22 czerwca 2022 - Przeczytasz w 5 min

Jak wygląda badanie poziomu ferrytyny w organizmie? Jaka jest jej norma?

Ferrytyna jest częścią układu białek, które odpowiadają za gospodarkę żelaza w organizmie. Magazynuje  jony tego pierwiastka w formie nietoksycznej dla organizmu. Znajduje się m.in. w wątrobie, śledzionie i szpiku kostnym. Występuje także w osoczu krwi, co jest wykorzystywane dla  określenia jej stężenia w organizmie. Ferrytyna należy do tzw. „białek ostrej fazy”, które towarzyszą  obecności stanu zapalnego. Wysoki poziom tego wskaźnika może towarzyszyć np. chorobom autoimmunologicznym, zaburzeniom metabolicznym i nowotworom. Dowiedz się, jak wygląda badanie stężenia ferrytyny i jakie wyniki znajdują się w granicach normy.

ferrytyna

Jak wygląda gospodarka żelaza w organizmie?

Organizm człowieka zawiera około 3–4 g żelaza [2]. Pierwiastek ten pełni funkcję regulatorową, ponieważ buduje wiele białek enzymatycznych oraz uczestniczy w transporcie tlenu jako składnik hemoglobiny.

Codzienna dieta zawiera około 10–15 mg żelaza [3], ale tylko jego niewielka część zostaje przyswojona i wykorzystana, np. do budowy krwinek czerwonych. Jony tego pierwiastka są wchłaniane z pożywienia w bliższym odcinku jelita cienkiego. Nasilenie tego procesu  zależą od zapotrzebowania organizmu. Oznacza to, że zachodzi intensywniej, gdy występują niedobory żelaza i zwalnia, gdy udaje się odbudować jego zapasy. Jony tego pierwiastka po wchłonięciu w jelicie są transportowane w krwi po związaniu z transferyną. Ostatecznie docierają do komórek np. wątroby lub szpiku kostnego.

Przyswajalne przez człowieka żelazo  można znaleźć przede wszystkim w:

  • mięsie i jego przetworach, np.: wołowinie, cielęcinie, baraninieczy podrobach;
  • rybach, m.in. sardynkach;
  • jajach, a zwłaszcza w żółtku jaja kurzego;
  • produktach zbożowych, m.in.: chlebie żytnim, płatkach owsianych, otrębach pszennych, kaszach;
  • nasionach i ziarnach, np. dyni i słonecznika;
  • orzechach, a zwłaszcza pistacjowych, włoskich i migdałach;
  • warzywach i nasionach roślin strączkowych, w tym: pietruszce, grochu, fasoli, soczewicy, soi, burakach czy szpinaku;
  • świeżych i suszonych owocach, np.: poziomkach, malinach, czarnych, białych i czerwonych porzeczkach, awokado, śliwkach, morelach, figach i daktylach.

Gospodarka żelaza a ferrytyna

Żelazo wchodzi w skład hemoglobiny, która znajduje się w krwinkach czerwonych, czyli erytrocytach. Uczestniczy  transportowaniu tlenu i dwutlenku węgla między pęcherzykami płucnymi i tkankami. Erytrocyty powstają w szpiku kostnym w procesie erytropoezy. Pełnią swoją funkcję we krwi, a następnie są rozkładane w układzie siateczkowo-śródbłonkowym w śledzionie i wątrobie. Odzyskane w ten sposób żelazo może zostać zmagazynowane lub ponownie wykorzystane do budowy kolejnych cząsteczek hemoglobiny.

Lokalizacja poszczególnych etapów metabolizmu tego pierwiastka pokrywa się z miejscem występowania jego zapasów. Ferrytyna ma za zadanie magazynować żelazo. Stanowi jego aktywną pulę zapasową, która może zostać od razu wykorzystana do syntezy.

Co to jest ferrytyna?

