08 września 2022 - Przeczytasz w 4 min

Zespół Policystycznych Jajników (PCOS) a dieta

Dieta w PCOS ma bardzo duże znaczenie z uwagi na nierzadkie przypadki współwystępowania tej choroby i insulinooporności. Przy zespole policystycznych jajników wskazane jest prowadzenie diety ubogoenergetycznej o kontrolowanej zawartości kwasów tłuszczowych, która będzie się opierała na produktach o niskim indeksem glikemicznym. Zespół policystycznych jajników uznany został za patologię XXI wieku. Szacuje się, że dotyka co najmniej 10–15% kobiet w wieku reprodukcyjnym. Leczenie PCOS opiera się głównie na farmakoterapii, ale i na zmianie stylu życia, w tym zwłaszcza na dietoterapii. Sprawdź, na czym powinna się opierać dieta w leczeniu zespołu policystycznych jajników.

zespół policystycznych jajników a dieta

Dieta w PCOS jako element leczenia

Zespół policystycznych jajników to jedna z najczęściej występujących endokrynopatii w populacji kobiet w wieku reprodukcyjnym. Uważa się go za główną przyczynę zaburzeń miesiączkowania i płodności. Inne objawy zespołu policystycznych jajników to m.in.: otyłość centralna, łojotok, rogowacenie ciemne, łysienie androgeniczne, trądzik, nasilony zespół napięcia przedmiesiączkowego. Za powstanie PCOS odpowiada szereg czynników, w tym genetycznych, środowiskowych i hormonalnych. W rozpoznaniu zespołu policystycznych jajników pomocne są badania obrazowe, w tym głównie ultrasonografia, oraz pakiet badań hormonalnych dla kobiet. Leczenie opiera się przede wszystkim na farmakoterapii i modyfikacji stylu życia.

Na postępowanie niefarmakologiczne składają się zwłaszcza: redukcja nadmiernej/utrzymanie prawidłowej masy ciała, podejmowanie regularnej aktywności fizycznej oraz odpowiednia dieta. W zależności od masy ciała i poziomu aktywności fizycznej pacjentki pokrycie zapotrzebowania energetycznego poszczególnymi składnikami odżywczymi prezentuje się następująco: podaż węglowodanów na poziomie 43–50%, białka – 20–30%, tłuszczów – około 35%. Wartość energetyczną jadłospisu ustala się indywidualnie na podstawie obliczonej podstawowej przemiany materii (PPM).

Dieta w zespole policystycznych jajników – dlaczego jest ważna?

Okazuje się, że obniżenie masy ciała o 5% wykazuje już korzystny wpływ na funkcjonowanie chorych z PCOS. Obserwuje się obniżenie poziomu testosteronu we krwi i wzrost poziomu SHBG. Efektem tego może być uregulowanie cykli miesiączkowych i pojawienie się spontanicznych owulacji, a tym samym poprawy płodności. Kolejnym efektem spadku masy ciała jest zmniejszenie ryzyka wystąpienia upośledzonej tolerancji glukozy oraz cukrzycy typu 2. Nie pozostaje to obojętne dla ograniczenia zachorowania na schorzenia sercowo-naczyniowe. Spadek masy ciała o 15% w znaczący sposób poprawia profil hormonalny i w jeszcze większym stopniu nasila pozytywne efekty. Dodatkowym atutem jest poprawa wyglądu i sprawności fizycznej, co niewątpliwie ma przełożenie na kondycję psychiczną pacjentki.

Zespół policystycznych jajników a dieta – główne wytyczne

Specjaliści podkreślają rolę błonnika pokarmowego w diecie przy PCOS. To rodzaj węglowodanu, który reguluje przemianę materii i usprawnia przechodzenie treści pokarmowych przez przewód pokarmowy. Tym samym redukuje zaparcia. Polecane źródła błonnika to: produkty zbożowe, takie jak: pieczywo, płatki, otręby razowe i pełnoziarniste, owoce (w tym: jabłka, śliwki, gruszki), rośliny strączkowe, brokuły, orzechy. Dieta w leczeniu PCOS powinna być bogata w prebiotyki. Określa się w ten sposób składniki nieulegające trawieniu, pobudzające wzrost lub aktywność korzystnych dla organizmu bakterii obecnych w jelicie grubym. Wśród ich źródeł wymienia się zwłaszcza: banany, szparagi, cykorię, czosnek, cebulę, por, karczochy. Dieta dla PCOS cechuje się ograniczoną zawartością tłuszczu ogółem, nasyconych kwasów tłuszczowych i cholesterolu. Związki te nasilają rozwój chorób sercowo-naczyniowych i cukrzycy.

