Jak jest rozpoznawany polip na woreczku żółciowym? Przyczyny, leczenie, dieta

Polip pęcherzyka żółciowego to pokryte nabłonkiem uwypuklenie ponad powierzchnię ściany pęcherzyka żółciowego. W większości przypadków polipy pęcherzyka żółciowego to łagodne, bezobjawowe zmiany stwierdzane przypadkowo w trakcie badania USG. Szacuje się, że są one stwierdzane w około 5% wykonywanych badań utrasonograficznych, co nie odzwierciedla rzeczywistego występowania polipów w populacji. Należy też podkreślić, że nie wszystkie stwierdzane w USG polipy znajdują potwierdzenie w innych metodach.

Polip na woreczku żółciowym – rodzaje

Wyróżnia się wśród nich:

• zmiany nienowotworowe (pseudopolipy): polipy cholesterolowe, zapalne, hiperplastyczne (gruczolakomięśniakowatość);
• nowotwory niezłośliwe: nabłonkowe (gruczolak), z tkanek tworzących ścianę pęcherzyka żółciowego: tłuszczak, naczyniak, mięśniak gładkokomórkowy, guz ziarnistokomórkowy,
• nowotwory złośliwe – zwykle raki gruczołowe.

Polipy cholesterolowe są najczęściej występującym typem zmian i powstają ze złogów cholesterolu zgromadzonych w komórkach podnabłonkowych błony śluzowej pęcherzyka żółciowego. Pod względem histopatologicznym są to polipy rzekome (pseudopolipy). Nie powstają z komórek nabłonka błony śluzowej, a ze złogów cholesterolu przytwierdzonych do błony w postaci wypustek, stanowią 60-90% wszystkich polipów. Polipy zapalne związane są ze stanem zapalnym błony śluzowej pęcherzyka żółciowego. Mnogie polipy pęcherzyka żółciowego to najczęściej zmiany zapalne i cholesterolowe, które zwykle rzadko przekraczają 10 mm wielkości i mają znikome prawdopodobieństwo przekształcenia w stan nowotworowy.

Polipy na woreczku żółciowym – przyczyny

Istnieje kilka czynników ryzyka związanych z powstawaniem polipów prawdziwych, takich jak: polipowatość rodzinna, zespół Gardnera, wirusowe zapalenie wątroby typu B. Polipy cholesterolowe, czyli pseudopolipy, mogą rozwijać się, gdy stężenie cholesterolu lub soli żółciowych w żółci jest wysokie. Taki stan sprzyja również powstawaniu kamicy żółciowej, która może współistnieć z obecnością polipów. 

Rozpoznanie polipa woreczka żółciowego

Podstawowym sposobem stwierdzenia obecności polipa jest badanie USG. Na podstawie samego badania ultrasonograficznego nie jest możliwe jednoznaczne określenie charakteru zmiany. Aby zwiększyć precyzję w obrazowaniu polipów i różnicowanie zmian łagodnych, nienowotworowych i złośliwych stosuje się:

• USG wysokiej rozdzielczości, z ewentualną elastografią lub użyciem kontrastu. Badanie ultrasonograficzne jest badaniem nieinwazyjnym, wykonywanym przez powłoki brzuszne, pozwalającym określić cechy polipa oraz otaczających go struktur. Elastografia jest metodą wykorzystującą fale ultradźwiękowe do oceny elastyczności badanej tkanki czy narządu;
• endoskopową USG – jest metodą bardziej czułą niż klasyczne USG, polega na wprowadzeniu endoskopu z głowicą USG przez usta lub przez odbyt i ocenę przewodu pokarmowego i struktur sąsiednich;
• tomografię komputerową;
• pozytonową tomografię emisyjną.

W badaniu ultrasonograficznym stwierdzany jest:

• lity charakter polipa,
• echogeniczność porównywalna do miąższu wątroby,
• brak przemieszczania się zgodnie z grawitacją przy zmianie pozycji ciała,
• brak widocznego cienia akustycznego.