W organizmie dorosłej osoby znajduje się około 1–1,5 g ferrytyny.[3] Występuje przede wszystkim w wątrobie, śledzionie, szpiku kostnym i mięśniach. W mniejszych ilościach białko to można znaleźć niemal we wszystkich komórkach, np. w nabłonku jelita i łożysku oraz płynach ustrojowych, w tym także we krwi.

Ferrytyna pełni dwie zasadnicze funkcje:

  • magazynuje – tworzy zapasy żelaza w kluczowych narządach. Jej stężenie w osoczu pośrednio wskazuje na zawartość pierwiastka w organizmie. Przyjmuje się, że 1 mikrogram ferrytyny w litrze krwi odpowiada 8 mg żelaza w puli rezerwowej [3];
  • informuje o stanie zapalnym, który toczy się w organizmie (należy do „białek ostrej fazy”).

Jak wygląda badanie poziomu ferrytyny?

Stężenie ferrytyny jest oznaczane w surowicy krwi za pomocą metod immunochemicznych. Do badania należy się odpowiednio przygotować, aby jego wyniki były wiarygodne. Krew powinna zostać pobrana rano, czyli między godziną 7 a 10. Ważne, by pacjent pozostawał na czczo. Zaleca się, by ostatni posiłek zjeść nie później niż do godziny 18 poprzedniego dnia.

Jakie są normy dla stężenia ferrytyny we krwi?

Wartości referencyjne w badaniu ferrytyny określają, jakie stężenie tego białka we krwi odpowiada właściwej ilości żelaza w organizmie.

Prawidłowy poziom ferrytyny mieści się w przedziałach [3]:

  • 10–200 mikrogramów/l (średnio 35 mikrogramów/l) dla kobiety,
  • 15–400 mikrogramów/l (średnio 90 mikrogramów/l) dla mężczyzny.

Ze względu na różnice wynikające z zastosowanej metody zakresy referencyjne w różnych laboratoriach mogą być różne. Należy pamiętać, by uzyskaną wartość odnosić do zakresu podanego na raporcie wyniku.

Jakie mogą być przyczyny niskiego poziomu ferrytyny?

Niskie wartości stężenia ferrytyny w surowicy mogą wskazywać na niedokrwistość, czyli anemię. Zredukowana liczba czerwonych krwinek wynika najczęściej z niedoboru żelaza. Niski poziom tego pierwiastka w organizmie sprawia, że zmniejszają się jego zapasy. W konsekwencji takiego stanu dochodzi do hamowania produkcji erytrocytów oraz ferrytyny. Dla potwierdzenia można wykonać badanie morfologiczne krwi, które wykaże obniżenie stężenia hemoglobiny i obecność krwinek czerwonych o mniejszych rozmiarach.

Niski poziom ferrytyny może wiązać się także z wiekiem, stanem zdrowia lub niektórymi procesami fizjologicznymi, dlatego występuje np.:

  • u dzieci, zwłaszcza w porównaniu z populacją dorosłych;
  • u kobiet przed menopauzą, ponieważ regularnie tracą one krew wraz z hemoglobiną i żelazem podczas miesiączki;
  • w przebiegu niedoczynności tarczycy, np. w chorobie Hashimoto;
  • u kobiet w ciąży;
  • w zespołach złego wchłaniania, takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego;
  • przy niedoborze witaminy C, która poprawia przyswajanie żelaza z pokarmu;
  • w konsekwencji przewlekłego krwawienia np. z przewodu pokarmowego, układu moczowego i dróg rodnych oraz u osób, które regularnie oddają krew, co prowadzi do utraty żelaza.

Jakie mogą być przyczyny podwyższonego stężenia ferrytyny?

Wysoki poziom ferrytyny wskazuje przede wszystkim na obecność procesu zapalnego, który toczy się w organizmie. Podobnie jak CRP, ferrytyna należy do „białek ostrej fazy”, a co za tym idzie, jej stężenie w surowicy krwi podnosi się nawet kilkakrotnie, gdy dochodzi do zakażenia oraz w przebiegu chorób przewlekłych.

