13 maja 2022 - Przeczytasz w 4 min

Krwawienia międzymiesiączkowe – jakie badania powinnaś wykonać?

Krwawienia międzymiesiączkowe to zaburzenie polegające na występowaniu niespodziewanych krwawień między miesiączkami. Plamienie międzymiesiączkowe może być objawem poważnych chorób, dlatego wymaga konsultacji ze specjalistą i ustalenia podłoża.

Krwawienie międzymiesiączkowe ma różne przyczyny, w tym m.in.: stany zapalne narządu rodnego, zmiany nowotworowe łagodne i złośliwe, zaburzenia hormonalnie czy urazy mechaniczne. Sprawdź, w jaki sposób lekarz określa, co spowodowało wystąpienie plamienia międzymiesiączkowego.

Krwawienia międzymiesiączkowe - jakie badania musisz wykonać

Czym są krwawienia międzymiesiączkowe?

W okresie prokreacyjnym kobieta przechodzi przez mniej więcej 400 cykli miesiączkowych. Prawidłowy cykl menstruacyjny trwa od 21 do 35 dni, a krwawienie nie dłużej niż 7 dni. Objętość krwi utraconej w czasie cyklu miesiączkowego nie przekracza zazwyczaj 80 ml. Nierzadko stwierdza się nieprawidłowe krwawienia maciczne, które objawiają się na wiele sposobów, w tym jako krwawienia międzymiesiączkowe. Jak sama nazwa wskazuje, są to krwawienia występujące pomiędzy krwawieniami miesięcznymi.

Plamienie międzymiesiączkowe – co może je powodować?

Za plamienie międzymiesiączkowe odpowiadać może wiele czynników. Wśród chorób, które je wywołują, wymienia się przede wszystkim:

  • nabyte zaburzenia krzepnięcia,
  • zapalenia błony śluzowej jamy macicy,
  • mięśniaki macicy (powstają z tkanki mięśniowej),
  • polipy endometrium lub szyjki macicy (przerost błon śluzowych),
  • torbiele macicy,
  • dysplazję szyjki macicy (chorobę wywołaną wirusem HPV, czyli brodawczakiem ludzkim),
  • nadżerki na tarczy szyjki macicy (ubytek nabłonka lub błony śluzowej),
  • endometriozę (występowanie błony śluzowej macicy poza jamą macicy),
  • raka endometrium,
  • nadczynność lub niedoczynność tarczycy,
  • zaburzenia pracy jajników (np. w przebiegu zespołu policystycznych jajników),
  • choroby weneryczne, np. rzeżączkę, chlamydię.

Plamienia międzymiesiączkowe mogą być spowodowane: zaburzeniami hormonalnymi, doświadczaniem silnego stresu, nadmiernym wysiłkiem fizycznym, odchudzaniem, osłabieniem organizmu. Krwawienie niekiedy pojawia się po zbyt intensywnym stosunku płciowym lub związane jest z suchością pochwy, która skutkuje powstawaniem otarć i niewielkich ranek na jej ściankach. Zdarza się, że krwawienie międzymiesiączkowe oznacza owulację lub zagnieżdżanie się zarodka w macicy. Przyczyną dolegliwości może być również tzw. niedomoga lutealna. Określa się w ten sposób niewydolność ciałka żółtego, co wiąże się z niedostatecznym wydzielaniem progesteronu.

Za brunatne krwawienie międzymiesiączkowe odpowiadają niektóre leki, w tym środki antykoncepcyjne. Plamienia stanowią efekt nieprawidłowo dobranej dawki hormonów czy przyzwyczajania się organizmu do tych środków. Obserwuje się je również po pominięciu przyjęcia tabletki antykoncepcyjnej lub po odstawieniu tych preparatów. Wówczas delikatny ból podbrzusza i krwawienia są reakcją organizmu na niedostarczanie hormonów. Możliwe są również plamienia międzymiesiączkowe podczas noszenia spirali lub wkładki wewnątrzmacicznej. Stanowią one reakcję organizmu na obecność ciała obcego w macicy. Plamienie międzymiesiączkowe pojawia się również po zażyciu antykoncepcji awaryjnej (tzw. po stosunku).

