02 sierpnia 2022 - Przeczytasz w 4 min

Dieta na stawy – jakie ma znaczenie?

Sprawność fizyczna człowieka zależy między innymi od zdrowych i mocnych stawów. Aby służyły przez długie lata, trzeba o nie odpowiednio zadbać. Umiejętne wykonywanie odpowiednich ćwiczeń oraz utrzymanie prawidłowej masy ciała to tylko część tego, co możemy zrobić, aby były w dobrej formie. Nie wszyscy wiedzą, że odpowiednio zbilansowana dieta na stawy odgrywa tu niebagatelną rolę.

Stawy to ruchome połączenia pomiędzy sąsiadującymi ze sobą kośćmi. Dzięki nim jesteśmy w stanie chodzić, tańczyć, biegać. O ich istnieniu przypominamy sobie jednak najczęściej wtedy, gdy zaczynają boleć lub puchnąć. Pogarszająca się wraz z upływem lat kondycja stawów jest zjawiskiem naturalnym, jednak odpowiednio opracowany jadłospis i aktywność fizyczna mogą ten proces w pewnym stopniu spowolnić. Jak wzmocnić stawy? Co jeść, a jakich produktów lepiej unikać w codziennym jadłospisie?

dieta na stawy

Dieta na stawy a prawidłowa masa ciała

Czy stosowanie zbilansowanego jadłospisu ma sens? Zdecydowanie tak! Trzeba pamiętać, że odpowiednia dieta na stawy to nie tylko taka, która dostarcza im niezbędnych dla dobrej kondycji składników, ale również gwarantuje utrzymanie odpowiedniej masy ciała. Nadprogramowe kilogramy sprzyjają przeciążeniu stawów, co szybciej prowadzi do procesu ich degeneracji. Warto pamiętać, że właściwe odżywianie pozwala nie tylko w pewnym stopniu zapobiegać, ale również ograniczać postęp choroby zwyrodnieniowej oraz reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS). Dieta na stawy zalecana jest nie tylko ludziom chorym i starszym, ale również sportowcom i wszystkim tym, którzy wykonują cięższe prace fizyczne. Osoby, które nie potrafią samodzielnie ułożyć sobie zbilansowanej, zdrowej diety na stawy, powinny skorzystać z pomocy doświadczonego dietetyka. Specjalista pomoże tak skomponować posiłki, aby utrzymać właściwą masę ciała, złagodzić stany zapalne oraz wzmocnić struktury stawowe.

Dieta na bolące stawy – co jeść?

Podstawą leczenia chorych stawów jest kuracja, którą ustala lekarz. Nigdy nie należy podejmować farmakoterapii na własną rękę czy kupować niesprawdzone, często nieskuteczne suplementy diety. To oczywiście nie oznacza, że sami nic nie możemy zrobić w kwestii zdrowych stawów. Wręcz przeciwnie – w pierwszej kolejności przyglądnijmy się temu, co kładziemy na talerz. Pamiętajmy, że właściwie skomponowane składniki diety skutecznie przyspieszają odbudowę mazi, spowalniają proces degeneracji chrząstki stawowej, łagodzą stany zapalne, poprawiają elastyczność ścięgien i więzadeł. Jednym słowem, prawidłowe odżywianie efektywnie wspiera terapię, zaleconą przez lekarza.

Dieta na bolące stawy powinna zawierać pełnowartościowe białko, znajdujące się między innymi w chudym mięsie, twarogu, mleku, kefirze, jogurcie czy roślinach strączkowych. Kolagen, będący składnikiem mazi stawowej, znajdziemy np. w galaretkach z nóżek wieprzowych lub kurzych. Źródłem witaminy C, niezbędnej do jego syntezy, są przede wszystkim cytrusy, czarna porzeczka, kiszona kapusta oraz natka pietruszki. Świeże owoce oraz warzywa (takie jak np. czosnek, cebula) bogate są w antyoksydanty, ograniczające rozwój stanów zapalnych, również w obrębie stawów. Z przypraw postawmy na kurkumę oraz imbir.

W codziennym menu nie można zapomnieć również o produktach zawierających kwasy tłuszczowe omega-3, które mają silne działanie przeciwzapalne. Cennym ich źródłem są orzechy włoskie, pestki dyni i słonecznika, oliwa z oliwek, olej lniany, owoce morza oraz ryby, takie jak np. makrela, halibut, flądra, łosoś czy sardynka.

Dieta na bolące stawy powinna również obfitować w pełnoziarniste produkty zbożowe: razowe pieczywo, makarony oraz otręby.