Podwyższone stężenie ferrytyny może także wskazywać na przeciążenie organizmu żelazem, zwłaszcza, gdy towarzyszy mu zwiększone wysycenie białka transportowego – transferyny. Takie przeładowanie może nastąpić, gdy pacjent zbyt intensywnie suplementuje ten pierwiastek i po licznych przetoczeniach krwi. Przeciążenie żelazem pojawia się także w przebiegu hemochromatozy, która jest chorobą uwarunkowaną genetycznie. Nadmiar tego pierwiastka odkłada się przede wszystkim w wątrobie, trzustce i sercu, co prowadzi do nieodwracalnego uszkodzenia zajętych narządów. Chorobie towarzyszą zwykle mało specyficzne objawy, np. zmęczenie, nadmierna pigmentacja skóry oraz nieprawidłowe wartości enzymów wątrobowych w badaniach biochemicznych krwi.

Zbyt wysokie stężenie ferrytyny może pojawić się także:

  • w przebiegu chorób wątroby, np. alkoholowego zapalenia wątroby, przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B i C oraz w marskości tego narządu,
  • u kobiet w ciąży,
  • w przypadku zaburzeń autoimmunologicznych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, choroba Stilla lub zespół aktywacji makrofagów,
  • u pacjentów, którzy leczą się onkologicznie,
  • w przebiegu przewlekłej choroby nerek.

Jak wygląda leczenie zaburzeń gospodarki żelaza?

Wyniki badań, które mogą wskazywać na występowanie zaburzeń gospodarki żelaza, powinny zostać skonsultowane z lekarzem. Podczas stawiania diagnozy specjalista bierze pod uwagę całościowy stan pacjenta, objawy oraz czynniki, które potencjalnie mają wpływ na zmienione parametry testu.

Leczenie zaburzeń gospodarki żelaza ma zwykle charakter przyczynowy i różni się w zależności od rodzaju problemu. Niedobór tego pierwiastka może być wskazaniem do rozpoczęcia suplementacji lub zmiany diety. Nadmiar jest z kolei sygnałem, że należy ograniczyć przyjmowanie dodatkowych preparatów zawierających składniki mineralne. Jeżeli nieprawidłowości metabolizmu żelaza pojawiają się na skutek zaostrzenia choroby przewlekłej lub zakażenia, leczenie powinno skupić się na usunięciu czynnika sprawczego zaburzenia.

Autor: Monika Nowakowska

Weryfikacja merytoryczna: lek. Wiktor Trela

Bibliografia

  1. U. Demkow i in., Diagnostyka laboratoryjna, Oficyna Wydawnicza Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Warszawa 2015, s. 48–54.
  2. D. R. Ferrier, Biochemia, tłum. D. Chlubek, Edra Urban & Partner, Wrocław 2018, s. 465–467.
  3. P. Gajewski i in., Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2017, s. 1680–1683.
  4. E. Kosiorowska, M. Hartleb, Ferrytyna – strategia diagnostyczna dla wysokich stężeń osoczowych, „Gastroenterologia Praktyczna” 2016, nr 4, s. 37–45.