Menopauza a krwawienia międzymiesiączkowe to powszechnie występująca zależność. Wejście w wiek menopauzalny wiąże się z wygasaniem czynności jajników, a tym samym ze spadkiem poziomu estrogenu. Sprzyja to pojawianiu się plamień macicznych. Dodatkowo wraz z wiekiem zwiększa się ryzyko wystąpienia chorób nowotworowych.

Jakie badania wykonuje się, aby określić przyczyny plamienia międzymiesiączkowego?

Aby dowiedzieć się, jakie są przyczyny krwawienia międzymiesiączkowego, kobieta powinna się zgłosić na wizytę do ginekologa. Postępowanie diagnostyczne polega w pierwszym kroku na przeprowadzeniu badania podmiotowego, czyli dokładnego wywiadu. Lekarz zadaje pytania na temat m.in. częstości i intensywności plamień międzymiesiączkowych, towarzyszących im objawów, okoliczności ich występowania czy historii chorobowej. Następnie przechodzi do badania przedmiotowego. Dokonuje oceny wielkości i ruchomości macicy, bolesności podczas poruszania narządu rodnego, obecności guzów przydatków.

Uzyskane podczas badania ginekologicznego informacje są wskazaniem do przeprowadzenia dalszych badań, w tym laboratoryjnych i obrazowych. Przykładowo przy zwiększonych rozmiarach macicy zlecone może być oznaczenie poziomu β-HCG, aby wykluczyć ciążę. Bolesność w czasie poruszania narządu rodnego czy ograniczenie jego ruchomości wiąże się z podejrzeniem stanu zapalnego błony śluzowej lub miednicy mniejszej. Wówczas pacjentka kierowana jest na badania bakteriologiczne. Nieprawidłowości w wywiadzie i badaniu ginekologicznym mogą być także podstawą do skierowania pacjentki na badanie poziomu hormonów, których nieprawidłowe stężenia mogą stanowić przyczynę międzymiesiączkowych krwawień.

Ważnym elementem diagnostyki przyczyn plamienia międzymiesiączkowego są badania obrazowe. Jednym z nich jest ginekologiczne USG, zwane również badaniem ultrasonograficznym transwaginalnym czy przezpochwowym. Podczas analizy nieprawidłowych krwawień macicznych istotna jest dokładna ocena błony śluzowej jamy macicy, której wygląd zmienia się w zależności od fazy cyklu miesięcznego oraz wieku kobiety. Lekarz zlecić może również wykonanie USG miednicy mniejszej za pomocą głowicy przezbrzusznej, ocenę cytologiczną i histologiczną tkanek macicy, badanie kolposkopowe, sonohisterografię z podaniem roztworu soli fizjologicznej. W indywidualnych przypadkach wykonuje się inne dodatkowe badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny.

Lekarz zwraca też uwagę na dolegliwości niezwiązane bezpośrednio z układem płciowym. Badanie fizykalne powinno uwzględniać m.in.: masę ciała, powiększenie wątroby, stan tarczycy, obecność krwawych podbiegnięć czy obrzęków. Przykładowo w razie występowania krwawych podbiegnięć lekarz może zlecić badania w kierunku koagulopatii, czyli zaburzeń krzepnięcia i chorób wątroby (próby wątrobowe czy badania układu krzepnięcia). Jeśli kobieta ma powiększony gruczoł tarczycowy, powinna zbadać hormony tarczycy.

Konkretny zakres badań laboratoryjnych, w kontekście podstawowych badań biochemicznych i układu krzepnięcia oraz hormonów tarczycowych i płciowych, powinien zostać skonsultowany z lekarzem.

