Haptoglobina

Haptoglobina – diagnostyka niedokrwistości hemolitycznej.  Haptoglobina (Hp) jest białkiem ostrej fazy, wytwarzanym w wątrobie. Jest stosunkowo późnym markerem zapalenia, gdyż wzrost jej stężenia (do 2,5 raza) następuje po tygodniu, a powrót do stężenia wyjściowego po 2-4 tygodniach od ustania przyczyny.  Z klinicznego punku widzenia Hp  jest natomiast czułym markerem hemolizy. Wynika to z jej podstawowej funkcji, czyli zapobiegania utracie żelaza z moczem. Hp wychwytuje i nieodwracalnie wiąże  wolną hemoglobinę  z krwi, a powstały kompleks jako zbyt duży, nie ulega przesączaniu kłębuszkowemu. Kompleks hemoglobina-haptoglobina ulega fagocytozie i jest  metabolizowany w układzie siateczkowo-śródbłonkowym wątroby. W przypadku prawidłowego czasu życia erytrocytów stężenie Hp w surowicy  jest  niewielkie, ale wystarczające od usuwania prawidłowych, małych stężeń hemoglobiny.  Dobowe wahania stężenia Hp sięgają 20%, okres półtrwania w krwi  formy wolnej  dochodzi do 4 dni, lecz po związaniu hemoglobiny spada do 20 minut. W przypadku nasilenia hemolizy pula Hp ulega chwilowemu obniżeniu ze względu na zużycie przekraczające wytwarzanie, ale  może się zregenerować  w okresie tygodnia od ustania przyczyn hemolizy. Wzmożona hemoliza krwi może mieć przyczyny nabyte, jak: reakcje autoimmunizacyjne, reakcja  poprzetoczeniowa, czynniki mechaniczne (sztuczne zastawki, pozaustrojowy obieg krwi), niektóre leki oraz przyczyny wrodzone, jak: nieprawidłowa budowa erytrocytów lub hemoglobiny. Przedłużający się proces nadmiernej hemolizy prowadzi do niedokrwistości hemolitycznej. Poza intensywną hemolizą obniżenie stężenia haptoglobiny jest powodowane przez spadek jej produkcji w ostrych chorobach wątroby (zapalenie wątroby, marskość)  i  w przypadku niedożywienia. Nadmierny poziom może się wiązać z chorobami zapalnymi: ostrymi lub chronicznymi. Oznaczenie stężenia haptoglobiny stosowane jest w wykrywaniu i ocenie niedokrwistości hemolitycznej.