Podobne artykuły

28 stycznia 2020

Anemia i jej różne oblicza

Anemia to stan patologiczny, w którym liczba czerwonych krwinek lub ilość zawartej w nich hemoglobiny jest niedostateczna, by zapewnić odpowiednie dostawy tlenu do tkanek. Jej objawami są przewlekłe zmęczenie, senność, problemy z koncentracją, bladość skóry i zawroty głowy. Skąd się bierze i jak leczyć anemię? Co to jest niedokrwistość? Anemia i jej rodzaje Anemia, nazywana także niedokrwistością, to zmniejszenie stężenia hemoglobiny (Hb), hematokrytu i liczby erytrocytów (czerwonych krwinek) we krwi. Następstwem niedokrwistości jest zmniejszenie zdolności krwi do transportu tlenu, przez co dochodzi do gorszego utlenowania tkanek i narządów. Anemia, ze względu na nasilenie, dzieli się na: łagodną (Hb 10–12 g/dl, u mężczyzn 13,5), umiarkowaną (Hb 8–9,9 g/dl), ciężką (Hb 6,5–7,9 g/dl), zagrażającą życiu, przy stężeniu hemoglobiny poniżej 6,5 g/dl. Przyczyną niedokrwistości może być krwawienie ostre lub przewlekłe lub hemoliza, a także zmniejszenie lub zaburzenie erytropoezy w szpiku, czyli namnażania i różnicowania erytrocytów. Bardzo często anemię obserwuje się u kobiet ciężarnych, u których stężenie Hb się zmniejsza, gdyż szybciej wzrasta objętość osocza w stosunku do masy krwinek czerwonych. Z problemem anemii borykają się także osoby starsze, u których zazwyczaj obserwuje się łagodną anemię z niedoborów żelaza, witaminy B12 i kwasu foliowego. Co to jest niedokrwistość i jak się objawia? Poziom hemoglobiny poniżej normy skutkuje osłabieniem. U chorego zauważa się czynniki takie jak łatwa męczliwość, upośledzenie koncentracji i uwagi, ból, zawroty głowy, niekiedy tachykardia i duszność, a także bladość skóry i błon śluzowych. Rozróżnia się kilka rodzajów anemii: anemia pokrwotoczna – wskutek ostrej (towarzyszącej urazowi) lub przewlekłej utraty krwi; typowa przewlekła utrata krwi towarzyszy m.in. krwawieniu z przewodu pokarmowego, anemia z niedoboru żelaza – stanowi ona ponad 80% przypadków niedokrwistości, występuje u ok. 1–2% ludzi, częstsza jest w krajach intensywnie rozwijających się i u kobiet, anemia syderoblastyczna – wrodzone i nabyte zaburzenia produkcji hemu, niedokrwistość chorób przewlekłych – jej częstość rośnie z wiekiem. Przyczyną są przewlekłe zakażenia bakteryjne, pasożytnicze i grzybicze, nowotwory, choroby autoimmunologiczne, przewlekłe zakażenia dróg moczowych, niedokrwistość megaloblastyczna – niedokrwistość z niedoboru witaminy B12 lub/i kwasu foliowego, w której krwinki czerwone przybierają nieprawidłowe  kształty i z reguły są znacznie większe niż u osób zdrowych. niedokrwistości hemolityczne – gdy krwinki czerwone są zbyt szybko niszczone, a przyczyną mogą być defekty budowy