31 maja 2022 - Przeczytasz w 3 min

Dzień bez alkoholu – 1 czerwca

Pierwszy dzień czerwca najczęściej kojarzony jest z Międzynarodowym Dniem Dziecka. W tym dniu przypada jednak jeszcze jedno ważne, co ciekawe ustanowione w Polsce w 2006 roku święto. Jest nim Dzień Bez Alkoholu. Celem obchodów tego dnia jest zwiększenie świadomości społeczeństwa na temat szkodliwego dla zdrowia wpływu alkoholu na organizm oraz podjęcie takich działań, które doprowadzą do ograniczenia jego spożycia.

dzień bez alkoholu

Alkohol to trucizna

Mimo swojego negatywnego wpływu na organizm człowieka, alkohol etylowy (etanol) jest substancją łatwo dostępną i obecną w wielu produktach spożywczych i przemysłowych. Najczęściej spożywany jest w postaci napojów alkoholowych (piwo, wino, wódka, nalewki itp.), w mniejszych ilościach stanowi składnik ciast lub czekoladek. Alkohol bardzo szybko wchłania się z przewodu pokarmowego, przenika również do organizmu przez skórę lub układ oddechowy. Najwyższe stężenie alkoholu we krwi od momentu spożycia stwierdza się po upływie 30 minut do 3 godzin. Nasilone objawy zatrucia alkoholowego u osoby dorosłej występują już po wypiciu 100 ml czystego alkoholu (100% etanol – spirytus).

Wpływ alkoholu na poszczególne układy

  • Układ nerwowy

Alkohol oddziałuje na ośrodkowy układ nerwowy warunkując zmianę w zachowaniu człowieka. Z każdym spożytym kieliszkiem zmniejsza się zdolność prawidłowego osądu danej sytuacji, racjonalnego myślenia i rozumowania. Upośledzona zostaje precyzja ruchów, reakcja wzrokowa i słuchowa, często nasila agresję. W początkowym etapie upojenia powoduje pobudzenie organizmu. W miarę zwiększającej się ilości spożytego alkoholu pojawia się otępienie i senność. Duże dawki alkoholu ostatecznie prowadzą do głębokich zaburzeń w funkcjonowaniu układu oddechowego i układu krążenia, czego konsekwencją może być śmierć. Stężenie alkoholu we krwi przekraczające 4‰ (promile) uznaje się za stan zagrożenia życia.

  • Układ pokarmowy

Alkohol uszkadza delikatną śluzówkę układu pokarmowego, prowadząc m.in. do zapalenia przełyku. Jest czynnikiem zwiększającym ryzyko rozwoju choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Ze względu na zachodzące w niej przemiany metaboliczne, spożywanie alkoholu w sposób najbardziej doskwierający odbija się na funkcjonowaniu wątroby. Alkohol prowadzi do jej stłuszczenia (alkoholowe stłuszczenie wątroby), następnie do marskości, a ostatecznie do złośliwego procesu nowotworowego.

  • Układ krążenia

Alkohol niewątpliwie wywiera negatywny wpływ na układ sercowo – naczyniowy. Często jest przyczyną nadciśnienia, które z kolei zwiększa ryzyko kardiomiopatii, niewydolności serca, arytmii, miażdżycy i zawału serca.

  • Alkohol a płodność

Alkohol obniża płodność zarówno kobiety jak i mężczyzny. Zaburza syntezę hormonów odpowiedzialnych za regularność cykli miesiączkowych i owulację, powoduje pogorszenie parametrów nasienia, zwiększa również ryzyko poronienia. Spożywanie alkoholu skraca czas płodności, co oznacza, że kobiety wcześniej doświadczają okresu menopauzy.

  • Układ odpornościowy

Alkohol osłabia naszą odporność. Zwiększa podatność na infekcje wirusowe i bakteryjne, ale także predysponuje do rozwoju niektórych nowotworów. Wśród nich wymienia się raka jamy ustnej, gardła, przełyku, krtani, wątroby i raka piersi u kobiet.

Jeśli musisz – pij mądrze!

