02 sierpnia 2022 - Przeczytasz w 5 min

Podróże w ciąży – czy są bezpieczne?

Kobiety oczekujące potomstwa wcale nie muszą rezygnować z podróży, o ile nie są w ciąży podwyższonego ryzyka. Wyjazd na wakacje może być bezpieczny dla matki i dziecka, jeśli przestrzega się kilku podstawowych zasad. Czy podróże w ciąży samolotem są bezpieczne? A może lepiej przemieszczać się samochodem, pociągiem lub autokarem?

Według Amerykańskiego Kolegium Położników i Ginekologów ACOG (The American College of Obstetricians and Gyneacologists), podróżowanie kobiet do 36. tygodnia ciąży jest bezpieczne. Jednak najlepszym okresem na podróże w ciąży jest drugi trymestr. W tym czasie przyszła mama zazwyczaj czuje się dobrze: brzuszek nie jest jeszcze na tyle duży, aby utrudniać poruszanie się, mdłości oraz uczucie przewlekłego zmęczenia mijają, natomiast zwykle wyraźnie odczuwalny jest przypływ sił i energii. Przed każdym wyjazdem najlepiej udać się do ginekologa i omówić z nim temat właściwego postępowania podczas podróży oraz badań, które należy wykonać.

podróże w ciąży

Podróże w ciąży samolotem

Podróże w ciąży samolotem nie są niebezpieczne dla kobiety i dziecka, o ile jest to ciąża niezagrożona i lot nie trwa dłużej niż 4 godziny. Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do przemieszczania się tym środkiem transportu są między innymi problemy z łożyskiem, niedokrwistość i zakrzepowe zapalenie żył. A co na to przepisy? Kwestię tę regulują przewoźnicy samolotowi. Podróże samolotem są dozwolone do ukończenia 36. tygodnia ciąży pojedynczej oraz 32. ciąży mnogiej. Po tym czasie wiele linii lotniczych odmawia zabrania na pokład kobiety oczekującej potomstwa. Niektórzy przewoźnicy po 28. tygodniu ciąży wymagają pisemnego (często w języku angielskim), lekarskiego zaświadczenia, informującego o bezproblemowym przebiegu ciąży oraz określającego jej dokładny tydzień. Przed podróżą warto więc dowiedzieć się, jakie obostrzenia dla ciężarnych obowiązują w samolotach konkretnych linii lotniczych.

Kobietom w ciąży często zostaje przydzielone specjalne miejsce w samolocie z nieco większym fotelem oraz przestrzenią na nogi. Jeśli linie lotnicze nie oferują takiego udogodnienia, dobrze wybrać siedzenie w środku samolotu, niedaleko toalety, najlepiej od strony korytarza – w czasie lotu będzie możliwość swobodnego rozprostowania nóg, zginania ich w kolanach i kostkach. Podczas podróży warto regularnie zmieniać pozycję, a pasy należy zapiąć na poziomie miednicy, tak aby nie uciskały brzucha.

Podróże w ciąży samochodem

Samochód to środek transportu polecany ciężarnym kobietom. Podróżując autem nie jest się od nikogo uzależnionym, niemal w każdej chwili można zrobić postój, aby skorzystać z toalety, trochę się poruszać i poprawić krążenie krwi. Nie ma przeciwwskazań, aby ciężarna prowadziła samochód, ale zdecydowanie lepiej, by usiadła na miejscu dla pasażera – ze względów bezpieczeństwa najlepiej, jeśli kobieta podróżuje na tylnym siedzeniu. Jeśli przebywa z przodu auta, zalecane jest odsunięcie fotela możliwie najdalej od deski rozdzielczej.

Czy kobieta w ciąży powinna stosować pasy bezpieczeństwa? Absolutnie tak! Wprawdzie wg przepisów Kodeksu Drogowego kobieta w widocznej ciąży nie musi ich zapinać, jednak zdecydowanie lepiej jest to robić: dla bezpieczeństwa swojego i dziecka. Bardzo istotne jest odpowiednie zapięcie pasów: powinny one przechodzić przez ramię, obojczyk i górną część tułowia oraz miednicę. Absolutnie nie mogą leżeć na brzuchu, aby w razie silnego hamowania samochodu nie spowodować niebezpiecznego ucisku. Warto również zakupić specjalny adapter, pomagający ciężarnym w takim ułożeniu pasów, aby zapewniały komfort i bezpieczeństwo. Co ważne, podróże w ciąży samochodem zdecydowanie należy planować po bezpiecznych drogach, unikając tym samym wyboistych i dziurawych tras.

Podróże w ciąży autokarem

Długa podróż w ciąży nie jest rekomendowana, dlatego autokar nie jest najlepszym wyborem na wycieczkę w odległe miejsce. W autokarze ciężko jest wstać, by rozprostować kości, zatrzymać się czy skorzystać z toalety. Mało miejsca wokół fotela i często psująca się klimatyzacja z pewnością nie posłużą przyszłym mamom.

Podróże w ciąży pociągiem

Pociąg to najmniej męczący środek transportu, rekomendowany ciężarnym kobietom. Należy tylko zadbać o wykupienie biletu z gwarancją miejsca siedzącego, najlepiej w pobliżu toalety. Dobrze unikać wagonów zatłoczonych, dusznych, gdzie przespacerowanie się będzie utrudnione lub niemożliwe. Warto zainwestować w miejsce w wagonie pierwszej klasy – tu ciężarna uniknie tłoku oraz będzie miała więcej przestrzeni na nogi, ponieważ odstępy pomiędzy fotelami zwykle są większe.

