08 września 2022 - Przeczytasz w 4 min

Żylaki na nogach – skąd się biorą? Profilaktyka układu krzepnięcia

Żylaki na nogach to stosunkowo często występujący problem zdrowotny. Szacuje się, że dotyczy nawet co piątego mężczyzny i co trzeciej kobiety. Patogeneza rozwoju żylaków na nogach jest złożona. Poza defektem kosmetycznym patologia ta może mieć poważne konsekwencje zdrowotne. Żylaki na nogach mogą być efektem długotrwałego siedzenia/stania, prowadzenia niezdrowego stylu życia, urazów czy predyspozycji genetycznych. Leczy się je zachowawczo lub zabiegowo. Sprawdź, jakie są rodzaje żylaków na nogach oraz jakie objawy im towarzyszą. Dowiedz się, w jaki sposób można ograniczyć ryzyko rozwoju żylaków.

żylaki na nogach

Co to są żylaki na nogach?

Żylaki na nogach należą do klinicznych objawów przewlekłej choroby żylnej. Mają one formę wydłużonych żył o krętym przebiegu. Typowe są dla nich workowate lub wrzecionowate poszerzenia naczyń krwionośnych. Patologia częściej obserwowana jest wśród kobiet niż mężczyzn. Żylaki na ogół rozwijają się w obrębie żył powierzchniowych, którymi przepływa około 10% krwi odprowadzanej z kończyn dolnych.

Jakie są rodzaje żylaków na nogach?

W zależności od nasilenia dolegliwości wyróżnia się następujące rodzaje żylaków na nogach:

  • teleangiektazje – inaczej określa się je jako pajączki naczyniowe. To poszerzone żyłki, które są płytko umiejscowione w skórze. Z reguły nie towarzyszą mi dolegliwości bólowe, a stanowią one głównie defekt kosmetyczny,
  • żylaki siatkowate – najogólniej przedstawić je można jako siatkę krętych żyłek, które położone są nie za głęboko pod skórą. Zmiany te umiejscawiają się z reguły na bocznej powierzchni uda i łydki czy w dole podkolanowym. Nie towarzyszą im dolegliwości bólowe. Mogą one jednak powodować niewielki obrzęk,
  • żylaki głównych pni żylnych – przykładowo żylaki żyły odstrzałkowej lub odpiszczelowej – w pierwszym przypadku widoczne są na tylnej powierzchni łydki, w drugim zaś na przyśrodkowej powierzchni nogi. Towarzyszą im objawy przewlekłej niewydolności żylnej.

Przyczyny powstawania żylaków na nogach

Do powstania żylaków na nogach predysponuje szereg czynników. Jednakże jako pierwsze wymieniane są uwarunkowania genetyczne. Obciążony wywiad rodzinny, czyli przypadki żylaków na nogach wśród najbliższych członków rodzinny, znacznie podnosi ryzyko rozwoju choroby. Z czym związana jest podatność genetyczna? Specjaliści podają, że może to być wynik nieprawidłowości w obrębie zastawek żylnych lub ściany żył, np. za mało zastawek w naczyniu, zwiększona podatność ściany żyły na rozciąganie.

Na powstanie żylaków na nogach narażone są w większym stopniu kobiety spodziewające się dziecka. Ciąża to czas, kiedy dochodzi do wzrostu objętości krwi, osłabienia naczyń przez zachodzące zmiany hormonalne oraz ucisku wywieranego na żyły przez powiększającą się wielokrotnie macicę.

Żylaki na nogach to problem, który nasila się z wiekiem, co może być spowodowane zmianami w układzie krążenia w przebiegu procesu starzenia się organizmu. Widoczne żyły na nogach w młodym wieku nie są częstymi przypadkami. Ich powstawaniu sprzyjają zabiegi operacyjne i urazy przebyte w obrębie kończyny dolnej. Na żylaki nóg w większym stopniu narażone są osoby z nadmierną masą ciała, dźwigające ciężary, pracujące w niesprzyjających warunkach – długotrwałe stanie lub siedzenie, praca w wysokiej temperaturze.

Objawy towarzyszące żylakom na nogach

Żylaki na udach czy łydkach na początku nie dają żadnych objawów poza nieestetycznym wyglądem. Z czasem mogą pojawić się nasilające się pod koniec dnia dolegliwości bólowe, obrzęki, uczucie ciężkości nóg. U części chorych występują: skurcze mięśni, które obserwuje się zazwyczaj w porze nocnej, trudności w poruszaniu się, swędzenie skóry. Duże żylaki na nogach są narażone na rozwój stanu zapalnego, któremu towarzyszą przede wszystkim: silny ból, napięte stwardnienie żyły, zaczerwienienie jej okolicy. W skrajnych przypadkach dochodzi do pęknięcia żylaka, co wymaga pilnej interwencji medycznej.

Do jakiego lekarza się zgłosić?

