Dieta aspirynowa/niskosalicylanowa – co to za dieta?

Założeniem diety aspirynowej, określanej również jako dieta niskosalicylanowa, jest znaczne ograniczenie lub wykluczenie z codziennych posiłków produktów zawierających salicylany. Ten sposób żywienia ma szczególne znaczenie dla osób z nadwrażliwością na wspomniane związki chemiczne – stosowanie diety pod okiem lekarza lub dietetyka przynosi realne efekty w postaci łagodzenia objawów klinicznych.

Dieta aspirynowa/ niskosalicylanowa – co to jest?

Dieta niskosalicylanowa, potocznie nazywana dietą aspirynową (ang. low salicylate diet), to sposób żywienia bazujący na znacznym ograniczeniu lub całkowitej eliminacji z jadłospisu salicylanów (kwasu salicylowego i jego pochodnych lub innych, pokrewnych z nim kwasów organicznych lub nieorganicznych o podobnej budowie chemicznej). Związki te znajdują się w niesteroidowych lekach przeciwzapalnych (np. aspirynie będącej kwasem acetylosalicylowym) oraz w licznych, naturalnych produktach spożywczych (owocach, warzywach, ziołach czy przyprawach).

Warto przeczytać: https://diag.pl/pacjent/artykuly/dieta-przeciwzapalna-co-jesc-a-czego-unikac/

Dieta aspirynowa kierowana jest do osób, u których zdiagnozowano nietolerancję salicylanów – nieswoistą, pseudoalergiczną reakcję organizmu, która jest rezultatem nadwrażliwości na salicylany. Spożycie wymienionych wcześniej związków może u tych osób powodować: bóle głowy o różnym natężeniu, problemy ze strony układu pokarmowego (np. bóle brzucha, biegunki), objawy skórne (wysypki, świąd) czy przewlekłe zapalenie zatok przynosowych z powikłaniem w postaci polipów. Niekiedy salicylany nasilają symptomy astmy – wówczas mówimy o tzw. astmie aspirynowej (AERD – ang. aspirin-exacerbated respiratory disease, lub NERD – ang. NSAID-exacerbated respiratory disease). Na podstawie badań przeprowadzonych przezŁukaszą Kaspera i współpracowników oszacowano, że w Polsce nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy występuje u około 0,6% populacji. Wśród osób chorujących na astmę odsetek ten jest wyraźnie większy i wynosi około 4,3%.

Dieta aspirynowa/niskosalicylanowa – czego unikać?

Dieta aspirynowa zakłada znaczne ograniczenie, a nawet eliminację z jadłospisu produktów bogatych w salicylany. Są to między innymi:

• suszone owoce: daktyle, morele, śliwki oraz winogrona;
• owoce takie jak np.: maliny, czerwone i czarne porzeczki, borówki, śliwki, ananasy, żurawiny, pomarańcze, truskawki, białe winogrona, kiwi, cytryny, grejpfruty, brzoskwinie, arbuzy;
• warzywa takie jak np.: cykoria, korniszony, pomidory, rzodkiewka, papryka, słodka kukurydza, bakłażany, zielona oliwka, bób, szpinak;
• produkty zbożowe na bazie kukurydzy;
• syropy owocowe;
• olej kokosowy, oliwa z oliwek;
• większość ziół i przypraw (w tym gotowych mieszanek);
• miód, ocet jabłkowy i winny;
• musztarda, ketchup;
• migdały, orzechy: ziemne, włoskie, kokosowe, brazylijskie, macadamia oraz pistacje;
• napoje: soki owocowe i warzywne, napoje energetyczne, alkohol, herbaty/napary ziołowe.

Osoby cierpiące na nietolerancję salicylanów, podczas zakupów powinny dokładnie czytać etykiety produktów i unikać dodatków do żywności, takich jak benzoesan sodu (E210–E219), a także sztucznych aromatów i barwników. Niewskazane jest spożywanie gotowych sosów, marynat, bulionów w proszku czy kostek rosołowych. W diecie powinno się również ograniczyć produkty wysokoprzetworzone, na przykład pakowane wędliny, dania gotowe, czy żywność typu fast food.