Czy w ciąży można podróżować do krajów egzotycznych?

Podróże w ciąży najlepiej zaplanować po terenach bezpiecznych. Do takich z pewnością nie należą obszary zlokalizowane na bardzo dużych wysokościach, zagrożonych wybuchem groźnej epidemii lub bez szybkiego dostępu do opieki medycznej. Urlop na wsi, nad pobliskim jeziorem czy Bałtykiem, to zdecydowanie jedne z najbezpieczniejszych miejsc na wakacje ciężarnej kobiety. A co z egzotycznymi podróżami? Ten temat w sposób szczególny należy omówić z lekarzem. Wysokie temperatury i duża wilgotność powietrza nie sprzyjają kobietom, oczekującym potomstwa. Poza tym, w tropikalnych krajach, gdzie panują wątpliwe warunki sanitarne, zdecydowanie łatwiej o nieprzyjemne zatrucie pokarmowe, zakażenie wirusami lub bakteriami, nietypowymi dla naszej strefy klimatycznej (niektóre szczepienia w okresie ciąży mogą być przeciwwskazane). Dlatego warto rozważyć odłożenie podróży w egzotyczne kraje na czas późniejszy, po narodzinach dziecka.

Kiedy nie podróżować w ciąży?

Podróżowanie odradza się kobietom, których ciąża jest zagrożona lub mocno zaawansowana. Poronienia, przedwczesne porody lub przedterminowe pęknięcie błon płodowych w przeszłości są przeciwskazaniem do wycieczek, zwłaszcza trwających dłuższy czas. Kobiety z poważnymi chorobami przewlekłymi, takimi jak np. nadciśnienie, niewydolność nerek, schorzenia serca lub zaawansowana cukrzyca, powinny odłożyć wyprawę na okres po porodzie lub poważnie przedyskutować tę kwestię z lekarzem. To on zawsze decyduje o tym, czy np. długa podróż w ciąży jest dla kobiety i jej dziecka bezpieczna lub jakie badania należy wykonać przed wyjazdem.

O tym trzeba pamiętać!

Bez względu na to, czy kobieta oczekująca potomstwa planuje długi urlop, czy krótką wycieczkę, powinna zabrać ze sobą całą dokumentację medyczną: kartę ciąży, wyniki grupy krwi i wydruk z ostatniego badania USG. Niezbędne jest spakowanie repelentów chroniących przed ukąszeniami owadów (najlepiej, aby były to środki naturalne), rekomendowanych przez lekarza leków rozkurczowych oraz innych, regularnie przyjmowanych.

Podczas podróży, bez względu na rodzaj środka transportu, kobieta powinna dużo pić oraz chronić się przed nadmierną ekspozycją na promienie słoneczne. Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia zakrzepicy, w czasie przerw zalecane są krótkie spacery. Jeśli nie ma takiej możliwości, rekomenduje się poruszanie stopami oraz częstą zmianę pozycji siedzącej. W dzień wyjazdu najlepiej ubrać luźną, nieuciskającą odzież i wygodne buty na płaskiej podeszwie. Jeśli kobietę czeka długa podróż w ciąży, lekarz może zalecić również założenie specjalnych rajstop uciskowych, dedykowanych ciężarnym.

Planując wyjazd, warto także pomyśleć o zakupie dodatkowego ubezpieczenia oraz o spisaniu adresów placówek medycznych, znajdujących się w pobliżu miejsca docelowego podróży.

Bibliografia

  1. Travelling while Pregnant, online:https://help.ryanair.com/hc/en-us/articles/360017825518-Travelling-while-Pregnant, dostęp: 22.07.2022.
  2. The American College of Obstetricians and Gyneacologists,Travel During Pregnancy, 08.2020, online: https://www.acog.org/womens-health/faqs/travel-during-pregnancy, dostęp: 13.07.2022.

