19 lipca 2022 - Przeczytasz w 5 min

O czym świadczy zasadowe pH moczu?

Wysokie (czyli zasadowe) pH moczu może pojawiać się w przebiegu różnych chorób lub stanów. Często jednak nie świadczy o występowaniu nieprawidłowości. Podwyższony odczyn próbki w badaniu ogólnym moczu może dotyczyć osób, które stosują niektóre diety lub leki. W zależności od przyczyny takiego stanu ustępuje on samoistnie lub wymaga skutecznego leczenia. Dowiedz się więcej, jakie jest prawidłowe pH moczu i o czym świadczy jego zasadowy odczyn.

zasadowe ph moczu

Czym jest badanie ogólne moczu?

Badanie ogólne moczu jest jednym z podstawowych testów laboratoryjnych. Analiza pozwala ocenić przebieg procesów, które zachodzą w organizmie, a wyniki mogą informować o ewentualnych zakłóceniach równowagi ustroju. Badanie ma szczególne znaczenie podczas diagnostyki chorób nerek i układu moczowego, ale także zaburzeń metabolicznych, hormonalnych, gospodarki wodno-elektrolitowej czy zatruć.

Jak pobrać materiał do badania ogólnego moczu?

Badanie ogólne moczu należy do testów, które można wykonać rutynowo u wielu pacjentów. Jego dużą zaletą jest fakt, że materiał do badania uzyskuje się w prosty i dostępny sposób, np. na drodze mikcji, czyli oddawania moczu. Należy jednak pamiętać, że aby wynik badania dobrze odzwierciedlał stan pacjenta, próbka musi zostać pobrana z zachowaniem odpowiednich zasad.

W zależności od rodzaju testu, który ma zostać wykonany, można wykorzystać różne rodzaje próbek:

  • pierwsza poranna próbka – jest zalecana do badania ogólnego moczu. Pochodzi z pierwszej mikcji po wypoczynku nocnym. Próbkę najlepiej pobierać po mniej więcej 8 godzinach od poprzedniego oddania moczu i po wykonaniu toalety narządów moczowo-płciowych. Do badania wykorzystuje się porcję moczu ze środkowego strumienia, którą należy dostarczyć do laboratorium w zamkniętym pojemniku jednorazowego użytku w ciągu 2 godzin. Podczas pobierania próbki pacjent powinien pozostawać na czczo. Nie ma potrzeby, by wcześniej zmieniał dietę lub odstawiał leki, chyba że lekarz zaleci inne postępowanie;
  • druga poranna próbka – może zostać wykorzystana do badania ogólnego moczu;
  • próbka przypadkowa, inaczej losowa lub przygodna – stanowi jednorazową próbkę, która została pobrana w dowolnym czasie bez wcześniejszego przygotowania pacjenta. Można wykorzystać ją do badania ogólnego moczu w sytuacjach nagłych;
  • próbka (zbiórka) okresowa – jest pobierana w określonym przedziale czasowym (zwykle przez 12 godzin lub 24 godziny), aby ustalić np. ilość wydalanego moczu i substancji, które mogą się w nim znajdować.

Co można sprawdzić w badaniu ogólnym moczu?

Badanie ogólne moczu pozwala ocenić podstawowe parametry próbki. Jego wynik informuje przede wszystkim o właściwościach fizycznych i biochemicznych dostarczonego materiału. Badanie obejmuje także ocenę komórek osadu moczu pod mikroskopem.

Badanie właściwości fizycznych moczu

Podczas badania ogólnego moczu można ocenić jego właściwości fizyczne, takie jak:

  • zapach – w warunkach prawidłowych próbka ma „charakterystyczny” zapach. Odchylenia od normy pojawiają się m.in. po spożyciu niektórych pokarmów albo w przebiegu zaburzeń metabolicznych, np. słodka woń w przypadku cukrzycy;
  • barwa – fizjologicznie mocz ma barwę słomkowożółtą. Zmiana koloru może świadczyć np. o przyjmowaniu niektórych leków, obecności krwi, zakażeniach układu moczowego lub odwodnieniu;
  • przejrzystość – prawidłowa próbka powinna być przejrzysta. Jej zmętnienie nasuwa podejrzenie, że znajdują się w niej dodatkowe składniki, np.: komórki krwi, kryształy, drożdże lub tłuszcz;
  • ciężar właściwy – zwykle mieści się w granicach od 1003 do 1035 g/l [3], ale zależy od ilości przyjmowanych płynów. Wydalanie przesadnie rozcieńczonego lub zagęszczonego moczu może sugerować np. chorobę nerek, zaburzenia elektrolitowe czy hormonalne;
  • objętość – prawidłowo człowiek wydala około 600–1800 ml moczu na dobę [1]. Ta ilość zależy jednak np. od ilości wypijanych płynów i czasu zbierania próbki. W rutynowych badaniach ten parametr rzadko podlega ocenie;
  • odczyn – norma pH moczu u zdrowego człowieka mieści się w granicach 4,5–8 [2]. Zwykle jednak pH jest niższe, czyli mocz ma odczyn lekko kwaśny. Odczyn może zmieniać się np. pod wpływem niewłaściwego przechowywania lub gdy pacjent przyjmuje niektóre pokarmy, leki czy w przebiegu części zaburzeń.

Badanie właściwości biochemicznych moczu

Badanie ogólne moczu pozwala na sprawdzenie, czy znajdują się w nim jakieś związki chemiczne. Niektóre z nich mogą sugerować, że w organizmie toczy się proces chorobowy, np.:

  • białko – fizjologiczne wydalanie białka z moczem nie powinno przekraczać 150 mg [3] na dobę. Białkomocz, czyli sytuacja, gdy w próbce pojawia się zbyt duża ilość protein, występuje u osób, które intensywnie uprawiają sport, ale towarzyszy też np. infekcjom i chorobom dróg moczowych;
  • glukoza i ciała ketonowe – ich obecność w próbce sugeruje m.in. cukrzycę;
  • bilirubina i urobilinogen – pomagają w ocenie pracy wątroby i dróg żółciowych;
  • azotyny – ich obecność w próbce informuje o bakteryjnym zakażeniu dróg moczowych. Infekcję należy jednak potwierdzić poprzez wykonanie posiewu moczu.

Badanie osadu moczu

Badanie mikroskopowe osadu moczu umożliwia sprawdzenie ilości i wyglądu komórek, które znajdują się w próbce. Obejmuje zwykle ocenę erytrocytów, leukocytów, komórek nabłonkowych oraz wałeczków. Za pomocą badania mikroskopowego można także stwierdzić obecność w moczu niektórych pasożytów, np. rzęsistka pochwowego, oraz grzybów, m.in. drożdży.

O czym może świadczyć podwyższone pH moczu?

Wyniki badania ogólnego moczu mogą wskazywać na zasadowe pH u zdrowych osób, ale także w przebiegu niektórych zaburzeń. Odczyn może podwyższać się np. pod wpływem:

  • sposobu odżywiania, m.in. u osób, które stosują dietę wegetariańską, niskowęglowodanową lub bogatą w owoce cytrusowe;
  • intensywnych wymiotów;
  • hiperwentylacji;
  • zakażeń dróg moczowych przez niektóre bakterie, a przede wszystkim Proteus i Pseudomonas;
  • przyjmowania części leków, np. wodorowęglanu sodu, cytrynianu potasu czy acetazolamidu;
  • niewłaściwego przechowywania materiału, w wyniku czego namnażają się w nim drobnoustroje.

Jakie znaczenie ma zasadowy odczyn moczu?

Zmiana odczynu na zasadowy może wpływać na skład moczu. Przy podwyższonym pH łatwiej dochodzi do wytrącania się kryształów fosforanowych i węglanowych oraz zwiększa się wydalanie urobilinogenu. Odczyn zasadowy zapobiega natomiast tworzeniu się kamieni nerkowych, które zawierają kwas moczowy i cystynę. Wysokie pH może utrudniać właściwe odczytanie wyniku badania. Najczęściej odczyn zasadowy zaburza ocenę ilości protein w próbce i mylnie sugeruje białkomocz.

Podwyższone pH moczu jest zwykle stanem przejściowym, który nie wymaga pilnej interwencji lekarza. Jeżeli pacjent przyjmuje leki zmieniające odczyn na silnie zasadowy, warto zadbać o właściwe nawodnienie. W ten sposób nie dojdzie do wytrącania się z moczu substancji, które mogłyby spowodować uszkodzenie kanalików nerkowych, a w konsekwencji trwałe zaburzenie pracy narządu.