W jadłospisie przy PCOS powinny się znaleźć produkty o działaniu antyoksydacyjnym. Wykazują je zwłaszcza: witaminy A, E, C, składniki mineralne, jak cynk i selen oraz kwasy tłuszczowe omega-3. Do cennych źródeł witaminy A należą m.in.: jajka, mleko i inne produkty mleczarskie, dynia, jarmuż, szpinak, rzeżucha. Produkty bogate w witaminę E to m.in.: oliwa z oliwek, orzechy laskowe, zarodki nasion zbóż, pomidory, szpinak, brukselka, czarne porzeczki. Witaminy C dostarczą m.in.: pomarańcze, kiwi, brokuły, kalafior, papaja, truskawki, kiszonki. Cynk znajduje się w takich produktach spożywczych, jak m.in.: podroby, kasza gryczana, ryby, nasiona słonecznika. Z kolei selenu dostarczą: orzechy brazylijskie, ryby, grzyby, jaja. Dobrym źródłem kwasów tłuszczowych omega-3 są zwłaszcza: ryby, olej lniany, orzechy włoskie, olej rzepakowy.

W diecie przy PCOS nie powinno zabraknąć witamin z grupy B, a zwłaszcza: B9, czyli kwasu foliowego, B6, B8, B12. Najcenniejszymi źródłami witaminy B9 są: szpinak, sałata, brokuły, szparagi, kapusta, kalafior, brukselka, soczewica, burak. Najlepszym źródłem witaminy B12 są: podroby, ryby, nabiał. Witaminy B6 dostarczą: pełnoziarniste produkty zbożowe, drożdże, banany, jaja, a witaminy B8 – świeże warzywa i owoce, w tym zwłaszcza: cytrusy, groszek, fasola, produkty pełnoziarniste, kiełki pszenicy. Nie można zapomnieć o podaży witaminy D3, której niski poziom nasila insulinooporność i zaburzenia owulacji. Witamina D3 w dużej części pochodzi z syntezy skórnej – produkowana jest przy udziale słońca. W diecie jej dobrym źródłem są zwłaszcza: ryby morskie, jaja, wątroba, mleko, oleje roślinne.

Czego nie jeść przy PCOS? Produkty przeciwwskazane

Produktami przeciwwskazanymi w diecie przy PCOS są pokarmy o wysokim indeksie glikemicznym, które zawierają niewiele błonnika i powodują podniesienie poposiłkowego poziomu glukozy we krwi. Wymienia się wśród nich m.in.: ziemniaki purée i pieczone, ryż preparowany i pieczony, pieczywo pszenne, chleb chrupki, mąkę pszenną, proszek budyniowy, frytki. Z jadłospisu w zespole policystycznych jajników należy wykluczyć: fast foody, produkty o wysokim stopniu przetworzenia, soki owocowe, napoje gazowane i nektary dosładzane, alkohol. Chore powinny ograniczyć spożycie soli oraz tłuszczów typu trans, których głównym źródłem są tłuste sery, śmietana, masło i czerwone mięso. Zamiast soli można użyć: soku z cytryny, olejów roślinnych, ziół i przypraw. Dodatkowo niewskazane są: produkty z mąki wysoko przetworzonej, częste spożywanie białka zwierzęcego pochodzącego z czerwonego i białego mięsa, słodycze, wyroby cukiernicze, miód, cukier, słodziki, suszone i puszkowane owoce.

Autor: dr n. o zdr. Olga Dąbska

Weryfikacja merytoryczna: lek. Wiktor Trela

Bibliografia

  1. M. Kostecka, Zespół policystycznych jajników – rola diety i suplementacji we wspomaganiu leczenia, „Kosmos” 2018, t. 67, nr 4, s. 858–860.
  2. A. Dutkowska, A. Konieczna, J. Breska-Kruszewska i wsp., Zalecenia dotyczące postępowania niefarmakologicznego u kobiet z PCOS celem zmniejszenia masy ciała i poprawy zaburzeń metabolicznych, „Endokrynologia Polska” 2019, t. 70, nr 2, s. 201–203.
  3. P. Gałczyńska, Dieta i jej suplementacja w zespole policystycznych jajników, „Forum Zaburzeń Metabolicznych” 2021, t. 12, nr 1, s. 30–38.

