27 maja 2022 - Przeczytasz w 3 min

Choroba Parkinsona – objawy, przyczyny, leczenie

Choroba Parkinsona w Polsce i na świecie występuje względnie często. To schorzenie neurologiczne dotyka przede wszystkim osób starszych, a wraz z postępem choroby jej objawy ulegają nasileniu. Obecnie nie jest znana dokładna przyczyna rozwoju choroby Parkinsona, a możliwości lecznicze są dość ograniczone. Jakie są objawy choroby Parkinsona, z czego wynikają występujące w niej zaburzenia neurologiczne oraz w jaki sposób diagnozuje się to schorzenie?

choroba parkinsona

Co to jest choroba Parkinsona?

Choroba Parkinsona to schorzenie neurologiczne, które związane jest z zaburzeniami pracy układu pozapiramidowego. Jest to struktura ośrodkowego układu nerwowego, która odpowiada za kontrolowanie czynności ruchowej. Głównym objawem w przebiegu choroby Parkinsona są zaburzenia ruchowe oraz towarzyszące im drżenie kończyn. Jak w większości chorób neurodegeneracyjnych, wraz z czasem trwania choroby uszkodzenia neuronalne będą postępowały, a dolegliwości wynikające z tych uszkodzeń będą się pogarszały.

Początek choroby zazwyczaj przypada na ok. 60 rok życia, przy czym mężczyźni chorują częściej od kobiet. Ryzyko rozwoju po 65 roku życia wynosi ok. 1,5%. Omawiane schorzenie jest jedną z najczęściej występujących chorób neurodegeneracyjnych – częstsza jest tylko choroba Alzheimera. W Polsce szacuje się, że chorobą Parkinsona dotknięte jest ponad 70 tysięcy osób.

Pomimo dogłębnego poznania patomechanizmów choroby Parkinsona jej dokładna przyczyna nie jest znana. Z tego powodu nie istnieją skuteczne metody leczenia, które mogłyby zagwarantować całkowite wyleczenie. Możliwe jest jednak zmniejszenie nasilenia objawów chorobowych oraz spowolnienie ich postępów. Efekty są tym lepsze, im wcześniej zostanie postawiona diagnoza.

Przyczyny choroby Parkinsona

Nie jest znana dokładna przyczyna powstawania patologicznych zmian w mózgu, które prowadzą do wystąpienia choroby Parkinsona. Szacuje się, że wpływ na rozwój zaburzeń związanych z chorobą mają zarówno czynniki środowiskowe jak i czynniki genetyczne. Z tego powodu nie istnieje skuteczne leczenie, które mogłoby zagwarantować całkowite wyleczenie choroby Parkinsona.

Patogeneza objawów w przebiegu omawianego schorzenia związana jest z uszkodzeniami neuronów w obrębie struktur mózgu odpowiedzialnych za kontrolę ruchu. Procesy neurodegeneracyjne z czasem prowadzą do obumierania określonych neuronów, co skutkuje spadkiem ilości produkowanej w istocie czarnej dopaminy. Jest to istotny neuroprzekaźnik, który umożliwia prawidłową pracę ośrodkowego układu nerwowego. W wyniku niedoborów tej substancji chemicznej proces przekazywania sygnałów nerwowych w strukturach odpowiedzialnych za kontrolę ruchu jest zaburzony, co prowadzi do rozwoju typowych dla choroby Parkinsona dolegliwości.

Dodatkowo, wewnątrz komórek nerwowych zajętych przez proces chorobowy dochodzi do odkładania się patologicznych struktur białkowych nazywanych ciałkami Lewy’ego. Nie jest to jednak zmiana charakterystyczna wyłącznie dla choroby Parkinsona – ciałka Lewy’ego mogą także pojawiać się w przebiegu innych schorzeń.

