tlo strony pacjenta
Znajdź badanie, pakiet lub artykuł

┼╗elazo

Kod badania: 40Kod ICD: O95

Kategoria badań

Badania podstawowe i biochemiczne

Anemia

Hematologia

Dietetyka, suplementacja

Ogólnopolski czas oczekiwania na wynik 1 dzień.

Opis badania

Żelazo. Pomiar stężenia żelaza w surowicy krwi, przydatny  w diagnostyce niedoborów i nadmiaru żelaza.

Przygotowanie do badania

Krew pobiera─ç na czczo mi─Ödzy godz. 7.00-10.00. Zaleca si─Ö, by ostatni posi┼éek poprzedniego dnia by┼é spo┼╝yty nie p├│┼║niej ni┼╝ o godz.18.00. Ze wzgl─Ödu na rytm dobowy ┼╝elaza nale┼╝y zachowa─ç t─Ö sam─ů por─Ö pobierania krwi.

Rytm dobowy

Rytm dobowy

Zmienno┼Ť─ç dobowa; zachowywa─ç por─Ö pobrania

Wi─Öcej informacji

┬áPomiar st─Ö┼╝enia ┼╝elaza w surowicy krwi . ┼╗elazo (Fe) w organizmie wchodzi w sk┼éad: hemoglobiny (67%), ┬áferrytyny i hemosyderyny (30%) ┬áoraz transferyny, ┬ámioglobiny, cytochrom├│w i katalaz. Ilo┼Ť─ç ┼╝elaza w organizmie zale┼╝y od: poda┼╝y w pokarmie, wch┼éaniania w przewodzie pokarmowym, ┬áutraty ┬áw przewodzie ┬ápokarmowym, w drogach rodnych lub moczowych (utrata wraz z kom├│rkami nab┼éonka) ┬áoraz od rozmieszczenia ┼╝elaza w ustroju. Pomiar ┬ást─Ö┼╝enia ┼╝elaza w surowicy nie zawsze odzwierciedla poziom zapas├│w pierwiastka w ustroju. Jego st─Ö┼╝enie wykazuje dobow─ů zmienno┼Ť─ç, ┬ánawet do 40%. ┬áIstotny wp┼éyw na wynik badania ma tak┼╝e obecno┼Ť─ç ostrych stan├│w zapalnych, ┬ákt├│re w rezultacie prowadz─ů do obni┼╝enia st─Ö┼╝enia osoczowego ┼╝elaza, przy zachowaniu prawid┼éowych rezerw. Nale┼╝y tak┼╝e pami─Öta─ç, ┼╝e zmiany poziomu ┼╝elaza w surowicy obserwuje si─Ö dopiero w p├│┼║niejszych etapach niedoboru tego pierwiastka. St─Ö┼╝enie fizjologiczne poziomu ┼╝elaza jest zmienne. ┬á┼Ürednie st─Ö┼╝enie jest ni┼╝sze u kobiet ni┼╝ u m─Ö┼╝czyzn, przy czym u kobiet wykazuje zmienno┼Ť─ç w przebiegu cyklu miesi─Öcznego i spadek w drugiej po┼éowie ci─ů┼╝y. Wraz z wiekiem u obu p┼éci ulega ┬áobni┼╝eniu. U dzieci tu┼╝ po urodzeniu jest wy┼╝sze ni┼╝ u doros┼éych, potem spada i ┬ámi─Ödzy 3. a 7. rokiem ┼╝ycia osi─ůga poziom charakterystyczny dla doros┼éych.Niedob├│r ┼╝elaza w organizmie prowadzi do niedokrwisto┼Ťci ┬áz niedoboru ┼╝elaza┬ái mo┼╝e wynika─ç z niedostatecznej poda┼╝y, np. w przypadku diety ubogiej w ┼╝elazo, zaburzenia wch┼éaniania, ┬áokresu intensywnego wzrostu, ci─ů┼╝y lub przy niewyr├│wnanej utracie w nast─Öpstwie krwawie┼ä.Podwy┼╝szony poziom ┼╝elaza mo┼╝e by─ç konsekwencj─ů przedawkowania preparat├│w ┼╝elaza, hemolizy wewn─ůtrznaczyniowej, chor├│b w─ůtroby oraz hemochromatozy wrodzonej.┬á

Hemoliza zawy┼╝a wynik. ┬áZmienno┼Ť─ç dobowa st─Ö┼╝enia ┼╝elaza dochodzi ┬ádo 40%. Oznaczenie zak┼é├│ca du┼╝e st─Ö┼╝enia bilirubiny i tr├│jgliceryd├│w. ┬áCzas oddzielenia surowicy od skrzepu nie powinien przekracza─ç 2 godzin.