Podobne artykuły

16 kwietnia 2021

Zespół policystycznych jajników (PCOS) – objawy, przyczyny, leczenie

Zespół policystycznych jajników, czyli PCOS (ang. polycystic ovary syndrome) to częste zaburzenie endokrynologiczne, dotykające kobiety w wieku rozrodczym. Zaburzenia owulacji mogą prowadzić do niepłodności, ale wśród objawów obserwuje się także hiperandrogenizację i zaburzenia metaboliczne. Co to jest zespół policystycznych jajników? Zespół policystycznych jajników (wielotorbielowatość jajników) to zespół zaburzeń hormonalnych prowadzących do braku owulacji. Występuje u kobiet w wieku reprodukcyjnym (szacuje się, że może dotyczyć aż 15% z nich). Rozpoznanie PCOS wymaga  spełnienia 2 z 3 poniższych kryteriów: zaburzenia owulacji (oligoowulacja lub anowulacja – czyli rzadkie owulacje lub ich brak),hiperandrogenizm (objawy kliniczne lub biochemiczne wykładniki nadmiernej ilości androgenów),jajniki policystyczne w obrazie USG. W różnicowaniu przyczyn hiperandrogenizmu uwzględnia się: wrodzony przerost nadnerczy, zespół Cushinga, hiperprolaktynemię, akromegalię, niedoczynność tarczycy czy guzy produkujące androgeny. Zespół policystycznych jajników – badania Diagnostyka w kierunku PCOS najczęściej prowadzona jest przez ginekologa, endokrynologa lub ginekologa-endokrynologa. Jak wyglądają policystyczne jajniki? Zespół policystycznych jajników w USG charakteryzuje się występowaniem licznych torbieli w jajnikach (co najmniej 20 pęcherzyków o średnicy od 2 do 9 mm) i powiększeniem objętości jajnika (objętość jajnika wynosi co najmniej 10 cm3). Taki obraz może nasuwać podejrzenie PCOS. Badania laboratoryjne, które wykorzystuje się w diagnostyce to badania hormonalne: poziom testosteronu i wolnego testosteronu; poziom SHBG – globuliny wiążącej hormony płciowe; poziom androstendionu, DHEAS oraz stężenie progesteronu w 2 fazie cyklu miesiączkowego. Wszystkie te badania możesz wykonać w DIAGNOSTYCE. Inne nieprawidłowości w wynikach badań obejmują wzrost poziomu insuliny i zaburzenia w profilu lipidowym (wzrost stężenia triglicerydów i cholesterolu LDL oraz obniżenie stężenia cholesterolu HDL). PCOS – przyczyny Nie znamy jednoznacznej przyczyny zachorowania na zespół policystycznych jajników. Prawdopodobnie, etiologia zaburzenia jest złożona i wiele czynników ma na nią wpływ. Zwiększone stężenie LH, insulinooporność i hiperinsulinemia wiążą się ze zwiększoną produkcją androgenów, a hiperandrogenemia zaburza z kolei wydzielanie LH, przyczynia się do powstania otyłości i insulinooporności oraz prowadzi do rozwoju policystycznej morfologii jajników. Zwraca się także uwagę na czynniki genetyczne. Zespół policystycznych jajników (PCOS) – objawy Na jakie objawy powinnaś zwrócić uwagę? Jednym z kryteriów rozpoznania PCOS są zaburzenia owulacji. Przyjrzyj się więc swoim cyklom miesiączkowym. Zaburzenia miesiączkowania, a także kliniczne objawy hiperandrogenizmu, czyli nadmiaru androgenów w organizmie, mogą wskazywać na PCOS. U pacjentek z zespołem policystycznych jajników często obserwuje się także otyłość centralną lub nadwagę. Badanie USG uwidacznia policystyczne jajniki. Objawy PCOS: zaburzenia miesiączkowania i owulacji dotyczą około 90% chorych na PCOS (rzadkie miesiączki, brak miesiączki),hirsutyzm, czyli nadmierne owłosienie w obszarach typowo męskich występuje u 60-80% chorych na PCOS (np. nad górną wargą, na klatce piersiowej, plecach, brzuchu), zmiany łojotokowe i trądzik,przetłuszczanie się włosów,łysienie typu męskiego,otyłość centralna czyli otyłość brzuszna, typu męskiego (szacuje, się że dotyczy około 40-60% chorych),insulinooporność, stany przedcukrzycowe i cukrzyca, (manifestacją hiperinsulinemii może być np. rogowacenie ciemne czyli obecność pogrubionych, brązowawych fragmentów skóry w okolicy pach czy szyi),problemy z zajściem w ciążę. Warto pamiętać, że nieleczony zespół policystycznych jajników może doprowadzić do niepłodności, a także sprzyja występowaniu niekorzystnych zmian w profilu lipidowym i niesie ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2 oraz raka endometrium. Zespół policystycznych jajników a ciąża   Zespół policystycznych jajników wiąże się z zaburzeniami miesiączkowania i oligo- lub anowulacją czyli rzadką owulacją lub jej brakiem. W związku z tym, wiele kobiet cierpiących na PCOS ma trudności z zajściem w ciążę. Warto jednak pamiętać, że rozpoznanie zespołu policystycznych jajników nie jest równoznaczne z rozpoznaniem niepłodności, a zajście w ciążę może być możliwe. Leczenie zespołu policystycznych jajników Celem leczenia PCOS jest nie tylko zmniejszenie objawów androgenizacji, regulacja cykli miesiączkowych, indukcja owulacji i leczenie niepłodności, ale także zmniejszenie ryzyka cukrzycy, chorób sercowo-naczyniowych oraz raka endometrium. Stosuje się odpowiednią farmakoterapię (antykoncepcję hormonalną, metforminę, leki antyandrogenne czy leczenie niepłodności), ale zwraca się także uwagę na modyfikację stylu życia: odpowiednią aktywność fizyczną i dbałość o utrzymanie prawidłowej masy ciała. Pamiętaj, że badania laboratoryjne możesz wykonać w DIAGNOSTYCE. Jeśli chcesz, możesz także skorzystać z konsultacji online. Bibliografia: Położnictwo i ginekologia – G. H. Bręborowicz.The polycystic ovary syndrome: a position statement from the Polish Society of Endocrinology, the Polish Society of Gynaecologists and Obstetricians, and the Polish Society of Gynaecological Endocrinology – A. Milewicz, M. Kudła, R. Z. Spaczyński, R. Dębski, B. Męczekalski, M. Wielgoś, M. Ruchała, E. Małecka-Tendera, B. Kos-Kudła, D. Jędrzejuk, A. Zachurzok.