Choroba Parkinsona – objawy

Objawy choroby Parkinsona narastają z czasem, w sposób powolny. Pierwsze symptomy choroby zazwyczaj uwidaczniają się w postaci niewielkiego spowolnienia ruchów oraz swoistej niezgrabności pacjenta. Często pojawiają się zaburzenia charakteru pisma – pismo staje się coraz drobniejsze, jest to tzw. mikrografizm. Z czasem do tych dolegliwości dołączają także zaburzenia równowagi oraz problemy z wykonywaniem licznych czynności dnia codziennego. Przed pełnoobjawową manifestacją choroby pojawiają się często tzw. objawy prodromalne, takie jak mrowienie w kończynach, depresyjne zaburzenia osobowości lub też spłycenie afektu emocjonalnego (tzw. „sztywność osobowości”).

Pełnoobjawowa choroba Parkinsona prezentuje następujący zestaw dolegliwości chorobowych:

  • Bradykinezja – spowolnienie wykonywanych ruchów,
  • Problemy z czynnościami wymagającymi precyzji,
  • Zaburzenia chodu – chód drobny, szurający, problemy z rozpoczęciem kroku, przechylanie się do przodu podczas chodzenia,
  • Akinezja – trudności z rozpoczęciem ruchu,
  • Zwiększenie napięcia mięśni,
  • Charakterystyczne drżenie kończyn w spoczynku.

Choroba Parkinsona, jak większość chorób neurodegeneracyjnych posiada charakter postępujący. Z czasem objawy będą ulegały nasileniu oraz pogorszeniu. Pomimo, że obecnie nie istnieje skuteczne leczenie przyczynowe dostępna jest szeroka gama leków działających objawowo. Odpowiednio wcześnie postawione rozpoznanie pozwala na szybkie wdrożenie właściwej farmakoterapii, która w połączeniu z rehabilitacją pozwala na spowolnienie przebiegu choroby oraz dłuższe utrzymanie względnej sprawności pacjenta.

Choroba Parkinsona – jak stawiane jest rozpoznanie?

Diagnoza choroby Parkinsona stawiana jest przez lekarza specjalizującego się w neurologii. Do rozpoznania tej choroby wymagane jest spełnianie odpowiednich kryteriów klinicznych – z tego powodu podstawową rolę w diagnozowaniu choroby Parkinsona odgrywa wywiad chorobowy, historia postępowania objawów oraz badanie przedmiotowe, podczas którego lekarz ocenia stan zdrowia pacjenta. Na tej podstawie lekarz jest w stanie postawić trafną diagnozę oraz zaplanować dalsze leczenie choroby, które będzie uwzględniało potrzeby osoby chorej, jego dodatkowe uwarunkowania zdrowotne oraz stopień zaawansowania choroby.

Źródła:

https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/choroby/151060,choroba-parkinsona

https://www.nia.nih.gov/health/parkinsons-disease https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/parkinsons-disease/symptoms-causes/syc-20376055