Lekarz od żylaków na nogach to flebolog. Specjalista ten zajmuje się zapobieganiem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żył. Sama nazwa tej dziedziny medycyny nasuwa zakres, jakim się ona zajmuje. Słowo „flebologia” pochodzi bowiem od greckich słów phlebos ‘żyła’ i logos ‘nauka’.

Jak pozbyć się żylaków na nogach?

Leczenie żylaków na nogach może przybrać różny charakter w zależności od stopnia nasilenia problemu. W mało zaawansowanych zmianach prowadzone jest leczenie zachowawcze, w którym wykorzystuje się specjalne opaski i pończochy uciskowe (tzw. kompresjoterapię) oraz unoszenie kończyn (tzw. elewację). Zastosowanie może mieć leczenie farmakologiczne z użyciem środków uszczelniających naczynia. W ciężkich przypadkach prowadzone jest leczenie zabiegowe. Jeszcze do niedawna najczęściej stosowanym rozwiązaniem było operacyjne usunięcie żylaków, obecnie rosnącą popularnością cieszą się laseroterapia czy skleroterapia (ostrzykiwanie, w którym redukuje się przepływ krwi w naczyniu z zastosowaniem środków chemicznych).

Jak przeciwdziałać żylakom na nogach?

Profilaktyka żylaków na nogach obejmuje takie działania, jak m.in.:

  • unikanie stania lub siedzenia przez dłuższy czas, w tym zwłaszcza z założeniem nogi na nogę,
  • wykonywanie ćwiczeń nóg przez osoby wykonujące pracę siedzącą, np. wykonywanie stopami ruchów krążących, wstawanie i spacerowanie co jakiś czas, oraz przez osoby pracujące na stojąco, np. wspinanie na palce i opadanie na pięty,
  • odpowiedni sposób ubierania – unikanie obcisłych, krępujących ruchy ubrań, w tym zwłaszcza spodni, skarpet, butów z wysoką cholewką,
  • ograniczenie korzystania z sauny, gorących kąpieli,
  • odpoczynek z uniesionymi nogami,
  • podejmowanie aktywności fizycznej – zalecane są jazda na rowerze, pływanie, gimnastyka, taniec, codzienne dłuższe spacery (zwykły spacer można zastąpić chodzeniem z kijkami – nordic walking), a przeciwwskazane podnoszenie ciężarów,
  • dieta – redukcja nadmiernej masy ciała, ograniczenie spożywania soli i tłuszczów.

Zapobieganie żylakom na nogach powinno być podejmowane przez wszystkie osoby, u których występują czynniki ryzyka, najlepiej zanim rozwiną się pierwsze objawy.

Autor: dr n. o zdr. Olga Dąbska

Weryfikacja merytoryczna: lek. Agnieszka Żędzian

Bibliografia

  1. H. Marona, A. Kornobis, Patofizjologia rozwoju żylaków oraz wybrane metody ich leczenia – aktualny stan wiedzy, „Postępy Farmakoterapii” 2009, t. 65, nr 2, s. 88–92.
  2. R. Zubilewicz, A. Jaroszyński, Przewlekła choroba żylna, „Forum Medycyny Rodzinnej” 2015, t. 9, nr 5, s. 400–404.