Przyczyny wzrostu: niedokrwisto┼Ť─ç hemolityczna, wielokrotne przetoczenia krwi, hemochromatoza, nadmierna poda┼╝ (preparaty), niedokrwisto┼Ť─ç aplastyczna, zesp├│┼é mielodysplastyczny, uszkodzenie w─ůtroby (np. wirusowe zapalenia w─ůtroby).

Przyczyny obni┼╝enia: ┬ázmniejszona poda┼╝ (achlorhydria, ┬áresekcja ┼╝o┼é─ůdka, zaburzenia wch┼éaniania, biegunki), krwawienia z przewodu pokarmowego, dr├│g moczowych, obfite miesi─ůczki, ostre stany zapalne, choroby przewlek┼ée (m. in. nowotwory).

Badanie ┼╝elaza to test diagnostyczny, kt├│ry polega na pomiarze st─Ö┼╝e┼ä tego pierwiastka we krwi ┼╝ylnej. ┼╗elazo stanowi niezb─Ödny element procesu syntezy hemoglobiny. To w┼éa┼Ťnie dzi─Öki temu bia┼éku krwinki czerwone s─ů w stanie skutecznie transportowa─ç tlen z p┼éuc do tkanek ca┼éego organizmu. Hemoglobina warunkuje tak┼╝e czerwony kolor krwi. Poza hemoglobin─ů ┼╝elazo obecne jest r├│wnie┼╝ w poszczeg├│lnych enzymach, kt├│re uczestnicz─ů w licznych procesach kom├│rkowych. We krwi omawiany pierwiastek w wi─Ökszo┼Ťci wyst─Öpuje w formie zwi─ůzanej ze specyficznym bia┼ékiem transportowym ÔÇô transferryn─ů.

┼╗elazo dostarczane jest do organizmu wraz z po┼╝ywieniem, a nast─Öpnie wch┼éaniane jest w jelicie cienkim. Najlepsz─ů biodost─Öpno┼Ťci─ů charakteryzuje si─Ö ┼╝elazo pochodzenia zwierz─Öcego ÔÇô z tego powodu na rozw├│j niedobor├│w tego pierwiastka szczeg├│lnie nara┼╝one s─ů osoby stosuj─ůce diety restrykcyjne, takie jak np. dieta wegetaria┼äska lub wega┼äska. Niedobory ┼╝elaza mog─ů prowadzi─ç do spadku ilo┼Ťci hemoglobiny oraz rozwoju niedokrwisto┼Ťci (nazywanej te┼╝ anemi─ů) wraz z charakterystycznym zestawem objaw├│w chorobowych.

W przebiegu niekt├│rych jednostek chorobowych mo┼╝e dochodzi─ç r├│wnie┼╝ do wyst─ůpienia zbyt wysokich st─Ö┼╝e┼ä ┼╝elaza we krwi. Zjawisko nadmiaru ┼╝elaza tak┼╝e zwi─ůzane jest z szeregiem dolegliwo┼Ťci chorobowych oraz zwi─Öksza ryzyko wyst─ůpienia poszczeg├│lnych komplikacji zdrowotnych.