23 marca 2020

Czym jest endometrioza?

Endometrioza to stosunkowo trudna do zdiagnozowania choroba narządów płciowych kobiety, która charakteryzuje się obecnością komórek błony śluzowej trzonu macicy, czyli endometrium, poza jamą macicy. Do dziś nie ustalono dokładnie jej przyczyny. Co to jest endometrioza i czy istnieją skutecznie metody leczenia? Co to jest endometrioza? Endometrioza (ektopia endometrialna) jest podstępną i tajemniczą chorobą kobiecą, która stanowi jedną z najczęstszych przyczyn hospitalizacji na oddziałach ginekologicznych oraz jest jednym z najczęstszych powodów, po mięśniakach, usunięcia macicy, czyli histerektomii. Jak pokazują statystyki, endometrioza dotyka co 10. kobiety w wieku rozrodczym między 15. a 50. rokiem życia. Zgodnie z tymi danymi może na nią cierpieć około 1 mln kobiet w Polsce, na świecie jest to około 180 milionów przypadków. Choroba powodowana jest występowaniem endometrium w nietypowych miejscach – pęcherzu moczowym, szyjce macicy, jelitach, jajnikach, a nawet płucach lub oku. Komórki ektopowe i ich podścielisko przypominają budową komórki wewnątrz macicy i wykazują aktywność wydzielniczą. W organizmie chorej kobiety obserwuje się przewlekłą reakcję zapalną, gdyż komórki te reagują m.in. na zmiany hormonalne, które zachodzą w cyklu miesiączkowym. Następstwem tych reakcji może być rozwój guzków, tworzenie się blizn i zrostów oraz zmiana stosunków anatomicznych narządów w obrębie miednicy mniejszej. Endometrioza – diagnostyka i niezbędne badania Endometrioza – jak wykryć chorobę? Nie jest to możliwe podczas kontrolnego badania krwi lub ogólnej analizy moczu – w ten sposób lekarz może jednak wykluczyć inne choroby o podobnych objawach. Najczęściej rozpoznaje się ją podczas diagnostycznej interwencji laparoskopowej u kobiet z problemem niepłodności lub z zespołem przewlekłego bólu macicy. Do wykonania badań powinny skłonić uwarunkowania rodzinne (3–10-krotnie większe prawdopodobieństwo, gdy w rodzinie pierwszego stopnia występowała endometrioza), wady rozwojowe miednicy, interwencje operacyjne, urazy i zakażenia, które powodują upośledzenie odpływu krwi miesiączkowej z macicy na zewnątrz, krótkie cykle miesiączkowe, problemy z zajściem w ciążę oraz wczesne wystąpienie pierwszej miesiączki. Gdy lekarz chce wykluczyć zmiany hormonalne, może zlecić wykonanie badań krwi pod kątem określenia poziomu określonych hormonów, USG jamy brzucha, może być wskazany rezonans magnetyczny oraz tomografia komputerowa, a przede wszystkim – podstawowe badanie ginekologiczne. Pomocne bywa określenie markera nowotworowego CA-125, chociaż jego podwyższony wynik może sygnalizować występowanie także wielu innych chorób. Objawy endometriozy Podejrzewasz, że w Twoim ciele rozwija się endometrioza? Diagnostyka w znacznym stopniu opiera się o rzetelny wywiad z pacjentką. Objawy endometriozy mogą się różnić – najczęściej jest to ból w okolicy miednicy małej. Endometrioza – jak wykryć ją na wczesnym etapie? Kobiety cierpią z powodu bolesnych i obfitych miesiączek, ból w czasie oddawania moczu i stolca, ból podczas stosunków płciowych, nietypowe bóle brzucha i bóle w krzyżu. W bardzo zaawansowanej postaci endometriozy u kobiety może występować duszność oraz krwioplucie. Jeżeli endometrioza zaatakowała jelita lub pęcherz, u kobiety może występować biegunka, wzdęcia, zaparcia, częstomocz oraz parcie naglące. Bardzo często choroba przebiega jednak bezobjawowo, jej obecność w organizmie potwierdza się podczas zabiegów chirurgicznych, związanych z innymi schorzeniami, w bliźnie po cesarskim cięciu lub USG ginekologicznym. Co to jest endometrioza – przyczyny i profilaktyka Co to jest endometrioza i jakie są przyczyny występowania choroby? Prawdopodobnymi czynnikami, które wywołują endometriozę, są czynniki wrodzone, autoimmunologiczne, środowiskowe, epigenetyczne i alergiczne. Specjaliści uważają, że podstawowym mechanizmem powstawania ognisk endometriozy jest przedostawanie się krwi miesiączkowej przez jajowody do jamy otrzewnowej i wszczepianie się złuszczonych komórek endometrium, nazywane miesiączkowaniem wstecznym. Nie jest to jednak jednoznaczna przyczyna, ponieważ proces ten jest obserwowany także w organizmach zdrowych kobiet. Ocenia się, że u prawie 75% nastolatek z bólem w okolicy miednicy diagnozuje się po kilku latach występowanie endometriozy. Diagnostyka jest trudna i powolna, dlatego powinno się ją rozpocząć zaraz po zaobserwowaniu pierwszych niebezpiecznych objawów. Dzięki temu można uniknąć późniejszych problemów z zajściem w ciążę i znacznie poprawić komfort życia kobiety. Program leczenia i profilaktyki lekarz ustala indywidualnie – zazwyczaj jest to terapia hormonalna, która ma na celu łagodzenie choroby i zmniejszenie najbardziej dokuczliwych objawów. W określonych sytuacjach konieczna jest interwencja chirurgiczna. Na ten moment nie opracowano w pełni skutecznego leczenia przyczynowego. Jeżeli podejrzewasz, że Twoje objawy związane są z występowaniem endometriozy, skonsultuj się z lekarzem i wykonaj konieczne badania. Nie działaj na własną rękę – w razie wątpliwości możesz skorzystać z porady specjalisty, który pomoże ustalić odpowiednie postępowanie i przyspieszy diagnostykę. Bibliografia: Andrzej Bacz, Endometrioza, Medycyna Praktyczna – dla Pacjentów, Choroby od A do Z, Kraków 2017. Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące diagnostyki i metod leczenia endometriozy, Ginekologia Polska 2012, 83, 871-876. Katarzyna Gustavsson, Urszula Ziętalewicz, Paula Pyrcz, Wpływ endometriozy i metod jej leczenia na jakość życia i funkcjonowanie seksualne kobiet – przegląd najnowszych badań, 2017. https://www.researchgate.net/publication/319310683

