Alergia na czekoladę – jakie są objawy?

Czekolada jest popularnym produktem spożywczym produkowanym z prażonych nasion kakaowca (Theobroma cacao). Nasiona kakaowca są rozłupywane, poddawane fermentacji a następnie suszone, prażone i mielone. Kakao jest następnie przetwarzaniu do czekolady cukierniczej, po oddzieleniu masła kakaowego uzyskuje się kakao w formie proszku, a po dodaniu cukru uzyskuje się czekoladę. Samo kakao jest gorzkie, jednak proces przekształcania w różne odmiany czekolady czyni go słodszym. Kakao ma udowodnione właściwości prozdrowotne ze względu na zawarte w swoim składzie flawonoidy, polifenole, a także teobrominę i kofeinę. Czekolada przez zawarte w niej składniki ma pozytywny wpływ na nasz układ nerwowy, układ krążenia, nastrój, procesy myślowe.

Alergia i czekolada

Czekolada i kakao mogą stanowić źródło alergii, co potwierdzono u osób narażonych zawodowo, m.in. pracowników przemysłu cukierniczego. Nie scharakteryzowano jak do tej pory żadnego antygenu głównego dla kakao. Wiadomo, że polipeptyd magazynujący albuminę kakaowca 2S wykazuje podobieństwo z innymi albuminami o działaniu uczulającym, np. z orzeszkami ziemnymi czy orzechami włoskimi. Może to stanowić podstawę do wystąpienia reakcji krzyżowych z tymi produktami spożywczymi. Kakao uczula silniej niż czekolada.

Alergia na czekoladę należy do alergii pokarmowych. To nadmierna reakcja układu immunologicznego, występująca krótko po zjedzeniu danego alergenu. Nawet niewielka ilość alergenu może wywołać objawy kliniczne. Częściej występuje u dzieci i młodzieży niż u dorosłych.

Alergia na czekoladę może jednak wynikać z nadwrażliwości na zawarte w niej składniki takie jak: mleko, soja (w postaci lecytyny sojowej stosowanej w celu utrzymania czekolady w formie emulsji), orzechy, pszenica (szczególnie w czekoladach nadziewanych).

Alergia na czekoladę – objawy

Objawy alergii IgE-zależnej pojawiają się do 2 godzin od spożycia alergenu. 

Objawy pojawiające się po spożyciu czekolady bądź kakao to głównie związane z przewodem pokarmowym:

• miejscowe w jamie ustnej i gardle,
• nudności, wymioty,
• kurczowy ból brzucha,
• biegunka. 

Pojawiają się także niezwiązane z przewodem pokarmowym objawy atopowego zapalenia skóry, astmy oskrzelowej, a nawet wstrząsu anafilaktycznego: spadek ciśnienia tętniczego, utrata przytomności, kaszel, duszność, świszczący oddech.

Alergia na czekoladę u dziecka może objawiać się pokrzywką, atopowym zapaleniem skóry, obrzękiem twarzy czy kaszlem i trudnościami w oddychaniu. Mogą to również być nawracające zakażenia dróg oddechowych, rozdrażnienie i zły sen.

Alergia na czekoladę u niemowlaka może objawiać się wysypką i problemami trawiennymi.

Kakao i czekolada może być przyczyną migrenowych bólów głowy u dzieci i młodych dorosłych, co jest wynikiem obecności substancji działających na naczynia krwionośne, np. kofeiny i tyraminy, a także innych substancji powodujących uwalnianie histaminy, co może być przyczyną reakcji pseudoalergicznych (przypominających alergię).

Należy jednak pamiętać, że podobne objawy jak alergia może dawać nietolerancja pokarmowa na składniki czekolady. Nietolerancja nie jest reakcją alergiczną, a problemem z trawieniem określonego pokarmu. Przykładem może być nietolerancja laktozy, glutenu, kofeiny.

Alergia na czekoladę – badania

U osób uczulonych na kakao można stwierdzić obecność specyficznym immunoglobulin IgE skierowanych przeciwko temu alergenowi. Oprócz badań wykonywanych z krwi, alergię diagnozuje się za pomocą testów skórnych, testów prowokacyjnych oraz na podstawie występujących objawów wraz z dokładnym wywiadem lekarskim dotyczącym okoliczności wystąpienia symptomów.

Należy jednak pamiętać o tym, że czekolada jest produktem zawierającym w swoim składzie różne, potencjalnie mogące wywołać objawy alergii, składniki. Istotne są również wspomniane reakcje krzyżowe między alergenami ziarna kakaowca a innymi orzechami czy orzeszkami ziemnymi. W diagnostyce zatem warto uwzględnić oznaczanie specyficznych IgE skierowanych przeciwko białku mleka, orzechom, soi czy pszenicy.

W przypadku kakao i czekolady ze względu brak wyodrębnionego antygenu kakao, niemożliwa jest diagnostyka w oparciu o komponenty alergenowe.

Alergia na czekoladę – leczenie

• Unikanie ekspozycji na alergen jakim jest banan oraz alergeny reagujące krzyżowo,
• farmakoterapia polega na zastosowaniu doustnych leków przeciwhistaminowych, sterydów – skutecznych przy występowaniu zmian skórnych, zespołu jamy ustnej, objawów ze strony przewodu pokarmowego,
• immunoterapia alergenowa – działanie zmierzające na wytworzenie tolerancji organizm na konkretny alergen, polega na podawaniu go w stopniowo rosnących dawkach w postaci szczepionki alergenowej. Szczepionki alergenów pokarmowych są w trakcie opracowywania, pojawiają się pierwsze preparaty rejestrowane.

Alergia na czekoladę – czy mija z wiekiem?

Większość dzieci wyrasta z alergii pokarmowej do 5-8. roku życia dla takich alergenów jak mleko, jaja, soja. W przypadku alergii na orzechy jest mniejsza szansa na jej ustąpienie. Z wiekiem mogą także rozwijać się nowe alergie pokarmowe. 

Istnieje też zjawisko tzw. marszu alergicznego, które polega na zmianie wraz z wiekiem lokalizacji objawów alergii – ustępowanie jednych, a pojawienie się innych. Zwykle zaczyna się od zmian skórnych (wysypka, atopowe zapalenie skóry) i alergii pokarmowej w okresie niemowlęcym. Po wygaśnięciu około 3-5 roku życia pojawiają się objawy ze strony układu oddechowego – alergiczny nieżyt nosa, astma alergiczna. Dzieje się tak wtedy, gdy alergia nie jest rozpoznana i właściwie leczona.

Mgr Renata Grzelik