Podobne artykuły

19 czerwca 2016

Osteoporoza

Osteoporoza to uogólniona choroba układu kostnego polegająca na zmniejszeniu masy tkanki kostnej, co w efekcie prowadzi do rozrzedzenia struktury kości i zmniejszenia jej gęstości. Co to jest osteoporoza? Osteoporoza to uogólniona choroba układu kostnego polegająca na zmniejszeniu masy tkanki kostnej, co w efekcie prowadzi do rozrzedzenia struktury kości i zmniejszenia jej gęstości. Taka kość traci swoją naturalną odporność na urazy mechaniczne i w konsekwencji staje się bardziej podatna na złamania. Zjawisko osteoporozy narasta i staje się problemem społecznym. Wiąże się to m.in. z wydłużaniem się średniej długości życia, przewlekłym stosowaniem niektórych grup leków, np. moczopędnych, oraz niekorzystnymi zmianami w stylu życia, polegającymi m.in. na zmniejszeniu aktywności ruchowej, niewłaściwej diecie oraz stosowaniu szkodliwych używek. Skutkiem osteoporozy, w wymiarze społeczno-ekonomicznym, jest m.in.: narastanie inwalidztwa oraz wzrost wydatków na opiekę zdrowotną. Do czynników ryzyka sprzyjających powstawaniu osteoporozy należą: Niedobór wapnia w diecie Niedobór estrogenów u kobiet w okresie menopauzy Siedzący tryb życia i długotrwałe unieruchomienie Palenie papierosów Picie większych ilości kawy i alkoholu Przewlekłe stosowanie niektórych leków, m.in.: sterydów, leków moczopędnych, przeciwzakrzepowych i przeciwpadczkowych oraz środków przeczyszczających Niektóre stany chorobowe, m.in.: cukrzyca, nadczynność kory nadnerczy, nadczynność tarczycy Istnieją również wyraźne uwarunkowania genetyczne osteoporozy, o czym świadczy: Rodzinne występowanie Dwukrotnie częstsze występowanie w populacji kobiet ( u ok. 27 % kobiet powyżej 50 r.ż., w porównaniu z 13% u mężczyzn w tej samej grupie wiekowej) Osteoporoza, z reguły, zaczyna się rozwijać podstępnie po 40-45 roku życia, wtedy, kiedy układ kostny jest już po okresie osiągnięcia swojej szczytowej masy i kiedy zaczynają powoli narastać procesy zaniku. Objawy Objawy osteoporozy, odczuwalne przez pacjenta, pojawiają się dopiero przy znacznym zawansowaniu choroby. Początkowo, przez kilka, kilkanaście lat, ubytek masy kostnej rozwija się zwykle bezobjawowo, aby wreszcie dać o sobie znać ostrym lub przewlekłym zespołem bólowym np. kręgosłupa czy też złamaniem kości po błahym urazie lub bez uchwytnej przyczyny. Do najczęstszych objawów osteoporozy należy obniżenie wzrostu oraz bóle kręgosłupa i jego deformacje związane zwykle ze złamaniami kręgów. Głównie dochodzi do złamań kręgosłupa w odcinku piersiowym i lędźwiowym. Konsekwencją złamań i deformacji jest pogorszenie sprawności ruchowej oraz rozwój korzonkowych zespołów bólowych. Zmusza to pacjenta do wizyty u lekarza i pozwala, po wykonaniu badań dodatkowych, na postawienie właściwego rozpoznania. Z reguły choroba jest już wtedy znacznie zawansowana i wymaga wieloletniego leczenia. Równie często złamaniu ulegają kości długie kończyn, np.: kości przedramienia czy szyjka kości udowej. Prowadzi to do długotrwałego