Jeśli nie jesteś w stanie całkowicie zrezygnować z alkoholu postaraj się „pić z głową”. Pamiętaj o pełnym żołądku. Okazuje się, że osoby spożywające alkohol na pusty żołądek odczuwają wcześniej efekty upojenia, ponieważ stężenie alkoholu rośnie u nich dwukrotnie szybciej. Może wybierz czerwone wino? Wykazano pozytywny wpływ spożywania czerwonego wina na zdrowie człowieka, jednak tylko w kontekście chorób układu krążenia. Polifenole zawarte w winie poprawiają profil lipidów, wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwzakrzepowe oraz poprawiają funkcję śródbłonka naczyń krwionośnych i wrażliwość tkanek na insulinę. Niestety, inne narządy (wątroba, mózg) nie podlegają już takiej protekcji.

Pozytywne aspekty rezygnacji z alkoholu

Odstawienie alkoholu przynosi wyłącznie korzyści dla zdrowia. Jego wyeliminowanie z diety zmniejsza ryzyko chorób wątroby, wpływa na jakość snu i poprawia nastrój. Ułatwia także zrzucenie zbędnych kilogramów. Badania naukowe nad spożywaniem alkoholu udowadniają, że jest on przyczyną wcześniejszych zgonów, a osoby regularnie go nadużywające, mogą stracić nawet do kilkunastu lat życia. Są to wystarczające argumenty, zachęcające do rezygnacji z alkoholu i cieszenia się z dłuższego i zdrowszego życia.

Podobne artykuły

18 lipca 2017

Badania krwi i moczu w diagnostyce chorób wątroby – kiedy je wykonywać?

Wątroba pełni szereg bardzo istotnych funkcji w organizmie człowieka. Niestety, uszkodzenia wątroby prowadzące do zaburzeń jej czynności nie należą do rzadkości. W początkowym stadium, często przebiegają zupełnie bezobjawowo i przez długi czas mogą pozostać niezauważone. Badania wątrobowe warto więc wykonywać nie tylko wówczas, gdy pojawią się niepokojące symptomy. Okresowe badania profilaktyczne stanu wątroby pomogą wyłapać zaburzenia jej funkcji, co umożliwi pogłębienie diagnostyki i przeprowadzenie leczenia. Badanie wątroby – kiedy warto je wykonać? Jak w przypadku każdej innej funkcji organizmu, tak i w ocenie stanu wątroby regularne profilaktyczne badanie wątroby pozwalają na wczesne wykrycie ewentualnych nieprawidłowości i wdrożenie leczenia. Ryzyko wirusowego zapalenia wątroby typu B i C to jeden z czynników, które pozwalają upowszechniać świadomość wagi profilaktyki chorób tego narządu. Niestety wiele osób uświadamia sobie, jak istotne jest poddawanie się regularnym badaniom, dopiero wówczas, gdy ogłaszane są akcje (np. szczepienia przeciwko żółtaczce) lub gdy planowany jest u nich zabieg chirurgiczny. Tymczasem oba wymienione typy zapalenia wątroby potrafią rozwijać się bez żadnych objawów nawet przez kilka lat lub objawy są na tyle niecharakterystyczne (np. ciągłe uczucie zmęczenia, obniżony nastrój), że początkowo nie wiąże się ich z chorobą wątroby. Sygnałami do wykonania badań diagnostycznych wątroby powinny być m.in. takie symptomy, jak: żółte zabarwienie skóry i białkówek oczu, świąd skóry, powtarzające się ciemne zabarwienie moczu i ból w prawym podżebrzu. Aby ocenić wielkość i konsystencję wątroby, lekarz wykonuje badanie fizykalne badanie wątroby – lekkie uciskanie brzucha dłonią i palcami pozwala na wstępną ocenę, czy istnieją jakieś nieprawidłowości w obrębie