Autor: Monika Nowakowska

Weryfikacja merytoryczna: lek. Agnieszka Żędzian

Bibliografia

  1. U. Demkow i in., Diagnostyka laboratoryjna, Oficyna Wydawnicza Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Warszawa 2015, s. 163–164, 239–260.
  2. P. Gajewski i in., Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2017, s. 1505–1509.
  3. D. Miszewska-Szyszkowska, M. Durlik, Najczęstsze błędy w interpretacji wyników badania ogólnego moczu, „Medycyna po Dyplomie” 2012, nr 11, https://podyplomie.pl/medycyna/10583,najczestsze-bledy-w-interpretacji-wynikow-badania-ogolnego-moczu, dostęp: 14.06.2022 r.

Podobne artykuły

30 grudnia 2019

Krew w moczu (krwiomocz) – co oznacza krew w moczu?

Czerwony lub różowy mocz, pieczenie, problemy z załatwianiem potrzeb fizjologicznych – to tylko niektóre objawy, których nie należy ignorować. Krwiomocz może być objawem chorób układu moczowego. Aby je zdiagnozować, lekarz może zalecić badanie ogólne moczu, a także, w uzasadnionych wypadkach, USG czy urografię. Zabarwienie moczu na kolor czerwony może mieć także przyczyny niechorobowe. Jednakże za każdym razem powinno być to zweryfikowane laboratoryjnym badaniem moczu. Oto najczęstsze przyczyny pojawienia się krwi w moczu. Krew w moczu –  krwiomocz a krwinkomocz Krew w moczu, czyli krwiomocz, powoduje zmianę jego zabarwienia na kolor różowawo-czerwonawy. Krwiomoczu (krwiomoczu makroskopowego) nie należy mylić z krwinkomoczem (krwiomoczem mikroskopowym), w przypadku którego u chorego pojawia się zwiększona liczba erytrocytów (krwinek czerwonych) w moczu (powyżej 3 w polu widzenia w jednej próbce moczu), ale jego kolor pozostaje bez zmian. Obecność krwi w moczu potwierdzić (jeśli mówimy o krwiomoczu) lub wykryć (jeśli mówimy o krwinkomoczu) można w badaniu ogólnym moczu. Jest ono rozpoczynane z użyciem testu paskowego, którego ewentualny dodatni wynik jest weryfikowany w badaniu mikroskopowym. Krwiomocz − przyczyny Krwiomocz może pojawiać w chorobach górnego odcinka układu moczowego. Krew w moczu może być objawem: kamicy moczowej, torbieli nerek, gruźlicy nerek lub nowotworów. Mocz z krwią może występować także przy zapaleniu cewki moczowej, jej zwężeniu, obecności ciała obcego lub nowotworu. Inne przyczyny krwiomoczu to choroby gruczołu krokowego, a więc rozrost, zapalenie lub rak stercza, a także choroby pęcherza – zapalenie pęcherza, polipy, czy kamienie. Krwiomocz u kobiet może być także związany z  endometriozą. Krwiomocz mikroskopowy, choć niewidoczny gołym okiem, również może sygnalizować poważne choroby. Pojawienie się krwinek czerwonych w moczu nie jest objawem specyficznym. Zwiększona ilość erytrocytów w polu widzenia może oznaczać schorzenia nerek, np. zapalenie kłębuszkowe i cewkowo-śródmiąższowe, wielotorbielowatość nerek, czy rzadki zespół Alporta. Krwiomocz mikroskopowy może być także objawem schorzeń dróg moczowych (swoistych i nieswoistych), kamicy układu moczowego, chorób naczyń krwionośnych, nowotworów czy różnego rodzaju skaz krwotocznych. Krew w moczu a stany zapalne dróg moczowych Mocz z krwią i pieczenie podczas oddawania moczu mogą oznaczać zapalenie dróg moczowych. Dlatego „sikanie krwią” powinno skłaniać do wykonania odpowiednich badań. Typowe objawy zakażenia pęcherza i dróg moczowych to ból i pieczenie przy oddawaniu moczu, częsta potrzeba korzystania z toalety oraz ból lub kłucie w dole brzucha. Choroby układu moczowego i jego stany zapalne mogą prowadzić do zakażenia nerek. W takim wypadku pojawić się może gorączka, ból w okolicach nerek, osłabienie, nudności i wymioty. U dzieci zapalenie dróg moczowych wiąże się z brakiem apetytu, gorączką, wymiotami i ogólnym rozdrażnieniem. W rzadkich przypadkach można zaobserwować skrzepy krwi w moczu dziecka, co powinno być pilnym wskazaniem do wizyty u lekarza. Krwiomocz jest przesłanką do wykonania ogólnego badania moczu. W uzasadnionych przypadkach, konieczne mogą być także badania takie jak: USG nerek i dróg moczowych, urografia oraz tomografia. Leczenie zakażenia nerek, pęcherza moczowego lub cewki moczowej zazwyczaj polega na podaniu odpowiedniego antybiotyku. Krew w moczu a choroby nerek Krwiomocz (makro- czy mikroskopowy) może być związany z chorobami nerek. Jednym z najczęstszych powodów obecności krwi w moczu jest kamica nerkowa, zapalenie nerek z nawracającym krwiomoczem, a w skrajnych przypadkach rak nerki. W celu właściwego zdiagnozowania chorób nerek wykonuje się m.in. badanie ogólne moczu oraz ultrasonografię (USG). Kiedy