Opiaty w moczu jakościowo

Badanie przesiewowe w przygodnej próbce moczu ujawniające obecność produktów metabolizmu opiatów, bez wskazania ich źródła: morfiny lub  jej pochodnych (kodeiny, heroiny) metabolizowanych do morfiny. Opiaty są substancjami psychoaktywnymi pochodzącymi z opium, do których należy morfina, kodeina i szereg innych. Należą do nich naturalne alkaloidy izolowane z soku mlecznego niedojrzałych makówek oraz ich pochodne uzyskiwane na drodze przekształceń chemicznych o aktywności farmakologicznej.  Morfina, pochodna fenantrenu, jest jednym z ponad 20 alkaloidów naturalnie występujących  w opium. Posiada działanie przeciwbólowe, odurzające (nasenne i wprowadzające w euforię), przeciwkaszlowe i przeciwbiegunkowe. Do jej licznych właściwości należy depresyjny wpływ na ośrodkowy układ nerwowy i hamowanie czynności ośrodka oddechowego. Morfina używana jest w lecznictwie do znoszenia bólu o średnim i silnym natężeniu: bólu okołooperacyjnego, pourazowego, nowotworowego i zawałowego (stosowana na III stopniu tzw. drabiny analgetycznej wg WHO). Metabolizm morfiny w ok. 70% zachodzi w wątrobie. Czas półtrwania morfiny we krwi wynosi około 2 godziny (1,6 do 3,4 godz.). Morfina jest wydalana głównie z moczem (w niewielkiej części z kałem) w postaci glukuronianu (90%) i w postaci wolnej (9-10%). Głównym metabolitem morfiny jest morfino-3-glukuronian (M3G) o działaniu neurotoksycznym (zaburzenie poznawcze, delirium, pobudzenie), powstałym z 44-55% dawki; w mniejszej ilości morfino-6-glukuronian (M6G), o działaniu przeciwbólowym silniejszym od morfiny. Przedawkowanie morfiny objawia się przede wszystkim śpiączką, zwężeniem źrenic, depresją ośrodka oddechowego, obrzękiem płuc, a przyczyną śmierci jest zatrzymanie pracy serca i płuc. Morfina stanowi produkt metabolizmu innych opiatów (kodeiny czy heroiny), stąd jej obecność w moczu świadczyć może również o ich przyjmowaniu. Test, oparty na metodzie immunochromatografii wykonywany w przygodnej próbce moczu wykrywa morfinę, której źródłem może być zarówno morfina per se, jak i metabolizowane do morfiny jej  pochodne: kodeina – pochodna fenantrenu (metylomorfina) czy  heroina (diacetylomorfina). Rozróżnienie źródła morfiny w moczu  wymaga  dodatkowych badań specjalistycznych. Wynik dodatni testu należy potwierdzić dokładniejszymi metodami. Zalecane jest badanie techniką chromatografii gazowej (GC/MS).