05 sierpnia 2022

Przerost endometrium – o czym może świadczyć?

Przerost endometrium to jednostka chorobowa, która może wywoływać wiele, uciążliwych objawów związanych z żeńskim układem rozrodczym. Zaburzenie to występuje względnie często w populacji ogólnej. Odpowiednio wczesna diagnostyka jest niezwykle ważna, jako że występowanie przerostu endometrium może predysponować do rozwoju innych, poważnych schorzeń. Na czym polega przerost endometrium, jakie są jego przyczyny oraz o czym może świadczyć rozwój tego schorzenia? Przerost endometrium – co to jest? Przerost endometrium to schorzenie ginekologiczne, które najczęściej występuje u kobiet w wieku okołomenopauzalnym oraz po menopauzie. Szacuje się, że na przerost endometrium choruje około 130 na 100 tysięcy kobiet. Opisywana choroba dotyczy endometrium, czyli błony śluzowej wyścielającej od wewnątrz macicę. Endometrium w sposób fizjologiczny podlega wielu zmianom – zarówno na  przestrzeni życia kobiety, jak i podczas każdego cyklu menstruacyjnego. Na przestrzeni cyklu grubość endometrium zwiększa się, aby przygotować macicę na zagnieżdżenie się zarodka oraz ewentualną ciążę. W przypadku braku zapłodnienia komórki jajowej tkanki endometrialne ulegają złuszczeniu, co skutkuje wystąpieniem krwawienia menstruacyjnego (miesiączki). W określonych przypadkach mogą wystąpić zaburzenia przebiegu procesów odpowiedzialnych za kontrolę grubości endometrium. Dochodzi wówczas do nadmiernego, nieprawidłowego wzrostu tej tkanki nabłonkowej – stan ten nazywany jest przerostem endometrium. Obecność tego zaburzenia wymaga pilnej diagnostyki oraz właściwego leczenia, jako że występowanie przerostu endometrium może predysponować do rozwoju raka trzonu macicy. Obecnie przerost endometrium dzieli się na dwa, główne rodzaje: Prosty przerost endometrium (bez atypii),Przerost endometrium z atypią. W przypadku przerostu endometrium bez atypii dochodzi do namnażania się prawidłowo zbudowanych komórek endometrialnych. Przerost endometrium z atypią związany jest z występowaniem patologicznie zmienionych komórek nabłonkowych, co zwiększa ryzyko rozwoju choroby nowotworowej. W większości przypadków występuje pierwszy typ przerostu endometrium, który charakteryzuje się niższą skłonnością do nowotworzenia. Przyczyny przerostu endometrium Grubość endometrium regulowana jest przez określone żeńskie hormony płciowe – progestageny oraz estrogeny. Stężenie tych hormonów we krwi podlega ścisłej regulacji oraz zmienia się w sposób fizjologiczny na przestrzeni każdego cyklu menstruacyjnego. W przypadku wystąpienia zaburzeń ich równowagi dochodzi do nadmiernej stymulacji wzrostu błony śluzowej oraz rozwoju przerostu endometrium. Za promowanie wzrostu tkanek endometrialnych odpowiadają estrogeny. Przeciwne działanie do tych hormonów wykazują progestageny. Z tego powodu przerost endometrium najczęściej występuje w przypadku nieprawidłowo wysokich stężeń estrogenów przy jednoczesnych niskich poziomach progestagenów.  Dokładne przyczyny wystąpienia omawianej choroby nie są do końca poznane. Wyróżnia się kilka czynników, które mogą prowadzić do zwiększonego ryzyka rozwoju przerostu endometrium. Są to m.in.: Otyłość,Występowanie cyklów bezowulacyjnych – najczęściej w okresie okołomenopauzalnym,Współwystępowanie PCOS (zespołu policystycznych jajników),Cukrzyca,Stosowanie określonych leków hormonalnych,Palenie tytoniu,Choroby tarczycy,Określone nowotwory  jajnika,Stosowanie leczenia onkologicznego z wykorzystaniem tamoksyfenu. Przerost endometrium, a choroby tarczycy Określone choroby tarczycy mogą pośrednio predysponować do przerostu endometrium. Dotyczy to przede wszystkim niedoczynności tarczycy, która występuje m.in. w przebiegu choroby Hashimoto. Stan ten związany jest ze zbyt niską produkcją hormonów tarczycowych, która może prowadzić do występowania podwyższonych stężeń estrogenów we krwi, a w konsekwencji do nadmiernego wzrastania tkanek endometrialnych. Dokładny związek pomiędzy tymi dwoma chorobami nadal pozostaje przedmiotem intensywnych badań medycznych, jako że mechanizmy odpowiedzialne za rozwój obydwu tych schorzeń charakteryzują się wysokim stopniem złożoności.  