Autor: dr n. o zdr. Olga Dąbska

Weryfikacja merytoryczna: lek. Agnieszka Żędzian

Bibliografia:

  1. Algorytm terapeutyczny w krwawieniach młodocianych. Online: https://www.forumginekologii.pl/artykul/algorytm-terapeutyczny-w-krwawieniach-mlodocianych [dostęp: 22.04.2022].
  2. G.H. Bręborowicz, Położnictwo i ginekologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006.
  3. A.J. Jakimiuk, W. Grzybowski, J. Beta, Czynnościowe krwawienia maciczne – diagnostyka i leczenie, „Ginekologia Polska” 2008, nr 79, s. 254–258.
  4. D. Robak-Chołubek, M. Sobstyl, G. Jakiel, Nieprawidłowe krwawienia maciczne, „Przegląd Menopauzalny” 2007, nr 4, s. 246–249.
  5. P.L. Williams, S.L. Laifer-Narin, N. Ragavendra, US of abnormal uterine bleeding, „Radiographics” 2003, nr 23, s. 703–718.

Podobne artykuły

27 kwietnia 2022

Cytologia płynna – czym jest? Kiedy wykonać badanie?

Cytologia płynna, podobnie jak klasyczna, jest głównym badaniem pozwalającym wykryć nowotwór szyjki macicy. W odróżnieniu od zwykłej cytologii badanie to wykorzystywane jest też w rozpoznaniu zakażenia HPV i chlamydii. Sprawdź, jak należy się do niego przygotować i na czym ono polega. Cytologia płynna jest coraz częściej wykonywana zamiast zwykłej cytologii z uwagi na lepszą jakość uzyskanego preparatu i większe znaczenie diagnostyczne. W odróżnieniu od klasycznej cytologii materiał do analizy przechowuje się na podłożu płynnym, co ogranicza ryzyko jego uszkodzenia. Badania nie powinno się wykonywać w czasie miesiączki, podczas stosowania leków dopochwowych czy bezpośrednio po badaniu ginekologicznym. Cytologia płynna – co to jest? Cytologia płynna inaczej nazywana jest cienkowarstwową lub jednowarstwową. Dla jej określenia stosuje się także skrót LBC od angielskiej nazwy liquid based cytology. To badanie opierające się na unowocześnionej technice przygotowania preparatu cytologicznego. Polskie Towarzystwo Ginekologiczne rekomenduje cytologię płynną jako metodę przesiewowych badań w kierunku raka szyjki macicy – umożliwia ona wykrycie wczesnych zmian przednowotworowych i nowotworowych. W porównaniu do klasycznej cytologii płynna zapewnia większą wykrywalność śródnabłonkowych zmian dysplastycznych wysokiego stopnia (HSIL). Dla kogo przeznaczona jest cytologia płynna? Cytologia płynna to badanie przeznaczone dla wszystkich kobiet w wieku rozrodczym. Specjaliści zalecają regularne poddawanie się badaniom cytologicznym – najlepiej raz do roku, a nie rzadziej niż co 3 lata, o ile poprzedni wynik był prawidłowy i nie występują czynniki podnoszące ryzyko rozwoju raka szyjki macicy. Na pierwsze badanie cytologiczne powinno się zgłosić po rozpoczęciu współżycia lub po 25. roku życia, chyba że istnieją przesłanki do wcześniejszej diagnostyki. Badanie powinny wykonać też kobiety w ciąży do 10. tygodnia lub na pierwszej wizycie, o ile nie poddawały się cytologii w ciągu ostatnich 6 miesięcy. Także menopauza nie zwalnia z badań. Cytologia płynna a zwykła – różnice Cytologia płynna i zwykła różnią się jakością uzyskanego preparatu. Badanie cytologiczne płynne w porównaniu z konwencjonalnym z uwagi na obraz składający się z cienkiej warstwy komórek ma zdecydowanie lepszą jakość. Płynna cytologia ma też szersze zastosowanie. Można na podstawie pobranego z niej materiału dodatkowo wykonywać badania w kierunku bakterii z gatunku Chlamydia trachomatis, odpowiedzialnych za rozwój chlamydiozy i zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (Human papillomavirus – HPV). Cytologia płynna i klasyczna różnią się sposobem pobrania materiału do analizy. W cytologii zwykłej materiał pobiera się z dróg rodnych kobiety za pomocą specjalnej, sterylnej szczoteczki. Pobrany materiał przenoszony jest na szkiełko mikroskopowe jeszcze w gabinecie zaraz po pobraniu i dostarczany do laboratorium do oceny. W cytologii zwykłej zdarza się nierównomierne rozprowadzenie materiału na szkiełku, zachodzenie na siebie komórek, nieprzeniesienie na szkiełko całego materiału. W przypadku cytologii płynnej sytuacje te są ograniczone do minimum. W płynnej cytologii lekarz również pobiera wymaz