Przeprowadzenie badania st─Ö┼╝e┼ä ┼╝elaza we krwi zaleca si─Ö wszystkim osobom, kt├│re do┼Ťwiadczaj─ů objaw├│w typowych dla niedokrwisto┼Ťci. W konsekwencji niedobor├│w ┼╝elaza dochodzi do zaburze┼ä syntezy hemoglobiny w szpiku kostnym oraz rozwoju anemii. Objawy zbyt niskich st─Ö┼╝e┼ä hemoglobiny wynikaj─ů z niedostatecznej poda┼╝y tlenu do tkanek organizmu. Mog─ů one obejmowa─ç dolegliwo┼Ťci takie jak:

  • Uog├│lnione pogorszenie samopoczucia,
  • Zwi─Ökszona m─Öczliwo┼Ť─ç,
  • Blado┼Ť─ç b┼éon ┼Ťluzowych i sk├│ry,
  • Uczucie duszno┼Ťci po wysi┼éku fizycznym,
  • Przyspieszone t─Ötno (tachykardia),
  • Nadmierna senno┼Ť─ç w ci─ůgu dnia,
  • Wypadanie w┼éos├│w,
  • B├│le i zawroty g┼éowy.
W przypadku niedoboru ┼╝elaza u dzieci mo┼╝e dodatkowo wyst─ůpi─ç op├│┼║nienie wzrastania, zaburzenia behawioralne lub podatno┼Ť─ç na ┬ár├│┼╝nego typu choroby infekcyjne.

Badanie st─Ö┼╝enia ┼╝elaza najcz─Ö┼Ťciej wykonywane jest r├│wnocze┼Ťnie z innymi testami diagnostycznymi, takimi jak np. morfologia krwi obwodowej. Dzi─Öki oznaczeniu kilku parametr├│w oraz zestawieniu uzyskanych danych mo┼╝liwe jest precyzyjne wykrycie przyczyn objaw├│w chorobowych oraz sprawne w┼é─ůczenie skutecznego leczenia. W celu zaplanowania optymalnego panelu diagnostycznego najlepiej skonsultowa─ç si─Ö z lekarzem.

Normy wynik├│w st─Ö┼╝enia ┼╝elaza we krwi mog─ů nieznacznie r├│┼╝ni─ç si─Ö pomi─Ödzy poszczeg├│lnymi laboratoriami. Z tego powodu w celu weryfikacji otrzymanych danych nale┼╝y zestawi─ç wykryte poziomy ┼╝elaza z zakresem referencyjnym, kt├│ry ka┼╝dorazowo umieszczany jest na wydawanej pacjentowi dokumentacji. Warto pami─Öta─ç, ┼╝e prawid┼éowe st─Ö┼╝enia ┼╝elaza we krwi s─ů r├│┼╝ne dla kobiet i m─Ö┼╝czyzn. W┼éa┼Ťciwa ocena przyczyn nieprawid┼éowych poziom├│w ┼╝elaza we krwi mo┼╝e wymaga─ç dodatkowego oznaczenia innych parametr├│w oraz wzi─Öcia pod uwag─Ö dodatkowych obci─ů┼╝e┼ä zdrowotnych ÔÇô z tego powodu wyniki badania ┼╝elaza najlepiej skonsultowa─ç z lekarzem, kt├│ry jednocze┼Ťnie b─Ödzie w stanie zaplanowa─ç dalsze post─Öpowanie leczniczo-diagnostyczne.

Niedob├│r ┼╝elaza, czyli zbyt niskie st─Ö┼╝enie tego pierwiastka we krwi mo┼╝e wynika─ç z wielu czynnik├│w. Jedn─ů z cz─Östszych przyczyn tego zjawiska jest niedostateczna poda┼╝ ┼╝elaza w diecie, co najcz─Ö┼Ťciej dotyczy os├│b stosuj─ůcych diet─Ö wegetaria┼äsk─ů oraz wega┼äsk─ů. Kolejnym ┼║r├│d┼éem niedoboru ┼╝elaza mog─ů by─ç przed┼éu┼╝aj─ůce si─Ö krwawienia, wynikaj─ůce na przyk┼éad z wrzod├│w przewodu pokarmowego lub rozwijaj─ůcych si─Ö tam nowotwor├│w. Intensywne, kr├│tkie krwawienia (np. w przypadku obfitych miesi─ůczek lub na skutek rozleg┼éego urazu) tak┼╝e mog─ů prowadzi─ç do obni┼╝enia si─Ö st─Ö┼╝e┼ä ┼╝elaza we krwi.