Jak wzmocnić stawy? Niewątpliwie korzystny wpływ na ich funkcjonowanie ma odpowiednie nawodnienie organizmu. Zalecane jest picie wody mineralnej, soku z czarnej porzeczki lub zielonej herbaty.

Dieta na bolące stawy – tego lepiej unikać

Dieta na bolące stawy ogranicza, a nawet wyklucza tłuszcze pochodzenia zwierzęcego, znajdujące się między innymi w wędlinach, pasztetach, smalcu, boczku czy kiełbasie. Niekorzystne dla kondycji układu kostno-stawowego jest spożycie oleju palmowego oraz utwardzonego tłuszczu roślinnego. Znajdziemy je np. w masłach roślinnych, słodyczach i kremach czekoladowych. Lepiej zrezygnować całkowicie z serów topionych, chipsów i dań typu fast food, ponieważ oprócz niebezpiecznych dla zdrowia kwasów tłuszczowych trans, zawierają mnóstwo soli. Niewskazane jest także spożywanie zup i sosów z torebki, dań z puszek oraz wyrobów z białej mąki pszennej. Wykluczając te produkty z codziennego menu, pomożemy organizmowi w „wyciszeniu” stanów zapalnych, czego konsekwencją będą mniejsze dolegliwości bólowe w strukturach stawowych. Przygotowując posiłki należy zrezygnować również z potraw smażonych na rzecz dań gotowanych np. na parze. Dobrze jest unikać wypijania w nadmiarze czarnej herbaty, kawy oraz alkoholu, ponieważ negatywnie wpływają na przyswajanie wapnia.

Jak wzmocnić stawy?

Bardzo ważna jest profilaktyka chorób struktur stawowych, a w razie pojawienia się problemów – skuteczne, opracowane przez specjalistę leczenie schorzeń. Istotna jest nie tylko odpowiednia dieta na stawy, ale i prawidłowo wykonywane ćwiczenia na poprawę ich kondycji. Pamiętajmy, że codzienna, umiarkowana dawka ruchu oraz dopasowane do potrzeb ćwiczenia na wzmocnienie stawów poprawiają ich elastyczność oraz przyspieszają produkcję mazi stawowej. Niezalecane są zbyt intensywne treningi, uprawianie ekstremalnych sportów, zwłaszcza bez wcześniejszej rozgrzewki. O tym jak wzmocnić stawy powinni pomyśleć biegacze, ponieważ ten rodzaj sportu w sposób szczególny obciąża kolana.

Ćwiczenia na wzmocnienie stawów

Kłopoty ze stawami nie wykluczają aktywności sportowej. Osoby borykające się z dolegliwościami bólowymi, w pierwszej kolejności powinny jednak udać się do lekarza lub fizjoterapeuty, aby znaleźć przyczynę problemu i wspólnie opracować plan treningów. Co jednej osobie służy, innej może zaszkodzić, dlatego tak ważna jest konsultacja ze specjalistą.

Jeśli chodzi o ćwiczenia na bolące stawy, to zwykle polecane są te, wykonywane w basenie: indywidualnie lub w grupach. W wodzie jesteśmy lżejsi, podczas aktywności powierzchnie stawowe są odciążone. Najczęściej rekomendowane jest pływanie stylem grzbietowym lub kraulem.

Osoby borykające się z problemami kolan czy bioder zazwyczaj mogą uprawiać nordic walking. Odpowiednio dobrane kije skutecznie odciążają stawy podczas wędrówki. Aby marsze z kijkami były efektywne, warto skorzystać z porady instruktora – tylko poprawna technika spacerowania przyniesie pożądane efekty.

Jeśli chodzi o konkretne ćwiczenia na wzmocnienie stawów, to tak jak wcześniej wspomniano – najlepiej skonsultować się w tej kwestii z ortopedą lub fizjoterapeutą. Specjalista dopasuje rodzaj aktywności fizycznej do stanu zdrowia i formy pacjenta. Jedno jest pewne: odpowiednio dobrane ćwiczenia poprawią kondycję elementów stawowych oraz wzmocnią mięśnie, które będą w stanie przejąć część obciążeń.