Podobne artykuły

22 listopada 2017

Anemia w ciąży − przyczyny, diagnostyka i leczenie

Niedokrwistość jest dość często stwierdzana u kobiet w ciąży. Choć zazwyczaj jest spowodowana zmianami zachodzącymi w organizmie przyszłej matki, nie wolno jej bagatelizować. Nieleczona anemia w ciąży wiąże się bowiem z ryzykiem licznych powikłań u matki oraz u płodu. Anemia w ciąży − co to jest? Niedokrwistość w ciąży związana jest ze wzrostem objętości krwi w organizmie kobiety ciężarnej. Objętość osocza rośnie bardziej niż ilość erytrocytów, co w efekcie skutkuje spadkiem hematokrytu. Taki stan bywa nazywany fizjologiczną niedokrwistością ciężarnych. Hemoglobina w ciąży (jej średnie stężenie) jest więc z reguły niższa niż u kobiety nieciężarnej. Anemię u kobiet ciężarnych stwierdza się, kiedy poziom hemoglobiny jest niższy niż 11 g/dl lub gdy poziom hematokrytu nie przekracza 33%. W przypadku takich wyników, niedokrwistości nie powinno tłumaczyć się samym w sobie stanem ciąży i koniecznie trzeba poszukać jej przyczyn. Taką anemię powinno się leczyć, ponieważ może przyczynić się do wystąpienia zaburzeń rozwoju płodu, wad wrodzonych, a w pierwszych miesiącach ciąży nawet do poronienia. Anemia w ciąży może także niekorzystnie wpływać na noworodka i niemowlę. Winowajcą anemii u kobiet ciężarnych zazwyczaj jest niedobór żelaza (ale i kwasu foliowego czy witaminy B12). Wśród najczęstszych przyczyn wymienia się zwiększone zapotrzebowanie na żelazo, kwas foliowy oraz witaminę B12, a także ich ograniczoną podaż wynikającą z częstych nudności i wymiotów.. Rozwojowi anemii sprzyjają także zakażenia, ciąże wielopłodowe czy niewielkie rezerwy żelaza przed zajściem w ciążę. Planując ciążę, należy więc wykonać badanie krwi, które pozwoli ocenić czy przyszłej mamie nie będzie grozić anemia. Regularne badania krwi należą do standardu opieki medycznej, lekarze zazwyczaj zalecają, by przy każdym badaniu krwi określać poziom hemoglobiny (morfologia krwi), a w niektórych przypadkach także żelaza czy zapasów żelaza w organizmie (ferrytyna). Anemia w ciąży − objawy Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów anemii u kobiet w ciąży jest uczucie stałego zmęczenia. Jeśli dochodzą do tego: osłabienie włosów i paznokci, problemy z koncentracją, drażliwość, duszność wysiłkowa i mniejsza tolerancja wysiłku, bóle głowy, większa podatność na infekcje czy bladość i kołatanie serca, koniecznie trzeba zgłosić te objawy lekarzowi. Paradoksalnie, większość wymienionych objawów jest podobna do jak naturalnych symptomów ciąży, która jest przecież odmiennym stanem fizjologicznym, a nie chorobą. To dlatego tak ważne jest wczesne wykonanie badań krwi, aby w razie niskiego poziomu hemoglobiny jak najszybciej zacząć jego wyrównywanie. Niedokrwistość w ciąży − jak się ją leczy? W przypadku kobiet ciężarnych bardzo istotne jest odpowiednie skomponowanie diety. Powinno się w niej znaleźć jak najwięcej produktów bogatych w żelazo, takich jak: ciemne pieczywo, sardynki, żółtka jaj, wołowina, cielęcina, a także fasola, soja i gruboziarniste kasze. W ciąży, a także w okresie bezpośrednio przed wskazane jest ograniczenie spożywania tych pokarmów, które mogłyby utrudniać przyswajanie żelaza (napoje typu cola, czarna herbata, kawa). Warto włączyć do diety składniki zawierające duże ilości witaminy C, co ułatwia wchłanianie żelaza (sok z kwiatu czarnego bzu lub aceroli, natka pietruszki i warzywa, owoce cytrusowe). Prawidłowa i odpowiednio zbilansowana dieta zmniejsza ryzyko rozwoju anemii. Jeśli okaże się jednak, że odpowiednio skomponowana dieta nie wystarcza, konieczne może okazać się zastosowanie suplementacji. Lekarz najczęściej przepisuje konkretny preparat i określa jego dawkowanie. Badania profilaktyczne (przede wszystkim morfologia, ale czasem także poziom żelaza i ferrytyny), dbałość o zróżnicowaną i zbilansowaną dietę, a także – w razie takiej potrzeby – wdrożenie odpowiedniej suplementacji, pozwolą przyszłej mamie zachować dobre samopoczucie, a dziecko uchronić przed ryzykiem niektórych wad wrodzonych i rozwojowych. Pamiętaj, że niska hemoglobina w ciąży nie jest powodem do nadmiernej paniki, ale nie można jej bagatelizować. Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą pakietów badań dostępnych w sklepie internetowym. ZOBACZ e-PAKIETY CIĄŻOWEZOBACZ e-PAKIET NIEDOKRWISTOŚCI  

