Kotynina w moczu

Obecność kotyniny w moczu wskazuje na ekspozycję na nikotynę i jest podstawą wnioskowania o stosowaniu tytoniu. Identyfikacja kotyniny może być przydatna w różnych okolicznościach, w tym przy wykupie polisy ubezpieczeniowej czy w celu potwierdzenia abstynencji od tytoniu. 
Kotynina jest metabolitem przemian nikotyny w organizmie, głównie w płucach, wątrobie i nerkach, przy czym prędkość rozkładu zależna jest od uwarunkowań genetycznych. Kotynina utrzymuje się w organizmie dłużej niż nikotyna, stąd jej obecność/brak jest bardziej miarodajnym kryterium wykrywania i pomiaru ekspozycji na nikotynę niż pomiar stężenia nikotyny. Tym niemniej obie, nikotyna i kotynina stają się niewykrywalne w moczu po 3 do 4 dniach od odstawienia produktów tytoniowych.
Mierzalne poziomy kotyniny w organizmie pojawiają się w przypadku ekspozycji na nikotynę różnymi drogami, obecną w różnych źródłach. Źródłami nikotyny są:
• Produkty tytoniowe: Tytoń – palony, żuty i wąchany; pastylki, paski lub patyczki zawierające nikotynę rozpuszczające się w ustach; surowy materiał na plantacjach tytoniu i w przetwórstwie.
• Dym tytoniowy z drugiej (dym palacza lub palącego się tytoniu) i trzeciej ręki (dym osiadły w środowisku palacza).
• Papierosy elektroniczne (z drugiej i trzeciej ręki).
• Produkty nikotynowe bez tytoniu: żele nikotynowe.
• Terapia zastępcza nikotyny: guma nikotynowa, inhalatory, pastylki do ssania, spray do nosa i plastry na skórę.
Naturalnymi źródłami nikotyny są niektóre produkty spożywcze zawierające nikotynę, w tym: kalafior, bakłażan, ziemniaki, pomidory i słodka papryka.
Zgodnie z piśmiennictwem, w moczu osoby intensywnie palącej kotynina utrzymuje się w stężeniu > 300 ng/ml; w moczu biernego palacza w stężeniu 50-300 ng/ml;  osoby nie palącej w stężeniu <50 ng/ml.