u chorego pojawia się krew w moczu, wykonuje się też morfologię krwi. W przypadku niejasnego rozpoznania lub podejrzenia np. ostrego śródmiąższowego zapalenia nerek – można zalecić biopsję nerki. Jeśli krew w moczu jest następstwem kłębuszkowego zapalenia nerek, stosuje się leczenie przyczynowe. Może to być terapia immunosupresyjna, leczenie moczopędne lub ograniczenie podaży sodu. Krwiomocz a choroby gruczołu krokowego (prostaty) Krew w moczu u mężczyzn może oznaczać niekiedy choroby gruczołu krokowego. Stąd krwiomocz może wystąpić przy przeroście prostaty. Pierwszym niepokojącym objawem tego stanu są problemy z oddawaniem moczu. Przerost prostaty pojawia się zazwyczaj po 45. − 50. roku życia i dotyczy nawet połowy badanych, a po 60. roku życia – 70% mężczyzn (Kwias Z. Łagodny rozrost stercza – podstawowe wiadomości dla lekarza rodzinnego. Przew. Lek. 2000; 9, 47-57). Problem ten w wielu przypadkach oznacza naturalny proces starzenia się organizmu i nie jest związany z innymi schorzeniami. Przy postępującym przeroście prostaty, mężczyźni mogą mieć kłopoty z kompletnym opróżnieniem pęcherza, czy uczuciem parcia w okolicy pęcherza. W skrajnych sytuacjach może dochodzić do całkowitego zatrzymania moczu. Wystąpienie krwiomoczu i każdej innej nieprawidłowości związanej z oddawaniem moczu należy skonsultować z urologiem. Lekarz przeprowadzi pogłębioną diagnostykę występujących objawów. Ich przyczynami mogą być zarówno infekcje układu moczowego, jak i rak prostaty. Krew w moczu a choroba nowotworowa Krwiomocz może oznaczać chorobę nowotworową pęcherza, prostaty lub nerek. Nowotwory układu moczowego, według Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych, obejmują kilka jednostek chorobowych. Są one stosunkowo trudne do rozpoznania i bardzo często dają objawy w późnej fazie choroby, kiedy trudno jest o pełne wyleczenie. Z tego powodu krew w moczu, zaburzenia w oddawaniu moczu, ból pęcherza i nerek powinny być skonsultowane z lekarzem. Krwiomocz a endometrioza Dość rzadko krew w moczu jest kojarzona podczas diagnostyki z endometriozą (gruczolistością wewnątrzmaciczną, endometriosis). Endometrioza to obecność tkanki endometrium poza jamą macicy. Dotyczy od 10% do 20% kobiet na świecie. Endometriozę narządów układu moczowego spotyka się u niewielkiej grupy pacjentek − 1 − 2% i jest ona trudna do wykrycia. Dotyczyć ona może pęcherza moczowego, niekiedy moczowodu lub nerek. Endometrioza jest łagodną chorobą, ale może mieć ostry przebieg kliniczny. W endometriozie układu moczowego pojawia się ból w okolicy spojenia łonowego, krwiomocz podczas menstruacji, częstomocz i dysuria. Leczenie endometriozy zależy od nasilenia objawów, czasu jej trwania i wieku pacjentki. Objaw, jakim jest krwiomocz, wymaga diagnostyki różnicowej z innymi chorobami układu moczowego. Krew w moczu – przyczyny „niechorobowe” Istnieją przypadki, w których czerwony mocz nie oznacza problemów ze zdrowiem. Czerwone zabarwienie moczu może być  następstwem spożycia określonych posiłków, np. buraków, rabarbaru, rydzów lub barwników spożywczych oraz niektórych leków. Te przyczyny pozwala wykluczyć laboratoryjne badanie ogólne moczu. Erytrocyty w moczu mogą pojawić się po intensywnym wysiłku lub po odbyciu stosunku płciowego. Krwiomocz może wystąpić także przy gorączce. Przed oddaniem moczu do analizy należy wyeliminować te czynniki. Moczu nie należy też badać w trakcie menstruacji lub w okresie bezpośrednio przed lub po niej, gdyż domieszka krwi miesiączkowej może spowodować dodatni wynik badania w kierunku zarówno erytrocytów, jak i białka oraz leukocytów, co może prowadzić do błędnej interpretacji wyników badania ogólnego moczu. Prawdopodobne zapalenie pęcherza, krwiomocz i ból w podbrzuszu powinny jednak być ważną przesłanką do wizyty u specjalisty i wykonania podstawowych badań. W związku z tym, że przebieg chorób układu moczowego może (przynajmniej przez pewien czas) być bezobjawowy, analiza ogólna moczu zaliczana jest do badań profilaktycznych, które u dorosłych bez żadnych objawów chorobowych powinny być wykonywane raz do roku. Piśmiennictwo: Kinkaid-Smith P., Fairley K.: The investigation of hematuria (Semin. 2005; 25: 127–135). Kwias Z.: Łagodny rozrost stercza – podstawowe wiadomości dla lekarza rodzinnego (Przew. Lek. 2000; 9, 47-57). https://podyplomie.pl/medycyna/27859,krwiomocz-i-krwinkomocz http://www.czytelniamedyczna.pl/2729,badanie-moczu-z-ocena-wydolnosci-nerek-niedoceniany-element-diagnostyki-w-prakt.html