szczoteczką, ale wkłada ją do pojemnika o płynnym podłożu. Jego zadaniem jest zapobieganie uszkodzeniu pobranego materiału. Ogranicza tym samym ryzyko powstania błędów podczas oceny mikroskopowej, do jakich może dojść w wyniku nieodpowiedniego utrwalenia preparatu. Po dostarczeniu do laboratorium zawartość pojemnika zostaje przeniesiona na filtr, który oczyszcza wymaz z erytrocytów, śluzu, bakterii, komórek stanu zapalnego. Następnie materiał umieszcza się na szkiełku mikroskopowym i poddaje ocenie. Przebieg cytologii płynnej Materiał do cytologii płynnej pobierany jest na fotelu ginekologicznym przez wykwalifikowaną położną lub lekarza ginekologa.. Osoba pobierająca wprowadza wziernik do pochwy, w razie potrzeby usuwa nadmiar śluzu z szyjki macicy za pomocą jałowego gazika lub wymazówki i pobiera próbkę złuszczonego nabłonka szyjki macicy. Płynna cytologia to badanie nieinwazyjne, szybkie (cała procedura trwa zaledwie kilka minut) i bezbolesne. Wyniki cytologii płynnej dostępne są z reguły w ciągu 3–15 dni roboczych. Cytologia płynna – przygotowanie Cytologia płynna wymaga specjalnego przygotowania, które zwiększa istotnie ilość komórek nadających się do oceny cytologicznej. Co za tym idzie – zapewnia dokładniejszy wynik i zmniejsza liczbę fałszywie negatywnych wyników. Cytologia płynna nie może być przeprowadzona dowolnego dnia cyklu. Badania nie wykonuje się podczas krwawienia miesiączkowego (nie jest wskazane wcześniej niż 2 dni po ostatnim dniu miesiączki i nie później niż 2 dni przed jej rozpoczęciem). Najlepszym momentem jest pierwsza faza cyklu menstruacyjnego, czyli kilka dni po zakończeniu krwawienia. Badanie z reguły przeprowadza się między 10. a 20. dniem cyklu. Mówiąc o przygotowaniu do cytologii płynnej, należy wspomnieć, że badania nie wykonuje się w czasie stosowania żadnych środków dopochwowych. Ważne jest również zachowanie co najmniej 24-godzinnej przerwy od kontaktów seksualnych, irygacji, badania ginekologicznego, badania USG dopochwowego, pobierania posiewów i wymazów z kanału szyjki macicy. Pacjentka zgłaszająca się na badanie cytologii płynnej powinna przygotować informacje o dacie ostatniej miesiączki i stosowanej ewentualnej hormonoterapii czy innych leków ginekologicznych. W przypadku wystąpienia stanu zapalnego narządu rodnego należy najpierw go wyleczyć i dopiero zgłosić się na badanie. Cytologia płynna – wyniki Interpretacja wyniku badania cytologicznego powinna być dokonywana przez specjalistę. Do oceny wymazu cytologicznego stosuje się system Bethesda. Prawidłowy wynik określa się jako NILM (no intraepithelial lesion or malignancy), co oznacza brak podejrzenia śródnabłonkowej neoplazji i raka. Nieprawidłowe wyniki cytologiczne to: ASC – atypowe komórki nabłonka płaskiego:ASC-US – atypowe komórki nabłonka płaskiego o nieokreślonym znaczeniu,ASC-H – atypowe komórki nabłonkowe, gdzie nie można wykluczyć obecności zmian dużego stopnia, czyli HSIL,LSIL – małego stopnia zmiany w komórkach nabłonka płaskiego,HSIL – dużego stopnia zmiany w komórkach nabłonka płaskiego,AGC – atypowe zmiany w komórkach gruczołowych. Autor: Olga Dąbska Weryfikacja: lek. Wiktor Trela Bibliografia H. Giezowska, Porównanie obrazów cytologicznych z wymazów szyjki macicy pobranych od pacjentek prywatnych versus korzystających ze świadczeń medycznych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia, „Hygeia Public Health” 2015, t. 50, nr 2, s. 389–394.A. Nasierowska-Guttmejer i wsp., Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia płaskonabłonkowych zmian śródnabłonkowych szyjki macicy na podstawie wytycznych CAP/ASCCP, „Ginekologia i Perinatologia Praktyczna” 2016, t. 1, nr 3, s. 130–137.Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Wydział Świadczeń Opieki Zdrowotnej, Cytologia na podłożu płynnym w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy – kwalifikacja świadczenia. Raport w sprawie oceny świadczenia opieki zdrowotnej, 2018. Nowe „złote standardy” w cytologii Liquid Based Cytology (LBC). Online: https://diag.pl/lekarz/wp-content/uploads/sites/3/2018/01/Folder_LBC_2018.pdf (dostęp: 19.03.2022).

