Arsen w moczu

Oznaczenie arsenu (As) w moczu przydatne w ocenie ekspozycji na arsen lub zatrucia arsenem. Arsen (As) jest domieszką rudy srebra, ołowiu, miedzi, niklu i żelaza, w śladowych ilościach jest obecny w glebie. W środowisku krąży w postaci arsenianów i arseninów (As5+ i As3+) rozpuszczonych w wodzie. W niektórych krajach (Chiny, Korea) stężenie As w wodzie osiąga kilka mg/l, w Europie jest ponad stukrotnie mniejsze. W Polsce stężenie dopuszczalne określono na 0,010 mikrog/l. W powietrzu występuje głównie w postaci połączeń nieorganicznych (np. jako trójtlenek As2O3). Antropogenicznym źródłem As jest hutnictwo, spalanie węgla oraz pestycydy, stąd do grup o największym narażeniu zawodowym należą hutnicy, pracownicy energetyki,  przemysłu elektronicznego, górnicy i rolnicy. As znajduje się na liście 22 niezbędnych dla życia pierwiastków - przyspiesza przemianę materii, powoduje wzrost i odnowę tkanek. Wpływa aktywizująco na czynności układu erytroblastycznego. Nieorganiczne związki As (o najsilniejszej toksyczności) wnikają do organizmu przez wdychanie pyłu, konsumpcję skażonej wody oraz przez kontakt skóry ze skażoną wodą lub glebą. As w związkach organicznych dostaje się do organizmu w żywności. Toksyczne działanie As polega na inaktywacji białek enzymatycznych przez acylację grup zawierających siarkę, głównie w mitochondriach. Równocześnie As wywiera działanie mutagenne (genotoksyczne) oraz rakotwórcze (raki płuc, skóry, pęcherza, wątroby i nerek. W żywności pochodzenia zwierzęcego, poza rybami i owocami morza, As występuje w ilościach nieznacznych, rzędu mikrog/kg. Dominującą pulę arsenu w mięśniach ryb, stanowią połączenia organiczne (tzw. rybi arsen): arsenobetaina (AsB) i  arsenocholina (AsC), mniej toksyczne dla ludzi i szybko wydalane z moczem, głównie  w postaci niezmienionej oraz jako metabolity kwasu monometyloarsenowego (MAMA) i dimetyloarsenowego (DMAA). Posiłek złożony z owoców morza powoduje  chwilowe podniesienie poziomu As w moczu, proporcjonalne do wielkości posiłku.
Kryterium oceny narażenia na As lub zatrucia As jest dopuszczalne stężenie arsenu (DSB) w moczu, uwzględniające stężenia: arsenu, MAMA i DMAA. Dla eliminacji chwilowego wpływu As organicznego na wynik pomiaru, przed wykonaniem oznaczenia zalecane jest trzydniowe wstrzymanie się od konsumpcji ryb i owoców morza.