Podobne artykuły

19 sierpnia 2020

Zaburzenia krzepnięcia krwi – diagnostyka laboratoryjna

Naruszenie ciągłości naczyń krwionośnych skutkuje pojawieniem się krwawienia. Organizm dąży do naprawy takiego uszkodzenia i zapobieżenia utraty zbyt dużej ilości krwi. Złożony, wieloetapowy proces, którego celem jest powstrzymanie krwi przed wypływem i zapewnienie płynności przepływu krwi w naczyniach nazywamy hemostazą. Zaburzenia krzepnięcia krwi sprawiają, że proces ten jest niewystarczająco efektywny na którymś z etapów. Jak objawiają się zaburzenia krzepnięcia krwi i w jaki sposób się je diagnozuje? Zaburzenia krzepnięcia krwi – co to takiego? Zaburzenia krzepnięcia krwi to złożona grupa nieprawidłowości, których charakterystyczną cechą są kłopoty z przedłużającym się samoistnym krwawieniem. Do zaburzeń krzepnięcia zalicza się m.in. skazy krwotoczne i skazy zakrzepowo-zatorowe. Wyróżnia się skazy krwotoczne naczyniowe, skazy krwotoczne osoczowe oraz skazy krwotoczne płytkowe. Krwotoczne skazy naczyniowe związane są z wadą lub uszkodzeniem naczyń krwionośnych. Mogą być schorzeniem wrodzonym (np. wrodzona naczyniakowatość krwotoczna) lub nabytym np. w związku z zażywanymi lekami (np. glikokortykosteroidami) czy w przebiegu niektórych zakażeń bakteryjnych lub wirusowych. Skazy krwotoczne płytkowe spowodowane są nieprawidłową ilością płytek krwi lub upośledzeniem ich funkcji. Małopłytkowość oznacza zmniejszenie liczby płytek krwi poniżej 150 tys./uL. Przyczyny małopłytkowości mogą być rozmaite i dotyczyć zarówno niedostatecznego wytwarzania płytek krwi w organizmie, jak i ich nadmiernego usuwania z krążenia. Trombocytopatie, czyli zaburzenia czynności płytek krwi, związane są przede wszystkim ze stosowanym leczeniem lub innymi chorobami (np. uszkodzeniem wątroby). Wrodzone osoczowe skazy krwotoczne są zazwyczaj spowodowane niedoborem lub zaburzeniem czynności pojedynczego czynnika krzepnięcia krwi. Najczęstszą wrodzoną skazą krwotoczną jest Choroba von Willebranda. Do tej grupy schorzeń należą także hemofilie. Nabyte osoczowe skazy krwotoczne są związane z niedoborem wielu czynników krzepnięcia. Przyczyną może być ich nieprawidłowa synteza (np. w chorobach wątroby) lub nadmierne zużycie, a rzadziej także obecność przeciwciał. Nadkrzepliwość krwi czyli trombofilia to z kolei skłonność do wzmożonego krzepnięcia krwi. Stan ten sprzyja rozwojowi żylnej choroby zakrzepowo- zatorowej. Może być spowodowany zaburzeniem wrodzonym (np. mutacja czynnika V Leiden) lub nabytym (np. zespół antyfosfolipidowy). Zaburzenia krzepliwości krwi – objawy Zaburzenia krzepnięcia krwi mogą objawiać się różnorako, w zależności od rodzaju zaburzenia. Skazy naczyniowe charakteryzują się płaskimi lub grudkowymi wykwitami i wybroczynami na skórze oraz błonach śluzowych. Krwawienia skórno-śluzówkowe, takie jak krwawienia z dziąseł, nosa, dróg moczowych, dróg rodnych czy drobne wybroczyny na skórze i błonie śluzowej jamy ustnej są typowe dla skaz płytkowych. Występuje nadmierne krwawienie po uszkodzeniu tkanek, istnieje ryzyko ciężkich krwotoków do przewodu pokarmowego lub ośrodkowego układu nerwowego. Krwawienia skórno-śluzówkowe występują także w Chorobie von Willebranda. Mogą na nią wskazywać obfite i przedłużające się miesiączki u kobiet, nawracające krwawienia z dziąseł i śluzówki nosa, krwotoki po usunięciu zębów i łatwe siniaczenie się. W przypadku ciężkiej hemofilii dominujące są krwawienia do stawów prowadzące do ich zniekształcenia i zniszczenia. Może pojawić się także krwawienie do mięśni, krwawienia z układu moczowego czy pokarmowego oraz krwotoki wewnątrzczaszkowe. Po zabiegach chirurgicznych i ekstrakcji zębów obserwuje się uporczywe, nadmierne krwawienie. Trombofilia zwiększa ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Zakrzepica żył głębokich może przebiegać skąpoobjawowo lub manifestować się bólem łydki wraz z obrzękiem podudzia i ociepleniem skóry. Niekiedy pojawia się podwyższenie temperatury ciała. Zakrzepica to groźny stan, nie zwlekaj więc z wizytą u lekarza. Jeśli takim objawom towarzyszy dodatkowo duszność, ból w klatce piersiowej, kaszel czy krwioplucie, natychmiast zadzwoń po pomoc, może to bowiem świadczyć o dostaniu się skrzepliny do płuc i zatorowości płucnej. Zaburzenia krzepnięcia krwi objawiają się przede wszystkim nadmiernymi, nieprawidłowymi krwawieniami. Mogą to być krwawienia samoistne – bez poprzedzającego urazu, lub wywołane jakimś czynnikiem (np. usunięciem zęba). Krwawienie przedłuża się, jest nasilone i uporczywe. Czasem objawy skazy krwotocznej są bardziej subtelne i manifestują się w postaci obfitej miesiączki czy skłonnością do powstawania podbiegnięć krwawych w skórze. Jeśli zaobserwujesz u siebie takie symptomy, koniecznie udaj się do lekarza. Samodzielna identyfikacja przyczyny na podstawie jedynie obrazu klinicznego jest praktycznie niemożliwa. Konieczne może okazać się wykonanie badań laboratoryjnych i dogłębna analiza wyników. Czasem potrzebna jest także bardziej szczegółowa, specjalistyczna diagnostyka. Słabe krzepnięcie krwi i nadkrzepliwość krwi – jakie badania wskazują na rozpoznanie?   Objawy wskazujące na zaburzenia krzepnięcia krwi wymagają wykonania podstawowych badań laboratoryjnych. Będą to morfologia z rozmazem (ocena płytek krwi, ocena ewentualnej niedokrwistości wskutek krwawień) oraz badania układu krzepnięcia. Oceniane parametry mogą obejmować: PT (czas protrombinowy), TT (czas trombinowy), stężenie fibrynogenu, APTT (czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, dawniej czas kaolinowo-kefalinowy), czas krwawienia, czas okluzji czy stężenie D- dimerów. Pogłębienie diagnostyki w niektórych przypadkach może wymagać wykonania badań biochemicznych krwi, badania stężenia i aktywności czynników krzepnięcia, badania moczu, biopsji szpiku, badań w kierunku zakażeń wirusowych, poszukiwania chorób przewlekłych i autoimmunologicznych czy innych. W przypadku podejrzenia nadkrzepliwości, w zestaw zalecanych badań wchodzą przykładowo: aktywność białka C i stężenie wolnego białka S, oporność na aktywowane białko C, czynnik V Leiden i mutacja genu 20210A protrombiny, antykoagulant toczniowy i wiele innych. Pamiętaj, by w razie zaobserwowania u siebie niepokojących objawów udać się do lekarza. Nie podejmuj prób diagnostyki i leczenia na własną rękę. Lekarz po ocenie Twojego stanu klinicznego, zleci odpowiednie i adekwatne badania. Panel badań układu krzepnięcia znajdziesz tutaj. Bibliografia: Interna Szczeklika – P. Gajewski, A. Szczeklik „Układ krzepnięcia – badanie i interpretacja” – P. Łaguna, M. Matysiak „Rozpoznawanie i leczenie zaburzeń krzepnięcia u dzieci” – A. Sarnaik, D. Kamat, N. Kannikeswaran  