Osoby cierpiące na nietolerancję salicylanów muszą unikać również leków zawierających kwas acetylosalicylowy (np. aspiryna, polopiryna) oraz kosmetyków na bazie kwasu salicylowego i pochodnych salicylanów – warto sprawdzać czy produkty te zawierają takie substancje jak: (ang.) methyl salicylate, benzyl salicylate, ethylhexyl salicylate (octisalate).

Przeczytaj także: https://diag.pl/pacjent/artykuly/zdrowe-nawyki-zywieniowe-czy-dla-kazdego-sa-takie-same-jak-wprowadzic-je-w-zycie/

Dieta aspirynowa/niskosalicylanowa – co jeść?

Produkty dozwolone w diecie aspirynowej to między innymi:

• pieczywo pszenne (bez nasion i dodatków);
• mięso i ryby (z wyjątkiem wędzonych) bez marynat i przypraw;
• jajka;
• tofu;
• produkty mleczne;
• oleje (słonecznikowy, sojowy), masło klarowane;
• owoce: gruszka (gotowana, bez skórki), dojrzały banan, mango, papaja, granat;
• warzywa (najlepiej gotowane lub duszone) takie jak np.: kapusta, kalafior, ziemniak (bez skórki), por, brukselka, świeży szczypiorek i koperek, seler, cukinia (bez skórki), sałata lodowa, zielony groszek, czosnek, szalotka;
• mak, orzechy nerkowca;
• sól morska;
• syrop klonowy;
• napoje: herbata z dzikiej róży, kawa bezkofeinowa, woda niegazowana, napoje mleczne, mleko sojowe i ryżowe.

Dieta aspirynowa/niskosalicylanowa – co jeszcze warto wiedzieć?

W przypadku diety aspirynowej zaleca się spożywanie kilku niewielkich posiłków w ciągu dnia, najlepiej około czterech lub pięciu, zachowując pomiędzy nimi przerwy wynoszące mniej więcej 3-4 godziny. Ostatni posiłek należ zjeść na 2-3 godziny przed snem. Bardzo ważna jest również atmosfera podczas jedzenia – posiłki powinny być spożywane spokojnie, bez pośpiechu, z dokładnym przeżuwaniem każdego kęsa.

Podstawą diety aspirynowej są produkty świeże i jak najmniej przetworzone, pozbawione sztucznych dodatków, takich jak konserwanty czy barwniki. Korzystne jest stosowanie takich metod przygotowywania potraw jak gotowanie czy duszenie, ponieważ mogą one zmniejszać zawartość salicylanów w produktach.

Dieta aspirynowa/niskosalicylanowa – zalety

Dieta aspirynowa zakłada spożywanie posiłków lekkostrawnych, co jest niewątpliwą zaletą tego modelu żywienia. Jej wprowadzenie u osób, z nadwrażliwością na salicylany, daje dobre rezultaty w zakresie symptomów klinicznych – przestrzeganie jadłospisu (opracowanego najlepiej przez dietetyka) łagodzi lub eliminuje nieprzyjemne objawy. Efekty diety aspirynowej/niskosalicylanowej są jednak indywidualne i zależą od stopnia nadwrażliwości oraz przestrzegania zaleceń żywieniowych.

Dieta aspirynowa/niskosalicylanowa – wady

Jadłospis diety niskosalicylanowej powinien być skomponowany indywidualnie do potrzeb organizmu, ponieważ poziom tolerancji określonej ilości salicylanów w codziennych posiłkach jest indywidualny dla poszczególnych osób i zależny od okoliczności – np. w sytuacjach stresowych, tolerancja organizmu na salicylany zmniejsza się.

Warto podkreślić, że całkowita eliminacja salicylanów z diety może być niezwykle trudna, ponieważ związki te znajdują się (choćby w śladowych ilościach) w większości produktów spożywczych.

Ze względu na ograniczenie różnych grup żywności, długotrwałe stosowanie diety aspirynowej na własną rękę może prowadzić między innymi do niedoborów niektórych witamin i składników mineralnych. Dodatkowo, ograniczenie części produktów roślinnych może skutkować niedostatecznym spożyciem błonnika pokarmowego. Dlatego taka dieta powinna być stosowana z rozwagą i pod okiem lekarza lub dietetyka – prawidłowo skomponowany jadłospis (o właściwej kaloryczności, zawierający odpowiednią liczbę makro- i mikroskładników, witamin i minerałów) znacznie ogranicza ryzyko niedoborów.