Przerost endometrium – jakie są objawy? Przerost endometrium może prowadzić do rozwoju szeregu dolegliwości chorobowych. Warto jednak pamiętać, że omawiana choroba może także przebiegać w sposób bezobjawowy – z tego powodu istotne jest regularne wykonywanie badań ginekologicznych. Kobiety cierpiące na przerost endometrium najczęściej doświadczają objawów takich jak: Zaburzenia cyklu miesiączkowego – nieregularne występowanie menstruacji, krótkie cykle miesięczne, opóźnianie się krwawienia miesięcznego;Występowanie krwawień w trakcie cyklu, pomiędzy menstruacjami;Występowanie krwawienia z dróg rodnych po przejściu menopauzy;Przedłużające się, obfite krwawienia miesięczne. Poza przerostem endometrium opisane powyżej dolegliwości mogą wynikać z wielu innych chorób kobiecego układu rozrodczego. W przypadku wystąpienia tego typu objawów należy jak najszybciej zgłosić się do ginekologa w celu przeprowadzenia właściwej diagnostyki, która umożliwi uwidocznienie ich przyczyn oraz wdrożenie właściwego leczenia. Szczególnie niepokojące jest nagłe wystąpienie przedłużających się krwawień z dróg rodnych – stan ten wymaga pilnej diagnostyki oraz wdrożenia właściwego postępowania leczniczego. Diagnostyka przerostu endometrium Rozpoznanie przerostu endometrium stawiane jest przez lekarza ginekologa na podstawie historii choroby pacjentki, doświadczanych przez nią objawów, badania przedmiotowego oraz badań obrazowych. Istotnym elementem diagnozy jest przeprowadzenie badania USG, które pozwala na uwidocznienie wnętrza jamy macicy oraz ocenę grubości endometrium. W określonych przypadkach lekarz może zadecydować o konieczności przeprowadzenia dodatkowych testów, takich jak np. pomiar stężeń hormonów płciowych we krwi lub też biopsja endometrium. Badanie to polega na pobraniu niewielkiego wycinka tkanki endometrialnej i poddaniu go ocenie histopatologicznej – dzięki  temu możliwe jest wykrycie nieprawidłowych komórek nabłonkowych oraz rozpoznanie ewentualnej atypii i innych zmian o charakterze onkologicznym. Dokładna analiza materiału biopsyjnego przeprowadzana jest przez lekarza patomorfologa, a wynik tego badania dostępny jest zazwyczaj po kilku tygodniach od pobrania. Czy przerost endometrium jest groźny? W większości przypadków występuje typ przerostu endometrium bez atypii. Oznacza to, że nieprawidłowo wzrastające komórki nie posiadają zaburzeń budowy, predysponujących  do rozwoju raka trzonu macicy. W przypadku obecności komórek atypowych ryzyko powstania nowotworu jest większe. Odpowiednio wczesne wykrycie atypii pozwala jednak na wdrożenie odpowiedniego postępowania leczniczego, które znacząco zmniejszy ryzyko wystąpienia poważnych schorzeń oraz związanych z nimi komplikacji zdrowotnych. Przerost endometrium – na czym polega leczenie? Leczenie przerostu endometrium dobierane jest w sposób indywidualny. Lekarz podczas planowania procesu leczniczego bierze pod uwagę zarówno wiek pacjentki, jak i jej ogólny stan zdrowia oraz dodatkowe obciążenia chorobowe. Leczenie może obejmować m.in. stosowanie określonych leków hormonalnych, które mają na celu wyrównanie zaburzenia stężeń hormonów płciowych we krwi. W przypadku tej metody niezwykle istotne jest ścisłe przestrzeganie zaleceń w zakresie czasu oraz sposobu dawkowania przepisanych preparatów. W określonych przypadkach może zostać podjęta decyzja o konieczności wdrożenia leczenia chirurgicznego, które będzie miało na celu usunięcie patologicznie zmienionych tkanek. Źródła https://www.mp.pl/pacjent/ginekologia/choroby/258323,rozrost-endometrium https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/16569-atypical-endometrial-hyperplasia https://www.acog.org/womens-health/faqs/endometrial-hyperplasia https://www.webmd.com/women/what-to-know-about-endometrial-hyperplasia https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560693/ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6345335/
Powiązane pakiety