19 czerwca 2016

Badania laboratoryjne a ciąża

Odpowiedzialna przyszła mama wie, jak ważne jest świadome korzystanie z osiągnięć medycyny. Niezwykle ważną i potrzebną dziedziną wiedzy jest medyczna diagnostyka laboratoryjna. Korzystanie z informacji dostarczanych przez badania laboratoryjne pomaga w bezpiecznym przejściu przez okres ciąży, również pomagając świadomie się do niej przygotować. Zanim zajdziesz w ciążę Do ciąży, tak jak do każdego dużego i ważnego zadania warto przygotować się wcześniej. Zarówno zajście w ciążę jak i prawidłowy rozwój płodu związane są ze stanem zdrowia przyszłych rodziców. Dlatego pierwsze badania warto wykonać zanim dojdzie do zapłodnienia. Wykonanie kilkunastu badań laboratoryjnych daje możliwość wykrycia ewentualnych nieprawidłowości. Dzięki temu można wcześniej wdrożyć leczenie, zmienić styl życia lub w inny sposób dać lekarzowi szansę na zredukowanie zagrożenia. Można też przeprowadzić dodatkowe szczepienia. Badania laboratoryjne powinny być elementem świadomego podejścia do macierzyństwa, które znacząco zwiększa szansę na uniknięcie komplikacji w czasie ciąży i posiadanie zdrowego dziecka. Przeprowadzenie badań może też być pomocne w wykryciu ryzyka wystąpienia problemów z zajściem w ciążę oraz kłopotów z donoszeniem zdrowego dziecka. Ogólny stan organizmu – czy Twój organizm jest gotów na te szczególne 9 miesięcy? Badania, które pomogą odpowiedzieć na to pytanie: Mocz – badanie ogólne – jest podstawowym badaniem odzwierciedlającym funkcję układu moczowego służącym do wykrywania m.in. chorób nerek i zakażeń układu moczowo-płciowego. Zakażenia układu moczowego są jedną z głównych przyczyn powikłań położniczych i powinny być całkowicie wyleczone przed zajściem w ciążę. OB – jest badaniem oceniającym ogólny stan zdrowia i umożliwiającym wykrycie stanów zapalnych związanych z różnymi chorobami. Morfologia krwi – całościowa analiza wszystkich rodzajów komórek krwi (czerwonych, białych i płytek). Badanie służące do oceny ogólnego stanu zdrowia i stanowiące podstawę rozpoznania wielu chorób m.in. anemii, zaburzeń krzepnięcia krwi, niedoborów odporności czy infekcji. Większość chorób powoduje widoczne zmiany w morfologii krwi. Glukoza – podstawowe badanie w rozpoznawaniu stanu przedcukrzycowego. Jej wczesne rozpoznanie i prawidłowe leczenie są niezwykle ważne dla zdrowia ciężarnej i jej przyszłego dziecka. Elektrolity (Na, K) – rozpoznawanie zaburzeń równowagi wodno – elektrolitowej występujące m.in. w chorobach nerek lub w odwodnieniu organizmu. Nieprawidłowy poziom elektrolitów może powodować zaburzenia rytmu serca lub przedwczesne skurcze macicy. Lipidogram – szczegółowe badanie w kierunku ryzyka rozwoju miażdżycy – przyczyny chorób układu krążenia. W skład badania wchodzi oznaczenie poziomu cholesterolu całkowitego, HDL („dobrego” cholesterolu), LDL („złego cholesterolu”) i trójglicerydów. Próby wątrobowe (ALT, AST, ALP, GTP, BIL) – zestaw badań całościowo odzwierciedlających funkcję wątroby i dróg żółciowych. Mocznik – podwyższone wyniki wskazują na choroby nerek. Żelazo – nieprawidłowy, niski poziom żelaza może świadczyć o przewlekłej utracie krwi, niewystarczającej podaży żelaza lub jego złym przyswajaniu. Wynikiem niedoboru żelaza może być anemia, na początku objawiająca się tylko, np. osłabieniem lub złym samopoczuciem, a następnie może być związana z patologią ciąży. Wapń całkowity, fosfor nieorganiczny – podstawowe badania służące do oceny stanu gospodarki mineralnej bezpośrednio związanej ze stanem kości. Wstępne badanie w kierunku osteoporozy, która może się nasilić w przebiegu ciąży. Dodatkowo zaburzenie poziomu tych jonów może powodować przedwczesne skurcze macicy. Magnez – badanie wykonywane w przypadku objawów takich jak: osłabienie, drażliwość, zaburzenia rytmu serca, nudności. Odpowiedni poziom tego pierwiastka istotny jest ze względu na prawidłową kurczliwość macicy. Prolaktyna – podwyższone stężenia tego hormonu może być przyczyną problemów z zajściem w ciążę lub utrudniać jej utrzymanie. Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą pakietów badań dostępnych w sklepie internetowym.ZOBACZ e-PAKIET DLA PLANUJĄCYCH CIĄŻĘ Przedciążowa diagnostyka infekcji Diagnostykę infekcji niebezpiecznych w czasie ciąży tak naprawdę powinno się przeprowadzić już wówczas, gdy zaczynamy myśleć o powiększeniu rodziny. Ten sposób diagnozowania i przygotowania się do roli mamy określa się mianem diagnostyki prekoncepcyjnej. Lekarska interpretacja wyników pozwoli na wcześniejsze leczenie zagrażających zdrowiu dziecka infekcji oraz umożliwi zaplanowanie ewentualnych szczepień. Jakie badania warto wykonać? HBs przeciwciała (anty-HBs) – badanie pozwalające ocenić potrzebę powtórnego szczepienia przeciw żółtaczce typu B, a u osób nie szczepionych wynik dodatni wskazuje na kontakt z wirusem HBV (wirus zapalenia wątroby typu B) i potrzebę specjalistycznej diagnostyki. HCV przeciwciała (anty-HCV) – badanie pozwalające stwierdzić kontakt z wirusem HCV (wirus zapalenia wątroby typu C). Dodatni wynik podejrzany szczególnie w przypadku nieswoistych objawów ze strony jamy brzusznej jak: wzdęcia, bóle brzucha, zgaga oraz żółtaczki. VDRL – badanie w kierunku wykrycia zakażenia jedną z chorób wenerycznych (badanie wymagane przed przyjęciem do szpitala). Toksoplazmoza IgG – badanie pozwalające określić odporność na zakażenie pasożytem Toxoplasma gondii w ciąży. Toksoplazmoza przebyta w ciąży jest bardzo niebezpieczna dla płodu oraz może być przyczyną