13 maja 2022

Badania hormonalne kobiet – kiedy należy je wykonać? Na czym polegają? Jak się do nich przygotować?

Badania hormonalne stanowią ważny element profilaktyki oraz diagnostyki wielu przypadłości. Umożliwiają rozpoznanie zaburzeń odpowiedzialnych m.in. za wahania nastroju, spadek libido, problemy dermatologiczne i z płodnością, nadmierne owłosienie czy zaburzenia miesiączkowania. Kontrola gospodarki hormonalnej kobiet może być przeprowadzona poprzez badanie pojedynczych hormonów, ale i w postaci pakietu, na który składa się kilka kluczowych testów. Sprawdź, jakie hormony powinna zbadać kobieta i jaką rolę odgrywają one w organizmie. Badania hormonalne dla kobiet – wskazania Badania hormonalne można wykonywać profilaktycznie, aby ubiec rozwój nieprawidłowości zdrowotnych oraz w przypadku pojawienia się takich dolegliwości, jak m.in.: wzmożone wypadanie włosów, hirsutyzm, czyli nadmierne owłosienie,pogorszenie stanu skóry,nadmierna łamliwość paznokci,wahania nastrojów,męczliwość i osłabienie,ogólny spadek samopoczucia,nagły przyrost lub utrata masy ciała,nasilony zespół napięcia przedmiesiączkowego,obniżenie barwy głosu,spontaniczna laktacja,spadek libido,zaburzenia płodności,nieregularne miesiączki lub ich brak,zaburzenia cyklu miesiączkowego,spadek siły mięśniowej. Wskazaniem do wykonania badań gospodarki hormonalnej jest również kontrola efektów podjętego leczenia oraz stanów fizjologicznych, np. menopauzy, które mogą powodować zaburzenia gospodarki hormonalnej. Jakie badania hormonalne mogą być istotne u  kobiet? Badania hormonalne dla kobiet obejmują przede wszystkim oznaczenie takich hormonów, jak: hormon tyreotropowy (TSH), tzw. tyreotropina,hormon folikulotropowy (FSH),hormon luteinizujący (LH), tzw. lutropina,estradiol (E2),prolaktyna (PRL),dehydroepiandrosteron (DHEA-SO4),testosteron,białko wiążące hormony płciowe (SHBG). Badania można wykonać pojedynczo lub w ramach pakietu badań hormonalnych dla kobiet, który został skonstruowany tak, aby zapewnić szeroką ocenę kobiecego stanu zdrowia i dostarczyć jak najwięcej informacji na jego temat. Badania hormonów u kobiet wykonywane są na podstawie analizy próbki krwi. Ich wyniki muszą być zanalizowane przez lekarza. Dlaczego kobiety powinny wykonywać badania hormonalne? Kontrola hormonów jest bardzo ważna z uwagi na niezwykle złożoną pracę układu hormonalnego i zależności pomiędzy poszczególnymi hormonami. Za gospodarkę hormonalną odpowiadają wielopoziomowe mechanizmy, które sprawiają, że zmiana poziomu jednego z hormonów może powodować wahania stężenia innych. Wydzielanie poszczególnych hormonów jest ze sobą powiązane na zasadzie sprzężeń zwrotnych. Na podstawie wyników badania hormonów specjalista może ocenić równowagę hormonalną, w konsekwencji funkcjonowanie układu rodnego i określić podłoże takich dolegliwości, jak m.in.: nasilony zespół napięcia przedmiesiączkowego, PMS (ang. premenstrual syndrome), obfite czy nieregularne miesiączki. Zaburzenia hormonalne mogą być przyczyną problemów z wyglądem, dolegliwości utrudniających codzienne funkcjonowanie (np. zaburzeń nastroju) czy realizację planów życiowych (np. problemów z zajściem w ciążę). Kontrola poziomu hormonów pomoże w określeniu sposobu leczenia wspomnianych przypadłości. Zobacz również: Hormony u kobiet – kiedy je badać? Badanie hormonów u kobiet – czy wymaga przygotowania? Badanie hormonów wymaga pewnego przygotowania. Nie jest konieczne zgłaszanie się do laboratorium na czczo. Należy  udawać się do niego z rana, z uwagi na dobowe zmiany stężenia TSH, prolaktyny, testosteronu. Z powodu zmiany stężenia części hormonów