28 czerwca 2021

Białko w moczu – o czym świadczy białkomocz?

W odpowiednio pobranym moczu, u całkowicie zdrowej osoby, białko w moczu nie występuje. Ślad białka w moczu nie musi jednak świadczyć o poważnej nieprawidłowości. Jego przyczyną może być np. intensywny wysiłek fizyczny. Niemniej jednak, gdy ilość białka w moczu przekracza fizjologiczne wartości, można podejrzewać chorobę nerek. Sprawdź co oznacza białko w moczu. Białko w moczu – norma i wartości Uważa się, że prawidłowy zakres stężenia białka w moczu, czyli potocznie dopuszczalna norma białka w moczu u zdrowej osoby wynosi <150 mg/ dobę (średnio 50 mg). Niewielka ilość białka w moczu, która jest uznawana za fizjologiczną, często w ogóle nie jest wykrywana w badaniu ogólnym moczu i wyróżniana na wyniku. Jeśli więc Twój wynik badania ogólnego moczu, wskazuje na to, że białko w moczu jest obecne, zawsze należy skonsultować to z lekarzem. W przypadku niewielkich ilości białka, być może wystarczy jedynie powtórzyć badanie wykluczając czynniki, które mogą wpłynąć na wynik. Należą do nich np. intensywny wysiłek fizyczny, stany gorączkowe, nasilony stres (białkomocz czynnościowy), długotrwałe przebywanie w pozycji stojącej (tzw. białkomocz ortostatyczny) lub miesiączka, podczas której mocz może być zanieczyszczony wydzieliną z dróg rodnych. Jeśli białko w moczu występuje w większej ilości, masz jakiekolwiek niepokojące objawy lub wynik badania wykazuje inne nieprawidłowości (np. obecność erytrocytów), lekarz zdecyduje o dalszym postępowaniu. Przydatne może okazać się np. oznaczenie białka w dobowej zbiórce moczu, oznaczenie wskaźnika albumina/ kreatynina w porannej próbce moczu czy  określenie eGFR  (szacunkowego wskaźnika filtracji kłębuszkowej). Wszystkie te badania laboratoryjne możesz wykonać w DIAGNOSTYCE. Białkomocz powyżej 3,5 g/dobę wskazuje na zespół nerczycowy, który bezwzględnie wymaga pilnej diagnostyki. Białko w moczu – co oznacza? Do białek fizjologicznie traconych z moczem, należą białka osocza (albumina [N: <30 mg/dobę], hormony, enzymy i inne) oraz białka dróg moczowych. Do zwiększenia wydzielania białek wraz z moczem może dochodzić wskutek uszkodzenia bariery filtracyjnej kłębuszków nerkowych (białkomocz kłębuszkowy), a także w wyniku zaburzeń zwrotnego wchłaniania przesączanych białek w cewce bliższej (białkomocz cewkowy). Białkomocz sekrecyjny jest natomiast związany z nadmiernym wydzielaniem białek w cewkach, a przesączanie do moczu nadmiernej ilości białek obecnych w osoczu, przekraczających reabsorpcyjne możliwości cewek, nazywamy białkomoczem „z przeładowania”. Jeśli dochodzi do wzmożonej utraty białka z moczem, możemy podejrzewać chorobę nerek, ale pierwotna przyczyna białkomoczu może leżeć także poza układem moczowym. Białko w moczu – przyczyny Potencjalnych przyczyn białkomoczu może być bardzo wiele. Sposób dalszego postępowania ustala się w oparciu o objawy kliniczne, dokładny wywiad i wyniki dodatkowych badań. Aby znaleźć podłoże nieprawidłowości, konieczna jest więc konsultacja lekarska. Do przyczyn białkomoczu należą m.in.: Pierwotne kłębuszkowe zapalenie nerek (w badaniach i obrazie