unieruchomienia oraz licznych powikłań i w 25 % przypadków kończy się śmiercią pacjenta. Podstawą wykrycia osteoporozy jest badanie densytometryczne. Pozwala ono na ocenę gęstości kości. Poza densytometrią, ważne są badania laboratoryjne, dzięki, którym można ocenić gospodarkę mineralną organizmu (wapniowo-fosforanową) oraz oznaczyć tzw. markery kostne ( markery obrotu kostnego) we krwi lub moczu, dające podstawę do monitorowania aktywności procesu rozpadu (resorpcji) i odnowy kości( kościotworzenia). To właśnie przewaga procesów resorpcji prowadzi do osteoporozy. Nowoczesne markery obrotu kostnego dzielą się na markery kosciotworzenia i resorpcji. Ich oznaczanie pozwala na szybką ocenę tempa procesów odbudowy i rozpadu i zyskuje obecnie obok densytometrii istotne znaczenie zarówno we wczesnym wykrywaniu jak również monitorowaniu terapii osteoporozy. Leczenie Leczenie osteoporozy zależy od jej przyczyny i ma charakter wieloletni, co wiąże się z powolną odbudową masy kostnej wynoszącą ok. 5 % w skali roku. Wśród preparatów stosowanych w terapii należy wymienić m.in.: związki wapnia, bifosfoniany, witaminy (głównie D3), hormony: estrogeny (u kobiet po menopauzie, jeśli nie stwierdza się przeciwwskazań) i kalcytoninę. Stosuje się także leki przeciwbólowe oraz zabiegi z zakresu fizykoterapii. Poza lekami, w leczeniu osteoporozy, równie ważne jest: Stosowanie diety bogatej w witaminy i mikroelementy, szczególnie w wapń Uprawianie umiarkowanej aktywności ruchowej (takiej, która nie naraża na urazy, np. spacery, pływanie, itp.) Ograniczenie picia kawy i alkoholu Ograniczenie palenia papierosów Szczególne znaczenie, zarówno w leczeniu jak i zapobieganiu rozwojowi osteoporozy, ma dieta. Aby zapobiegać i leczyć, powinna ona zawierać nie tylko wapń, ale i inne mikroelementy niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania kości, m.in.: magnez i cynk oraz zespół witamin ułatwiających wchłanianie i wbudowywanie wapnia do kości (A,C,B6 i najważniejszą- D3). Podstawowym źródłem wapnia w diecie jest mleko i jego przetwory. Dla osób źle tolerujących mleko krowie, produktem zastępczym jest mleko sojowe. Drugim, poza dietą, czynnikiem poprawiającym stan układu kostnego, jest aktywność ruchowa, której brak, np. u osób unieruchomionych, przyczynia się do rozwoju osteoporozy. Liczne badania potwierdziły, że stosowanie systematycznej, umiarkowanej aktywności ruchowej, prowadzi do cofania się zmian osteoporotycznych.. Aktywność ruchowa, odpowiednia dieta, unikanie szkodliwych używek oraz systematyczne badania lekarskie poparte densytometrią i badaniami laboratoryjnymi, a u kobiet po menopauzie przyjmowanie estrogenów, pozwala zapobiec powstaniu choroby. Jeśli jednak choroba została już rozpoznana, wszystkie te działania, wraz z systematycznym przyjmowaniem leków, ograniczają jej dalszy rozwój. lek. med. Tomasz Droń Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą pakietów badań dostępnych w sklepie internetowym. ZOBACZ e-PAKIET KOSTNY-osteoporoza