problemów w czasie ciąży. Różyczka IgG – badanie pozwalające określić odporność na zakażenie wirusem różyczki w ciąży. W przypadku wyniku ujemnego możliwe jest szczepienie przed zajściem w ciążę. Chlamydia trachomatis IgG – badanie w kierunku zakażenia, które może być przyczyną problemów z zajściem w ciążę oraz poronień. CMV IgG – badanie pozwalające określić odporność na zakażenie wirusem cytomegalii. Zakażenia CMV w trakcie ciąży są bardzo niebezpieczne dla płodu. Przeciwciała antykardiolipinowe IgG i IgM – obecność tych przeciwciał może być przyczyną niepowodzeń położniczych (poronień i wewnątrzmacicznego obumarcia ciąży). e-PAKIET DLA KOBIET W CIĄŻY(INFEKCYJNY) dostępny w sklepie internetowym.ZOBACZ e-PAKIET DLA KOBIET W CIĄŻY (INFEKCYJNY) Badania w okresie ciąży Warto pamiętać, że ciąża jest okresem, w którym kobiecie przysługuje szczególna opieka lekarska i ma ona prawo zgłosić się do lekarza w każdej chwili, kiedy tylko odczuwa lęk o zdrowie swoje lub dziecka. Standard organizacyjny opieki okołoporodowej opublikowany w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 2018 roku reguluje zakres badań laboratoryjnych finansowanych przez NFZ, które powinny być wykonywane na określonych etapach ciąży. Został on opracowany na podstawie wytycznych Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Badania przesiewowe w ciąży – co się bada i dlaczego? Badania przesiewowe nazywane także skriningowymi, to badania wykonywane wśród osób nie dostrzegających objawów choroby, ale mające na celu jej ewentualne wykrycie. Zatem celem badań przesiewowych wykonywanych u kobiet w ciąży jest wykrycie zaburzeń w jak najwcześniejszym stadium, mogących w sposób negatywny wpłynąć zarówno na zdrowie matki i jej nienarodzonego dziecka, oraz wprowadzenie szybkiego leczenia maksymalnie redukującego negatywne skutki tych zmian. Badanie ogólne moczu – wśród laboratoryjnych badań przesiewowych wykonywanych kobietom w ciąży praktycznie przed każdą wizytą, jest ogólne badanie moczu. Jego wykonanie zalecane jest już po odbyciu pierwszej wizyty u ginekologa, jednak nie później niż do 10. tygodnia ciąży. Kolejne obowiązuje między 15. a 20. tygodniem, 21. a 26., 27. a 32., 33. a 37. oraz ostatnie, na krótko przed rozwiązaniem – między 38. a 39. tygodniem ciąży. Badanie moczu ma na celu monitorowanie pracy nerek, które w tym okresie muszą przefiltrować i oczyścić znacznie więcej (bo ok. 30-40%) krwi niż przed ciążą. Wczesne wykrycie w moczu bakterii i zastosowanie odpowiedniego leczenia pozwala uniknąć hospitalizacji, która staje się konieczna przy pełnoobjawowym zapaleniu dróg moczowych. Monitorowanie ilości białka wydalanego z moczem jest z kolei ważne przy rozpoznaniu stanu przedrzucawkowego, który poza pojawieniem się białka w moczu wiąże się z występowaniem obrzęków i nadciśnieniem tętniczym. Odpowiednio leczony stan przedrzucawkowy, który jest konsekwencją zaburzonej pracy nerek i wątroby w czasie ciąży, daje możliwość uniknięcia stanu rzucawkowego (bezpośredniego zagrożenia życia matki i dziecka) i donoszenia ciąży. Kontrolowanie wydalanego do moczu cukru (glukozy) ma znaczenie przy zaburzeniach gospodarki węglowodanowej, a jego wykrycie nasuwa podejrzenia o występowaniu cukrzycy ciążowej. W przypadku nieprawidłowych wyników badania ogólnego moczu, wykonywane jest częściej niż w ustanowionych zaleceniach, gdyż służy monitorowaniu występujących w wynikach nieprawidłowości i procesu leczenia. Morfologia – podobnie często jak badanie moczu wykonywana jest u przyszłych mam morfologia krwi. Pierwsza powinna być wykonana już po pierwszej wizycie u ginekologa, jednak nie później niż do 10. tygodnia ciąży. Kolejna obowiązuje między 15. a 20. tygodniem, 27. a 32., 33. a 37. oraz ostatnia, na krótko przed rozwiązaniem – między 38. a 39. tygodniem ciąży. W czasie ciąży obserwuje się fizjologiczne (prawidłowe) zmiany w morfologii krwi. Jest to obniżenie hematokrytu (stosunku krwinek czerwonych do pełnej krwi), hemoglobiny oraz spadek ilości erytrocytów (krwinek czerwonych) i podwyższenie ilości leukocytów (krwinek białych). Kontrolowanie parametrów krwi pozwala na wczesne wykrycie zmian w składzie krwi. Ciężka, nieleczona anemia poza objawami takimi jak zmęczenie, rozkojarzenie, ból głowy i senność, może powodować nieprawidłowości w rozwoju łożyska, wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrostu płodu, oraz jego obumarcie. Tak jak w przypadku badania ogólnego moczu, morfologia krwi w zależności od stanu zdrowia ciężarnej, może być wykonywana zdecydowanie częściej niż w zaleceniach. Do końca 10. tygodnia ciąży obowiązkowo przeprowadzana jest także ocena funkcji tarczycy przyszłej mamy. Oznaczenie poziomu TSH umożliwia zdiagnozowanie nadczynności lub niedoczynności tarczycy. Zaburzenia endokrynne tarczycy u kobiet w ciąży są czynnikiem krytycznym dla rozwoju płodu, które stanowią przyczynę poronień, ale także mogą być bezpośrednim czynnikiem zwiększającym ryzyko urodzenia dziecka z upośledzeniem umysłowym. Wczesna diagnostyka chorób tarczycy ciężarnej i wdrożenie leczenia umożliwia całkowite uniknięcie konsekwencji zaburzeń endokrynologicznych dla nienarodzonego dziecka. Wśród innych badań, które należy wykonać do końca 10. tygodnia ciąży znajdują się: Cytologia ginekologiczna, jeśli nie była wykonana w ciągu ostatnich 6 miesięcy;Badanie stężenia glukozy na czczo, ewentualnie doustny test obciążenia glukozą (OGTT) jeśli ciężarna jest obciążona ryzykiem rozwoju cukrzycy ciążowej (np. nadwaga, wiek >35 lat, cukrzyca w poprzednich ciążach itp.);Badanie VDRL wykrywające groźną dla przebiegu ciąży i życia dziecka infekcję krętkami kiły;Jeżeli nie jest znany status immunologiczny ciężarnej dotyczący wymienionych poniżej infekcji, zaleca się wykonanie badania w kierunku toksoplazmozy (IgM, IgG) i różyczki (IgM, IgG), czyli chorób o udowodnionym negatywnym wpływie na przebieg ciąży i zdrowie dziecka. Wczesne wykrycie tych infekcji i rozpoczęcie właściwego leczenia zwiększa szansę na urodzenie zdrowego dziecka, uniknięcia powikłań jakimi są zakażenie okołoporodowe, wodogłowie, głuchota, ślepota i zaburzenia rozwoju;Badania w kierunku zakażenia wirusami HIV i HCV.   