erytrocytów lub choroby innych narządów. niedokrwistość aplastyczna, której przyczyną jest niewydolność szpiku. Hemoglobina poniżej normy. Co to może oznaczać? Anemia może występować u osób w różnym wieku i o różnej płci. Najczęstsza jest anemia z niedoboru żelaza. Jej główną przyczyną jest nadmierna utrata krwi przez drogi rodne podczas miesiączki, przez przewód pokarmowy, także w wyniku stosowania określonych leków, m.in. kwasu acetylosalicylowego oraz innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Może pojawiać się przy zwiększonym zapotrzebowaniu na żelazo, np. u wcześniaków, noworodków niekarmionych mlekiem matki, w okresie dojrzewania u nastolatków, w II i III trymestrze ciąży, podczas laktacji, w przypadku upośledzonego wchłaniania żelaza z przewodu pokarmowego. Przyczyną może być zakażenie przewodu pokarmowego wywołane przez H. pylori, celiakia, stan po resekcji jelita, a także dieta ubogobiałkowa lub źle zbilansowana. Obniżony poziomo hemoglobiny jest obserwowany, gdy w organizmie brakuje kwasu foliowego, występuje niedobór witaminy B12 oraz w chorobach autoimmunologicznych. Niedokrwistość diagnozuje się poprzez morfologię krwi obwodowej, niekiedy biopsję szpiku, a przy podejrzeniu krwawienia z układu pokarmowego zaleca się też wykonanie badania kału na krew utajoną, czasami endoskopii, w celu wykrycia źródła krwawienia oraz badanie moczu, gdy prawdopodobne jest wystąpienie krwinkomoczu. Jak leczyć anemię? Anemia – wyniki badania krwi, a dalsze postępowanie Co zrobić, gdy została zdiagnozowana u Ciebie anemia? Wyniki badań krwi to decydujący wskaźnik dalszego postępowania. Gdy anemia spowodowana jest krwawieniem, najważniejsze jest zlokalizowanie i usunięcie źródła krwawienia. Anemia z niedoboru żelaza leczona jest najczęściej doustnymi preparatami żelaza, które nie powinny być przyjmowane razem z posiłkami – niektóre produkty, takie jak fosforany, fityniany (obecne w kaszy czy grochu), a także taniny z kawy i herbaty, zmniejszają wchłanianie żelaza. Niekiedy zaleca się preparaty żelaza do podawania pozajelitowego, zwłaszcza przy nietolerancji lub nieskuteczności preparatów doustnych. Przy chorobach przewlekłych najważniejsze jest skuteczne leczenie choroby podstawowej. Przy rzadkich postaciach niedokrwistości zaleca się też witaminę B12 lub kwas foliowy, a w niedokrwistości aplastycznej może być konieczne przeszczepienie szpiku lub leczenie immunosupresyjne. Bibliografia: Interna Szczeklika 2019, pod red. Piotra Gajewskiego, s. 1737-1763. Monika Chełstowska, Krzysztof Warzocha, Objawy kliniczne i zmiany laboratoryjne w diagnostyce różnicowej niedokrwistości, Onkologia w Praktyce Klinicznej, Tom 2, nr 3, 105–116, Copyright © 2006 Via Medica