02 września 2022

Dyskopatia lędźwiowa – przyczyny, objawy i leczenie choroby kręgosłupa

Dotkliwy ból w dole pleców? To może być dyskopatia lędźwiowa, jedna z najczęstszych chorób kręgosłupa. Potrafi skutecznie utrudnić codzienne funkcjonowanie, dlatego warto wiedzieć, jak ją prawidłowo rozpoznać i skutecznie leczyć. Dyskopatia lędźwiowa to choroba kojarzona głównie z osobami starszymi. Niestety prawda jest taka, że coraz częściej schorzenie dotyka osób młodych, nawet tych w wieku 30 lat. Co to jest dyskopatia lędźwiowa? Dyskopatia lędźwiowa zwana jest inaczej przepukliną jądra miażdżystego. Schorzenie to jest niczym innym, jak zespołem symptomów wynikających ze zmian degeneracyjnych krążków międzykręgowych kręgosłupa, czyli dysków. Zdrowe krążki międzykręgowe zbudowane są w przeważającej części z wody i składają się z jądra miażdżystego oraz opasającego go pierścienia włóknistego. Dyski spełniają bardzo ważne zadanie – chronią elementy kostne kręgosłupa przed ocieraniem się oraz w sposób skuteczny amortyzują wszelkiego rodzaju wstrząsy, na który narażony jest nasz kręgosłup. W procesie degeneracyjnym dysku, w pierwszej kolejności dochodzi do jego odwodnienia. Pierścień włóknisty staje się wówczas mało elastyczny (to powoduje utratę wysokości dysków), jest słabszy i podatny na uszkodzenia. Jeśli pęknie, może dojść do wysunięcia się jądra miażdżystego (tzw. wypadnięcie dysku) i nacisku na nerwy. W takiej sytuacji niezbędna jest pomoc lekarska, ponieważ ucisk na rdzeń kręgowy lub korzenie nerwów rdzeniowych może prowadzić nawet do groźnych niedowładów. Bywa, że dyskopatia lędźwiowa dotyczy jednego krążka międzykręgowego lub atakuje większą ich ilość. Z upływem lat dyski ulegają odwodnieniu, dlatego może dojść do tzw. wielopoziomowej dyskopatii lędźwiowej. Dyskopatia lędźwiowa – przyczyny Odcinek lędźwiowy kręgosłupa jest nisko położony, dlatego dyski w jego obrębie są narażone na dźwiganie naprawdę sporych ciężarów, a tym samym na szybsze zużycie. Dodatkowo ten odcinek kręgosłupa jest bardzo ruchomy, a to z pewnością sprzyja uszkodzeniom krążków międzykręgowych. Jednym z czynników sprzyjających dyskopatii lędźwiowej jest wiek. Im jesteśmy starsi, tym więcej niekorzystnych i dokuczliwych zmian w obrębie naszego kręgosłupa. Ale to nie jest jedyna przyczyna schorzenia. Dyskopatia lędźwiowa dotyka bowiem coraz młodszych ludzi prowadzących siedzący tryb życia. Spędzanie wielu godzin na kanapie przed telewizorem, przy biurku czy w aucie, brak ruchu oraz nieprawidłowa postawa ciała to recepta na szybsze zużywanie się tkanek kręgosłupa. Problem może wywołać silny uraz mechaniczny (np. podczas wypadku komunikacyjnego), przeciążeniowy (np. w trakcie dźwigania ciężkich przedmiotów) albo gwałtowny ruch w dolnej partii kręgosłupa. Jeśli nie ćwiczymy regularnie, nie spędzamy czasu aktywnie, a tym samym nie wzmacniamy struktur kręgosłupa, kłopot z odcinkiem lędźwiowym może pojawić się nawet przy niezbyt nagłym ruchu: podczas wstawania, skoku z niewielkiej wysokości czy pochylenia się. Czynnikiem sprzyjającym pojawieniu się dyskopatii lędźwiowej jest otyłość – osoby z nadmierną liczbą kilogramów narażają kręgosłup na dodatkowe, niepotrzebne obciążenia, przyspieszając tym samym procesy degeneracyjne w jego obrębie. Do przyczyn rozwoju schorzenia zalicza się również anatomicznie wąski kanał kręgowy, ciążę, osteoporozę oraz niektóre wady kręgosłupa lędźwiowego, np. skoliozę. Dyskopatia lędźwiowa – objawy Pierwszym objawem dyskopatii lędźwiowej jest ból w dolnej części kręgosłupa. Jeśli jest nagły, kłujący i silny, być może doszło do wypadnięcia dysku. Gdy promieniuje przez pośladek aż do nogi (często obejmuje nawet stopę), wówczas mamy do czynienia z rwą kulszową, która powstaje na skutek ucisku lub podrażnienia nerwu. W takiej sytuacji pacjent może odczuwać zaburzenia czucia na skórze kończyny dolnej, a nawet niedowład stopy. Dyskopatia lędźwiowa może również wywoływać napięcie mięśni przykręgosłupowych oraz ich bolesne skurcze. Bywa, że powoduje problemy z trzymaniem moczu lub stolca. Dyskopatia lędźwiowa – diagnostyka Każdy ból kręgosłupa, nawet jeśli jest niewielki, należy skonsultować z lekarzem ortopedą. Trzeba bowiem pamiętać, że wcześnie zdiagnozowana