e-PAKIET BADAŃ HORMONALNYCH DLA KOBIET
Pakiet badań hormonalnych dla kobiet przed menopauzą. Równowaga hormonalna kobiety nie będącej w ciąży polega na ściśle określonych, wzajemnie sprzężonych, cyklicznych zmianach stężeń poszczególnych hormonów. Prawidłowy rytm zmian, wrażliwy w określonym zakresie na czynniki zewnętrzne i bodźce wewnętrzne reguluje procesy fizjologiczne w skali dni (cykl miesięczny) i dnia (cykl dobowy). Wykrycie zaburzeń systemu hormonalnego kobiety ujawnia nieodczuwalne, lecz już rozwijające się i potencjalnie groźne stany patologiczne, wyjaśnia przyczyny obserwowanych dolegliwości pozornie odległych od systemu hormonalnego (problemy dermatologiczne, wahania nastrojów) i wskazuje przyczyny widocznych nieprawidłowości: zaburzeń miesiączki, problemów z zajściem w ciążę, nadmiernego owłosienia. Przekrojowy obraz statusu hormonalnego kobiety istotnie wzbogaca informacje uzyskane przez lekarza w badaniu fizykalnym i ukierunkowuje wywiad lekarski. Ze względu na FSH, LH i E2 pobrania krwi do badań hormonalnych należy dokonać w 1-3 dniu cyklu (dla pozostałych hormonów faza cyklu w badaniach przesiewowych jest nieistotna). Krew należy pobierać rano (ze względu na dobowe zmiany stężenia prolaktyny, testosteronu i TSH); przed pobraniem należy unikać wysiłku i stresu, głównie z powodu wpływu na stężenie prolaktyny.   FSH hormon folikulotropowy, peptydowy hormon przysadki mózgowej pobudzający dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych i produkcję estrogenów. Znajomość stężenia FSH jest istotna w podejrzeniu zaburzeń funkcji jajników i zaburzeniach miesiączkowania. Nieprawidłowy poziom FSH może objawiać się zatrzymywaniem wody w organizmie lub nadwagą, zaburzeniami nastroju i stanami depresyjnymi. W interpretacji zaburzeń FSH przydatna jest znajomość stężenia E2, testosteronu i LH.   LH hormon luteinizujący, peptydowy hormon przysadki mózgowej stymulujący jajniki do wytwarzania E2.U kobiet przed menopauzą nieprawidłowe stężenia LH wiążą się z zespołem policystycznych jajników, niewydolnością jajników i mogą objawiać się zaburzeniami płodności, nieregularną miesiączką, tyciem, trądzikiem, zarostem na twarzy. Po menopauzie poziom LH wzrasta. Istnieje związek pomiędzy niskim poziomem LH i niedoczynnością tarczycy.   PRL prolaktyna, hormon laktotropowy, peptydowy hormon przysadki mózgowej regulujący funkcję gruczołów rozrodczych i podtrzymujący laktację. Nieprawidłowy poziom PRL może powodować zaburzenia miesiączki i płodności (cykle bezowulacyjne), mlekotok i utrzymujące się napięcie psychiczne. Nadmierne stężenie PRL, przy braku innych przyczyn sygnalizuje przeciążenie pracą fizyczną i umysłową i utrzymujący się stres. Bywa niepożądanym efektem zażywania przeciwdepresantów, leków nadciśnieniowych i leków zobojętniających.   Estradiol (E2), steroidowy hormon płciowy, główny estrogen, u kobiet przed menopauzą wpływa na funkcje jajników i jajeczkowanie. Nieprawidłowy poziom E2 może objawiać się zaburzeniami miesiączkowania i pokwitania, zatrzymywaniem wody w organizmie, zaburzeniami struktury kości, funkcji skóry i jej wytworów oraz depresją i stanami lękowymi.   Testosteron steroidowy hormon płciowy, główny androgen. U kobiet produkowany przez jajniki, korę nadnerczy oraz powstający w wyniku konwersji z androstendionu. Wytwarzanie testosteronu regulowane jest przez LH. Podniesione stężenia testosteronu mogą objawiać się: zaburzeniem miesiączkowania, owłosieniem w nietypowych dla kobiety miejscach, trądzikiem, otyłością w przypadkach oporności na insulinę. Poza stanami chorobowymi wzrost poziomu testosteronu może wiązać się z suplementacją testosteronu, DHEA i androstendionu.   SHBG surowicza globulina wiążąca hormony płciowe: testosteron (98% puli w organizmie) i w mniejszym, zakresie E2. Testosteron związany przez SHBG staje się, w uproszczeniu, fizjologicznie nieczynny, stąd stężenie SHBG wykorzystywane jest do obliczenia ilości testosteronu „aktywnego”: wolnego i biodostępnego oraz indeksu wolnych androgenów. Stężenie SHBG rośnie pod wpływem androgenów i spada pod wpływem estrogenów (ustna antykoncepcja). Znajomość stężenia SHBG jest pomocna w interpretacji pomiarów testosterony w przypadku zaburzeń miesiączki, niepłodności trądziku i hirsutyzmu.   DHEA-S siarczan dehydroepiandrosteronu, hormon steroidowy, androgen, produkowany z cholesterolu w nadnerczach i jajnikach. Znajomość stężenia DHEA-S jest istotna dla oceny poziomu hormonów płciowych (FSH, LH, PRL, E2 i testosteronu). Nieprawidłowy poziom DHEA-S może powodować zaburzenia miesiączkowania i płodności, nadmierne owłosienie, zmniejszenie gruczołów sutkowych, trądzik, świąd skóry, wzrost potliwości, przetłuszczanie skóry i włosów, zaburzenia proporcji frakcji cholesterolu (np. spadek HDL).   TSH ponieważ wzrost stężenia PRL może wynikać z niedoczynności tarczycy, a zaburzenia czynności tarczycy prowadzą do zaburzeń układu rozrodczego (np. funkcji macicy i płodności), w panelu uwzględniono pomiar TSH, hormonu tyreotropowego, peptydowego hormonu przysadki mózgowej stymulującego tarczycę do wydzielania jej hormonów: tyroksyny - T4 i trójjodotyroniny - T3. Pomiar stężenia TSH jest badaniem pierwszego rzutu. Gdy wynik jest nieprawidłowy oceniane są kolejne parametry tarczycy, m.in. fT4. Najczęstszymi objawami nadczynności tarczycy są: nadpobudliwość, zaburzenia miesiączkowania, potliwość, kołatanie serca, utrata masy ciała; niedoczynności: zmęczenie, zaburzenie miesiączkowania, objawy depresji.