Polip na woreczku żółciowym – objawy

U większości osób polip nie powoduje dolegliwości. Objawy występują u około 50% pacjentów z polipem kwalifikowanych do operacji. Zwykle są mało charakterystyczne i przypominają kamicę pęcherzyka żółciowego:

• pobolewania w prawym podżebrzu,
• zła tolerancja pokarmów tłustych, ciężkostrawnych,
• wzdęcia i nudności,
• niekiedy żółtaczka w przypadku zablokowania przewodu wspólnego.

Występowanie objawów może pozostawać w związku z lokalizacją polipa. Gdy znajdują się w sąsiedztwie ujścia przewodu pęcherzykowego powodują utrudnienia w odpływie żółci i pojawienie się dolegliwości.

Polip woreczka żółciowego a rak

Niewielki odsetek polipów może mieć podłoże nowotworowe. Takie zagrożenie stwarzają polipy prawdziwe (w przeciwieństwie do pseudopolipów). Najczęstsze nowotwory złośliwe w obrębie dróg żółciowych to gruczolakoraki. Polipy podejrzewane o charakter nowotworowy są zwykle pojedyncze, przysadziste, bez szypuły, o wielkości powyżej 1 cm i zwiększające swoje rozmiary w trakcie obserwacji.

Stwierdzenie jego obecności w trakcie badania USG wymaga wykonywania kontrolnego badania obrazowego co 6-12 miesięcy, aby określić szybkość jego wzrostu.

Inne czynniki ryzyka zwiększające ryzyko rozwoju nowotworu pęcherzyka żółciowego to:

• wiek powyżej 60. roku życia,
• przewlekły stan zapalny,
• pęcherzyk porcelanowy – to pęcherzyk, którego ściany w wyniku przewlekłych stanów zapalnych wysycone są solami wapnia (zwapniałe),
• torbiele dróg żółciowych,
• zespoły rodzinnej polipowatości.

Polip na woreczku żółciowym – leczenie

Postępowanie po wykryciu polipa zależy od obecności objawów oraz od jego lokalizacji, liczby zmian, wielkości, stanu pęcherzyka żółciowego, a także ogólnego stanu pacjenta. Leczenie polega na usunięciu operacyjnym pęcherzyka żółciowego (cholecystektomia), metodą:

• laparoskopową – mało inwazyjna technika, w której przez kilka niewielkich nacięć do jamy brzusznej wprowadza się instrument optyczny oraz narzędzia chirurgiczne) lub
• laparotomową – metoda tradycyjna, w której dostęp do narządów jamy brzusznej uzyskuje się poprzez przecięcie powłok brzusznych).

Wskazania do zabiegu obejmują:

• polip związany z występowaniem dolegliwości lub
• polip bezobjawowy, gdy jest to pojedynczy polip, o wielkości powyżej 10 mm,
• polip bezobjawowy o wymiarach 6 do 9 mm przy współistnieniu czynników ryzyka raka pęcherzyka żółciowego: polip o szerokiej podstawie, u osób po 60 roku życia ze współistniejącą kamicą pęcherzyka żółciowego, pęcherzyk porcelanowy, przewlekły stan zapalny, torbiele dróg żółciowych,
• szybko powiększający się polip.

Niektórzy autorzy dołączają do tych wskazań również pogrubienie ścian pęcherzyka żółciowego.

W przypadku braku powyższych wskazań zaleca się wykonywanie kontrolnego badania USG co 6–12 miesięcy oraz ocenę ewentualnej progresji wielkości zmiany. 

Polip w woreczku żółciowym – dieta

Gdy polip jest źródłem dolegliwości wynikających z umiejscowienia stwarzającego trudności w odpływie żółci, wskazana jest dieta podobna jak w schorzeniach woreczka żółciowego.

Główne jej założenia obejmują:

• ograniczenie tłuszczów pochodzenia zwierzęcego (tłuste mięsa, wędliny) i włączenie produktów chudych (chude produkty mleczne, drób, ryby) oraz tłuszczów roślinnych (oliwa z oliwek, olej rzepakowy),
• eliminacja smażenia potraw na rzecz duszenia, gotowania na parze, pierzenia w folii aluminiowej,
• unikanie produktów ciężkostrawnych (nasiona roślin strączkowych, cebula, kapusta),
• eliminacja żywności wysoko przetworzonej, słodkich napojów.

Mgr Renata Grzelik