choroba to większa szansa na uniknięcie nieprzyjemnych, silnych dolegliwości bólowych oraz powikłań choroby w przyszłości. Po przeprowadzeniu wnikliwego wywiadu z pacjentem na temat problemów z kręgosłupem oraz prowadzonego przez chorego trybu życia, lekarz wykonuje badanie palpacyjne. Jeśli to konieczne, zleca diagnostykę obrazową: zdjęcie RTG, tomografię komputerową czy rezonans magnetyczny. Dyskopatia lędźwiowa – leczenie Leczenie dyskopatii lędźwiowej ustala i nadzoruje lekarz ortopeda. Terapia dostosowana jest do wieku pacjenta oraz stopnia odczuwanych przez niego dolegliwości. Opracowując ścieżkę leczenia, specjalista bierze również pod uwagę miejsce w kręgosłupie, w którym doszło do dyskopatii. Do najbardziej typowych metod walki ze schorzeniem jest zastosowanie farmakoterapii, która ma na celu złagodzenie dolegliwości bólowych oraz stanów zapalnych. Kiedy pacjent nie odczuwa już silnego bólu i może się poruszać, zazwyczaj ortopeda decyduje o wprowadzeniu ćwiczeń, które zawsze powinny być przeprowadzane pod okiem specjalisty. Mają one na celu wzmocnienie mięśni pleców i poprawę ukrwienia tkanek przykręgosłupowych. W leczeniu dyskopatii lędźwiowej, lekarz może zarekomendować również zastosowanie kinesiotapingu czy masażu tkanek głębokich. Gdy ból nie ustępuje, jest silny i nie pozwala na normalne funkcjonowanie, ortopeda może zdecydować o podaniu zastrzyku nadtwardówkowego, który ma za zadanie wyciszenie stanu zapalnego oraz zmniejszenie obrzęku. Operacja to ostateczność. Lekarz może ją zaplanować, gdy inne, mniej inwazyjne metody leczenia nie dają oczekiwanych rezultatów. Zabieg ma na celu stabilizację kręgów oraz usunięcie zmian zwyrodnieniowych. Dyskopatia lędźwiowa – ćwiczenia Na stronach internetowych można znaleźć mnóstwo porad dotyczących ćwiczeń na dyskopatię lędźwiową. Pamiętajmy jednak, że przyczyn problemów z kręgosłupem może być wiele i każdy przypadek wymaga indywidualnego podejścia. Jednemu pacjentowi określony rodzaj gimnastyki pomoże, drugiemu może wręcz zaszkodzić. Dlatego o pomoc należy się zwrócić do lekarza, a ćwiczenia (przynajmniej na początku) robić pod okiem fizjoterapeuty, który skoryguje nasze błędy w ich wykonywaniu. Dopiero wtedy, kiedy mamy pewność, że umiemy je samodzielnie przeprowadzać w prawidłowy sposób, gimnastykę możemy przenieść do domu i uprawiać ją samodzielnie i systematycznie, w dogodnym dla nas czasie. Jak zapobiegać dyskopatii lędźwiowej? Niestety schorzenie może dotyczyć każdej osoby, która w niedostateczny sposób dba o swój kręgosłup. Trzeba również zaznaczyć, że dyskopatia lędźwiowa ma charakter nawrotowy – nawet jeśli miejsce, w którym doszło do pęknięcia dysku wygoiło się, to niestety będzie ono już zawsze słabsze i bardziej podatne na urazy. Co więcej – wyleczona operacyjnie dyskopatia lędźwiowa nie daje gwarancji, że problem nie powróci. Wszystko to sprawia, że tak ważna staje się profilaktyka, która zmniejsza prawdopodobieństwo pierwotnego pojawienia się lub nawrotu schorzenia. Dbajmy zatem o aktywny tryb życia. Jeśli to możliwe, zamiast samochodu, wybierzmy spacer. Postarajmy się uprawiać jakiś sport. Może to być nordic walking czy pływanie stylem grzbietowym – wybór dyscypliny warto przedyskutować z lekarzem. Jeśli pracujemy przed komputerem lub spędzamy długie godziny w samochodzie, raz na jakiś czas zróbmy sobie przerwę, aby rozprostować kości i zrobić kilka ćwiczeń rozciągających. Podnosząc z podłogi cięższy przedmiot, nie wolno się schylać – w takiej sytuacji stańmy w lekkim rozkroku, wyprostujmy plecy i ugnijmy nogi w kolanach. Pamiętajmy również o prawidłowej masie ciała. Każdy dodatkowy kilogram zwiększa nacisk na kręgosłup, a tym samym sprzyja przyspieszeniu procesów degeneracyjnych w obszarze kostno-stawowym. W trosce o swoje zdrowie, a więc i o silny kręgosłup, nie zapominajmy również o regularnym robieniu badań. Raz na jakiś czas warto udać się do laboratorium medycznego i wykonać choćby podstawowy pakiet badań profilaktycznych. Wyniki zawsze należy skonsultować z lekarzem. Bibliografia Dziak Artur, Tayara Samer, Bóle krzyża, Kasper 1997, ISBN:  83-901977-6-6.Sosnowska Katarzyna, Bóle kręgosłupa: Skuteczne metody walki i zapobiegania, ASTRUM 2008, ISBN 978-83-7277-423-1.