tego narządu. Podstawą do skierowania na szczegółowe badania laboratoryjne i dalszą diagnostykę może być sam wywiad lekarski. Badania wątroby z krwi i moczu Jakie „badania na wątrobę” możesz wykonać? Kondycję wątroby można sprawdzić za pomocą kilku testów laboratoryjnych. Pierwszy to tzw. próby wątrobowe: AST, ALT, bilirubina całkowita i GGTP, wykonywane we krwi. ALT (czyli aminotransferaza alaninowa) i AST (czyli aminotransferaza asparaginianowa) to podstawowe wskaźniki funkcji wątroby.  W diagnostyce ocenia się nie tylko ich wartości bezwzględne, ale także ich wzajemny stosunek. Test GGTP, pozwalający rozpoznać ewentualne uszkodzenia w obrębie miąższu wątroby oraz dróg żółciowych, jest szczególnie istotnym badaniem u osób, u których istnieje podejrzenie chorób wątroby z powodu nadużywania alkoholu. Jeśli pacjent doświadcza problemów z zastojem żółci, istotną wskazówką będzie wynik fosfatazy alkalicznej (fosfatazy zasadowej).  Podwyższony poziom bilirubiny może być związany z zastojem żółci, zaburzeniami genetycznymi czy anemią hemolityczną. Ocena poszczególnych frakcji bilirubiny (wolna lub sprzężona) ułatwia znalezienie przyczyny. Określenie obcecności antygenu HBs we krwi daje informacje o aktywnej infekcji wirusem HBV (WZW B) lub nosicielstwie wirusa HBV, a testy na HCV pozwalają na uzyskanie informacji o aktualnym zakażeniu wirusem żółtaczki typu C, HCV (testy serologiczne – przeciwciała anty-HCV i testy genetyczne – identyfikacja materiału genetycznego wirusa).  W badaniu moczu w celu oceny kondycji wątroby istotny jest kolor i gęstość pobranego materiału. Określa się także obecność w moczu bilirubiny i czerwonych ciałek krwi. Ciemna barwa moczu jest charakterystyczna dla chorób wątroby, które toczą się w trybie zaburzeń z odpływem żółci. Obecność w moczu bilirubiny i jej metabolitów może wskazywać na rozmaite choroby wątroby, a krwiomocz może być wynikiem zaburzeń krzepnięcia. W ocenie funkcji wątroby, przydatne okazują się także inne badania krwi obwodowej, takie jak: morfologia, poziom białka całkowitego i albuminy, poziom amoniaku, jonogram czy badania układu krzepnięcia. Pamiętaj, by wszelkie nieprawidłowości w wynikach Twoich badań laboratoryjnych skonsultować z lekarzem. Dalsza diagnostyka wątroby W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w funkcjonowaniu wątroby poprzez testy laboratoryjne z krwi i moczu, lekarz może zlecić dalszą diagnostykę. Do badań klinicznych wątroby należą m.in.: USG (ocena wielkości i struktury narządu), tomografia komputerowa (daje dwu- lub trójwymiarowy obraz narządu – pozwala na wykrycie poważniejszych zmian wątroby; jest to także rutynowe badanie po transplantacji), scyntygrafia (pokazuje wielkość, budowę, ubytki w tkance i zmiany zapalne), elastografia (ilościowa ocena włóknienia) arteriografia (ocena układu naczyń tętniczych wątroby – pokazuje ewentualne zmiany w ich obrębie) laparoskopia (makroskopowa ocena narządu, resekcja guza), biopsja i histologiczne badanie wycinka wątroby. Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą pakietów badań dostępnych w sklepie internetowym. Sprawdź E-pakiet wątrobowy Sprawdź cenę Prób wątrobowych w Twoim mieście