w zależności od etapu cyklu miesiączkowego badania powinno się przeprowadzić w określonym dniu. Dotyczy to oznaczenia poziomu takich hormonów, jak FSH, LH i E2, które powinno odbyć się w 1–3 dniu cyklu. W przypadku pozostałych hormonów nieistotne jest, w jakim momencie cyklu miesiączkowego badania zostaną wykonane. Na kilka dni przed badaniem kobieta powinna unikać poważnego wysiłku i stresu, zwłaszcza z uwagi na zmiany w stężeniu prolaktyny. Nie należy jednak w okresie przed wykonaniem badania istotnie zmieniać trybu życia czy rytmu dnia.  Na wiarygodność badania hormonów kobiet wpływ mają również niektóre leki, zwłaszcza te zawierające hormony lub wpływające na ich poziom. Dlatego powinno się skonsultować z lekarzem kierującym na badanie ich przyjmowanie przed pobraniem krwi do oznaczenia poziomu hormonów. Na dzień przed badaniem należy unikać aktywności seksualnej, która, podobnie do wysiłku fizycznego (np. intensywny jogging) czy stresu,  wpływa na gwałtowny wzrost poziomu prolaktyny. Jakie badania warto wykonać na żeńskie hormony? Jednym z hormonów, który powinny oznaczać kobiety, jest TSH (tyreotropina), wydzielana przez przedni płat przysadki. Parametr ten analizowany jest w przypadku podejrzenia chorób tarczycy, które prowadzą do zaburzeń układu rozrodczego. Gdy wynik TSH jest nieprawidłowy, ocenie poddaje się kolejne parametry tarczycy – fT4 i fT3. Niedoczynność tarczycy może powodować problemy z zajściem w ciążę, podnosić ryzyko poronienia, zaburzać miesiączkowanie. Z kolei nadczynność objawia się: nadpobudliwością, nadmierną potliwością, spadkiem masy ciała, kołataniem serca. Stężenie TSH poniżej, przykładowo,   0,2–0,4 mj.m./l może oznaczać nadczynność tarczycy, a wyższe niż 4,0–4,5 mj.m./l może wskazywać na niedoczynność tarczycy. Należy pamiętać, że zakresy wartości prawidłowych dla TSH i dla wszystkich hormonów omawianych w tekście nie są uniwersalne i mogą być różne w różnych  laboratoriach. Uzyskany wynik badania należy zawsze odnosić do zakresu podanego na formularzu wyniku. Podawane w opracowaniu zakresy stężeń hormonów pochodzą ze źródeł  wymienionych w Bibliografii. Prolaktyna (PRL) to kolejny hormon, który powinny zbadać kobiety. Produkowany jest przez przysadkę mózgową. Jego zadaniem jest regulowanie funkcji gruczołów rozrodczych i laktacji. Zbyt wysoki poziom prolaktyny przyczynić się może do problemów z zajściem w ciążę, zaburza bowiem jajeczkowanie i sprzyja niewydolności ciałka żółtego. Podnosi również ryzyko poronień. Wysokie jego stężenie sygnalizuje narażenie na stres oraz przeciążenie pracą fizyczną i umysłową. Nieprawidłowy poziom prolaktyny występuje w gruczolaku przysadki czy hipoglikemii (stanie obniżenia stężenia glukozy we krwi). Stężenie prolaktyny jest różne w poszczególnych fazach cyklu miesiączkowego, przykładowo, wg.[2],w fazie folikularnej wynosi < 23 µg/l, a w fazie luteinowej < 40 µg/l. W ciąży poziom prolaktyny rośnie, w trzecim trymestrze może osiągnąć 400 µg/l. Hormon folikulotropowy (FSH) również wytwarzany jest przez przysadkę mózgową. Stymuluje produkcję estrogenów i pobudza dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych. Badanie tego hormonu jest wskazane przy podejrzeniu zaburzeń miesiączkowania i funkcji jajników. Wartości FSH > 20 mIU/ml wskazują na znacznie obniżoną zdolność do zapłodnienia [3]. FSH oznacza się również w celu określenia początku menopauzy. Hormon luteinizujący (LH)  to kolejny hormon, który powinien być kontrolowany u kobiet. Stymuluje jajniki do wytwarzania estradiolu. W przypadku kobiet w wieku rozrodczym nieprawidłowe stężenia mogą być związane z