klinicznym można dodatkowo zaobserwować, w zależności od postaci choroby, hiperlipidemię, obrzęki, nadciśnienie tętnicze, krwinkomocz, a nawet objawy szybko postępującej niewydolności nerek),Wtórne kłębuszkowe zapalenie nerek, w przebiegu innych chorób, takich jak: Cukrzyca, Amyloidoza, Choroby autoimmunologiczne (np. toczeń rumieniowaty układowy), Choroby nowotworowe (np. szpiczak plazmocytowy), Reakcje polekowe i związane z substancjami neurotoksycznymi, Zatrucia, Reakcje z nadwrażliwości (np. reakcja na jady owadów), Infekcje bakteryjne, wirusowe i pasożytnicze, Zakrzepica żyły nerkowej, Niewydolność serca, Wiele innych (np. stan przedrzucawkowy lub rzucawka). W wielu przypadkach, białkomocz przebiega bezobjawowo bywa niespodziewanie  wykrywany w badaniach laboratoryjnych. Białko w moczu w ciąży Pojawienie się białkomoczu w ciąży koniecznie wymaga konsultacji z ginekologiem. Białkomocz w ciąży (> 300 mg/ dobę) może być bowiem jednym z objawów stanu przedrzucawkowego i rzucawki. Do pozostałych objawów stanu przedrzucawkowego zalicza się m.in. nadciśnienie tętnicze, uszkodzenie wątroby, uszkodzenie nerek, objawy neurologiczne oraz objawy zagrożenia dobrostanu płodu, takie jak hipotrofia płodu, małowodzie, nieprawidłowy przepływ w tętnicy pępowinowej i inne. Ciężki przebieg grozi ryzykiem rozwoju rzucawki, czyli drgawek lub śpiączki. Białko w moczu u dziecka Białkomocz zaobserwowany u dzieci, jest stosunkowo częstym znaleziskiem. Najczęściej ma charakter łagodny, a w postaci przemijającej (związanej z gorączką, wysiłkiem fizycznym, odwodnieniem) i ortostatycznej nie wskazuje na patologię nerek. Warto jednak pamiętać, że stale utrzymujący się białkomocz może być wskaźnikiem poważnej choroby i koniecznie wymaga diagnostyki. U dzieci, szczególnie przydatne mogą okazać się paskowe testy w kierunku białkomoczu, bowiem badanie zbiórki moczu może być trudne do wykonania u najmłodszych pacjentów. Wiarygodnym badaniem jest także oznaczenie wskaźnika białko/ kreatynina w próbce porannego moczu. Takie badania możesz wykonać np. w DIAGNOSTYCE. Jeśli badanie ogólne moczu, wykonywane z różnych przyczyn, wykaże białkomocz, udaj się do lekarza. Być może przyczyna okaże się błaha, ale warto pamiętać, że białkomocz nie tylko świadczy o występowaniu choroby nerek, ale i przyczynia się do narastania upośledzenia ich funkcji. U osób ze zwiększonym ryzykiem rozwoju przewlekłej choroby nerek, warto co jakiś czas wykonać badania przesiewowe w kierunku białkomoczu. Bibliografia: Interna Szczeklika, pod red. P. Gajewskiego, Medycyna Praktyczna, Kraków 2020„Choroby nerek przebiegające z białkomoczem”- Topham P., Proteinuric Renal Disease Clinical Medicine 2009; 9(3): 284-287, tłum. dr n. med. E. Koźmińska„Białkomocz u dzieci: ocena i diagnostyka różnicowa” – Proteinuria in children: evaluation and differential diagnosis, A.C. Leung, A. H.C. Wong, S. S.N. Barg, American Family Physician, 2017; 95 (4): 248–254, Tłum. lek. M. Pustkowski , Konsultacja i komentarz: prof. dr hab. n. med. D. Zwolińska, Katedra i Klinika Nefrologii Pediatrycznej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

