skin contact 3D rendering

Wskaźnikami stanu zapalnego w naszym organizmie są CRP (białko C-reaktywne) i OB, czyli odczyn Biernackiego. Ich podwyższony poziom świadczy o uruchomieniu odpowiedzi układu odpornościowego na działanie choroby.

Najczęstszymi powodami takiego stanu są infekcje wirusowe i bakteryjne, ale określenie poziomu OB i CRP pozwala też często na wykrycie poważnych chorób, w tym niektórych nowotworów.
Badania CRP i OB można wykorzystywać nie tylko w celu rozpoznania chorób, ale i po to, aby obserwować postępy w leczeniu. Prawidłowo leczona infekcja zaowocuje gwałtownym obniżeniem się wskaźników stanu zapalnego. To samo dotyczy wspomnianych ciężkich chorób.

 

BADANA

  • CRP, ilościowo
  • OB(Odczyn Biernackiego)

 

Co oznacza wartość OB?

Badanie OB jest testem określającym istnienie w organizmie stanu zapalnego. Opracował go i po raz pierwszy zastosował Polak Edmund Biernacki w 1897 roku. Wykonuje się je, umieszczając próbkę pobranej od pacjenta krwi w wyskalowanej probówce. Po upływie godziny możliwe jest odczytanie wysokości osadu krwinek czerwonych na dnie, którą określamy poziomem OB.

 

Dla różnych grup pacjentów istnieją różne normy OB. Prawidłowy wynik u kobiety to 6–11 mm, ale po 50. roku życia nawet do 30 mm. Prawidłowe OB u mężczyzn wynosi 3–8 mm, a po 50. roku życia do 20 mm. Istnieje potoczne pojęcie „trzycyfrowego OB” dla wartości powyżej 100 mm. Jest ono charakterystyczne dla niektórych ciężkich infekcji (zapalenie nerek, ciężkie zapalenie płuc, posocznica, zapalenie kości i stawów), a także chorób nowotworowych (chłoniak, białaczka) i układowych chorób tkanki łącznej (np. zapalenie skórno-mięśniowe, toczeń trzewny).

 

Wartość OB bywa nieznacznie podwyższona także w niektórych stanach fizjologicznych. Stąd np. dla okresu ciąży czy połogu normy traktuje się bardziej elastycznie. Przy ocenie wyników istotne są także takie czynniki, jak: miesiączka, stosowanie antykoncepcji hormonalnej, a nawet czas po drobnych zabiegach, jak na przykład usunięcie zęba. Między innymi dlatego badanie poziomu OB jest uzupełniane lub zastępowane testami bardziej specyficznymi. Analiza OB ma już ponad 100 lat, więc medycyna wypracowała już przez ten czas bardziej nowoczesne i bardziej czułe metody diagnostyki.

 

Jednym z takich badań jest określenie poziomu CRP we krwi. Należy ono do grupy tzw. białek ostrej fazy. Te białka osocza produkowane są przez wątrobę, a ich stężenie zwiększa się w sytuacji, gdy w organizmie rozwija się infekcja. Specjaliści uważają, że jest to najlepsze badanie do monitorowania stanu zapalnego. Jeśli mamy do czynienia z infekcją, stężenie CRP we krwi może wzrosnąć nawet 1000-krotnie w ciągu zaledwie jednej doby. Normą CRP będzie wynik poniżej 10 mg/l.

 

Kiedy wykonywane jest badanie CRP?

Lekarz zleca pacjentowi to badanie, gdy podejrzewa istnienie w organizmie stanów zapalanych na tle infekcji pasożytniczych, bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych. Określenie poziomu białka C-reaktywnego służy także monitorowaniu postępów leczenia chorób autoimmunologicznych, jak np. toczeń rumieniowaty. Badanie jest pomocne w ocenie skuteczności terapii u osób cierpiących na nowotwory (np. białaczka), a także przy wykrywaniu odrzucania przez organizm przeszczepów. Ten rodzaj diagnostyki wspiera także proces oceny efektów leczenia zapalenia trzustki i podobnych infekcji, a także zaburzeń w obrębie układu naczyniowego (chorób sercowo-naczyniowych, w tym zawału serca).
Wskaźniki stanu zapalnego są badaniami łatwo dostępnymi i niedrogimi, a co najważniejsze – należą do grupy podstawowych badań przy ustalaniu właściwej diagnozy i wdrażaniu odpowiedniego leczenia.