Bibliografia

  1. Kożuszek Radosław, Dbaj o stawy i kości: Zdrowa dieta, Literat 2019, ISBN: 9788381143929.

Podobne artykuły

25 lutego 2019

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to choroba osób dorosłych, diagnozowana najczęściej w populacji kobiet po 40 roku życia. Podejrzewa się, że przyczyną zachorowania na RZS są przebyte zakażenia wirusowe lub bakteryjne. U osób predysponowanych, prowadzą  do nieprawidłowej, nadmiernej aktywności układu odpornościowego, którego celem stają się tkanki własnego organizmu, w szczególności symetryczne stawy kończyn górnych, rąk, stóp i kolan. W grupie podwyższonego ryzyka zachorowania na RZS znajdują się osoby z obciążeniem genetycznym (rodzinne występowanie), chorobami przyzębia, a także palacze papierosów. W konsekwencji procesu niszczenia stawów przez własny układ odpornościowy, rozwija się reakcja zapalna, która w sposób nieodwracalny uszkadza kości, chrząstki, więzadła i ścięgna. Dodatkowo towarzyszące zapaleniu ból i obrzęk, znacznie ograniczają ruchomość stawów. Pacjenci skarżą się na ich sztywność, tkliwość, ale także widoczne deformacje, narastające wraz z czasem trwania choroby. Ze względu na udział układu odpornościowego i produkowanych przez niego przeciwciał w procesie chorobowym, RZS zalicza się do grupy chorób autoimmunologicznych. RZS definiuje się także jako chorobę układową, co oznacza że proces zapalny obejmujący stawy, wywiera wpływ na pracę innych narządów i układów. Wśród objawów pozastawowych u pacjentów obserwuje się nadmierną potliwość, utratę wagi, gorączkę, suchość oka i jamy ustnej, zmiany skórne w postaci guzków, pogorszenie pracy nerek, układu sercowo – naczyniowego (nasilenie zmian miażdżycowych), nerwowego (bóle głowy) i oddechowego (zapalenie opłucnej i płuc). Prawie zawsze RZS towarzyszy anemia, która z kolei tłumaczy ogólne osłabienie, spadek odporności i wydolności organizmu, ale także drażliwość, duszność czy problemy z koncentracją. Na podstawie wywiadu z pacjentem, który ujawnia tkliwość i obrzęk w obrębie stawów, zalecana jest rozszerzona diagnostyka schorzenia. Kluczowymi badaniami w diagnozowaniu RZS, uwidaczniającymi uszkodzenie struktur stawowych są badania obrazowe – rezonans magnetyczny, RTG i USG. Ich ważnym uzupełnieniem są wyniki badań oceniających obecność markerów RZS – czynnika reumatoidalnego – RF, oraz przeciwciał ACPA (przeciwciała przeciw białkom cytrulinowanym) oznaczanych zbiorczo testem anty – CCP. Znaczenie tych analiz jest istotne, gdyż wyniki wiążą się nie tylko z rozpoznaniem choroby, ale także świadczą o jej nasileniu. Ponadto mają wartość rokowniczą, co znaczy że na ich podstawie można wnioskować o jej prawdopodobnym przebiegu. Poza RF i anty-CCP warto wykonać oznaczenie OB, CRP i zbadać morfologię krwi, ponieważ wyniki te pokazują nasilenie toczącego się w organizmie zapalenia. Do badań rekomendowanych we wczesnym etapie choroby zalicza się także transaminazy (ALT, AST), kreatyninę i badanie moczu, oceniające pracę wątroby i nerek. Warto zapamiętać, że prawidłowe wyniki RF i anty-CCP mogą towarzyszyć tzw. serologicznie ujemnej postaci RZS. Oznacza to, że przy stawianiu diagnozy, dla lekarza najważniejszy nie jest wynik wskazujący na obecność charakterystycznych dla choroby przeciwciał, ale dolegliwości zaobserwowane i zgłaszane przez pacjenta. Z kolei obecność przeciwciał i biomarkerów RZS stwierdza się u pacjentów w okresie jeszcze przed wystąpieniem klinicznych objawów zapalenia stawów. Ma to istotne znaczenie u osób obciążonych czynnikami predysponującymi, u których interwencja terapeutyczna w najwcześniejszej fazie choroby wiąże się z osiągnięciem lepszych wyników leczenia i zachowaniem większego stopnia sprawności pacjenta. Ze względu na nie do końca wyjaśnione przyczyny występowania choroby, RZS leczone jest głównie objawowo, z nastawieniem na zniesienie bólu, zahamowanie procesu zapalnego i poprawę ruchomości stawów, co znacząco podnosi komfort życia i opóźnia niepełnosprawność pacjentów. dr Beata Skowron Piśmiennictwo: Rheumatoid Arthritis. NICE Guideline, No. 100. The National Collaborating Centre for Chronic Conditions. London: Royal College of Physicians (UK); 2018 Jul. ISBN-13: 978-1-86016-359-3 Matyska-Piekarska E, Łuszczewski A, Łacki J, Wawer I. The role of oxidative stress in the etiopathogenesis of rheumatoid arthritis. Postepy Hig Med Dosw (Online). 2006;60:617-23. Gińdzieńska-Sieśkiewicz E, Klimiuk PA, Domysławska I, Sierakowski S. Defect of glycosylation of immunoglobulin G in rheumatoid arthritis patients. Postepy Hig Med Dosw (Online). Ma K, Li L, Liu C, Zhou L, Zhou X. Efficacy and safety of various anti-rheumatic treatments for patients with rheumatoid arthritis: a network meta-analysis. Arch Med Sci. 2019 Jan;15(1):33-54. doi: 10.5114/aoms.2018.73714. Epub 2018 Dec 30. Filipowicz – Sosnowska. Reumatoidalne zapalenie stawów w: Choroby wewnętrzne, Szczeklik A.(red), Medycyna Praktyczna, Kraków 2018. Polińska B, Matowicka-Karna J, Kemona H. Markers of the early stage of rheumatoid arthritis. Diagn Lab 2015; 51(4): 305-314. Kolarz K, Targońska-Stępniak B, Majdan M. Wczesne reumatoidalne zapalenie stawów. Wiad Lek 2018, 71, 5, -1065