05 marca 2020

Czy zielony kolor moczu jest powodem do niepokoju?

Prawidłowy kolor moczu jest żółty lub słomkowy. Niekiedy, w wyniku przyjmowania określonych posiłków lub przyjmowania leków, mocz może zmieniać zabarwienie, odczyn lub klarowność. Jaki kolor ma mocz zdrowego człowieka i co powinno nas skłonić do wizyty u specjalisty? Sprawdźmy. Kolor moczu i jego znaczenie Jaki powinien być prawidłowy kolor moczu? Barwa i odcień moczu są dla nas ważną wskazówką odnośnie stanu zdrowia i kondycji organizmu, pokazują co jemy, jak dużo pijemy i czy zażywamy jakieś leki. Podstawowe badanie moczu oraz morfologia krwi obwodowej to szybkie i powszechnie dostępne badania, które w ciągu kilku godzin pozwalają na uzyskanie wstępnej informacji na temat możliwych chorób. Jeśli zauważasz nietypowe objawy, a wyniki badania odbiegają od normy – nie lecz się samodzielnie – skonsultuj wyniki ze specjalistą, by znaleźć przyczynę zaburzeń. U zdrowego człowieka mocz ma barwę słomkową lub jasnożółtą, jest klarowny, pozbawiony krwi, białka i glukozy. Kolor moczu jest odzwierciedleniem jakości naszej diety i zdrowego stylu życia. Jaki może być kolor moczu? Mocz bardzo jasny, niemal przeźroczysty, świadczy o dobrym nawodnieniu organizmu lub, że mocz jest zbyt rozwodniony, gdy przyjmujemy dużo płynów. Przewodnienie organizmu może jednak powodować hiponatremię (deficyt sodu) lub wpływać na zbyt wysokie wydalanie sodu z organizmu. Z drugiej strony, mocz ciemnożółty, może wskazywać na przyjmowanie zbyt małej ilości płynów. Może występować po zbyt intensywnym wysiłku fizycznym, dlatego dzień przed przesiewowym badaniem moczu należy unikać intensywnego, wielogodzinnego treningu, o ile nie stanowi on stałego elementu w uprawianym stylu życia. Jaskrawożółty kolor może występować u osób, które przyjmują witaminy z grupy B. Prawidłowy nie jest również pomarańczowy kolor moczu, zwłaszcza, gdy towarzyszy jaśniejszemu kolorowi stolca. Może sygnalizować problemy z wątrobą lub układem żółciowym. Mocz brązowy może pojawić się po zjedzeniu rabarbaru lub aloesu, a także w sytuacji, gdy rozwija się infekcja układu moczowego. Nieznacznie różowy lub czerwony mocz pojawia się czasami po zjedzeniu buraka lub wypiciu soku z buraków, ale gdy ma mocny, intensywny kolor, prawdopodobnie jest objawem infekcji, obecności krwi w moczu, albo choroby Parkinsona. Infekcja układu moczowego wiąże się często z mętnym moczem, którego wydalaniu towarzyszy ból i pieczenie, a także zwiększona częstotliwość oddawania moczu w niewielkich ilościach Kolor moczu – co oznacza zielone zabarwienie? Tak nietypowa barwa może nieco dziwić i niepokoić. Oprócz wykonania podstawowego badania moczu warto wtedy zwrócić uwagę na skład diety. Zielony kolor moczu może być spowodowany zjedzeniem zielonych warzyw, np. szparagów, szpinaku lub znacznej ilości jarmużu. Bardzo często podobny efekt dają przyjmowane leki. Są to najczęściej leki na bezsenność, propofol, którego używa się w anestezji, czy też określone