e-PAKIET DLA KOBIET
e-Pakiet dla kobiet został skonstruowany tak, aby zawarte w nim badania w sposób kompleksowy pomogły w ocenie stanu zdrowia kobiety w każdym wieku. Morfologia krwi to podstawowe badanie, które kontroluje ogólną kondycję organizmu i układu krwionośnego, natomiast wyniki lipidogramu służą określeniu poziomu ryzyka chorób sercowo – naczyniowych np. miażdżycy. Za niezależny czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych uznaje się także zamieszczony w pakiecie kwas moczowy, którego pomiar stężenia stosuje się ponadto w diagnostyce dny moczanowej, będącej częstą przyczyną bólu stawów.   Oznaczenie stężenia glukozy wykorzystuje się w diagnozowaniu zaburzeń metabolizmu węglowodanów (cukrów) czyli cukrzycy, natomiast ALT i GGTP są parametrami przydatnymi w ocenie pracy przewodu pokarmowego, konkretnie trzustki, wątroby i dróg żółciowych.   Pracę nerek kontroluje się za pomocą stężenia kreatyniny we krwi i ogólnego badania moczu, umożliwiającego również wstępne rozpoznanie często występujących wśród kobiet dolegliwości – bakteriurii/zakażenia układu moczowego. Markerem stanu zapalnego, głównie pochodzenia bakteryjnego jest CRP. Jego podwyższoną wartość obserwuje się również w chorobach autoimmunizacyjnych oraz schorzeniach o charakterze zapalnym o etiologii innej niż bakteryjna. Aktywny stan zapalny może być przyczyną wzrostu stężenia fibrynogenu, którego oznaczenie przydatne jest ponadto w diagnostyce zaburzeń funkcji wątroby, podejrzeniu zakrzepicy żylnej i zatorowości. Czynnikiem regulującym krzepliwość krwi jest zawarty w pakiecie magnez, któremu przypisuje się istotną rolę w utrzymaniu prawidłowego ciśnienia tętniczego krwi, w procesie skurczu mięśni i w regulowaniu pracy przytarczyc – gruczołów odpowiedzialnych w organizmie za gospodarkę wapnia.   Witamina D to parametr co raz częściej oznaczany w diagnostyce zaburzeń odporności i schorzeń o podłożu zapalnym lub autoimmunizacyjnym. To również uznany wskaźnik gospodarki wapniowo - fosforanowej i obrotu kostnego, ważny element diagnostyki osteoporozy, rozwijającej się w następstwie wygaszania czynności hormonalnej jajników (menopauzy).   Testem oceniającym czynność jajników jest pomiar stężenia hormonu FSH (Uwaga – pobranie krwi między 1-3 dniem cyklu). Jego wzrastające w czasie wartości są interpretowane jako obniżenie rezerwy jajnikowej, zmniejszone szanse na zajście w ciążę, oraz zbliżanie się kobiety do okresu menopauzy. Uzupełnieniem powyższych badań jest pomiar stężenia TSH, hormonu regulującego pracę tarczycy, czyli gruczołu wpływającego na regularność cykli miesięcznych, tempo metabolizmu, stabilność masy ciała, wygląd skóry i włosów, ale także psychiczne aspekty zdrowia kobiety.   Korzyści płynące z realizacji badań zwartych w pakiecie to przede wszystkim zwiększenie świadomości o stanie własnego zdrowia. Profilaktyczne wykonywanie badań laboratoryjnych umożliwia wychwycenie chorób jeszcze przed wystąpieniem doskwierających objawów klinicznych, co pozwala na właściwe reagowanie, podjęcie wczesnego leczenia, zahamowanie rozwoju choroby i skuteczne wyleczenie dolegliwości.