21 czerwca 2021

Cholestaza wewnątrzwątrobowa – objawy i charakterystyka

Cholestazą nazywamy stan upośledzonego tworzenia lub odpływu żółci z wątroby do dwunastnicy. Wyróżnia się cholestazę wewnątrzwątrobową, w której dochodzi do zahamowania syntezy żółci oraz cholestazę zewnątrzwątrobową, w której problemem jest mechaniczna przeszkoda w odpływie żółci. Sprawdź jak objawia się cholestaza wewnątrzwątrobowa i co może być jej przyczyną. Co to jest cholestaza wewnątrzwątrobowa? Cholestaza wewnątrzwątrobowa spowodowana jest zmniejszoną wątrobową syntezą żółci. Znalezienie przyczyny tego stanu nie zawsze jest łatwe, bowiem podłożem cholestazy wewnątrzwątrobowej mogą być zarówno infekcje, jak i zaburzenia metaboliczne, genetycznie uwarunkowane schorzenia, zaburzenia anatomiczne i inne. Prawidłowe rozpoznanie jest jednak niezbędne, by móc rozpocząć adekwatne leczenie. Cholestaza – diagnostyka Podejrzenie cholestazy zawsze wymaga przeprowadzenia odpowiedniej diagnostyki. Podstawowe znaczenie ma szczegółowy wywiad i dokładne badanie fizykalne, bowiem obecność niektórych objawów może wskazywać prawdopodobną przyczynę i znacznie ułatwić dalsze postępowanie. W badaniach laboratoryjnych (które możesz wykonać np. w DIAGNOSTYCE), w surowicy krwi oznacza się poziom bilirubiny (ze zwróceniem uwagi na frakcję bilirubiny sprzężonej), aktywność fosfatazy zasadowej (ALP) oraz gamma- glutamylotranspeptydazy (GGTP), a także aktywność aminotransferaz ALAT i ASPAT. Przydatnym parametrem jest również ocena stężenia kwasów żółciowych we krwi U osób z cholestazą, istotną rolę odgrywają też badania obrazowe. USG brzucha ułatwia odróżnienie cholestazy wewnątrzwątrobowej od cholestazy zewnątrzwątrobowej, a w przypadku dalszych wątpliwości, pomocne może okazać się MRCP, czyli cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego. Przy podejrzeniu cholestazy wewnątrzwątrobowej, oznacza się także przeciwciała przeciwmitochondrialne (AMA) i inne (np. anty-SP100, które są typowe dla pierwotnego zapalenia dróg żółciowych, zwanego dawniej pierwotną marskością żółciową wątroby czy przeciwciała przeciwjądrowe – ANA i przeciwko mięśniom gładkim – SMA). Jeśli postawienie rozpoznania nadal nastręcza trudności, jedynym wyjściem może okazać się biopsja wątroby i histologiczne badanie wycinka wątroby. W zależności od podejrzewanej przyczyny, badania rozszerza się np. o badania serologiczne, posiewy bakteriologiczne, diagnostykę chorób genetycznych czy metabolicznych. Wewnątrzwątrobowa cholestaza – przyczyny Stanów które mogą wywołać cholestazę wewnątrzwątrobową jest bardzo wiele. Należą do nich m.in.: choroby infekcyjne (zakażenia patogenami z grupy TORCH, posocznica, infekcje bakteryjne, ostre wirusowe zapalenia wątroby, takie jak: HAV, HBV, CMV),zaburzenia metaboliczne i genetycznie uwarunkowane rodzinne cholestazy (niedobór alfa 1- antytrypsyny, galaktozemia, mukowiscydoza, tyrozynemia, idiopatyczne noworodkowe zapalenie wątroby, postępująca rodzinna cholestaza wewnątrzwątrobowa PFIC, zespół Alagille’a),zaburzenia anatomiczne (torbielowatość wątroby i nerek),zaburzenia chromosomalne (zespół Downa),leki (przykładowo cholestatyczne zapalenie wątroby może być działaniem niepożądanym stosowania antybiotyków makrolidowych, trójcyklicznych antydepresantów czy niesteroidowych leków przeciwzapalnych),całkowite odżywianie pozajelitowe,cholestaza ciężarnych,choroby nowotworowe i nienowotworowe naciekające miąższ wątroby (białaczka, amyloidoza, sarkoidoza),stłuszczeniowe zapalenie wątroby, marskość wątroby,pierwotne zapalenie dróg żółciowych, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych Cholestaza – objawy Dokładne przyjrzenie się objawom odgrywa istotną rolę w diagnostyce cholestazy. Jednym z jej głównych symptomów jest żółtaczka (czyli żółtawe zabarwienie twardówek, błon śluzowych i skóry), ale warto pamiętać, że w niektórych przypadkach widoczna żółtaczka pojawia się późno, a na prowadzenie wysuwają się inne dolegliwości. Możesz zaobserwować odbarwione stolce oraz ciemną barwę moczu (choć takie objawy cholestazy najczęściej świadczą o zewnątrzwątrobowej przeszkodzie w odpływie żółci). Szczególnie dokuczliwym symptomem może okazać się uporczywy świąd skóry, który nasila się przede wszystkim w nocy, po ogrzaniu ciała w łóżku. Uwagę lekarza podczas badania przedmiotowego, może zwrócić także powiększenie wątroby czy śledziony. Poszczególne schorzenia cechują się dodatkowymi symptomami, które mogą ułatwić postawienie rozpoznania. Przykładowo, pojawienie się świądu skóry, uczucia przewlekłego zmęczenia i suchości w jamie ustnej u kobiety w 5 lub 6 dekadzie życia, sugerują pierwotne zapalenie dróg żółciowych. Wystąpienie świądu i wzrost stężenia kwasów żółciowych u ciężarnej w drugiej połowie ciąży może być objawem wewnątrzwątrobowej cholestazy ciężarnych, a rodzinna postępująca cholestaza wewnątrzwątrobowa, podobnie jak genetyczne zaburzenia syntezy kwasów żółciowych, ujawniają się we wczesnym dzieciństwie. Cholestaza wewnątrzwątrobowa – leczenie Cholestaza wątrobowa wymaga odpowiedniej diagnostyki i adekwatnego leczenia. Konkretne postępowanie zależy od przyczyny cholestazy. W niektórych przypadkach, potrzebne może okazać się dodatkowe leczenie dokuczliwych objawów cholestazy (takich jak uporczywy świąd skóry czy uczucie przewlekłego zmęczenia). Bibliografia: Rekomendacje Sekcji Hepatologicznej Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii dotyczące cholestatycznych chorób wątroby — adaptacja wytycznych europejskich – A. Habior , M. Hartleb , P. Milkiewicz , K. Gutkowski , H. Cichoż-Lach , T. Mach, I. Ciećko-Michalska, M. Ferenc, T. Bobiński, J. Raszeja-Wyszomirska, A. Prystupa, W. Zych, E. Wunsch, M. Wasilewicz i pozostali członkowie Sekcji Hepatologicznej PTG-E Kiedy u dziecka z żółtaczką należy podejrzewać cholestazę? – A. Horvath (pl)

