Polipeptyd trzustkowy (PP)

Badanie wykonywane w diagnostyce nowotworów przewodu pokarmowego i trzustki oraz diagnostyce chorób trzustki. Polipeptyd trzustkowy, PP (ang. Pancreatic polypeptide) jest peptydem wytwarzanym i wydzielanym głównie przez komórki PP wysepek Langerhansa trzustki. Należy do rodziny peptydów obejmującej poza nim: neuropeptyd Y, NPY (ang. neuropeptide Y) i peptyd YY, PYY (ang. peptide YY). Podstawowym bodźcem pobudzającym  komórki PP do sekrecji hormonu jest uwalnianie acetylocholiny z włókien cholinergicznych odchodzących od trzustki. Bodźce przekazywane są czuciowymi włóknami nerwu błędnego. PP bierze udział w regulacji czynności przewodu pokarmowego, nerek i układu naczyniowego. Pomiary stężenia PP wykonywane są w różnicowaniu chorób trzustki i diagnostyce chorób nowotworowych przewodu pokarmowego. Oznaczenie PP we krwi stosowane jest diagnostyce neuroendokrynnych nowotworów trzustki, PNEN (ang. pancreatic neuroendocrine neoplasms). Zapadalność na PNEN wynosi około 0,32/100 000 osób/rok. Wśród PNEN, co najmniej 45–60% stanowią nowotwory hormonalnie nieczynne, NF-PNEN (ang. non-functionig pancreatic neuroendocrine neoplasms). NF-PNEN, nie wykazując objawów hipersekrecji hormonalnej, mają jednak zdolność do produkcji peptydów i białek, które wykorzystywane są jako markery diagnostyczne. Poza PP należą do nich: chromogranina A, CgA, (ang. chromogranin A), marker większości NEN (ang. neuroendocrine neoplasms); neurono-specyficzna enolaza, NSE (ang. neuron specific enolase); podjednostka beta-hCG; kalcytonina i inne. PP wydzielany jest w dużych ilościach przez znaczną część NEN całego przewodu pokarmowego, w tym przez 50–80% PNEN. Jednoczesny pomiar stężenia CgA i PP zwiększa czułość diagnostyczną dla NF-PNEN z 74 do 90%. Guzem produkującym wyłącznie PP, klasyfikowanym często jako guz hormonalnie nieczynny, jest PPoma. W przypadku NF-PNEN, znajomość stężenia PP jest przydatna do wczesnego wykrywania nowotworów trzustki w zespole mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 1, MEN1 (ang. multiple endocrine neoplasia type 1) oraz PNEC (ang. pancreatic neuroendocrine cancer). Znacznie podwyższone stężenie PP obserwowane jest u chorych na nowotwory hormonalnie czynne, np.  insulinoma i glucagonoma; podwyższone stężenie PP towarzyszy cukrzycy. Pomiar PP stosowany jest również do oceny funkcji nerwu błędnego.