13 maja 2022

Reumatoidalne zapalenie stawów – jak się objawia? Jakie badania wykonać? Jak leczyć?

Reumatoidalne zapalenie stawów to układowa choroba tkanki łącznej, dla której typowe jest symetryczne, nieswoiste zapalenie stawów. Dodatkowo towarzyszą jej objawy pozastawowe i powikłania układowe. RZS ma postępujący przebieg i nieleczone nieuchronnie prowadzi do inwalidztwa. Choroby reumatyczne to problem wielu osób, jedną z najczęściej występujących spośród nich jest reumatoidalne zapalenie stawów (RZS). Sprawdź, jakie są jego objawy. Dowiedz się, co odpowiada za powstanie tej choroby, w jaki sposób lekarz stawia rozpoznanie i na czym polega leczenie. Reumatoidalne zapalenie stawów – co to jest? Reumatoidalne zapalenie stawów, czyli RZS, to przewlekła choroba autoimmunologiczna tkanki łącznej. Przyczyną tej choroby jest nieprawidłowe funkcjonowaniem układu odpornościowego pacjenta. W wyniku określonych zaburzeń elementy układu odpornościowego identyfikują tkanki własnego organizmu jak obce i rozpoczynają skierowany przeciwko nim atak z wykorzystaniem różnego rodzaju mechanizmów immunologicznych. To najczęściej występująca zapalna choroba stawów – szacuje się, że dotyczy 0,3–1,0% społeczeństwa, przy czym na ogół zmagają się z nią kobiety powyżej 50 lat. Klasyfikacja reumatoidalnego zapalenia stawów, czyli RZS RZS z uwagi na czas trwania choroby dzieli się na: bardzo wczesne (poniżej 6 miesięcy), wczesne (poniżej 24 miesięcy) oraz późne (powyżej 24 miesięcy). Biorąc pod uwagę rodzaj i występowanie danego typu przeciwciał (RF i anty-CCP, ACPA), wyróżnia się RZS seropozytywne (RF i ACPA obecne) i seronegatywne (RF i ACPA nieobecne). Jest też klasyfikacja uwzględniająca przebieg kliniczny choroby. Zgodnie z nią wyodrębniamy: typ I z samoistną remisją – dobra odpowiedź organizmu na leczenie, łagodny przebieg, możliwa remisja, czyli ustąpienie objawów choroby;typ II z łagodnym postępem – słabsza odpowiedź organizmu na leczenie, powolny, ale stały postęp choroby;typ III z progresją mimo leczenia – ograniczona odpowiedź na leczenie, szybka progresja, czyli postępowanie choroby i ciężki przebieg, wysokie ryzyko niepełnosprawności i inwalidztwa. Reumatoidalne zapalenie stawów – przyczyny Choroba rozwija się na podłożu nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej na nieznany antygen, który stymuluje błonę maziową w stawie do odpowiedzi zapalnej. Jednak dokładne przyczyny RZS nie są znane. Zwraca się uwagę na czynniki genetyczne i środowiskowe. Za genetycznymi jej uwarunkowaniami przemawia rodzinne występowanie. Szacuje się, że RZS występuje nawet 5 razy częściej u osób, których bliscy krewni na nie chorują. Do innych czynników predysponujących do powstania schorzenia należą: defekt układu odpornościowego – nieprawidłowe postrzeganie własnych tkanek jako „wroga” i kierowanie wobec nich niszczących autoprzeciwciał;zakażenie – podejrzewa się rolę infekcji wirusowych czy bakteryjnych w inicjowaniu odpowiedzi zapalnej;płeć – kobiety chorują częściej; stosunek zachorowań kobiet i mężczyzn wynosi 3 : 1,palenie papierosów i stres – zwiększają ryzyko zachorowania. Reumatoidalne zapalenie stawów – objawy RZS charakteryzujące się nieswoistym, symetrycznym zapaleniem stawów – atakuje te same miejsca po obu stronach ciała. Zmiany rozwijają się przede wszystkim w obrębie nadgarstków, stawów śródręczno-paliczkowych i śródstopno-paliczkowych. Choroba RZS prowadzi do ich destrukcji, zniekształcenia, przykurczów i upośledzenia ich funkcji. Objawami RZS są: ból i sztywność stawu – objawy są najbardziej uciążliwe po obudzeniu się i po długim nieporuszaniu stawem; sztywność łagodnieje po mniej więcej godzinie;tkliwość na ucisk;obrzęk na skutek rozrostu błony maziowej;wysięk na skutek nadmiernej produkcji płynu stawowego;ograniczona ruchomość – utrata zdolności do wykonywania pełnego zakresu ruchów. W wyniku choroby dochodzi do niszczenia przylegających do stawu struktur (chrząstki, kości, więzadeł, ścięgien). Jest to najczęstsza przyczyna niepełnosprawności. W przebiegu RZS obserwuje się dodatkowo objawy pozastawowe, które towarzyszą innym chorobom układowym tkanki łącznej, w tym m.in.: spadek masy ciała, stany podgorączkowe, niedokrwistość, układowe zapalenie naczyń. Rozwinąć się mogą: zespół suchości wywołany zapaleniem spojówek, zapalenie kłębuszków nerkowych, guzki reumatoidalne – bezbolesne guzki podskórne, zespół