27 lutego 2019

Anemia – objawy, przyczyny i rozpoznawanie niedokrwistości

Zmniejszenie stężenia hemoglobiny, hematokrytu i liczby erytrocytów we krwi to niedokrwistość, czyli anemia. Objawy, w zależności od ciężkości anemii oraz adaptacji organizmu, mogą być ledwie zauważalne lub wręcz przeciwnie –  uniemożliwiać normalne funkcjonowanie. Sprawdź jakie są przyczyny i objawy anemii. Anemia – objawy Objawy anemii można podzielić na ogólne objawy niedokrwistości (które występują w każdym rodzaju niedokrwistości, niezależnie od przyczyny) oraz objawy typowe dla konkretnych typów anemii. Objawy ogólne niezależne od rodzaju niedokrwistości – mniej hemoglobiny to mniejsze utlenowanie tkanek, a więc gorsza tolerancja wysiłku fizycznego, osłabienie, bóle i zawroty głowy, upośledzenie koncentracji i uwagi, kołatanie serca, bladość skóry i błon śluzowych, a w cięższej postaci, także duszność. Objawy dodatkowe, zależne od rodzaju niedokrwistości – objawy te zależą od przyczyny anemii. Należą do nich m.in.: spaczone łaknienie (pica), ból, wygładzenie i pieczenie języka, suchość skóry i inne zmiany skórne, łamliwość paznokci, łamliwość kości, zwiększona wypadalność czy przedwczesne siwienie włosów, pęknięcia kącików ust, spadek masy ciała, nudności, objawy ze strony układu nerwowego i wiele innych. Przyczyny anemii Najczęstszym rodzajem niedokrwistości jest anemia niedoborowa, będąca skutkiem zwiększonego zapotrzebowania, upośledzonego wchłaniania lub  nieadekwatnego przyjmowania z pożywieniem żelaza, witaminy B12 czy kwasu foliowego. Niedobór żelaza może być również efektem przewlekłej utraty krwi (to główna przyczyna niedoboru żelaza) – głównie przez przewód pokarmowy oraz przez drogi rodne. Anemia może się również rozwijać w przebiegu chorób przewlekłych na tle procesu zapalnego lub nowotworowego. Rzadsze przyczyny niedokrwistości obejmują np. nieprawidłowy i przedwczesny rozpad erytrocytów (niedokrwistość hemolityczna), niewydolność szpiku (niedokrwistość aplastyczna) czy zaburzenia syntezy hemu (niedokrwistość syderoblastyczna). Jaki zdiagnozować anemię? Najbardziej podstawowe badanie dzięki któremu możemy stwierdzić niedokrwistość to morfologia krwi obwodowej, uzupełniona o badania oceniające gospodarkę żelazową (poziom żelaza, stężenie ferrytyny, wysycenie transferyny), oznaczenie poziomu kwasu foliowego i witaminy B12. Istotnym badaniem jest również oznaczenie ilości retikulocytów we krwi. W różnicowaniu z niedokrwistością chorób przewlekłych pomocne będzie oznaczenie OB i CRP. Kto najczęściej choruje na anemię? Warto zastanowić się kto znajduje się w grupie osób szczególnie narażonych na występowanie anemii niedoborowej. Najczęściej dotyka kobiety w ciąży, kobiety w okresie laktacji, dzieci w okresie intensywnego wzrostu, osoby z celiakią i innymi schorzeniami przewodu pokarmowego upośledzającymi wchłanianie. Zwiększone ryzyko dotyczy również osób stosujących źle zbilansowane diety eliminacyjne (wegetariańska, wegańska, ubogobiałkowa), osób odżywiających się wysokoprzetworzoną żywnością typu fast-food, osób stosujących leki przeciwbólowe (NLPZ) czy nadużywających alkoholu. Nie bagatelizuj anemii Nieleczona niedokrwistość przede wszystkim pogarsza nasze samopoczucie i codzienne funkcjonowanie choć może mieć też poważniejsze konsekwencje. Znacznie nasilona lub szybko narastająca może nawet prowadzić do omdleń. Anemia u  dzieci prowadzi do zaburzeń rozwoju psychoruchowego, u kobiet w ciąży zwiększa ryzyko porodu przedwczesnego, niskiej masy urodzeniowej noworodka i powikłań okołoporodowych. U osób z niewydolnością serca niedokrwistość i niedobór żelaza pogarsza rokowanie. Należy pamiętać, że anemia może być objawem poważniejszych chorób, dlatego przyczynę i sposób postępowania zawsze powinien określić lekarz.  

21 grudnia 2021

Choroba Leśniowskiego-Crohna, czyli nieswoiste zapalenie jelit. Jak ją rozpoznać?