02 września 2022

Skolioza – przyczyny, objawy, leczenie skrzywień kręgosłupa

Skolioza, zwana potocznie bocznym skrzywieniem kręgosłupa, to poważny problem dotykający wielu osób. Często nie jest znana jej przyczyna, ale schorzenie zawsze wymaga obserwacji i bezwzględnej terapii. Jakie są objawy skoliozy oraz jak przebiega proces jej leczenia? Odpowiadamy. Skolioza atakuje głównie dzieci. W zależności od wieku wyróżniamy skoliozę: Wczesnodziecięcą – pojawia się do 3. roku życia i dotyka częściej chłopców.Dziecięcą – występuje do 10. roku życia dziecka.Młodzieńczą – objawy pojawiają się w okresie dojrzewania, dotyczą w przeważającej mierze dziewczynek. Zaniedbana, mocno zaawansowana skolioza może prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych, np. do niewydolności krążenia. Dlatego tak ważne jest jak najszybsze rozpoznanie choroby oraz podjęcie terapii pod okiem lekarza oraz fizjoterapeuty. Co to jest skolioza? Skolioza to nic innego jak skrzywienie, odchylenie kręgosłupa od stanu prawidłowego, czyli naturalnego kształtu litery S. W wielu przypadkach dotyczy piersiowego odcinka i górnej części pleców. Niestety bywa, że atakuje dolną część tułowia (odcinek lędźwiowy). Deformacja może nastąpić w trzech płaszczyznach: Czołowej, polegającej na wygięciu kręgosłupa w prawo lub w lewo.Poziomej, charakteryzującej się rotacją kręgów.Strzałkowej, objawiającej się pogłębieniem kifozy (naturalnego wygięcia) w kręgosłupie piersiowym oraz lordozy (wygięcia kręgosłupa do przodu) w odcinku lędźwiowym. O skoliozie mówimy w sytuacji, gdy kręgosłup jest wygięty o co najmniej 10 stopni wg klasyfikacji Cobba. Jeśli jest to wartość mniejsza – wada określana jest mianem postawy skoliotycznej, która wymaga obserwacji oraz wdrożenia gimnastyki korekcyjnej. Przy bardziej zaawansowanym skrzywieniu, niezbędne może stać się dodatkowo noszenie gorsetu ortopedycznego, stosowanie zabiegów fizykoterapeutycznych, a nawet przeprowadzenie operacji. Przyczyny występowania skoliozy Niestety większość (bo aż około 80%) przypadków skrzywień kręgosłupa ma charakter idiopatyczny, czyli nie da się określić źródła problemu. W niektórych sytuacjach, przyczyn skoliozy lekarze szukają we wrodzonych zaburzeniach struktury kręgosłupa lub wadach nabytych. Skoliozę może wywoływać między innymi nierówna długość kończyn dolnych. Schorzenie dotyka także pacjentów z porażeniem mózgowym czy dystrofią mięśniową – osoby te borykają się z niedostatecznym rozwojem mięśni, również tych, podtrzymujących kręgosłup. U dorosłych skolioza bywa wynikiem np. zaawansowanej osteoporozy, choroby degeneracyjnej dysków czy złamania kompresyjnego kręgów. Skolioza – objawy Skolioza daje szereg objawów w postaci nie tylko niepokojącego wyglądu, ale również dolegliwości kręgosłupa, klatki piersiowej oraz miednicy. W wielu przypadkach nietypowe ustawienie głowy czy nóg może świadczyć o rozwijającym się schorzeniu. Najczęstszymi objawami skoliozy są między innymi: Nierówna wysokość ramionAsymetria kątów talii – wyraźne wcięcie z jednej stronyWystające łopatkiZniekształcenie obrysu plecówPozorna różnica w długości nógDolegliwości bólowe pleców, bioder oraz głowyZaburzenia funkcji choduBlokada pleców Skolioza zazwyczaj rozwija się powoli. Dlatego często trudno dostrzec problem u dziecka, zwłaszcza jeśli choroba jest w początkowej fazie rozwoju. Zwykle schorzenie diagnozuje się podczas rutynowej kontroli lekarskiej albo sami zauważamy, że np. ubrania na dziecku leżą inaczej niż kiedyś: jeden rękaw bluzki czy nogawka spodni wyglądają na krótsze lub obcisła koszulka układa się nierówno na poziomie talii. Skolioza – diagnostyka W przypadku podejrzenia skoliozy należy udać się do lekarza – najlepiej, aby był to ortopeda. W pierwszej kolejności specjalista przeprowadza wywiad na temat dolegliwości oraz okresu, w którym zostały zauważone nieprawidłowości mogące świadczyć o skrzywieniu kręgosłupa (takie jak np. ból czy deformacje). Lekarz może zapytać również o podobne przypadki w rodzinie pacjenta. W następnej kolejności specjalista przeprowadza