kanału nadgarstka – ucisk na rdzeń kręgowy. W ciężkich przypadkach RZS prowadzi do przedwczesnej śmierci. Reumatoidalne zapalenie stawów – leczenie Szybkie rozpoznanie i leczenie RZS jest kluczowe dla zminimalizowania rozprzestrzeniania się choroby na inne układy i narządy lub zapobiegania mu. Leczenie RZS jest złożone. Wykorzystuje się przede wszystkim: farmakoterapię – stosuje się różne grupy leków, lecz podstawę stanowią niesteroidowe leki przeciwzapalne (hamują stan zapalny i zmniejszają ból), glikokortykosteroidy (hamują produkcję kortyzolu w organizmie; stosowane w formie ostrzykiwania stawów, znacznie łagodzą ból), leki modyfikujące przebieg choroby (LMPCh, np. metotreksat, leflunomid, sulfasalazyna, sole złota – łagodzą objawy, ale przede wszystkim hamują niszczenie stawów), leki biologiczne (skierowane przeciwko czynnikom zaangażowanym w proces zapalny, np. adalimumab, certolizumab, etanercept, tocilizumab, infliksymab, abatacept);fizykoterapię – zalecane metody to: krioterapia, balneoterapia, ultradźwięki, masaże, które działają przeciwbólowo, łagodzą stan zapalny i rozluźniają układ mięśniowy;kinezyterapię – ćwiczenia zwiększające zakres ruchu, wzmacniające mięśnie, poprawiające ogólną wydolność (np. chodzenie, pływanie, jazda na rowerze);zaopatrzenie ortopedyczne – pomaga odciążyć chore stawy i ułatwić poruszanie się, w tym: laski, kule, chodziki, fotele, stabilizatory, wkładki do butów;leczenie uzdrowiskowe, wsparcie psychiczne, odpoczynek, dostosowanie otoczenia do niesprawności, zaprzestanie palenia;leczenie operacyjne podejmowane jest, kiedy zachowawcze nie przynosi zadowalającego efektu. Rozpoznanie reumatoidalnego zapalenia stawów W rozpoznaniu reumatoidalnego zapalenia stawów stosuje się następujące kryteria klasyfikacyjne oceniane w skali punktowej: zajęcie stawów:1 duży staw – 0,od 2 do 10 dużych stawów – 1,od 1 do 3 małych stawów (z zajęciem lub bez zajęcia dużych stawów) – 2,od 4 do 10 małych stawów (z zajęciem lub bez zajęcia dużych stawów) – 3,powyżej 10 stawów (w tym co najmniej jeden mały staw) – 5;testy serologiczne:RF i anty-CCP nieobecne – 0,niski poziom RF lub anty-CCP – 2,wysoki poziom RF lub anty-CCP – 3;wskaźniki ostrej fazy:prawidłowe wartości CRP i OB – 0,nieprawidłowe wartości CRP lub OB – 1;czas trwania zapalenia stawów:< 6 tygodni – 0,≥ 6 tygodni – 1. Należy dodać wszystkie wartości. Suma powyżej 6 punktów stanowi o RZS . Rozpoznanie RZS obejmuje przede wszystkim: badania podmiotowe i przedmiotowe;badania laboratoryjne, w tym: oznaczenie w surowicy krwi stężenia CRP (białka ostrej fazy), szybkości opadania krwinek (odczynu Biernackiego), aktywności przeciwciał RF (czynnika reumatoidalnego; stwierdza się go u 70–80% chorych) i ACPA (przeciwciał przeciwko cyklicznemu cytrulinowanemu peptydowi), a w celu diagnostyki różnicowej z kolagenozami – ilościowe oznaczenie aktywności ANA (przeciwciał przeciwjądrowych);badania obrazowe, w tym: RTG rąk i stóp w dwóch płaszczyznach (początkowe objawy RZS to osteoporoza przystawowa i zwężenie szpary stawowej, następnie rozwijają się nadżerki, nieprawidłowości w położeniu i kostnienie stawów), ultrasonografia (zapewnia ocenę wysięków stawowych, zapalenia błony maziowej i pochewki ścięgnistej); w razie niepewności diagnostycznej wykorzystuje się dodatkowo rezonans magnetyczny. A: dr n. o zdr. Olga Dąbska Weryfikacja merytoryczna: lek. Agnieszka Żędzian Bibliografia: A. Jura-Półtorak, K. Olczyk, Aktualne poglądy na etiopatogenezę reumatoidalnego zapalenia stawów, „Annales Academiae Medicae Silesiensis” 2011, t. 65, nr 4, s. 51–57.A. Marcol-Majewska, G. Majewski, P. Kotyla, Reumatoidalne zapalenie stawów – propozycje postępowania diagnostycznego, „Forum Reumatologii” 2017, t. 3, nr 2, s. 88–92.M. Ostanek, A. Ciechanowicz, Czynniki genetyczne w patogenezie reumatoidalnego zapalenia stawów, „Reumatologia” 2009, t. 47, nr 3, s. 143–150.E. Stanisławska-Biernat, M. Sierakowska, S. Sierakowski, Nowe kryteria klasyfikacyjne reumatoidalnego zapalenia stawów, „Reumatologia” 2010, t. 48, nr 6, s. 361–365.
Powiązane badania

Morfologia krwi
Morfologia krwi pełna (tzw. morfologia 5 diff.). Jakościowa i ilościowa ocena składu i morfologii  krwi obwodowej, krwinek: czerwonych (erytrocytów), białych (pięciu frakcji) oraz płytek krwi (trombocytów). Podstawowe przesiewowe badanie krwi o zastosowaniu profilaktycznym i diagnostycznym.