13 maja 2022

Reumatoidalne zapalenie stawów – jak się objawia? Jakie badania wykonać? Jak leczyć?

Reumatoidalne zapalenie stawów to układowa choroba tkanki łącznej, dla której typowe jest symetryczne, nieswoiste zapalenie stawów. Dodatkowo towarzyszą jej objawy pozastawowe i powikłania układowe. RZS ma postępujący przebieg i nieleczone nieuchronnie prowadzi do inwalidztwa. Choroby reumatyczne to problem wielu osób, jedną z najczęściej występujących spośród nich jest reumatoidalne zapalenie stawów (RZS). Sprawdź, jakie są jego objawy. Dowiedz się, co odpowiada za powstanie tej choroby, w jaki sposób lekarz stawia rozpoznanie i na czym polega leczenie. Reumatoidalne zapalenie stawów – co to jest? Reumatoidalne zapalenie stawów, czyli RZS, to przewlekła choroba autoimmunologiczna tkanki łącznej. Przyczyną tej choroby jest nieprawidłowe funkcjonowaniem układu odpornościowego pacjenta. W wyniku określonych zaburzeń elementy układu odpornościowego identyfikują tkanki własnego organizmu jak obce i rozpoczynają skierowany przeciwko nim atak z wykorzystaniem różnego rodzaju mechanizmów immunologicznych. To najczęściej występująca zapalna choroba stawów – szacuje się, że dotyczy 0,3–1,0% społeczeństwa, przy czym na ogół zmagają się z nią kobiety powyżej 50 lat. Klasyfikacja reumatoidalnego zapalenia stawów, czyli RZS RZS z uwagi na czas trwania choroby dzieli się na: bardzo wczesne (poniżej 6 miesięcy), wczesne (poniżej 24 miesięcy) oraz późne (powyżej 24 miesięcy). Biorąc pod uwagę rodzaj i występowanie danego typu przeciwciał (RF i anty-CCP, ACPA), wyróżnia się RZS seropozytywne (RF i ACPA obecne) i seronegatywne (RF i ACPA nieobecne). Jest też klasyfikacja uwzględniająca przebieg kliniczny choroby. Zgodnie z nią wyodrębniamy: typ I z samoistną remisją – dobra odpowiedź organizmu na leczenie, łagodny przebieg, możliwa remisja, czyli ustąpienie objawów choroby;typ II z łagodnym postępem – słabsza odpowiedź organizmu na leczenie, powolny, ale stały postęp choroby;typ III z progresją mimo leczenia – ograniczona odpowiedź na leczenie, szybka progresja, czyli postępowanie choroby i ciężki przebieg, wysokie ryzyko niepełnosprawności i inwalidztwa. Reumatoidalne zapalenie stawów – przyczyny Choroba rozwija się na podłożu nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej na nieznany antygen, który stymuluje błonę maziową w stawie do odpowiedzi zapalnej. Jednak dokładne przyczyny RZS nie są znane. Zwraca się uwagę na czynniki genetyczne i środowiskowe. Za genetycznymi jej uwarunkowaniami przemawia rodzinne występowanie. Szacuje się, że RZS występuje nawet 5 razy częściej u osób, których bliscy krewni na nie chorują. Do innych czynników predysponujących do powstania schorzenia należą: defekt układu odpornościowego – nieprawidłowe postrzeganie własnych tkanek jako „wroga” i kierowanie wobec nich niszczących autoprzeciwciał;zakażenie – podejrzewa się rolę infekcji wirusowych czy bakteryjnych w inicjowaniu odpowiedzi zapalnej;płeć – kobiety chorują częściej; stosunek zachorowań kobiet i mężczyzn wynosi 3 : 1,palenie papierosów i stres – zwiększają ryzyko zachorowania. Reumatoidalne zapalenie stawów – objawy RZS charakteryzujące się nieswoistym, symetrycznym zapaleniem stawów – atakuje te same miejsca po obu stronach ciała. Zmiany rozwijają się przede wszystkim w obrębie nadgarstków, stawów śródręczno-paliczkowych i śródstopno-paliczkowych. Choroba RZS prowadzi do ich destrukcji, zniekształcenia, przykurczów i upośledzenia ich funkcji. Objawami RZS są: ból i sztywność stawu – objawy są najbardziej uciążliwe po obudzeniu się i po długim nieporuszaniu stawem; sztywność łagodnieje po mniej więcej godzinie;tkliwość na ucisk;obrzęk na skutek rozrostu błony maziowej;wysięk na skutek nadmiernej produkcji płynu stawowego;ograniczona ruchomość – utrata zdolności do wykonywania pełnego zakresu ruchów. W wyniku choroby dochodzi do niszczenia przylegających do stawu struktur (chrząstki, kości, więzadeł, ścięgien). Jest to najczęstsza przyczyna niepełnosprawności. W przebiegu RZS obserwuje się dodatkowo objawy pozastawowe, które towarzyszą innym chorobom układowym tkanki łącznej, w tym m.in.: spadek masy ciała, stany podgorączkowe, niedokrwistość, układowe