Choroba Leśniowskiego-Crohna to przewlekła choroba zapalna jelit. Okresy remisji przeplatają się ze stanami zaostrzenia dolegliwości. Aby wykryć predyspozycję do choroby lub potwierdzić rozpoznanie  możesz wykonać badanie genetyczne genu NOD2/CARD15, którego mutacja wskazuje ryzyko występowania choroby Leśniowskiego-Crohna aż 40-krotnie. Zobacz, jak zdiagnozować schorzenie i jak przebiega leczenie oraz zapobieganie objawom. Choroba Leśniowskiego-Crohna – co to jest? Choroba Leśniowskiego-Crohna zalicza się do nieswoistych chorób zapalnych jelit. Zmiany zapalne obejmują całą ścianę jelita i mogą pojawić się w każdym odcinku przewodu pokarmowego (począwszy od jamy ustnej), jednak najczęściej spotykane są na krańcu jelita krętego i w jelicie grubym. Jest to schorzenie o charakterze przewlekłym, a okresy remisji przeplatają się z okresami zaostrzenia objawów. Leczenie polega na łagodzeniu przebiegu zaostrzeń i zapobieganiu ich nawrotom. Najwięcej zachorowań występuje w grupie wiekowej 16-40 lat. Choroba pojawia się u osób predysponowanych genetycznie. Prawdopodobieństwo jej rozwoju jest większe u osób, których rodzeństwo lub rodzice borykają się z chorobą zapalną jelit. Choroba Leśniowskiego-Crohna – diagnostyka W celach diagnostycznych wykonuje się następujące badania laboratoryjne: morfologię krwi,stężenie białka C-reaktywnego (CRP),aktywność enzymów wątrobowych (próby wątrobowe),stężenie żelaza i ferrytyny w surowicy krwi,poziom elektrolitów,stężenie kalprotektyny w kale − wartość >150 µg/g świadczy o aktywnym procesie zapalnym obejmującym jelita. Jeśli w najbliższej rodzinie znajduje się osoba zmagająca się z tą chorobą, warto wykonać badanie genu NOD2/CARD15, którego mutacja jest powiązana ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na chorobę Leśniowskiego-Crohna. Liczba mutacji może wpływać na przebieg schorzenia. Rozpoznanie choroby u osoby, u której nie występują jeszcze objawy kliniczne, pozwala na wczesne wdrożenie leczenia i zmniejszenie ryzyka rozwoju procesów kancerogennych (nowotworowych) związanych z intensywnym naciekiem zapalnym w jelitach. Choroba Leśniowskiego-Crohna – przyczyny Do wystąpienia choroby przyczyniają się następujące składowe: środowiskowe − flora bakteryjna jelit, stres, nałogowe palenie papierosów, dieta bogata w cukry proste i czerwone mięso:genetyczne ­− mutacja genu NOD2/CARD15 zwiększająca nawet 40-krotnie ryzyko zachorowania;immunologiczne − skłonność do nasilonego, patologicznego pobudzenia komórek układu odpornościowego. Choroba Leśniowskiego-Crohna – objawy Intensywność dolegliwości i czas ich trwania mogą być odmienne u każdego chorego. Najczęściej odnotowuje się takie objawy jak: bóle brzucha,biegunka (u niektórych pacjentów z domieszką krwi),spadek masy ciała,gorączka. Chorobie towarzyszą objawy pozajelitowe, takie jak: objawy skórne, np. rumień guzowaty,objawy stawowe, np. zapalenie stawów obwodowych,stany zapalne narządu wzroku,zaburzenia funkcjonowania wątroby i dróg żółciowych, np. zapalenie dróg żółciowych. W przebiegu choroby często występują przetoki okołoodbytnicze, pojedyncze lub mnogie, czasami rozgałęzione. Kanał przetoki może być miejscowo zwężony przez co dochodzi do zastoju treści ropnej, rozwoju stanów zapalnych oraz ropni. Powikłaniem powyższego stanu mogą być zakażenia ogólnoustrojowe, np. sepsa. Choroba może skutkować rozwojem niedokrwistości w wyniku upośledzenia wchłaniania żelaza, kwasu foliowego, witaminy B12. Rozwojowi anemii sprzyjają krwawienia z przewodu pokarmowego (jawne lub utajone). Zaburzenia wchłaniania prowadzą również do niedoborów witaminy D3, czego konsekwencją jest obniżenie gęstości mineralnej kości i zmiany osteoporotyczne. Chorobę