badanie fizykalne w poszukiwaniu nienaturalnych krzywizn kręgosłupa, porównuje wysokość ramion, sprawdza ułożenie głowy, talii oraz bioder. Prawdopodobnie poprosi o pochylenie się do przodu i dotknięcie stóp czubkami placów dłoni. Doświadczony ortopeda już na tym etapie jest w stanie rozpoznać skoliozę, ale jeśli uzna za stosowne, zleci badania obrazowe, takie jak np. zdjęcie RTG, rezonans magnetyczny czy tomografię komputerową. Leczenie skoliozy? Boczne skrzywienie kręgosłupa to nie tylko defekt estetyczny. To przede wszystkim zagrożenie dla zdrowia. Znaczna skolioza może skutkować upośledzeniem pracy narządów klatki piersiowej (np. serca, płuc), dolegliwościami bólowymi pleców i szyi czy szybciej postępującymi zmianami zwyrodnieniowymi. Dlatego tak ważna jest wczesna diagnoza oraz podjęcie szybkiego leczenia. Niezwykle istotna jest tu wzorowa współpraca pomiędzy pacjentem i lekarzem. To ortopeda ustala indywidualną ścieżkę leczenia, która ma na celu korygowanie deformacji kręgosłupa oraz odciążenie narządów, znajdujących się w klatce piersiowej. Skolioza – ćwiczenia pod okiem specjalisty Sposób leczenia zależy od zaawansowania choroby, wieku oraz stanu pacjenta. Jeśli wartość kątowa skoliozy, mierzona wg skali Cobba, jest mniejsza niż 24 stopnie, lekarz zwykle zaleca wykonywanie indywidualnie dobranych ćwiczeń. Rehabilitacja ruchowa ma na celu nie tylko odciążyć niektóre partie pleców oraz je uelastycznić, ale jednocześnie wzmocnić mięśnie, które podtrzymują kręgosłup. Skolioza z wartością kątową pomiędzy 24 a 45 stopni to już poważniejsza sprawa – w tym wypadku oprócz ćwiczeń, często konieczne jest noszenie gorsetu ortopedycznego. Skrzywienie kręgosłupa powyżej 45-50 stopni najczęściej wymaga przeprowadzenia operacji. Pamiętajmy, że bardzo istotne jest wykonywanie regularnej gimnastyki pod okiem specjalisty, który dopasowuje ją do potrzeb pacjenta. Niezwykle ważna jest poprawność ćwiczeń – nieumiejętny sposób ich wykonywania nie tylko nie pomoże w leczeniu wady, ale może nawet doprowadzić do jej pogłębienia. Nie korzystajmy z propozycji gimnastycznych, które oferuje internet, tylko zaufajmy fizjoterapeucie. Wówczas mamy pewność, że sobie pomożemy, a nie zaszkodzimy. Co jeszcze może pomóc? W życiu codziennym warto zadbać o prawidłowe, codzienne nawyki, które pomagają utrzymać właściwą postawę ciała. Dobrze jest rozważyć zakup odpowiedniego materaca do spania (decyzję o wyborze najlepszego modelu można skonsultować z fizjoterapeutą). Wysokość blatu biurka i krzesła powinna być dostosowana do wzrostu pacjenta. Podczas pracy czy nauki przy stole, stopy powinny płasko leżeć na podłodze, a przedramiona dobrze jest opierać o blat. Uprawianie sportu przy skoliozie jest bardzo wskazane, ale wybór dyscypliny należy skonsultować z lekarzem. Zazwyczaj dozwolone i polecane jest np. pływanie stylem grzbietowym. Trzeba pamiętać, że stosowanie się do zaleceń ortopedy oraz fizjoterapeuty pomaga utrzymać sprawność fizyczną. Może także spowolnić progres choroby oraz zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia przykrych dolegliwości bólowych. Im wcześniej wykryte schorzenie, tym większa szansa na efektywne leczenie – zdiagnozowana oraz rehabilitowana skolioza w początkowym etapie rozwoju to szansa na usunięcie niewielkich deformacji i utrwalenie uzyskanych rezultatów. W przypadku dzieci, w procesie leczenia skrzywienia kręgosłupa ważne jest zaangażowanie opiekunów. To oni powinni czuwać nad regularnymi wizytami u lekarza i fizjoterapeuty oraz dbać o odpowiednie nawyki w życiu codziennym dziecka. Bibliografia Karpiński Michał, Kamińska Marta, Klinika Ortopedii i Traumatologii Dziecięcej UDSK w Białymstoku, Skolioza idiopatyczna, 04.08.2021, online: https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/012/292/original/75-79.pdf?1473161160, dostęp: 02.08.2022.Scoliosis Research Society, Adolescent Idiopathic Scoliosis: A Handbook for Patients, online: https://www.srs.org/UserFiles/file/AdolescentIdiopathicScoliosis_AHandbookforPatients.pdf, dostęp: 06.08.2022.
Powiązane pakiety