zapalenie naczyń. Rozwinąć się mogą: zespół suchości wywołany zapaleniem spojówek, zapalenie kłębuszków nerkowych, guzki reumatoidalne – bezbolesne guzki podskórne, zespół kanału nadgarstka – ucisk na rdzeń kręgowy. W ciężkich przypadkach RZS prowadzi do przedwczesnej śmierci. Reumatoidalne zapalenie stawów – leczenie Szybkie rozpoznanie i leczenie RZS jest kluczowe dla zminimalizowania rozprzestrzeniania się choroby na inne układy i narządy lub zapobiegania mu. Leczenie RZS jest złożone. Wykorzystuje się przede wszystkim: farmakoterapię – stosuje się różne grupy leków, lecz podstawę stanowią niesteroidowe leki przeciwzapalne (hamują stan zapalny i zmniejszają ból), glikokortykosteroidy (hamują produkcję kortyzolu w organizmie; stosowane w formie ostrzykiwania stawów, znacznie łagodzą ból), leki modyfikujące przebieg choroby (LMPCh, np. metotreksat, leflunomid, sulfasalazyna, sole złota – łagodzą objawy, ale przede wszystkim hamują niszczenie stawów), leki biologiczne (skierowane przeciwko czynnikom zaangażowanym w proces zapalny, np. adalimumab, certolizumab, etanercept, tocilizumab, infliksymab, abatacept);fizykoterapię – zalecane metody to: krioterapia, balneoterapia, ultradźwięki, masaże, które działają przeciwbólowo, łagodzą stan zapalny i rozluźniają układ mięśniowy;kinezyterapię – ćwiczenia zwiększające zakres ruchu, wzmacniające mięśnie, poprawiające ogólną wydolność (np. chodzenie, pływanie, jazda na rowerze);zaopatrzenie ortopedyczne – pomaga odciążyć chore stawy i ułatwić poruszanie się, w tym: laski, kule, chodziki, fotele, stabilizatory, wkładki do butów;leczenie uzdrowiskowe, wsparcie psychiczne, odpoczynek, dostosowanie otoczenia do niesprawności, zaprzestanie palenia;leczenie operacyjne podejmowane jest, kiedy zachowawcze nie przynosi zadowalającego efektu. Rozpoznanie reumatoidalnego zapalenia stawów W rozpoznaniu reumatoidalnego zapalenia stawów stosuje się następujące kryteria klasyfikacyjne oceniane w skali punktowej: zajęcie stawów:1 duży staw – 0,od 2 do 10 dużych stawów – 1,od 1 do 3 małych stawów (z zajęciem lub bez zajęcia dużych stawów) – 2,od 4 do 10 małych stawów (z zajęciem lub bez zajęcia dużych stawów) – 3,powyżej 10 stawów (w tym co najmniej jeden mały staw) – 5;testy serologiczne:RF i anty-CCP nieobecne – 0,niski poziom RF lub anty-CCP – 2,wysoki poziom RF lub anty-CCP – 3;wskaźniki ostrej fazy:prawidłowe wartości CRP i OB – 0,nieprawidłowe wartości CRP lub OB – 1;czas trwania zapalenia stawów:< 6 tygodni – 0,≥ 6 tygodni – 1. Należy dodać wszystkie wartości. Suma powyżej 6 punktów stanowi o RZS . Rozpoznanie RZS obejmuje przede wszystkim: badania podmiotowe i przedmiotowe;badania laboratoryjne, w tym: oznaczenie w surowicy krwi stężenia CRP (białka ostrej fazy), szybkości opadania krwinek (odczynu Biernackiego), aktywności przeciwciał RF (czynnika reumatoidalnego; stwierdza się go u 70–80% chorych) i ACPA (przeciwciał przeciwko cyklicznemu cytrulinowanemu peptydowi), a w celu diagnostyki różnicowej z kolagenozami – ilościowe oznaczenie aktywności ANA (przeciwciał przeciwjądrowych);badania obrazowe, w tym: RTG rąk i stóp w dwóch płaszczyznach (początkowe objawy RZS to osteoporoza przystawowa i zwężenie szpary stawowej, następnie rozwijają się nadżerki, nieprawidłowości w położeniu i kostnienie stawów), ultrasonografia (zapewnia ocenę wysięków stawowych, zapalenia błony maziowej i pochewki ścięgnistej); w razie niepewności diagnostycznej wykorzystuje się dodatkowo rezonans magnetyczny. A: dr n. o zdr. Olga Dąbska Weryfikacja merytoryczna: lek. Agnieszka Żędzian Bibliografia: A. Jura-Półtorak, K. Olczyk, Aktualne poglądy na etiopatogenezę reumatoidalnego zapalenia stawów, „Annales Academiae Medicae Silesiensis” 2011, t. 65, nr 4, s. 51–57.A. Marcol-Majewska, G. Majewski, P. Kotyla, Reumatoidalne zapalenie stawów – propozycje postępowania diagnostycznego, „Forum Reumatologii” 2017, t. 3, nr 2, s. 88–92.M. Ostanek, A. Ciechanowicz, Czynniki genetyczne w patogenezie reumatoidalnego zapalenia stawów, „Reumatologia” 2009, t. 47, nr 3, s. 143–150.E. Stanisławska-Biernat, M. Sierakowska, S. Sierakowski, Nowe kryteria klasyfikacyjne reumatoidalnego zapalenia stawów, „Reumatologia” 2010, t. 48, nr 6, s. 361–365.