Ważnym badaniem początkowych 10. tygodni ciąży jest oznaczenie grupy krwi, czynnika Rh oraz przeciwciał odpornościowych do antygenów krwinek czerwonych. Wyniki te służą potwierdzeniu lub wykluczeniu konfliktu serologicznego, który występuje wówczas, gdy matka posiada grupę krwi z czynnikiem Rh(-), a ojciec dziecka grupę krwi z czynnikiem Rh(+). W takiej sytuacji organizm matki może traktować dziecko z grupą krwi Rh(+) dziedziczoną po ojcu jako „intruza” i wytwarzać przeciwko niemu przeciwciała. Przy stwierdzonym konflikcie serologicznym w celu zapobiegania powikłaniom jakimi mogą być ciężka anemia i nasilona żółtaczka u dziecka, matce między 28. a 30. tygodniem ciąży podaje się immunoglobulinę anty-D. Między 21. a 26. tygodniem ciąży u kobiet, które uzyskały w pierwszym trymestrze ciąży ujemny wynikm w kierunku toksoplazmozy w zakresie przeciwciał klasy IgM, badanie należy powtórzyć. Kolejnym badaniem zalecanym w tym okresie jest oznaczenie przeciwciał anty-D u kobiet z czynnikiem Rh(-). Konkretnie pomiędzy 24. a 26. tygodniem ciąży należy wykonać doustny test obciążenia glukozą. Służy on wykryciu zaburzenia gospodarki węglowodanowej – cukrzycy ciążowej, która niezdiagnozowana i nieleczona prowadzi do hipertrofii (przerostu) płodu, zwiększenia ryzyka wad wrodzonych – w tym wad serca, poronień lub wczesnego porodu. U matki cukrzyca ciążowa może prowadzić do nadciśnienia, infekcji dróg moczowych lub zaburzeń widzenia. Test polega na oznaczeniu stężenia glukozy we krwi w trzech punktach czasowych – przed wypiciem, jedną godzinę i dwie godziny po wypiciu 75g glukozy. Jeśli wynik testu obciążenia glukozą przekroczy wartości referencyjne ustalone dla kobiet w ciąży, lekarz kieruje pacjentkę do ośrodka specjalistycznego, w którym jest prowadzona aż do momentu rozwiązania. Badania nie należy wykonywać, gdy poziom glukozy na czczo wskazuje na hiperglikemię (przekracza 5,5mmol/l), ale także wtedy, gdy pacjentka zwymiotuje po podaniu glukozy. Od 27. do 32. tygodnia ciąży ponownie wykonuje się oznaczenie przeciwciał anty-D u kobiet z czynnikiem Rh(-). Od 33. do 37. tygodnia ciąży ponawia się badania w kierunku infekcji wirusami HIV, HCV oraz krętkami kiły – VDRL. Dodatkowo zlecane jest badanie w kierunku antygenu HBs, którego obecność świadczy o toczącym się wirusowym zapaleniu wątroby typu B. Pomiędzy 35. a 37. tygodniem ciąży należy wykonać badanie mikrobiologiczne – posiew z pochwy i odbytu w kierunku paciorkowców B-hemolizujących. Wykrycie chorobotwórczych bakterii jest wskazaniem do antybiotykoterapii, pozwalającej na uniknięcie zakażenia okołoporodowego groźnego dla zdrowia i życia noworodka. Ponadto niewykryta i nieleczona infekcja dróg rodnych u kobiety w ciąży może doprowadzić do osłabienia worka owodniowego i przedwczesnego porodu. Specyficzną grupą badań wykonywanych tylko u pewnej grupy kobiet w ciąży są przesiewowe badania prenatalne, oceniające możliwość urodzenia dziecka z wadą genetyczną. Wykonywane są tylko w populacji zwiększonego ryzyka, to znaczy u kobiet po 35. roku życia. Wskazaniem do diagnostyki prenatalnej są również takie czynniki jak: wcześniejsze urodzenie dziecka z zespołem Downa, stwierdzenie nieprawidłowości chromosomalnych u rodziców, choroba Downa w rodzinie, ale także powtarzające się poronienia samoistne. Wśród badań przesiewowych wykonywanych w czasie ciąży należy wyróżnić też grupę badań nielaboratoryjnych. Zaliczamy do nich kontrolę ciśnienia tętniczego krwi i masy ciała. Badaniem regularnie powtarzanym jest także USG. W czasie ciąży powinno być wykonane minimum 3 razy: między 11. a 14. tygodniem ciąży, między 18. a 22. tygodniem ciąży, między 27. a 32. tygodniem ciąży oraz w 40. tygodniu ciąży. Poza badaniami przesiewowymi wykonywanymi obowiązkowo i bezpłatnie (w przypadku wyboru opieki medycznej finansowanej ze środków NFZ), w czasie ciąży należy także wspomnieć o badaniach możliwych do wykonania, jednak niefinansowanych ze środków NFZ. Takie badania laboratoryjne możemy wykonać w laboratorium diagnostycznym na własny rachunek. Możemy zaliczyć do nich nieinwazyjne badania prenatalne do których nie mamy wskazań medycznych, jednak chcemy je wykonać, ponieważ niepokoimy się o zdrowie nienarodzonego dziecka (PAPP-A, SANCO). Możliwe jest także pogłębienie diagnostyki zaburzeń hormonalnych tarczycy w oznaczenie stężeń hormonów fT3, fT4 oraz przeciwciał skierowanych przeciwko jej strukturom (anty-TPO, TRAb). Obowiązkiem naszego lekarza jest poinformowanie nas o możliwości wykonania dodatkowych badań laboratoryjnych, znajdujących się poza koszykiem świadczeń gwarantowanych i poza obowiązkową listą badań, które muszą być przeprowadzone w tym wyjątkowym okresie naszego życia. e-PAKIET DLA KOBIET W CIĄŻY dostępny w sklepie internetowym – sprawdź naszą ofertę. ZOBACZ e-PAKIETY Ciąża