12 października 2021

Marskość wątroby – objawy, przyczyny diagnostyka. Skąd się bierze marskość wątroby?

Wątroba jest największym gruczołem w organizmie człowieka. Spełnia szereg ważnych zadań – oczyszczanie krwi ze szkodliwych produktów przemiany materii, magazynowanie substancji to tylko dwie z jej funkcji. Chociaż organ posiada zdolności regeneracyjne, w wyniku wielu czynników może dojść do powstania poważnej choroby, jaką jest marskość wątroby. Czym jest marskość wątroby? Marskość wątroby to przewlekła choroba, w której dochodzi do uszkodzenia struktury wątroby oraz zaburzenia jej czynności. Hepatocyty – bo tak nazywają się komórki strukturalne wątroby − ulegają zniszczeniu i są zastępowane włóknami tkanki łącznej. Prowadzi to do zmiany budowy i stopniowo upośledza funkcje gruczołu. Etapy uszkodzenia mogą rozwijać się latami, nie dając żadnych wyraźnych oznak. Bardzo często dzieje się tak, że choroba jest wykrywana przypadkowo, podczas kontrolnych badań. Statystycznie marskość wątroby dotyka od 4 do 10% populacji, jednak jej rzeczywista częstość może być różna. Mężczyźni chorują na nią 2 razy częściej niż kobiety. Wynika to z prowadzenia mniej higienicznego trybu życia oraz rzadszego wykonywania badań przesiewowych. Diagnostyka marskości wątroby Podejrzenie marskości wątroby wymaga wykonania badań laboratoryjnych, które po zebraniu dokładnego wywiadu ustala lekarz. Badania biochemiczne, stanowiące podstawę w diagnozie marskości to: ALT (aminotransferaza alaninowa), AST (aminotransferaza asparaginianowa),bilirubina całkowita,GGTP (gamma-glutamylotranspeptydaza) – badanie wskazujące na uszkodzenie miąższu wątroby oraz dróg żółciowych, szczególnie pomocne w diagnostyce chorób wątroby o podłożu alkoholowym,fosfataza zasadowa,HBs antygen – pozwalający zdiagnozować WZW typu B,HCV przeciwciała – badanie wskazujące na  kontakt z wirusem żółtaczki typu C. Przyczyny marskości wątroby Istnieje wiele czynników, które mogą prowadzić do włóknienia i marskości wątroby. Wśród najczęstszych przyczyn wyróżniamy: wirusowe zapalenie wątroby typu B i C – WZW B (zakażenie HBV) i WZW C (zakażenie HCV),regularne spożywanie alkoholu,przewlekłe choroby przebiegające z autoagresją – autoimmunologiczne zapalenie wątroby, stwardniające zapalenie dróg żółciowych,leki hepatotoksyczne, które upośledzają działanie wątroby, prowadząc do jej uszkodzenia,schorzenia genetyczne powodujące odkładanie się substancji o charakterze degeneracyjnym – hemochromatoza, choroba Wilsona, mukowiscydoza.  Proces uszkodzenia wątroby następuje szybciej, jeśli równocześnie działa kilka czynników sprawczych. W Polsce najczęstsze przyczyny marskości wątroby to nadużywanie alkoholu oraz zakażenia HBV I HCV. Objawy marskości wątroby Początkowe fazy marskości nie dają wyraźnych symptomów. W badaniach laboratoryjnych zaobserwować można nieprawidłowe wartości enzymów wątrobowych (ALT, AST, GGTP), leukopenię – niedobór krwinek białych oraz małopłytkowość. Do nieswoistych objawów marskości wątroby należą: umiarkowany ból w prawej okolicy podżebrowej, który