01 grudnia 2020

Reumatyzm – objawy i charakterystyka

Na początek warto wiedzieć, że reumatyzm to potoczne sformułowanie, używane w kontekście całej grupy chorób reumatycznych. Nie istnieje więc taka jednostka chorobowa jak „reumatyzm”. Objawy schorzeń kryjących się pod tym określeniem dotyczą zmian zapalnych w tkance łącznej i obejmują nie tylko układ ruchu, ale wynikają też z uszkodzeń wielu innych narządów. W powszechnym rozumowaniu, słowo „reumatyzm” najczęściej stosowane jest jako synonim reumatoidalnego zapalenia stawów i również w tym kontekście będzie używane w niniejszym artykule. Reumatyzm – przyczyny Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to układowa choroba tkanki łącznej, która cechuje się symetrycznym zapaleniem stawów, zmianami pozastawowymi i objawami ogólnymi. Przebieg choroby może być różny, ale u większości chorych występują okresy zaostrzeń i remisji, a z biegiem czasu dochodzi do trwałego uszkodzenia stawów. Podłożem reumatoidalnego zapalenia stawów są reakcje autoimmunologiczne, ale etiologia schorzenia pozostaje nieznana. Częściej chorują kobiety, a szczyt zachorowalności przypada między 30. a 50. rokiem życia. Reumatyzm – objawy Pierwsze objawy reumatyzmu rozwijają się na ogół stopniowo, w ciągu kilku tygodni. Wczesnym symptomem typowym dla RZS jest symetryczny ból i obrzęk małych stawów rąk i stóp oraz poranna sztywność stawów trwająca zazwyczaj ponad 1 godzinę. Zapalenie najczęściej dotyczy stawów międzypaliczkowych bliższych, śródręczno- paliczkowych i śródstopno- paliczkowych czy stawów nadgarstka. Duże stawy (np. kolanowe, ramienne, biodrowe) zajęte są rzadziej. Objawy obejmują ból i obrzęk stawu oraz ocieplenie skóry. Postępująca destrukcja stawów prowadzi do zmian ścięgnisto- więzadłowych, mięśniowych i kostnych, co skutkuje deformacjami takimi jak: odchylenia łokciowe palców, podwichnięcia paliczków, palce butonierkowate i w kształcie łabędziej szyi. Z czasem, może dochodzić do usztywnień, ograniczeń ruchomości (nie tylko palców, ale i w innych stawach) czy przykurczów mięśniowych. Typowo pojawiają się także zmiany w szyjnym odcinku kręgosłupa. Z czym jeszcze wiąże się reumatyzm? Objawy ogólne obejmują stany podgorączkowe, bóle mięśniowe, spadek apetytu i utratę masy ciała oraz przewlekłe zmęczenie. Ciężka i długotrwała choroba może prowadzić do powikłań wielonarządowych takich jak zmiany w mięśniu sercowym i na zastawkach, zmiany w płucach i zapalenie opłucnej, zapalenie twardówki, rogówki i spojówek, zapalenia nerek i inne. Na przedramionach i częściach ciała narażonych na ucisk (np. pośladkach) mogą pojawić się podskórne guzki reumatoidalne. Bywa, że takie guzki pojawiają się także w ścięgnach i w narządach wewnętrznych. Diagnostyka reumatyzmu Jeśli zaobserwujesz u siebie niepokojące objawy, nie zwlekaj z wizytą u lekarza. Badania pomocnicze istotne w diagnostyce reumatoidalnego zapalenia stawów obejmują: morfologię, OB, CRP, czynnik reumatoidalny (RF) w klasie IgM, ACPA (przeciwciała przeciw cyklicznemu cytrulinowanemu peptydowi), przeciwciała