Diagnozowanie endometriozy - badania w kierunku endomatriozy


Udostępnij

Endometrioza jest chorobą, która wiąże się przede wszystkim z nasilonymi dolegliwościami bólowymi podbrzusza, odczuwanymi w trakcie miesiączki. Ze względu na pojawiające się endometrium w innych miejscach ciała niż macica, dolegliwości bólowe mogą dotyczyć również jelita, pęcherza oraz narządów zlokalizowanych poza miednicą. Szacuje się, że aktualnie endometrioza dotyka nawet 6 -12% kobiet w wieku rozrodczym, a jej diagnozowanie dotychczas nastręczało wiele trudności. Jak aktualnie diagnozowana jest endometrioza, czy istnieją małoinwazyjne i nowoczesne metody diagnozowania choroby?

diagnozowanie endometriozy

Endometrioza – co to?

Endometrioza to uciążliwe i przewlekłe schorzenie, które dotyczy kobiecego układu rozrodczego. W przebiegu endometriozy dochodzi do rozwoju tkanek typowych dla jamy macicy (endometrium) w innych miejscach organizmu. Pojawienie się endometrium w nieprawidłowych, patologicznych lokalizacjach często skutkuje rozwojem określonych objawów chorobowych oraz niesie za sobą ryzyko komplikacji zdrowotnych, w tym niepłodności. Endometrium, które w przebiegu endometriozy zlokalizowane jest w innych narządach także podlega regulacji hormonalnej cyklu miesięcznego. Oznacza to, że te tkanki endometrium poza macicą zmieniają swoją grubość, natomiast nie są wydalane z organizmu jak w przypadku tkanek macicy. Nagromadzenie ich i cykliczne zmiany endometrium w miejscu innym niż macica powodują ucisk i stan zapalny, co wiąże się z bólem i pojawieniem się szeregu uciążliwych objawów chorobowych.

Endometrioza – diagnoza

„Złotym standardem”, czyli zalecaną przez towarzystwa naukowe metodą diagnozowania endometriozy jest badanie histopatologiczne tkanek zmienionych chorobowo, pobranych w trakcie laparoskopii. Laparoskopia jest zabiegiem wykonywanym w znieczuleniu ogólnym, który polega na wprowadzeniu do jam ciała specjalnego urządzenia umożliwiającego oglądnięcie wnętrza organizmu, pobranie fragmentów tkanek do badania histopatologicznego i przeprowadzenie zaplanowanego zabiegu (np. wycięcia endometrium z niefizjologicznych lokalizacji). Tkanki po specjalnym opracowaniu w laboratorium trafiają jako preparat pod mikroskop, a charakter zmian dostrzeżonych w preparacie opisywany jest przez lekarza patomorfologa. Niestety ten rodzaj diagnozy endometriozy zaliczany jest do metod inwazyjnych i wymaga od pacjentki pobytu w szpitalu oraz „dochodzenia” do siebie po przeprowadzonym zabiegu.

Endometrioza – badania obrazowe

Wykrywanie endometriozy ułatwić mogą badania obrazowe. Zanim pacjentka skierowana zostanie na zabieg pobrania wycinków z podejrzanych zmian, wykonywane jest u niej USG miednicy mniejszej (przezpochwowe i przez powłoki brzuszne) oraz innych rejonów ciała, podejrzanych o obecność tkanek endometrialnych. Pomocne w diagnozowaniu endometriozy okazać się może również obrazowanie za pomocą tomografii komputerowej (TK) lub rezonansu magnetycznego (MRI).

Endometrioza – badania krwi

Podejrzenie endometriozy może być wysnute na podstawie wyniku stężenia markera raka jajnika we krwi, czyli CA-125. Wzrosty tego markera, oczywiście poza rakiem jajnika, obserwuje się również w przypadku łagodnych chorób układu płciowego, np. torbieli oraz endometriozy. Należy jednak zaznaczyć, że wynik stężenia CA-125 może wspomagać proces diagnozowania endometriozy, w żadnym przypadku nie jest wystarczający do jej potwierdzenia.

Małoinwazyjne i nowoczesne badania w kierunku endometriozy

Obecnie w sieci laboratoriów Diagnostyka dostępne jest nowoczesne i małoinwazyjne badanie dedykowane wykrywaniu endometriozy, do którego materiał do badania lekarz może pobrać w trakcie rutynowej wizyty w gabinecie. EndoRNA qRT-PCR test jest badaniem, które warto wykonać zarówno w celu potwierdzenia jak i wykluczenia endometriozy. O „pozytywnych stronach” badania EndoRNA qRT-PCR test wypowiedział się Dr n. med. Łukasz Sroka, ginekolog-położnik, dyrektor medyczny InviMed w artykule dla Newsweeka – „Mamy test na endometriozę”.

  • Pobranie mikropróbki z jamy macicy za pomocą tzw. biopsji aspiracyjnej endometrium trwa kilka minut, jest małoinwazyjne i nie wymaga znieczulenia. Próbka zostaje przekazana do laboratorium diagnostycznego, gdzie wykonywane jest badanie za pomocą reakcji PCR, tak jak w przypadku testów na koronawirusa. Wynik jest dostępny już po kilku dniach.
  • Badanie warto wykonać wówczas, gdy lekarz podejrzewa endometriozę, ale ognisk endometriozy nie widać w USG czy tomografii komputerowej. Mogą o tym świadczyć objawy takie jak: bóle miesiączkowe, bóle przy stosunku, podczas oddawania moczu lub stolca, krwiomocz czy wzdęcia, którym mogą towarzyszyć zaburzenia nastroju.
  • W pobranej próbce oznacza się poziom mRNA odpowiedzialnego za produkcje enzymu FUT4, którego stężenie u kobiet chorujących na endometriozę jest wyraźnie wyższe niż u tych, które na nią nie chorują. Test potwierdza podejrzenia, które lekarz stawia na podstawie wywiadu, badania ginekologicznego lub USG.
  • Dodatni test w ponad 90 proc. przypadków potwierdza endometriozę. Dodatni wynik testu powinien przede wszystkim uświadomić pacjentce, że choroba będzie postępować. Jeśli pacjentka nie chce mieć dzieci w momencie postawienia diagnozy, powinna rozważyć zabezpieczenie płodności poprzez zamrożenie komórek jajowych lub zamrożenie zarodków.
  • Ujemny wynik testu wyklucza endometriozę w momencie pobrania próbki. Pacjentka, która ma objawy wskazujące na endometriozę, pomimo ujemnego wyniku testu powinna pozostać pod kontrola lekarza. Jeśli te objawy będą się utrzymywać lub nasilać, warto rozważyć powtórzenie testu w przyszłości.

Podsumowując, badanie EndoRNA qRT-PCR test:

  • To czuła i specyficzna metoda diagnostyki endometriozy (m.in. w porównaniu do oznaczenia CA-125);
  • Mało inwazyjne pobranie nie wymaga hospitalizacji i pozwala na szybki powrót do codziennej aktywności;
  • Przyspiesza proces diagnozowania choroby;
  • Umożliwia wczesne zastosowanie terapii.

Należy jeszcze zaznaczyć, że próbka do badania musi być pobrana wyłącznie w fazie wydzielniczej cyklu menstruacyjnego (faza cyklu występująca po owulacji) oraz badanie nie jest dedykowane kobietom w ciąży, nawet jeśli podejrzewa się u nich endometriozę.

Autor: Dr n.med. Beata Skowron