witaminy. Objawy powinny ustąpić kilka dni po ich odstawieniu. Jeżeli symptomy zakażenia nie znikają lub nasilają się, prawdopodobna jest infekcja dróg moczowych, wywołana bakterią Pseudomonas aeruginosa. Pałeczka ropy błękitnej może się pojawiać u osób, z obniżoną odpornością, długo hospitalizowanych poddawanych cewnikowaniu lub zabiegom związanym z drogami moczowymi. Niekiedy atakuje chorych na cukrzycę. Jej obecności w organizmie mogą towarzyszyć inne objawy – pieczenie i swędzenie podczas oddawania moczu i w okolicy dróg moczowych, gorączka, ból brzucha, ropomocz lub krwiomocz. Wszystkie te symptomy powinny skłonić pacjenta do wykonania jak najpilniejszych badań oraz zgłoszenia się do lekarza, który pomoże ustalić przyczynę i wprowadzi odpowiednie leczenie. Jaki kolor powinien mieć mocz? Jasnożółty, klarowny mocz powinien mieć pH w granicach 4,5–8,0. Zazwyczaj jest to 5,0–6,0. Znaczny wpływ na pH ma przede wszystkim dieta. Gęstość względna moczu powinna mieścić się w przedziale 1,023–1,035 g/ml. W moczu nie powinny być obecne białko, glukoza, związki ketonowe, bilirubina azotyny, ertrocyty lub esteraza leukocytów. Prawidłowe stężenie urobilinogenu to <1 mg/dl. Prawidłowo, mocz nie zawiera bakterii, a liczba erytrocytów i leukocytów jest mniejsza, odpowiednio od 3 i 4 w polu widzenia ( wpw). W przypadku podejrzenia infekcji dróg moczowych lub innej choroby, sugerowanej przez nieprawidłowe wyniki badania ogólnego moczu, wskazane bywa wykonanie posiewu moczu. Materiał do badania należy oddać do laboratorium w specjalnej probówce lub jałowym pojemniku. Do badania oddaje się jednorazową poranną próbkę moczu ze środkowego strumienia. Zarówno w przypadku mężczyzn, jak i kobiet, konieczne jest dokładne umycie okolic cewki moczowej przed oddaniem moczu – bez silnie działających środków dezynfekujących lub myjących. Wskazane jest wstrzymanie się od nienormalnego wysiłku fizycznego dzień przed badaniem oraz od stosunków płciowych w dobie poprzedzającej badanie. Badania nie należy wykonywać od 2 dni przed menstruacją do 2 dni po jej zakończeniu. W określonych sytuacjach lekarz może zlecić wykonanie dobowej zbiórki moczu. Jeśli masz wątpliwości, jakie badania wykonać, możesz skorzystać z konsultacji online i zgłosić się do lekarza już z gotowymi wynikami, co przyspieszy diagnostykę i leczenie. Bibliografia: Badanie ogólne moczu [w:] Interna Szczeklika 2019/20. Mały podręcznik, pod red. Piotra Gajewskiego, Kraków 2019, s. 1621. Zakażenia układu moczowego [w:] Interna Szczeklika 2019/20. Mały podręcznik, pod red. Piotra Gajewskiego, Kraków 2019, s. 973–983. Przygotowanie pacjenta do pobrania jednorazowej, porannej próbki moczu na badanie ogólne (https://diag.pl/pacjent/poradnik-pacjenta/przygotowanie-do-badania-moczu/) wejście 18.02.2020.
Powiązane badania

Mocz - badanie ogólne
Badanie przesiewowe w kierunku chorób nerek i układu moczowego oraz nieprawidłowości przemian metabolicznych organizmu, zwłaszcza związanych z chorobami wątroby i z cukrzycą.