Niekt├│re choroby uk┼éadu pokarmowego mog─ů skutkowa─ç obni┼╝on─ů zdolno┼Ťci─ů organizmu do przyswajania omawianego pierwiastka ze spo┼╝ywanych produkt├│w ÔÇô zjawisko to tak┼╝e mo┼╝e by─ç przyczyn─ů niedobor├│w ┼╝elaza we krwi. Kolejn─ů przyczyn─ů niskiego ┼╝elaza we krwi mo┼╝e by─ç przewlek┼ée stosowanie okre┼Ťlonych lek├│w jak, jak np. IPP (inhibitor├│w pompy protonowej), kt├│re stosowane s─ů w leczeniu wrzod├│w ┼╝o┼é─ůdka oraz nadkwasoty.

Nadmiar ┼╝elaza, w por├│wnaniu z niedoborami tego pierwiastka jest zjawiskiem wyst─Öpuj─ůcym wzgl─Ödnie rzadko. Przyczyn─ů tej nieprawid┼éowo┼Ťci mog─ů by─ç intensywne przetoczenia krwi podczas operacji chirurgicznych lub nadmierna, nieprawid┼éowa suplementacja tego pierwiastka, niezgodna z zaleceniami lekarskimi.

Za rozw├│j nadmiaru ┼╝elaza w organizmie mog─ů odpowiada─ç tak┼╝e okre┼Ťlone choroby genetyczne, kt├│re skutkuj─ů wyst─Öpowaniem zaburze┼ä metabolizmu ┼╝elaza, jak np. hemochromatoza. Dodatkowo, podwy┼╝szone st─Ö┼╝enia omawianego pierwiastka mog─ů wyst─Öpowa─ç w przebiegu niekt├│rych chor├│b, m.in. marsko┼Ťci w─ůtroby, niewydolno┼Ťci serca, niewydolno┼Ťci nerek, cukrzycy lub RZS (reumatoidalnego zapalenia staw├│w).

W┼éa┼Ťciwie zbilansowana dieta jest najprostszym, najbardziej skutecznym sposobem na unikni─Öcie rozwoju niedobor├│w ┼╝elaza oraz zwi─ůzanych z nimi powik┼éa┼ä zdrowotnych. Najlepszym ┼║r├│d┼éem ┼╝elaza s─ů produkty pochodzenia zwierz─Öcego, jednak mo┼╝liwe jest zast─ůpienie ich produktami ro┼Ťlinnymi, w kt├│rych tak┼╝e wyst─Öpuj─ů du┼╝e ilo┼Ťci tego pierwiastka.

W celu zapobieganie niedoborom żelaza w swoim codziennym jadłospisie należy uwzględnić produkty bogate w żelazo, takie jak m.in.:

  • W─ůtr├│bka wo┼éowa i wieprzowa,
  • Kaszanka,
  • Nerki zwierz─Öce,
  • Fasola,
  • Szpinak,
  • Soczewica,
  • Jaja kurze.
W przypadku znacz─ůcych niedobor├│w ┼╝elaza mo┼╝e by─ç konieczne w┼é─ůczenie dodatkowej suplementacji tego pierwiastka z wykorzystaniem okre┼Ťlonych suplement├│w diety oraz lek├│w. Je┼╝eli ┼║r├│d┼éem niedobor├│w ┼╝elaza jest wsp├│┼éwyst─Öpowanie dodatkowego schorzenia, do wyr├│wnania st─Ö┼╝enia ┼╝elaza we krwi niezb─Ödne jest wyleczenie choroby podstawowej. Przed rozpocz─Öciem suplementacji, za pomoc─ů badania poziomu ┼╝elaza we krwi nale┼╝y potwierdzi─ç wyst─Öpowanie niedobor├│w, kt├│re uzasadnia┼éyby celowo┼Ť─ç rozpocz─Öcia takiego post─Öpowania.
Badania powi─ůzane
Morfologia krwi

Kod badania: 3

Ferrytyna

Kod badania: 41

Transferyna

Kod badania: 140

Opis badania

Przygotowanie do badania

Wi─Öcej informacji

Badania powi─ůzane

Artyku┼éy powi─ůzane

Badanie dost─Öpne w pakietach:
e-Pakiet fit & active medium
872,92 PLN
465,00 PLN
Sprawd┼║
e-Pakiet fit & active medium z konsultacj─ů
524,00 PLN
Sprawd┼║
e-Pakiet fit & active maximum
1 325,04 PLN
769,00 PLN
Sprawd┼║