pojawia się co jakiś czas;powolny spadek masy ciała – sylwetka stopniowo zmienia się i przybiera postać tzw. kasztanowego ludzika – uwydatnia się brzuch i następuje zanik mięśni kończyn;nudności i wymioty po obfitych posiłkach lub po wypiciu alkoholu;poszerzone naczynka uwydatniające się na klatce piersiowej ;bezsenność oraz spadek nastroju;spadek kondycji, szybka męczliwość oraz zaburzenia koncentracji. Często na tym etapie pacjenci są leczeni pod kątem zespołu jelita drażliwego oraz alergii. W późniejszym okresie mamy do czynienia z coraz bardziej specyficznymi symptomami. Objawy marskości wątroby ze strony układu pokarmowego obejmują: narastające wodobrzusze,powiększenie wątroby oraz śledziony,częste biegunki i wymioty,wygładzenie fałd języka,krwawienie z nosa i dziąseł. Zaburzenia endokrynologiczne, które w odmienny sposób objawiają się u kobiet i mężczyzn: hipogonadyzm – u mężczyzn objawia się zanikiem jąder, utratą libido oraz impotencją, natomiast w przypadku zaburzeniami miesiączkowania oraz bezpłodnością,feminizacja u mężczyzn, czyli utrata owłosienia na klatce piersiowej i pod pachami oraz znaczne powiększenie gruczołów piersiowych,hirsutyzm u kobiet – pojawienie się owłosienie na twarzy, klatce piersiowej i brzuchu,bardzo często wraz z marskością wątroby pojawia się cukrzyca. Leczenie marskości wątroby Leczenie marskości wątroby zależne jest od stanu zaawansowania choroby oraz przyczyny, która wpłynęła na jej powstanie. W przypadku nadmiernego spożywania alkoholu jedynym rozwiązaniem leczenia jest bezwzględna abstynencja, która może spowolnić proces włóknienia. Marskość wątroby spowodowana zakażeniem wirusami HBV oraz HCV wymaga specjalistycznego leczenia pod ścisłą kontrolą lekarską. Uszkodzenia wątroby wywołane przez marskość są nieodwracalne. Jednak stosowanie się do leczenia oraz wskazań lekarskich może skutecznie spowolnić proces dalszej degeneracji oraz zapobiec groźnym powikłaniom. Wczesne wykrycie marskości wątroby oraz przyczyn, które ją wywołują, wymaga wykonania badań laboratoryjnych. To podstawa, bez której skuteczne leczenie nie jest możliwe. Wszystkie zalecona przez lekarza badania możesz już dziś wykonać w DIAGNOSTYCE. Wskaźniki wątroby (ALT, AST) czy bilirubinę możesz zbadać z własnej inicjatywy  przy okazji badań okresowych. Pamiętaj, że wczesne wykrycie choroby daje większe szanse na pełny powrót do zdrowia. Bibliografia: Interna Szczeklika, pod red. P. Gajewskiego, Medycyna Praktyczna, Kraków 2020.  
Powiązane badania

Próby wątrobowe (ALT, AST, ALP, BIL)
Próby wątrobowe (ALT, AST, ALP, BIL). Próby wątrobowe. Oznaczenie wartości parametrów wątroby (enzymów wątrobowych i bilirubiny) przydatne w diagnostyce  chorób wątroby i dróg żółciowych.

GGTP
GGTP. Oznaczenie aktywności GGTP (gamma-glutamylotranspeptydazy),  przydatne  w diagnostyce chorób dróg żółciowych i wątroby.

Panel żołądkowo-jelitowy (APCA, ACINTI, GAB, ANCA) IgG, met.IIF
Panel żołądkowo-jelitowy (APCA, ACINTI, GAB, ANCA). Panel żołądkowo jelitowy stosowany w diagnostyce chorób układu pokarmowego.