28 lipca 2020

Badanie GBS – dlaczego jest niezbędne dla kobiet w ciąży?

Badanie w kierunku nosicielstwa GBS (badanie GBS) jest mikrobiologicznym badaniem laboratoryjnym mającym na celu wykrycie obecności paciorkowców grupy B (ang. Group B Streptococcus). Najważniejszym patogenem należącym do tej grupy jest Streptococcus agalactiae. Paciorkowce te często kolonizują organizm człowieka, stanowią skład naturalnej flory mikrobiologicznej i zwykle nie wywołują objawów chorobowych. Badanie GBS jest szczególnie ważne dla kobiet w ciąży, ponieważ drobnoustroje te mogą zagrażać przebiegowi ciąży oraz noworodkowi po jej zakończeniu. Dlaczego badanie GBS zalecane jest kobietom w ciąży? Stwierdza się, że 10-30% kobiet jest bezobjawowymi nosicielami Streptococcus agalactiae. Paciorkowce grupy B powszechnie kolonizują przewód pokarmowy i układ moczowy człowieka, skąd mogą być przeniesione do dróg rodnych. Ze względu na zmianę pH pochwy oraz zmiany hormonalne, kobiety w okresie ciąży są szczególnie narażone na rozrost paciorkowców GBS. Zakażenie może być niebezpieczne zarówno dla kobiety jak i dziecka. U kobiety ciężarnej mogą powodować infekcję układu moczowo-płciowego, a także prowadzić do zapalenia błon płodowych, zapalenia błony śluzowej macicy, poporodowego zapalenia jamy macicy, gorączki śródporodowej i posocznicy. Szacuje się, że ryzyko transmisji bakterii między matką a noworodkiem wynosi ok. 70%. Do przeniesienia drobnoustrojów na dziecko może dojść w trakcie ciąży, na przykład poprzez zaaspirowanie zakażonego płynu owodniowego przez płód oraz w trakcie porodu na skutek kontaktu błon śluzowych noworodka z drobnoustrojami w drogach rodnych kobiety. Wykazano, że bakterie mogą również kolonizować dzieci urodzone drogą cesarskiego cięcia. Infekcja powstała wewnątrzmacicznie lub okołoporodowo stanowi zagrożenie dla noworodka, gdyż jego układ immunologiczny nie jest jeszcze w pełni wykształcony. Zakażenie GBS może skutkować ciężką, inwazyjną chorobą i prowadzić do groźnych powikłań tj. zapalenia płuc, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenia szpiku, zakażenia układu moczowego i oddechowego, zapalenia stawów oraz tkanki łącznej, posocznicy. Badanie GBS pozwala na wykrycie nosicielstwa paciorkowców grupy B. W przypadku uzyskania wyniku dodatniego wprowadza się okołoporodową profilaktykę antybiotykową. Leki podane wówczas w trakcie porodu zmniejszają ryzyko kolonizacji noworodków oraz ograniczają możliwość wystąpienia powikłań, przy czym nie zagrażają życiu dziecka. Zwykle nie zaleca się podawania antybiotyków przed terminem porodu, ponieważ po zakończeniu leczenia dochodzi do szybkiego nawrotu kolonizacji paciorkowców. Wyjątkiem jest wystąpienie u matki objawów aktywnego zakażenia, np. dróg moczowych. W przypadkach gdy podejrzewa się infekcję u noworodków, badanie GBS pozwala także na jej identyfikację oraz rozpoczęcie terapii. Kiedy wykonuje się badanie GBS? Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego badanie należy wykonać u każdej kobiety ciężarnej pomiędzy 35 a 37 tygodniem ciąży. Jak wygląda i przebiega badanie GBS? Badanie nie jest bolesne. U kobiet w ciąży próbki mogą być pobrane w gabinecie ginekologicznym przez lekarza, przez położną lub samodzielnie po dokładnym zapoznaniu się z instrukcją pobrania. Za pomocą wymazówek z podłożem transportowym należy wykonać wymaz z przedsionka pochwy (dolna część pochwy) oraz wymaz z odbytu. Badanie również może być wykonane po porodzie u noworodka w warunkach szpitalnych, gdy pojawią się u niego oznaki zakażenia. W tym celu najczęściej wykonuje się pobranie z pępka i ucha. Następnie wymazy transportowane są do laboratorium mikrobiologicznego. Badanie wymaga namnożenia ewentualnych bakterii w laboratorium, dlatego też należy uzbroić się w cierpliwość podczas oczekiwania na jego wynik, który powinien być dostępny w ciągu 5-7 dni. Jak przygotować się do badania? Dwa dni przed wykonaniem wymazu należy zachować wstrzemięźliwość seksualną oraz nie używać środków dopochwowych, irygacji, kremów, maści, środków dezynfekcyjnych lub innych preparatów w obrębie narządów intymnych. Jeżeli w ostatnim czasie pacjentka przyjmowała antybiotyki to zalecane jest odczekanie siedmiu dni przed pobraniem wymazu. Bezpośrednio przed pobraniem umyć ręce oraz narządy intymne ciepłą wodą bez mydła czy żelu do higieny intymnej. Kiedy należy powtórzyć badanie GBS? W niektórych przypadkach zaleca się powtórne wykonanie badania. Najczęściej weryfikację badania zaleca się u kobiet, u których w poprzednich ciążach doszło do zakażenia dziecka lub w przypadku wykrycia bakterii GBS w moczu. mgr Justyna Kata-Bury Laboratoria Medyczne DIAGNOSTYKA Źródła: Cnota W, Mucha D, Mucha J. Zakażenia perinatalne paciorkowcami grupy B a powikłania u noworodków. Doświadczenia własne. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna. 2017; 2, (3): 87–92. Kociszewska-Najman B, Oslislo A, Szymusik I, Pietrzak B, Jabiry-Zieniewicz Z. Śródporodowa profilaktyka zakażeń paciorkowcami grupy B – doświadczenia własne. Ginekol Pol. 2010,;81, 913-917. Prośniewska M, Kalinka J, Bigos M, ołąb-Lipińska M. Ocena oporności paciorkowców β hemolizujących grupy B na podstawie badań własnych. Ginekol Pol 2014; 85, 688-694. Pruss A, Galant,K, Giebrys-Kalemba S. Analiza badań przesiewowych w kierunku Streptococcus agalactiae u kobiet w ciąży z regionu Pomorza Zachodniego. Ginekol Pol 2015; 86, 616-621.
Powiązane pakiety