przeciwjądrowe, proteinogram, ALT, AST, kwas moczowy, kreatyninę, jonogram i badanie ogólne moczu. Wszystkie te badania możesz wykonać w DIAGNOSTYCE. Konieczne może okazać się pobranie płynu stawowego do badania i wykonanie badań obrazowych takich jak RTG, USG czy rezonans magnetyczny. Istnieją ścisłe kryteria rozpoznania RZS, dlatego wyniki badań (w połączeniu z obrazem klinicznym) zawsze wymagają oceny lekarskiej. Jak leczyć reumatyzm? Podstawę leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów stanowią leki modyfikujące przebieg choroby (np. metotreksat, leflunomid). Dobór konkretnego preparatu zależy od wielu indywidualnych czynników. W celu doraźnego opanowania procesów zapalnych, stosuje się także niesteroidowe leki przeciwzapalne, a w niektórych przypadkach pomocne mogą okazać się dostawowe wstrzyknięcia glikokortykosteroidów. Przez cały okres trwania choroby, warto pamiętać o odpowiedniej rehabilitacji. W ciężkich destrukcjach stawów i silnych dolegliwościach, można rozważyć leczenie operacyjne. Reumatyzm – objawy innych chorób reumatycznych Pamiętaj, że do grupy chorób reumatycznych często potocznie nazywanych reumatyzmem, prócz RZS należy też cały szereg innych schorzeń np. toczeń rumieniowaty układowy, zespół antyfosfolipidowy, twardzina układowa, zapalenie wielomięśniowe i skórno-mięśniowe, rozmaite zapalenia naczyń, polimialgia reumatyczna, zespół Sjögrena, spondyloartropatie (zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa czy łuszczycowe zapalenie stawów), choroba zwyrodnieniowa stawów i wiele innych. Każda z chorób charakteryzuje się innym obrazem klinicznym i przebiegiem. Niektóre z nich cechują się głównie zajęciem stawów i uszkodzeniem układu ruchu, inne zaburzają funkcjonowanie wielu narządów wewnętrznych. Leczenie chorób reumatycznych często jest długotrwałe i złożone. Warto pamiętać, że reumatyzm nie dotyka jedynie osób starszych, a część ze schorzeń reumatycznych rozwija się typowo w młodym lub średnim wieku. Przez potoczne sformułowanie „badanie krwi na reumatyzm” najczęściej rozumie się oznaczenie czynnika reumatoidalnego RF we krwi, morfologię, CRP, OB, kwas moczowy czy przeciwciała anty-CCP, ale pamiętaj, że każda z chorób charakteryzuje się swoistymi zmianami w badaniach laboratoryjnych. Przykładowo, do rozpoznania tocznia rumieniowatego układowego konieczne jest oznaczenie przeciwciał przeciwjądrowych ANA, dla twardziny układowej typowe jest występowanie autoprzeciwciał antycentromerowych i przeciwko topoizomerazie I, a zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa wiąże się z reguły z występowaniem antygenu HLA B27. Prócz badań laboratoryjnych, często dużą rolę odgrywają także badania obrazowe. Sprawdź e-pakiet reumatologiczny Diagnostyka chorób reumatycznych jest złożona, a powszechnie nazywane reumatyzmem reumatoidalne zapalenie stawów, jest tylko jedną z wielu chorób z tej grupy. Jeśli zauważysz u siebie jakiekolwiek niepokojące objawy, udaj się do lekarza. Bibliografia: Interna Szczeklika – P. Gajewski, A. Szczeklik
Powiązane pakiety

