Kręgozmyk – co warto o nim wiedzieć? Przyczyny i rozpoznanie

Kręgozmyk jest chorobą kręgosłupa, która dotyczy najczęściej jego części lędźwiowej. Przesunięcie się trzonów kręgów względem siebie prowadzi do wystąpienia dolegliwości bólowych, które skłaniają chorego do wizyty w gabinecie lekarskim. Sprawdź, jakie są przyczyny kręgozmyku i jak rozpoznać tę chorobę.

Co to jest kręgozmyk?

Kręgozmyk (ang. spondylolisthesis) jest chorobą polegającą na przesunięciu się trzonów kręgów względem siebie. W konsekwencji dochodzi zwykle do ucisku korzeni nerwowych i pojawienia się ostrego bólu pleców, promieniującego do innych okolic ciała. Kręgozmyk dotyczy w przeważającej części okolicy lędźwiowej kręgosłupa, ale bywa również rozpoznawany w części szyjnej i piersiowej (zwykle w wyniku urazu). Choroba dotyczy zarówno osób dorosłych, jak i dzieci. Według ekspertów kręgozmyk występuje u 3,1% populacji i u większości przebiega bezobjawowo.

Do przesunięcia się trzonów kręgów względem siebie dochodzi zwykle na poziomie L5–S1, czyli pomiędzy ostatnim kręgiem lędźwiowym i pierwszym kręgiem krzyżowym. W zależności od zaawansowania zmian wyróżniono 5 stopni kręgozmyku:

• stopień I: 1–25% ześlizgu,
• stopień II: 26–50% ześlizgu,
• stopień III: 51–75% ześlizgu,
• stopień IV: 76–100% ześlizgu,
• stopień V: ponad 100% ześlizgu – sąsiadujące kręgi tracą ze sobą styczność.

Gdy górny krąg przesuwa się w kierunku przednim (wraz z kręgami położonymi powyżej), mówi się o kręgozmyku przednim. W przypadku ześlizgnięcia się górnego kręgu do tyłu, mamy do czynienia z kręgozmykiem tylnym.

Przeczytaj także: Dyskopatia lędźwiowa – przyczyny, objawy i leczenie choroby kręgosłupa

Jakie są przyczyny kręgozmyku?

Przyczyną kręgozmyku może być każdy proces chorobowy, który prowadzi do osłabienia struktur odpowiadających za utrzymanie stabilności kręgosłupa. Według ekspertów kręgozmyk powstaje najczęściej w wyniku:

• zmian zwyrodnieniowych kręgów i krążka międzykręgowego, prowadzących do niestabilności kręgosłupa i powstania tzw. kręgozmyku rzekomego;
• uszkodzenia części międzystawowej łuku kręgowego (kręgozmyk istmiczny) – według naukowców dochodzi do niego na skutek przebytych w młodym wieku mikrourazów, np. podczas intensywnych treningów gimnastycznych;
• silnego urazu ze złamaniem części międzystawowej łuku kręgowego (kręgozmyk pourazowy);
• wad wrodzonych kręgosłupa (kręgozmyk dysplastyczny);
• zmian patologicznych, prowadzących do uszkodzenia łuku kręgowego (kręgozmyk patologiczny), np. w przebiegu choroby nowotworowej, zakażenia lub chorób tkanki łącznej.

Wyróżniono kilka czynników, które zwiększają ryzyko wystąpienia kręgozmyku. Na chorobę są w szczególności narażeni sportowcy uprawiający takie dyscypliny jak: gimnastyka, piłka nożna, hokej, zapasy czy tenis ziemny. Kręgozmyk występuje również częściej u osób zmagających się ze skoliozą (bocznym skrzywieniem kręgosłupa), z nadmierną kifozą (wygięciem kręgosłupa ku tyłowi) czy z utajonym rozszczepem kręgosłupa. Naukowcy podejrzewają również możliwość rodzinnego występowania choroby.

Kiedy należy podejrzewać kręgozmyk? Objawy

Kręgozmyk należy podejrzewać u każdej osoby zgłaszającej ból w okolicy kręgosłupa. Dolegliwości dotyczą najczęściej jego części lędźwiowej, rzadziej szyjnej. Bywa również, że przyczyną wizyty w gabinecie lekarskim jest ból pleców pod łopatkami.

Ból pleców nasila się podczas ruchu (np. w momencie pochylania się) i promieniuje do innych okolic, najczęściej kończyn dolnych i pośladków. Ulgę w dolegliwościach może przynieść przyjęcie określonej pozycji, np. leżenie na wznak z wyprostowanymi nogami. Do innych symptomów kręgozmyku należą: zaburzenia czucia, trudności z chodzeniem, a w bardzo rzadkich przypadkach – nietrzymanie moczu lub kału.

Warto pamiętać, że kręgozmyk nie jest najczęstszą przyczyną bólu pleców. W przypadku wystąpienia dolegliwości konieczne jest wykonanie badań, pozwalających na postawienie odpowiedniego rozpoznania i wdrożenie skutecznego leczenia.

Jakie badania wykonać?

Ostry lub przewlekły ból pleców jest wskazaniem do wykonania badań obrazowych kręgosłupa. W pierwszej kolejności wykonuje się zwykle zdjęcie rentgenowskie (RTG) kręgosłupa w co najmniej 2 projekcjach (przednio-tylnej i bocznej). Diagnostykę często uzupełnia się o tomografię komputerową (TK) lub o rezonans magnetyczny (MRI), które pozwalają uzyskać lepszą jakość obrazów.

Czy da się wyleczyć kręgozmyk?

Objawy kręgozmyku można skutecznie leczyć. W przypadku choroby 1. lub 2. stopnia wystarczające jest zwykle postępowanie zachowawcze, obejmujące: odpoczynek, fizjoterapię, stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych oraz odpowiednio dobrane ćwiczenia wzmacniające i stabilizujące kręgosłup. W przypadku niepowodzenia terapii lub bardziej nasilonych zmian konieczne okazuje się leczenie operacyjne.

Przeczytaj także: Przepuklina kręgosłupa – objawy i ćwiczenia

Autor: lek. Agnieszka Żędzian