Gastryna

Oznaczenie gastryny w krwi, przydatne w diagnostyce  zaburzeń wydzielania gastryny i wydzielania nadmiaru kwasu żołądkowego, stosowane głównie w diagnostyce gastrinoma  i zespołu Zollingera-Ellisona. Wskazaniem do wykonania badania stężenia gastryny są: podejrzenie zaburzeń wydzielania gastryny; nadmierne wydzielanie kwasu żołądkowego; diagnostyka gastrinoma,  zespołu Zollingera-Ellisona i mnogiej  gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 2(MEN2); hiperplazja komórek G i wrzód trawienny.
Gastryna jest hormonem peptydowym, wspomagającym  motorykę żołądka i  stymulującym wydzielanie żołądkowego kwasu solnego przez komórki okładzinowe żołądka. Syntetyzowana i wydzielana jest przez komórki wewnątrzwydzielnicze antrum, komórki G (końcowej, odźwiernikowej części żołądka) i bliższego odcinka dwunastnicy (w mniejszej przez komórki delta trzustki). Gastryna powstaje z preprogastryny (101 aminokwasów). Występuje w wielu formach, z których w krwi dominują trzy, różniące  się długością szkieletu peptydowego i estryfikowanymi pochodnymi niektórych aminokwasów.
Gastryna działa na komórki enterochromafinopodobne (ECL) w trzonie żołądka, uwalniając histaminę, stymulującą  komórki okładzinowe do wydzielania kwasu. Ponadto stanowi silny czynnik wzrostu komórek, zaangażowany w procesy fizjologiczne: utrzymaniu błony śluzowej żołądka i patologiczne, w tym, proliferację komórek ECL i transformację nowotworową . 95% gastryny ludzkiej o aktywności biologicznej stanowi gastryna alfa-amidowana, z czego gastryna-17 (gastryna little) stanowi 80–90% substancji uwalnianej przez komórki G w antrum żołądka, a gastryna-34 (gastryna big) stanowi 5–10%. Obie znajdują się w ludzkim krążeniu po posiłku. Stężenie G-17 w surowicy jest biomarkerem uwalniania gastryny z antrum żołądka, a także biomarkerem zmian w fizjologii żołądka i wydzielaniu kwasu. W przypadku zanikowego zapalenia błony śluzowej antrum żołądka kurczy się błona śluzowa antrum i zmniejsza się liczba komórek G w antrum, co skutkuje spodkiem wydzielania niewielkich ilości gastryny G-17 do krążenia. Gastryna reguluje wydzielanie: kwasu żołądkowego, pepsynogenu, czynnika wewnętrznego, sekretyny, enzymów trzustkowych, żółci,  a także stymuluje wzrost błony śluzowej jelit, przepływ krwi do żołądka oraz pobudza motorykę żołądka i jelit. Do czynników pobudzających wydzielanie gastryny zalicza się: obecność pożywienia w żołądku, aminokwasy (glicyna, tryptofan, fenyloalanina), peptydy i polipeptydy z rozkładanych w żołądku białek. Kwas żołądkowy oddziałując na komórki G hamuje wydzielanie gastryny na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego, co chroni przed nadkwasotą. Fizjologicznie stężenie gastryny zwiększa się z wiekiem. W postępowaniu diagnostycznym poziom gastryny należy odnosić do ilości wydzielanego równolegle kwasu żołądkowego.
 

Wzrost stężenia: gastrinoma, zespół Zollingera-Ellisona,  wrzód trawienny (poważna choroba wrzodowa), przewlekłe atroficzne zapalenie żołądka, hiperplazja komórek G, , anemia złośliwa, stan po wagotomi, niewydolność nerek, leki obniżające poziom kwasu żołądkowego, alkohol, kofeina, hipoglikemia indukowana insuliną, infuzje  wapnia, stymulacja nerwu błędnego.

Próbkę krwi wirować natychmiast po pobraniu w wirówce z chłodzeniem. Osocze zamrażać w ciągu 15 min. od pobrania w -20 0C. Transportować w zamrożeniu. W ciągu 48 godzin w temp. 2-8 0C spadek stężenia gastryny dochodzi do 50%. Przeciwciała heterofine.