e-PAKIET DLA KAŻDEGO (MAKSIMUM) z konsultacją
Zestaw badań w pakiecie MAXIMUM pozwala na uzyskanie „panoramicznego” obrazu stanu organizmu (tzw. homeostazy organizmu), a w przypadku istnienia patologii wyniki badań wskazują zaatakowany organ lub układ i identyfikują nasilenie procesu chorobowego. Określane są: morfologia (obraz) i parametry biochemiczne krwi, pozwalające na wykrycie: stanu zapalnego, zaburzeń krzepnięcia krwi, zaburzeń gospodarki wapniowej, równowagi elektrolitowej i gospodarki żelazem, zaburzenia przemiany materii (metabolizm białek, tłuszczów i węglowodanów). Wyniki wskazują równocześnie na narządy i układy dotknięte procesem chorobowym (wątroba, nerki, tarczyca, trzustka, układ kostny, układ pokarmowy), określając jego charakter i nasilenie oraz potrzebę pogłębionej diagnostyki. Badania wykonywane są we krwi. Morfologia (obraz) krwi stanowi punkt wyjścia kontroli organizmu. Pozwala na rozpoznanie lub eliminację podejrzenia anemii. Prawidłowa ilość białych krwinek i prawidłowe proporcje pomiędzy ich typami, zmniejszają ryzyko istnienia stanów zapalnych, zakażeń, chorób pasożytniczych, chorób autoimmunologicznych i nowotworowych. W diagnostyce zapalenia i zakażenia, wnioski oparte na analizie białych krwinek wzmacniane są przez zestawienie z wynikami OB i stężeniem białka C-reaktywnego (CRP). Ilość płytek krwi daje wgląd w działanie układu krzepnięcia krwi, charakteryzowanego w pakiecie przez parametry APTT, PT. Stężenie glukozy jest decydującym kryterium rozpoznawania choroby cywilizacyjnej - cukrzycy. Stężenie cholesterolu i poszczególnych jego frakcji (CHOL, HDL, LDL, TG) pozwala na oceną gospodarki lipidowej, zagrożenia miażdżycą, ocenę ryzyka chorób serca i naczyń, nadciśnienia itd. Stężenie kwasu moczowego świadczy o zaburzeniach przemian białka, prowadzących do podagry (dny moczanowej). Oznaczenie żelaza, w zestawieniu z oznaczeniami hemoglobiny i erytrocytów, ilustruje gospodarkę żelazem. Szeroki pakiet testów wątrobowych (ALT, AST, ALP, BIL, GGTP) w zestawieniu z lipidogramem i OB obrazuje stan i funkcje wątroby; stężenie mocznika i kreatyniny, łącznie ze stężeniem głównych elektrolitów: sodu i potasu oraz wapnia jest wskaźnikiem pracy nerek. Pomiary wapnia i powiązanego z wapniem magnezu, charakteryzują stan układu kostnego, są pomocne w ocenie układu nerwowego, funkcji mięśni i serca. Choroby tarczycy sygnalizowane przez stężenie TSH są przyczyną szeregu nieswoistych objawów klinicznych. Badaniem trzustki jest oznaczanie poziomu amylazy. Badania zawarte w pakiecie "Dla każdego (Maximum)" pozwalają na analizę stanu organizmu znacznie pogłębioną w stosunku uzyskanej przez wykonanie pakietów MINIMUM i MEDIUM. Pakiet zawiera usługę konsultacji wyników badań na czacie lub przez telefon z wykwalifikowanym konsultantem (diagnostą laboratoryjnym lub lekarzem) świadczoną w serwisie upacjenta.pl