E-PAKIET PROFILAKTYCZNY PODSTAWOWY
W pakiecie uwzględniono morfologię krwi - podstawowe badanie oceniające ogólną kondycję organizmu. Badanie wnosi wiele istotnych informacji na temat odporności organizmu, chorób przewlekłych, możliwych niedoborów pierwiastków lub witamin będących przyczyną anemii, toczących się infekcji o różnej etiologii czy poważnych chorób hematologicznych. Pomiar stężenia glukozy i poszczególnych składowych lipidogramu pomoże w ocenie Twojego metabolizmu, czyli procesu przemian węglowodanów i lipidów. W ocenie gospodarki węglowodanowej kluczowy jest pomiar stężenia glukozy. Wysokie stężenie glukozy na czczo najczęściej jest wynikiem choroby metabolicznej – cukrzycy, uznanego czynnika ryzyka udaru mózgu. Cukrzyca (szczególnie typu II) jest chorobą podstępną, która wiele lat może przebiegać bezobjawowo i niepostrzeżenie prowadzić w tym czasie do groźnych, najczęściej naczyniowych powikłań zagrażających zdrowiu i życiu. Pomiar stężenia poszczególnych składowych lipidogramu to element diagnostyki zaburzeń lipidowych, które nadal stanowią najbardziej rozpowszechniony czynnik ryzyka chorób układu krążenia, w tym udaru mózgu. Cennym uzupełnieniem pakietu jest badanie stężenia CRP. Podwyższone stężenie CRP wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju chorób sercowo – naczyniowych, np. miażdżycy której konsekwencją może być udar mózgu. Ponadto CRP to niespecyficzny wskaźnik stanu zapalnego, którego stężenie wzrasta najczęściej w przebiegu infekcji bakteryjnej, po urazach, ale także w przebiegu przewlekłych chorób zapalnych jak reumatoidalne zapalenie stawów i nieswoiste zapalne choroby jelit oraz w chorobach nowotworowych. Doskonałym uzupełnieniem Pakietu profilaktycznego podstawowego są badania umożliwiające: określenie przyczyny anemii (żelazo, ferrytyna, witamina B12, kwas foliowy) - zestaw uzupełniający dostępny w obniżonej cenie - sprawdź tutaj wykrycie zaburzeń układu odpornościowego (witamina D, IgG) - zestaw uzupełniający dostępny w obniżonej cenie - sprawdź tutaj wykrycie, monitorowanie przebiegu i leczenia chorób metabolicznych (hemoglobina glikowana, Apo B, lipoproteina a) - zestaw uzupełniający dostępny w obniżonej cenie - sprawdź tutaj