e-PAKIET DLA KOBIET W CIĄŻY (PODSTAWOWY)
Badania zakwalifikowane do tego pakietu zostały dobrane tak, by określić ogólną kondycję ciężarnej i identyfikować niedomagający organ lub układ, jednocześnie określając nasilenie procesu chorobowego. Przy doborze testów zwrócono szczególną uwagę na badania parametrów istotnych dla prawidłowego przebiegu ciąży i rozwoju dziecka oraz rozpoznanie najczęściej występujących w trakcie ciąży i wymagających niezwłocznej korekcji deficytów w organizmie matki. Wszystkie badania wykonywane są we krwi. Najważniejszym celem badania morfologii (obrazu) krwi ciężarnej jest rozpoznanie anemii i deficytu żelaza we krwi. Rozszerzoną oceną gospodarki żelazem - zapasu żelaza w organizmie i wydajności przyswajania, zapewnia oznaczenie ferrytyny i kwasu foliowego. Stan zapalny rozpoznawany jest na podstawie stężenia białka C-reaktywnego (CRP) i określonej w morfologii krwi ilości białych krwinek. Ilość płytek krwi daje wgląd w sprawność układu krzepnięcia krwi. Stężenie glukozy umożliwia rozpoznanie powikłania ciąży w postaci cukrzycy ciążowej. Aktywność tarczycy ciężarnej, istotna dla m.in. rozwoju intelektualnego dziecka, określana jest przez pomiar TSH. Szeroki zestaw parametrów wątroby pozwala na kontrolę funkcji wątroby i gospodarki białkowej organizmu, równocześnie na rozpoznanie zapalenia wątroby, w tym na tle wirusowym. Stężenie kreatyniny, łącznie ze stężeniem wapnia jest wskaźnikiem pracy nerek. Pomiary wapnia i powiązanego z wapniem magnezu, charakteryzują status wapnia w organizmie matki i stan układu kostnego, narażonego na deficyty wywołane przez rozwój płodu. Związana z rozwojem płodu wzmożona przemiana materii u matki (obciążająca dodatkowo nerki), może wpływać na zaburzenia stężenia elektrolitów we krwi, których miarą są dwa najistotniejsze: sód i potas. Proponowany panel stanowi uzupełnienie badań ujętych w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej.