24 maja 2022 - Przeczytasz w 5 min

Objawy chorej wątroby – na co zwrócić uwagę?

Wątroba jest wielofunkcyjnym i fascynującym narządem układu pokarmowego, który można porównać do zaawansowanego laboratorium chemicznego. Pełni równocześnie około 200 różnych funkcji, wśród których najważniejsze jest produkowanie glukozy (cukier, bez którego nie jest w stanie działać mózg), magazynowanie życiowo ważnych substancji (witaminy, żelazo) oraz usuwanie groźnych dla życia toksyn. Jak rozpoznać, czy wątroba funkcjonuje prawidłowo i jakie objawy mogą towarzyszyć chorobom wątroby?

objawy chorej wątroby

Wątroba i jej rola w organizmie

Wątroba bierze udział w procesie trawienia pokarmów, produkuje żółć, ogrzewa krew, syntetyzuje czynniki odpowiedzialne za krzepnięcie, hamuje również nadmierną aktywność układu odpornościowego. Ze względu na szereg procesów, w których bierze udział, toczący się w niej proces chorobowy może dawać szeroki wachlarz objawów.

Objawy chorej wątroby

Czym może objawiać się chora wątroba? Poniżej przedstawiamy najczęściej spotykane objawy, mogące sugerować problemy z funkcjonowaniem wątroby.

Ból w prawym podżebrzu

Wątroba jest organem, który nie posiada unerwienia czuciowego, więc sama wątroba po prostu nie boli. Do objawu w postaci bólu, prowadzą toczące się w wątrobie procesy chorobowe, które powodują powiększenie objętości narządu, co z kolei doprowadza do rozciągnięcia i podrażnienia silnie unerwionej błony włóknistej otaczającej wątrobę. Powiększona wątroba może również uciskać sąsiadujące z nią unerwione czuciowo struktury anatomiczne, ostatecznie dając efekt bólowy. Przyczyną bólu w prawym podżebrzu może być kamień w drogach żółciowych wątroby, ich zapalenie jak i zapalenie pęcherzyka żółciowego, ale także nie-wątrobowe problemy jelitowe.

Objawy skórne chorej wątroby

Świąd skóry jest objawem cholestazywewnątrz lub zewnątrzwątrobowej, czyli zaburzenia związanego z odpływem żółci z wątroby do przewodu pokarmowego. Zalegająca żółć w wątrobie i przewodach żółciowych w pewnym stopniu przedostaje się do krwi (wzrost stężenia kwasów żółciowych) co z kolei skutkuje pojawieniem się dolegliwości w postaci swędzenia skóry bez towarzyszącej wysypki. Swędzenie początkowo pojawia się w obrębie dłoni i stóp, nasila się przede wszystkim w nocy, po położeniu się do lóżka i ogrzaniu ciała. Na skórze pojawiają przeczosy spowodowane drapaniem. Po kilku tygodniach może wystąpić żółtaczka. Wśród przyczyn cholestazy wymienia się wirusowe zapalenia wątroby, nieprawidłową anatomię wątroby, choroby nowotworowe wątroby, stłuszczenie wątroby itp.

Żółtaczka to zażółcenie powłok skórnych i gałek ocznych, spowodowane uwolnieniem do krwi barwnika produkowanego w wątrobie – bilirubiny. Bilirubina powstaje w wątrobie w procesie przemian i utylizacji hemoglobiny, czyli białka będącego składnikiem czerwonych krwinek. „Wątrobową” przyczyną żółtaczki może być proces zapalny powodujący zahamowanie metabolizmu bilirubiny lub utrudnione wydzielanie bilirubiny do przewodu pokarmowego (kamień w drogach żółciowych), wskutek czego przedostaje się ona w większych niż fizjologicznie ilościach do krwi. W przypadku żółtaczki mechanicznej, czyli kamienia, guza w drogach żółciowych dodatkowym objawem poza zażółceniem powłok skórnych jest ściemnienie moczu (brunatny mocz) i odbarwienie stolca.

Siniaki i skłonność do zasinień to kolejne skórne objawy chorej wątroby.  Wątroba jest organem odpowiedzialnym za syntezę czynników krzepnięcia. W przypadku jej niewydolności o różnej etiologii, spada synteza białek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi, często dochodzi również do małopłytkowości i upośledzenia zdolności hamowania krwawienia przez płytki krwi. Skutkiem tych zmian jest nasilona skłonność do zasinień i obserwowana zwiększona ilość siniaków na skórze, które powstają w wyniku nawet delikatnego ucisku na skórę. 

Obrzęki

Wątroba odpowiedzialna jest za syntezę albuminy, czyli białka utrzymującego tzw. prawidłowe ciśnienie onkotyczne krwi. Oznacza to, że optymalne stężenie albuminy w organizmie zapewnia prawidłowy rozkład płynów między przestrzenią wewnątrznaczyniową (wewnątrz naczyń krwionośnych) a pozanaczyniową. Spadek wątrobowej produkcji albuminy, powoduje patologiczne przesunięcie płynów poza naczynia krwionośne do tkanek. Efektem są obrzęki, które mogą pojawiać się np. wokół kostek (obrzęki podudzi).

Żabi brzuch

Żabi brzuch jest objawem charakterystycznym dla zaawansowanego etapu niewydolności wątroby tzw.  marskości wątroby. Jest to stan spowodowany znacznym włóknieniem miąższu wątroby, do którego dochodzi w przebiegu przewlekających się chorób wątroby. Marskość poza guzkowym utkaniem narządu, powoduje również przebudowę naczyń krwionośnych wewnątrz wątroby, wzmaga ciśnienie krwi w naczyniach, czego wynikiem jest przesączanie płynu przez ściany naczyń do jamy brzusznej. Nagromadzenie dużej ilości płynów w jamie brzusznej prowadzi do powiększenia obwodu brzucha, dając jego charakterystyczny wygląd żabiego, rozlanego brzucha.

Głowa meduzy

Ponieważ skóra na wypełnionym płynem żabim brzuchu staje się mocno rozciągnięta i cieńsza, prześwitują przez nią chorobowo zmienione naczynia krwionośne. Same naczynia określane są mianem wijących się wokół pępka węży, natomiast charakterystyczny wygląd brzucha jest kolejnym objawem chorej wątroby znanym pod nazwą głowa meduzy. 

Krwawienia z przewodu pokarmowego

W przebiegu zaawansowanej choroby wątroby i wynikającego z niej nadciśnienia wrotnego (nadciśnienia w naczyniach krwionośnych wątroby) tworzy się tzw. krążenie oboczne. Są to powstałe w wyniku procesu chorobowego naczynia krwionośne o zmienionej i nieprawidłowej budowie podatne na uszkodzenia i pękanie. W przebiegu marskości wątroby takie naczynia tworzą się m.in. w przełyku, gdzie podrażniane przemieszczającym się pokarmem mogą pękać i powodować krwawienie. Pacjenta powinno niepokoić w tym przypadku odpluwanie krwi oraz wymioty świeżą krwią.

Powiększenie piersi

Wątroba jest miejscem metabolizmu i utylizacji wielu substancji, w tym hormonów płciowych. Objęcie jej stanem chorobowym spowalnia ten proces i powoduje nagromadzenie się hormonów układzie krwionośnym. Estrogeny to hormony produkowane w znacznych ilościach w organizmie kobiety. Fizjologicznie odpowiadają za takie cechy jak kobiecy kształt ciała, wygląd piersi i funkcje narządów płciowych. W organizmie mężczyzn produkowane są w ilościach śladowych, jednak brak ich utylizacji prowadzi do pojawienia się ginekomastii, czyli zauważalnego powiększenia gruczołów piersiowych oraz utraty owłosienia na kończynach i pod pachami.

Zaburzenia neurologiczne i psychiatryczne

Upośledzone procesy detoksykacji w przebiegu chorób wątroby prowadzą do nagromadzenia w organizmie toksyn bezpośrednio oddziaływujących na działanie mózgu (np. amoniaku).  Efektem takiego oddziaływania jest rozwijająca się encefalopatia wątrobowa, która może objawiać się jako zaburzenia zachowania, problemy ze snem i koncentracją, bełkotliwa mowa, spadek zdolności intelektualnych, zmiana charakteru pisma, zaburzona orientacja w czasie i miejscach. Najgroźniejszym dla życia objawem encefalopatii jest śpiączka, świadcząca o znacznym zaawansowaniu procesu chorobowego toczącego się w wątrobie. 

Inne objawy chorej wątroby

Do pozostałych objawów chorób wątroby zaliczamy przewlekłe zmęczenie, nudności i wymioty, utratę apetytu, spadek masy ciała oraz upośledzenie odporności.

Jak leczyć chorą wątrobę?

W leczeniu choroby wątroby najważniejsze jest wyeliminowanie czynnika odpowiedzialnego za jej uszkodzenie. W przypadku chorób wirusowych stosuje się terapie przeciwwirusowe z równoczesnym leczeniem towarzyszących chorobie objawów. Wątroba jest jednym z niewielu narządów, który posiada olbrzymią zdolność do regeneracji. Warunkiem jej odbudowy jest stosowanie prawidłowej i zdrowej diety, eliminującej substancje, które doprowadziły do jej uszkodzenia. Ze względu na poważne konsekwencje jakie niosą za sobą choroby wątroby, każdy wyżej wymieniony objaw powinien zostać skonsultowany z lekarzem natychmiast po zauważeniu.

Podobne artykuły

29 listopada 2021

Próby wątrobowe: ALT, AST, ALP, BIL, GGTP – na co wskazują?

Próby wątrobowe to badanie biochemiczne krwi, umożliwiające ocenę pracy wątroby oraz aktywności wytwarzanych przez nią enzymów. Na tej podstawie w surowicy krwi oznacza się aktywność parametrów stanu wątroby: ALT, AST, ALP, GGTP oraz bilirubiny całkowitej. Testy są niezwykle przydatne przy dokładnej diagnostyce wątroby oraz dróg żółciowych. Jakie są wskazania do wykonania badania? Dowiedz się więcej! Czym są próby wątrobowe i jakie parametry wchodzą w ich skład? Próby wątrobowe, określane również jako testy czynnościowe wątroby, to badania aktywności enzymów obecnych w komórkach wątrobowych oraz stężeń substancji wytwarzanych i przekształcanych przez komórki wątrobowe. Oznaczanie aktywności wybranych enzymów w diagnostyce chorób wątroby służy do wykrywania i oceny uszkodzenia hepatocytów, zaburzeń syntezy białek oraz zmian ich aktywności powodowanych przez cholestazę (upośledzone tworzenie lub nieprawidłowy odpływ żółci z wątroby do dwunastnicy). W ramach prób wątrobowych oznacza się następujące parametry: aminotransferaza alaninowa (ALT) – enzym należący do grupy aminotransferaz. Bierze udział w przemianach białek i w największych ilościach występuje w komórkach wątroby (hepatocytach);aminotransferaza asparaginianowa (AST) – enzym obecny w mięśniu sercowym, mięśniach szkieletowych, nerkach, trzustce, tkankach mózgu oraz erytrocytach. Jest mniej specyficznych wskaźnikiem czynności wątroby niż ALT;fosfataza zasadowa (ALP) – enzym poza wątrobą występujący w łożysku u kobiet w ciąży, błonie śluzowej jelita, nerkach oraz osteoblastach kości;gamma-glutamylotranspeptydaza (GGTP) – enzym błonowy, występujący w komórkach kanalików nerkowych bliższych, hepatocytach, trzustce, komórkach nabłonka dróg żółciowych oraz w jelicie. Badanie rozpoznaje uszkodzenie miąższu wątroby oraz dróg żółciowych (szczególnie o podłożu alkoholowym);bilirubina całkowita – barwnik żółciowy, który powstaje w wyniku rozpadu czerwonych krwinek, dokładniej hemu (składnika hemoglobiny). W organizmie bilirubina występuje w dwóch frakcjach – sprzężonej (związanej, bezpośredniej) oraz niesprzężonej (wolnej, pośredniej). Bilirubina całkowita w surowicy krwi jest połączeniem obu frakcji. Próby wątrobowe – dlaczego są tak istotne? Wątroba to organ pracujący nieustannie. Wydziela żółć potrzebną do prawidłowego trawienia pokarmów. Jest również odpowiedzialna za produkcję białka biorącego udział w procesie krzepnięcia krwi. Ponadto organ magazynuje szereg witamin i minerałów (A, D, K,B12 i żelazo) oraz usuwa z organizmu toksyny. To wszystko sprawia, że wątroba niemal każdego dnia jest narażona na różne uszkodzenia. Przyczyniają się do tego niezdrowe nawyki, choroby oraz przyjmowane leki. Dlatego jej stan należy stale monitorować – u wszystkich zaleca się wykonywanie prób wątrobowych raz do roku. Pamiętaj, że wątroba nie posiada unerwienia czuciowego. Wobec tego nieprawidłowo funkcjonująca da o sobie znać dopiero wtedy, kiedy powiększona zacznie uciskać inne narządy w organizmie. Próby wątrobowe – badanie i normy Wykonanie prób wątrobowych umożliwia szybkie wykrycie: stłuszczenia wątroby – stanu mającego wiele przyczyn, z których najpoważniejsze to: nadużywanie alkoholu, otyłość, cukrzyca oraz niezdrowy styl życia;uszkodzenia wątroby spowodowanego przyjmowaniem antybiotyków, NPLZ (niesteroidowych leków przeciwzapalnych), leków obniżających poziom cholesterolu;wirusowego zapalenia wątroby typu B i C, które grozi poważnymi konsekwencjami w postaci marskości wątroby oraz raka wątrobowokomórkowego;chorób układu pokarmowego (zapalenie trzustki) oraz zawału serca. Wykonanie testów czynnościowych wątroby wskazane jest, kiedy na podstawie wywiadu oraz zgłaszanych przez pacjenta objawów podejrzewa się zaburzenia działania wątroby. Należą do nich: zażółcenie skóry lub białek oczu,częste krwawienia z nosa oraz dziąseł,przewlekłe zmęczenie, które nie przechodzi po odpoczynku,bolesne skurcze mięśni,utrata masy ciała i apetytu bez uchwytnej przyczyny,ból w okolicy prawego podżebrza,nudności, wymioty oraz biegunki. Ponadto kobiety często zgłaszają zaburzenia miesiączkowania i niepłodność. Mężczyźni z kolei skarżą się na obniżone libido czy problemy z erekcją. Może wystąpić u nich także utrata owłosienia pachowego i łonowego. Badanie prób wątrobowych wykonuje się również w celu stałego monitorowania leczenia chorób wątroby oraz podczas przyjmowania doustnej antykoncepcji hormonalnej i innych leków mogących mieć wpływ na jej pracę. Oprócz wskaźników prób wątrobowych: ALT, AST, ALP, BIL, GGTP lekarz może również zlecić HBs antygen (HBsAg), pozwalający zdiagnozować WZW typu B na podstawie identyfikacji we krwi antygenu wirusa HBV oraz HCV przeciwciała, poziom przeciwciał swoistych dla wirusa HCV, który wskazuje na  kontakt z wirusem żółtaczki typu C. W celu oceny kondycji wątroby niezbędne będzie wykonanie badania moczu, stężenia albuminy oraz PT (określające czas krzepnięcia krwi). Jak się przygotować do badania? Wykonanie prób wątrobowych wymaga specjalnego przygotowania. Pacjent (ze względu na wskaźnik ALT) przed badaniem musi pozostać na czczo. Zaleca się, by ostatni posiłek poprzedniego dnia był spożyty nie później niż o godz. 18:00. Najlepsza pora wykonania badania to czas między 7:00 a 10:00 rano. Po spełnieniu tych zaleceń masz pewność, że wyniki będą jak najbardziej wiarygodne.  Podwyższone próby wątrobowe – przyczyny i objawy Wyniki prób wątrobowych zawsze powinny być rozpatrywane przez lekarza, który ocenia je całościowo. Podwyższone próby wątrobowe mogą wskazywać na zaburzenia pracy wątroby, problemy z trzustką oraz świadczyć o nieprawidłowych nawykach żywieniowych. Podwyższony wynik parametru ALT wskazuje na marskość wątroby, ostre zapalenie trzustki, zawał mięśnia sercowego oraz toksyczne działanie leków. Wspomniane badanie należy wykonywać, jeśli pacjent stale przyjmuje leki, zwiększające ryzyko uszkodzenia wątroby, nadużywa alkoholu oraz był narażony na wirusa zapalenia wątroby. Wzrost aktywności AST w osoczu, w skojarzeniu ze wzrostem aktywności aminotransferazy alaninowej (ALT), zawsze wskazuje na uszkodzenie komórek wątroby, jednak w przypadku chorób wątroby, AST wykazuje mniejszą czułość niż ALT. Wskaźnik De Ritisa jest stosunkiem  aktywności AST do ALT (aminotransferazy alaninowej): AST/ALT < 1,0 świadczy o łagodnym uszkodzeniu wątroby;AST/ALT >1,0 (a szczególnie > 2,0) świadczy o martwicy komórek wątroby, także w zawale mięśnia sercowego;AST/ALT ok. 1,0 występuje między innymi w marskości wątroby, w ostrej cholestazie zewnątrzwątrobowej, w nowotworach wątroby i przerzutach do wątroby. Izolowany wzrost ALP najczęściej wskazuje na choroby kości, natomiast podwyższenie wskaźnika skorelowane ze wzrostem GGTP jest istotne w diagnostyce niedrożności dróg żółciowych, cholestazy wątrobowej spowodowanej kamicą żółciową lub nowotworami. Wzrost aktywności GGTP towarzyszący wzrostowi wielkości innych parametrów wątrobowych: ALT (aminotransferazy alaninowej), AST (aminotransferazy asparaginianowej) i ALP (fosfatazy zasadowej), z bardzo dużym prawdopodobieństwem wskazuje na choroby dróg żółciowych i wątroby. W diagnostyce różnicowej cholestazy i uszkodzenia komórek wątrobowych, jako przyczyn żółtaczki, użyteczny jest wskaźnik GGTP/ALT i GGTP/AST: w niedrożności dróg żółciowych GGTP/ALT >1, w ostrym wirusowym zapaleniu wątroby GGTP/AST = 0,1-0,2. Podwyższony poziom bilirubiny (BIL), zwany hiperbilirubinemią, może być objawem różnych chorób. Fizjologia wyznacza stosunek bilirubiny wolnej do związanej jako 2:1. Wzrost jej wolnego stężenia obserwuje się w przypadkach nasilonej hemolizy wewnątrznaczyniowej (niedokrwistości hemolitycznych), cholestazy, a także w zaburzeniach procesu estryfikacji. Bilirubina związana wzrasta w przypadku wirusowego lub toksycznego uszkodzenia wątroby. Wysokie stężenia obserwuje się również u noworodków w pierwszych dniach życia, jest to tzw. żółtaczka noworodków. Jak utrzymać próby wątrobowe w normie? Profilaktyczne badania to podstawa w monitorowaniu i utrzymaniu prawidłowego wskaźnika prób wątrobowych – szczególnie dla osób cierpiących na schorzenia wątroby i stale przyjmujących leki, dlatego powinniśmy wykonywać je raz do roku wraz z morfologią. Na prawidłową czynność wątroby wpływają w dużej mierze codzienne nawyki. Nieprawidłowe z czasem dadzą o sobie znać w badaniach, manifestując się groźnymi dla zdrowia i życia chorobami. Dlatego ważna jest zbilansowana dieta, regularne posiłki oraz podaż odpowiedniej ilości wody. Wszelkie niepokojące objawy powinny być zawsze podstawą jak najszybszej wizyty u lekarza i szerszej diagnostyki. Oznaczenia prób wątrobowych oraz wszystkich niezbędnych parametrów laboratoryjnych możesz już dziś wykonać w DIAGNOSTYCE. Zachęcamy do wybrania naszego e-pakietu wątrobowego. Pamiętaj, że profilaktyka i szybkie wdrożenie leczenia przedkładają się na zdrowie całego organizmu. Bibliografia: Interna Szczeklika, pod red. P. Gajewskiego, Medycyna Praktyczna, Kraków 2020.https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/51063,proby-watrobowe.

12 października 2021

Marskość wątroby – objawy, przyczyny diagnostyka. Skąd się bierze marskość wątroby?

Wątroba jest największym gruczołem w organizmie człowieka. Spełnia szereg ważnych zadań – oczyszczanie krwi ze szkodliwych produktów przemiany materii, magazynowanie substancji to tylko dwie z jej funkcji. Chociaż organ posiada zdolności regeneracyjne, w wyniku wielu czynników może dojść do powstania poważnej choroby, jaką jest marskość wątroby. Czym jest marskość wątroby? Marskość wątroby to przewlekła choroba, w której dochodzi do uszkodzenia struktury wątroby oraz zaburzenia jej czynności. Hepatocyty – bo tak nazywają się komórki strukturalne wątroby − ulegają zniszczeniu i są zastępowane włóknami tkanki łącznej. Prowadzi to do zmiany budowy i stopniowo upośledza funkcje gruczołu. Etapy uszkodzenia mogą rozwijać się latami, nie dając żadnych wyraźnych oznak. Bardzo często dzieje się tak, że choroba jest wykrywana przypadkowo, podczas kontrolnych badań. Statystycznie marskość wątroby dotyka od 4 do 10% populacji, jednak jej rzeczywista częstość może być różna. Mężczyźni chorują na nią 2 razy częściej niż kobiety. Wynika to z prowadzenia mniej higienicznego trybu życia oraz rzadszego wykonywania badań przesiewowych. Diagnostyka marskości wątroby Podejrzenie marskości wątroby wymaga wykonania badań laboratoryjnych, które po zebraniu dokładnego wywiadu ustala lekarz. Badania biochemiczne, stanowiące podstawę w diagnozie marskości to: ALT (aminotransferaza alaninowa), AST (aminotransferaza asparaginianowa),bilirubina całkowita,GGTP (gamma-glutamylotranspeptydaza) – badanie wskazujące na uszkodzenie miąższu wątroby oraz dróg żółciowych, szczególnie pomocne w diagnostyce chorób wątroby o podłożu alkoholowym,fosfataza zasadowa,HBs antygen – pozwalający zdiagnozować WZW typu B,HCV przeciwciała – badanie wskazujące na  kontakt z wirusem żółtaczki typu C. Przyczyny marskości wątroby Istnieje wiele czynników, które mogą prowadzić do włóknienia i marskości wątroby. Wśród najczęstszych przyczyn wyróżniamy: wirusowe zapalenie wątroby typu B i C – WZW B (zakażenie HBV) i WZW C (zakażenie HCV),regularne spożywanie alkoholu,przewlekłe choroby przebiegające z autoagresją – autoimmunologiczne zapalenie wątroby, stwardniające zapalenie dróg żółciowych,leki hepatotoksyczne, które upośledzają działanie wątroby, prowadząc do jej uszkodzenia,schorzenia genetyczne powodujące odkładanie się substancji o charakterze degeneracyjnym – hemochromatoza, choroba Wilsona, mukowiscydoza.  Proces uszkodzenia wątroby następuje szybciej, jeśli równocześnie działa kilka czynników sprawczych. W Polsce najczęstsze przyczyny marskości wątroby to nadużywanie alkoholu oraz zakażenia HBV I HCV. Objawy marskości wątroby Początkowe fazy marskości nie dają wyraźnych symptomów. W badaniach laboratoryjnych zaobserwować można nieprawidłowe wartości enzymów wątrobowych (ALT, AST, GGTP), leukopenię – niedobór krwinek białych oraz małopłytkowość. Do nieswoistych objawów marskości wątroby należą: umiarkowany ból w prawej okolicy podżebrowej, który pojawia się co jakiś czas;powolny spadek masy ciała – sylwetka stopniowo zmienia się i przybiera postać tzw. kasztanowego ludzika – uwydatnia się brzuch i następuje zanik mięśni kończyn;nudności i wymioty po obfitych posiłkach lub po wypiciu alkoholu;poszerzone naczynka uwydatniające się na klatce piersiowej ;bezsenność oraz spadek nastroju;spadek kondycji, szybka męczliwość oraz zaburzenia koncentracji. Często na tym etapie pacjenci są leczeni pod kątem zespołu jelita drażliwego oraz alergii. W późniejszym okresie mamy do czynienia z coraz bardziej specyficznymi symptomami. Objawy marskości wątroby ze strony układu pokarmowego obejmują: narastające wodobrzusze,powiększenie wątroby oraz śledziony,częste biegunki i wymioty,wygładzenie fałd języka,krwawienie z nosa i dziąseł. Zaburzenia endokrynologiczne, które w odmienny sposób objawiają się u kobiet i mężczyzn: hipogonadyzm – u mężczyzn objawia się zanikiem jąder, utratą libido oraz impotencją, natomiast w przypadku zaburzeniami miesiączkowania oraz bezpłodnością,feminizacja u mężczyzn, czyli utrata owłosienia na klatce piersiowej i pod pachami oraz znaczne powiększenie gruczołów piersiowych,hirsutyzm u kobiet – pojawienie się owłosienie na twarzy, klatce piersiowej i brzuchu,bardzo często wraz z marskością wątroby pojawia się cukrzyca. Leczenie marskości wątroby Leczenie marskości wątroby zależne jest od stanu zaawansowania choroby oraz przyczyny, która wpłynęła na jej powstanie. W przypadku nadmiernego spożywania alkoholu jedynym rozwiązaniem leczenia jest bezwzględna abstynencja, która może spowolnić proces włóknienia. Marskość wątroby spowodowana zakażeniem wirusami HBV oraz HCV wymaga specjalistycznego leczenia pod ścisłą kontrolą lekarską. Uszkodzenia wątroby wywołane przez marskość są nieodwracalne. Jednak stosowanie się do leczenia oraz wskazań lekarskich może skutecznie spowolnić proces dalszej degeneracji oraz zapobiec groźnym powikłaniom. Wczesne wykrycie marskości wątroby oraz przyczyn, które ją wywołują, wymaga wykonania badań laboratoryjnych. To podstawa, bez której skuteczne leczenie nie jest możliwe. Wszystkie zalecona przez lekarza badania możesz już dziś wykonać w DIAGNOSTYCE. Wskaźniki wątroby (ALT, AST) czy bilirubinę możesz zbadać z własnej inicjatywy  przy okazji badań okresowych. Pamiętaj, że wczesne wykrycie choroby daje większe szanse na pełny powrót do zdrowia. Bibliografia: Interna Szczeklika, pod red. P. Gajewskiego, Medycyna Praktyczna, Kraków 2020.  

16 lipca 2020

Motylica wątrobowa – charakterystyka choroby pasożytniczej

Motylica wątrobowa to pasożyt powszechnie występujący u zwierząt. Zarażenie człowieka w Polsce występuje sporadycznie, ale w niektórych krajach rozwijających się infestacje przywrą wątrobową są częstsze. Ostra faza zarażenia może trwać kilka miesięcy, przewlekła – podczas której motylica wątrobowa pasożytuje głównie w wątrobie i drogach żółciowych – nawet latami. Spis treści: Co to jest motylica wątrobowa? Fascjoloza – w jaki sposób można się zarazić? Motylica wątrobowa – objawy choroby pasożytniczej Motylica wątrobowa – jak wykryć fascjolozę? Motylica wątrobowa – diagnostyka dodatkowa Fascjoloza – leczenie choroby Co to jest motylica wątrobowa? Motylica wątrobowa to przywra (pasożyt) wywołująca chorobę fascjolozę. Pasożytuje głównie w przewodach żółciowych wątroby u ssaków takich jak: bydło (najczęściej), kozy, owce, dzikie przeżuwacze, a rzadziej także króliki, zające, konie czy świnie. Zarażenie pasożytem bydła jest w Polsce powszechne, występuje na terenie całego kraju i prowadzi do sporych strat gospodarczych – krowy dają mniej mleka, ważą znacznie mniej niż te zdrowe, a ich wątroby są rozlegle uszkodzone. Motylica wątrobowa występuje w Europie, Ameryce Północnej oraz Południowej, Afryce, na Dalekim Wschodzie i w Australii. Zdarza się, że żywicielem ostatecznym motylicy wątrobowej staje się człowiek. W naszej szerokości geograficznej takie przypadki występują sporadycznie, ale w niektórych krajach tropikalnych fascjoloza u ludzi jest znacznie częstsza. Fascjoloza – w jaki sposób można się zarazić? Motylica wątrobowa pasożytująca w drogach żółciowych żywiciela ostatecznego (np. krowy) składa jaja, które poprzez przewód pokarmowy wydostają się wraz z kałem na zewnątrz. W zbiornikach wodnych z jaj rozwijają się larwy, które wnikają do organizmu wodnych ślimaków. Tam ulegają przekształceniom i namnażają się. Po opuszczeniu ciała ślimaka stają się otorbioną metacerkarią (przetrwalnikową formą) i przyczepiają się do roślin wodnych lub pływają swobodnie w wodzie. Zarażenie człowieka przywrą następuje w wyniku spożycia roślin wodnych (np. rukiew wodna) lub wody, gdzie zlokalizowały się metacerkarie. Może to nastąpić poprzez kąpiele w dzikich zbiornikach wody i przypadkowe jej wypicie czy żucie źdźbeł traw. Także nieprzestrzeganie zasad higieny żywności może stanowić realne zagrożenie. Ryzyko zarażenia wzrasta w rejonach endemicznych – Egipcie, Meksyku, Iranie, Turcji, południowo-wschodniej Azji czy w Andach. W Europie częstsze zachorowania obserwuje się we Francji, Portugalii oraz Hiszpanii. Fascjoloza nie przenosi się w sposób bezpośredni z człowieka na człowieka. Motylica wątrobowa – objawy choroby pasożytniczej Początkowa, ostra faza choroby może trwać od 2 do 5 miesięcy. Objawy i ich nasilenie są zmienne i zależą od intensywności inwazji (może się także zdarzyć przebieg bezobjawowy). W dwunastnicy osoby, która spożyła przetrwalnikowe formy przywr, dochodzi do uwolnienia larw, które przebijają się przez ścianę jelita i migrują do różnych narządów, najczęściej do wątroby i dróg żółciowych. Symptomy pojawiają się zazwyczaj w ciągu 4-7 dni od zarażenia i obejmują: bóle w prawej okolicy podżebrowej, nadbrzuszu lub uogólnione dolegliwości całej jamy brzusznej, spadek apetytu, nudności, wymioty, wzmożoną męczliwość i osłabienie, podwyższenie temperatury ciała, dyspepsję (np. wczesne uczucie pełności i sytości po posiłku, uczucie pieczenia w nadbrzuszu) czy pokrzywkę. W badaniu fizykalnym lekarz może zaobserwować powiększenie wątroby oraz jej tkliwość przy dotyku i powiększenie śledziony. Larwy motylicy wątrobowej nie zawsze trafiają do wątroby. Mogą zająć inne narządy np. układ moczowy, układ oddechowy, ośrodkowy układ nerwowy, tkankę podskórną, trzustkę, śledzionę, serce, gałkę oczną, mięśnie szkieletowe i inne. W zależności od miejsca, gdzie dotrą, mogą powodować rozmaite objawy np. duszność i kaszel gdy znajdują się w płucach, bóle głowy czy symptomy podrażnienia opon mózgowo-rdzeniowych, gdy są w mózgu czy wędrujące guzki w skórze wraz z odczynami alergicznymi. Przewlekła faza choroby to faza żółciowa. Objawy wiążą się z obecnością dorosłych osobników przywry wątrobowej w drogach żółciowych i obejmują: żółtaczkę i świąd skóry, nawracające kolki żółciowe, zapalenia pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych, a czasem także zapalenie trzustki czy krwawienie z przewodu pokarmowego. Motylica wątrobowa – jak wykryć fascjolozę? Podejrzenie zarażenia motylicą wątrobową opiera się na obrazie klinicznym oraz pobycie w rejonie endemicznym. Decyzję o konieczności diagnostyki podejmuje lekarz w oparciu o wywiad, objawy i badanie fizykalne. Przydatne mogą okazać się testy serologiczne czyli badanie przeciwciał swoistych dla motylicy. Takie badanie diagnostyczne możesz wykonać w DIAGNOSTYCE. Badaniem, które może potwierdzić fascjolozę, a także pomóc oszacować skuteczność leczenia jest ocena próbek stolca, gdzie poszukuje się charakterystycznych jaj przywry. Motylica wątrobowa – diagnostyka dodatkowa W ostrej fazie choroby w badaniach diagnostycznych dominuje leukocytoza z dużym odsetkiem eozynofilów (eozynofilia dochodzi nawet do ponad 50%). Towarzyszy temu nieznaczny wzrost CRP, niedokrwistość, niewielki wzrost aktywności aminotransferaz i fosfatazy zasadowej. W badaniach obrazowych widoczny może być płyn wokół wątroby i w jamie opłucnej oraz mnogie zmiany ogniskowe w miąższu wątroby. Fascjoloza – leczenie choroby W terapii fascjolozy stosuje się leki przeciwpasożytnicze. Czasami, gdy przywry uszkodzą drogi żółciowe, konieczne może okazać się leczenie zabiegowe (chirurgiczne lub endoskopowe). Zastosowanie leków przeciwpasożytniczych najczęściej jest skuteczne, a po wyleczeniu pacjenci nie wymagają szczególnych kontroli. Bibliografia: „Wybrane choroby pasożytnicze wątroby” – A. Przybyła, M. Nowak, J. Krzowska-Firych„Przywrzyce wątrobowe” – M. Rogalska „Fasciolosis” – C. F. Dietrich, A. Kabaalioglu, E. Brunetti, J. Richter„Motylica wątrobowa fasciola hepatica – biologiczne adaptacje do pasożytowania u zwierząt” – A. Wyrobisz, M. Skalska, P. Nosal
Powiązane badania

Bilirubina całkowita
Bilirubina całkowita. Pomiar stężenia bilirubiny całkowitej w krwi, przydatny  w diagnostyce chorób wątroby, dróg żółciowych i zespołów hemolitycznych.

Próby wątrobowe (ALT, AST, ALP, BIL)
Próby wątrobowe (ALT, AST, ALP, BIL). Próby wątrobowe. Oznaczenie wartości parametrów wątroby (enzymów wątrobowych i bilirubiny) przydatne w diagnostyce  chorób wątroby i dróg żółciowych.