zespołem policystycznych jajników, z zaburzeniami płodności, z niewydolnością jajników. Po menopauzie poziom LH wzrasta do 11,3–39,8 mlU/ml. Istnieje związek pomiędzy niskim poziomem LH i niedoczynnością tarczycy. Oznaczanie poziomu LH jest pomocne w określeniu terminu owulacji. Stężenie hormonu luteinizującego w cyklu się zmienia: w fazie folikularnej wynosi 1,1–11,6 mlU/ml, podczas owulacji 17–77 mlU/ml, a po owulacji mieści się w granicach 0–14,7 mlU/ml. Estradiol (E2) to główny estrogen. Determinuje pracę jajników i jajeczkowanie. Wskazaniem do badania tego hormonu są: zaburzenia cyklu miesiączkowego, kontrola indukowanej lekami owulacji, substytucja hormonalna u kobiet w okresie pomenopauzalnym, zaburzenia okresu pokwitania, podejrzenie nowotworów wytwarzających estrogeny. Pomiar stężenia estradiolu pozwala również na określenie wystąpienia jajeczkowania w cyklu (wartości powyżej 82 pg/ml). Stężenie estradiolu w poszczególnych fazach cyklu przedstawia się następująco: w fazie folikularnej 84–970 pg/ml, w fazie owulacji 13–330 pg/ml, w fazie lutealnej 73–200 pg/ml. Estradiol spada po menopauzie do poziomu 20–30 pg/ml, a podczas ciąży znacznie rośnie: I trymestr: 188–2497 pg/ml, II trymestr: 1278–7192 pg/ml, III trymestr: 6137–13460 pg/ml. Testosteron to główny androgen. Jego wytwarzanie jest regulowane przez LH. Zbyt wysoki poziom testosteronu może powodować m.in.: zaburzenia miesiączkowania, trądzik, otyłość, nadmierne owłosienie w nietypowych miejscach. W warunkach prawidłowych dobowe wytwarzanie testosteronu u kobiet wynosi 0,2–0,3 mg. SHBG to białko (glikoproteina) wiążące i transportujące we krwi  testosteron (98% puli w organizmie) i estradiol. Testosteron związany przez SHBG jest fizjologicznie nieczynny. Pomiar stężenia SHBG  służy do określenia poziomu biodostępnego testosteronu. Stężenie SHBG jest obniżane przez androgeny, a podwyższane przez estrogeny. Obniżony poziom SHBG wskazuje na nadmiar androgenów. Podniesiony poziom towarzyszy terapii estrogenami doustnymi i niedoborowi androgenów. Znajomość stężenia SHBG umożliwia lepszą interpretację poziomu testosteronu w przypadku zaburzeń miesiączkowania. DHEA-S produkowany jest z cholesterolu w nadnerczach i jajnikach. Jego stężenie wykorzystywane jest podczas oceny poziomu hormonów FSH, LH, PRL, E2 i testosteronu. Siarczan dehydroepiandrosteronu w nieprawidłowym stężeniu może powodować: zaburzenia miesiączkowania i płodności, nadmierne owłosienie, świąd skóry, przetłuszczanie skóry i włosów, zmniejszenie gruczołów sutkowych. A: dr n. o zdr. Olga Dąbska Weryfikacja merytoryczna: lek. Agnieszka Żędzian Bibliografia M. Gietka-Czernel, H. Jastrzębska, Norma TSH – czy należy ją zmienić?, „Endokrynologia Polska” 2007, t. 58, nr 5, s. 454–460.Prolaktyna i jej normy. Jak ją regulować? Online: https://diag.pl/pacjent/artykuly/prolaktyna-i-jej-normy-jak-ja-regulowac/ [dostęp: 14.04.2022].Pakiet badań hormonalnych dla kobiet. Online: https://diag.pl/pacjent/wp-content/uploads/sites/5/2016/08/Pakiet_hormonalny_dla_kobiet.pdf [dostęp: 14.04.2022].LH – hormon luteinizujący, lutropina. Rola w organizmie, nadmiar, niedobór i badania. Online: https://diag.pl/pacjent/artykuly/lh-%E2%88%92-hormon-luteinizujacy-lutropina-rola-w-organizmie-nadmiar-niedobor-i-badania/ [dostęp: 14.04.2022].Estradiol – czym jest i za co odpowiada? Online: https://diag.pl/pacjent/artykuly/estradiol-czym-jest-i-za-co-odpowiada/ [dostęp: 14.04.2022].L. Speroff, M. Fritz, Kliniczna endokrynologia ginekologiczna i niepłodność, Medipage, Warszawa 2007.T. Bednarczuk, Podstawy endokrynologii, Item Publishing, Warszawa 2017.