Leśniowskiego-Crohna należy różnicować z wrzodziejącym zapalaniem jelita grubego (UC – ang. Ulcerative Colitis), gdyż ta jednostka również należy do chorób zapalnych jelit, inaczej IBD (ang. Inflammatory Bowel Disease). UC, w przeciwieństwie do choroby Leśniowskiego-Crohna, dotyka wyłącznie okrężnicy bądź odbytnicy i obejmuje wewnętrzną część błony śluzowej, omijając głębokie warstwy ścian jelita. Oprócz stanu zapalnego w przebiegu UC mogą pojawić się wrzody błony śluzowej z tendencją do krwawień. Choroba Leśniowskiego-Crohna – leczenie Zaburzenia funkcjonowania układu pokarmowego prowadzą do niedożywienia i osłabienia pracy układu immunologicznego, co potęguje procesy zapalne zachodzące w jelitach. Dlatego istotne jest wprowadzenie odpowiedniej diety, jako elementu terapii. W okresie zaostrzenia choroby zapotrzebowanie na białko rośnie i wynosi 1,2-1,5 g/kg masy ciała na dobę. Przy nasilonym stanie zapalnym jelit, charakteryzującym się biegunką, wymiotami, a w konsekwencji niechęcią do spożywania pokarmów, konieczne może być wdrożenie żywienia dojelitowego lub pozajelitowego. Żywienie doustne należy wprowadzić tak szybko, jak to jest możliwe. Dieta winna być wówczas niskobłonnikowa (ubogoresztkowa), ponieważ duże ilości włókna pokarmowego wzmagają pracę jelit, co jest niekorzystne w przypadku trwającego stanu zapalnego. Chorzy często borykają się z nietolerancją cukru mlecznego, czyli laktozy, co jest skutkiem niedoboru enzymu rozkładającego wspomniany cukier (laktazy). Dieta powinna w takim przypadku opierać się o produkty bezlaktozowe lub o obniżonej ilości laktozy, jeśli chory toleruje niewielkie jej dawki dostarczane z pożywieniem. W okresie remisji można próbować wprowadzać do jadłospisu niewielkie ilości produktów zawierających cukier mleczny. U osób zmagających się z chorobą Leśniowskiego-Crohna diagnozowana jest często celiakia, czyli choroba trzewna, co wymaga stosowania diety bezglutenowej. Dieta taka polega na wyłączeniu z jadłospisu zbóż (pszenica, jęczmień, żyto, owies) i produktów powstałych na ich bazie. U niektórych osób w stadium zaostrzenia dochodzi do przejściowej nietolerancji glutenu, wskutek częściowego lub całkowitego zaniku kosmków jelitowych. Jakie są metody leczenia choroby Leśniowskiego-Crohna? terapia farmakologiczna – leki przeciwzapalne, immunomodulujące oraz immunosupresyjne, w tym przeciwciała monoklonalne,leczenie chirurgiczne,miejscowe podanie allogenicznych komórek macierzystych do kanału przetoki. Choroba Leśniowskiego-Crohna − zbadaj się, jeżeli odczuwasz objawy! Jeśli odczuwasz niepokojące objawy ze strony przewodu pokarmowego, zgłoś się do lekarza pierwszego kontaktu i wykonaj badania laboratoryjne. Masz pytania lub wątpliwości? Skorzystaj z konsultacji online oferowanych przez DIAGNOSTYKĘ. Bibliografia: https://journals.viamedica.pl/gastroenterologia_kliniczna/article/view/62079/47388https://podyplomie.pl/medycyna/35568,choroba-lesniowskiego-crohna-diagnostyka-i-mozliwosci-terapeutycznehttps://www.infona.pl/resource/bwmeta1.element.psjd-9cc5ff78-915d-47a2-a209-302d3134a010http://www.czytelniamedyczna.pl/6054,effect-of-disease-acceptance-on-the-quality-of-life-of-patients-with-crohns-dise.htmlGastroenterologia Polska / Gastroenterology . 2008, Vol. 15 Issue 2; Znaczenie kliniczne CARD15 i nowe geny podatności na chorobę Leśniowskiego-Crohna; Neubauer Katarzyna; Sadakierska-Chudy Anna; Poniewierka Elżbietahttp://psjd.icm.edu.pl/psjd/element/bwmeta1.element.doi-10_32383_farmpol_121028
Powiązane badania

Ferrytyna
Ferrytyna. Kliniczna ocena zapasów żelaza w organizmie z naciskiem na niedobory.

Żelazo
Żelazo. Pomiar stężenia żelaza w surowicy krwi, przydatny  w diagnostyce niedoborów i nadmiaru żelaza.