26 lipca 2018

Alergia – epidemia XXI wieku ?

Postępy diagnostyczne  w nowoczesnej alergologii

Eksperci twierdzą, że lawinowo wzrastająca zachorowalność na alergie spowoduje, że wkrótce alergikiem stanie się co drugi Europejczyk. Objawy alergii,  głównie na alergeny wziewne: roztocza kurzu domowego i pyłki roślinne, stwierdzono u 40% Polaków. Stale zwiększa się ilość osób dotkniętych alergią pokarmową. Według Światowej Organizacji Zdrowia z jej powodu może cierpieć ponad 20% populacji świata.

Wśród najczęstszych powodów wzrostu częstości alergii, choroby zależnej od przeciwciał IgE, wymienia się zanieczyszczenie i chemizację środowiska oraz nadmierną sterylność w opiece nad niemowlętami i małymi dziećmi, wpływające na „błędne decyzje” układu odpornościowego przez przekierowanie komórek odpornościowych na zwalczanie substancji traktowanych dotąd jako obojętne dla organizmu. Nieleczona alergia prowadzić może do obniżenia komfortu życia, a niekiedy konsekwencji groźnych dla życia, jak wstrząs anafilaktyczny czy ataki astmy oskrzelowej. Uczuleniu na alergeny wziewne towarzyszą objawy na ogół intuicyjnie kojarzone z objawami alergii w ogóle: nieżyt nosa, duszności, obrzęk spojówek, atopowe zapalenie skóry.  Alergie pokarmowe, natomiast, manifestują się często w sposób trudny do powiązania z pierwotną przyczyną. Oprócz objawów skórnych lub związanych z jamą ustną i przewodem pokarmowym, alergie pokarmowe mogą objawiać się niestandardowo: migrenami, chronicznym zmęczeniem i zaburzeniami snu, a nawet stanami depresyjnymi. Rozpoznawanie alergii pokarmowej utrudnia fakt, że pewne objawy gastryczne: powracające bóle brzucha, wzdęcia, osłabienie mięśni czy zaburzenia wchłaniania nie są wyłączną domeną alergii pokarmowej, lecz także, m.in. celiakii, nietolerancji białka zbóż – glutenu, choroby uwarunkowanej genetycznie.

 

Laboratoryjna diagnostyka alergii

W przypadku niewyjaśnionych i powtarzających się objawów, zalecane jest wykonywanie specjalistycznej diagnostyki potwierdzającej lub wykluczającej alergiczne tło dolegliwości. W badaniach laboratoryjnych najistotniejszym sposobem potwierdzenia alergii jest pomiar alergenowo-specyficznych przeciwciał klasy IgE (sIgE). Identyfikacja sIgE we krwi badanego spełnia równocześnie dwa zadania: wskazuje IgE jako mediatora reakcji uczuleniowej oraz identyfikuje czynnik uczulający – alergen. Indukujący syntezę sIgE alergen, „uznawany” zostaje przez rozstrojony układ odpornościowy chorego za groźny na tyle, że wymagający natychmiastowej interwencji organizmu.

Od momentu włączenia do arsenału laboratoryjnej diagnostyki alergii profili chemicznie określonych, składników alergenów (tzw. alergenów molekularnych), rozpoznawanych przez różne, ale równolegle indukowane klony sIgE, wiadomo, że dogłębna i prawidłowa interpretacja wyników testów skórnych (będących testami in vivo), możliwa jest wyłącznie po identyfikacji molekularnego profilu uczulających alergenów.

Pomiary sIgE  dla ekstraktów alergenowych  i  alergenów molekularnych, wykonywane są pojedynczo lub dla zestawów dobranych „tematycznie”, przykładowo: alergenów pyłku traw czy mleka krowiego. Testy typu multiplex pozwalają na równoczesne oznaczenia ponad 100 alergenów molekularnych.

 

Wczesne rozpoznanie alergii i prawidłowe różnicowanie z chorobami o podobnych objawach lecz innym patomechanizmie, pozwala na bieżącą poprawę jakości życia chorych i na minimalizację powikłań, przykładowo ryzyka astmy w alergii wziewnej, czy destrukcji kosmków jelitowych nasilającej się w przebiegu celiakii.