Powiązanie badania


Beta-HCG
HCG całkowita. Pomiar stężenia ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej (HCG) w surowicy, stosowany w potwierdzaniu i ocenie rozwoju ciąży; w rozpoznawaniu ciąży pozamacicznej i samoistnego poronienia; w diagnostyce powikłań ciąży: m.in. nadciśnienia tętniczego i przedwczesnego porodu; w diagnostyce i różnicowaniu złośliwych i łagodnych chorób trofoblastu, a także w diagnostyce niektórych chorób nowotworowych u kobiet i mężczyzn. Stężenie HCG odniesione do wieku ciążowego w I i II trymestrze stanowi jeden z parametrów uwzględnianych w przesiewowych badaniach prenatalnych w kierunku chromosomowych wad płodu. 
od 12.54 PLN

Cytologia cienkowarstwowa (LBC)
Cytologia cienkowarstwowa (LBC). Badanie przydatne w profilaktyce i diagnostyce raka szyjki macicy i dodatkowo w diagnostyce zakażeń HPV i Chlamydia trachomatis.
od 30.50 PLN

Badanie cytologiczne
Badanie cytologiczne. Badanie wykonywane na podstawie skierowania lekarskiego zawierającego odpowiednie dane dotyczące pacjenta i materiału badanego.
od 61.75 PLN