Krwiak podkosmówkowy – czym jest?

Krwiak podkosmówkowy stanowi jedną z najczęstszych nieprawidłowości obserwowanych we wczesnym okresie ciąży i jest zazwyczaj rozpoznawany podczas badania ultrasonograficznego. Powstaje na skutek gromadzenia się krwi pomiędzy kosmówką a ścianą macicy, co prowadzi do częściowego oddzielenia struktur odpowiedzialnych za prawidłowy rozwój ciąży. Choć w większości przypadków krwiak podkosmówkowy ulega samoistnemu wchłonięciu i nie wpływa negatywnie na dalszy przebieg ciąży, w określonych sytuacjach może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem powikłań położniczych.

Krwiak podkosmówkowy –  co to jest?

Krwiak podkosmówkowy (ang. subchorionic hematoma, SCH) to wynaczyniona krew w przestrzeni pomiędzy warstwą endometrium a błoną kosmówkową. Stanowi jedną z częściej diagnozowanych patologii w pierwszym trymestrze ciąży – zmiana może dotyczyć nawet co piątej kobiety spodziewającej się dziecka.

Krwiak podkosmówkowy w początkowej fazie może wykazywać tendencję do powiększania się, jednak wraz z upływem czasu krew ulega procesom krzepnięcia, co prowadzi do stopniowego zmniejszania objętości – całkowite wchłonięcie zmiany następuje mniej więcej w połowie czasu trwania ciąży i dzieje się tak w około 90% przypadków.

Lekarz określa wielkość krwiaka podkosmówkowego na podstawie procentowego  stosunku zmiany do wielkości pęcherzyka ciążowego.

• krwiak podkosmówkowy mały –  mniej niż 20% wielkości pęcherzyka ciążowego;
• krwiak podkosmówkowy średni – od 20% do 50% wielkości pęcherzyka ciążowego;
• krwiak podkosmówkowy  duży – przekracza 50% wielkości pęcherzyka ciążowego.

Krwiak podkosmówkowy w ciąży – dlaczego jest niebezpieczny?

Niewielki SCH nie zawsze ma wpływ na dalszy przebieg ciąży. Jednak krwiak podkosmówkowy większych rozmiarów w znacznym stopniu odwarstwia tkanki płyty kosmkowej od ściany macicy, wpływa na funkcjonowanie kosmówki i rozwijającego się z niej łożyska, zaburzając wymianę między matką a płodem. SCH może więc prowadzić między innymi do odcięcia/ograniczenia dopływu tlenu i pokarmu do dziecka czy oderwania się błon płodowych. W konsekwencji bywa, że krwiak podkosmówkowy grozi:

• poronieniem,
• porodem przedwczesnym,
• wewnątrzmacicznym ograniczeniem wzrostu płodu,
• nadciśnieniem indukowanym ciążą,
• przedwczesnym oddzieleniem się łożyska.

Warto przeczytać: https://diag.pl/pacjent/artykuly/plamienie-przed-porodem-czy-jest-niebezpieczne/

Krwiak podkosmówkowy w ciąży – przyczyny

Etiologia krwiaka podkosmówkowego w ciąży nie jest w pełni poznana, a dostępne dane nie pozwalają na wskazanie jednej, jednoznacznej przyczyny jego powstawania. Obecnie przyjmuje się, że zmiana może dotyczyć każdej ciężarnej oraz że istnieją pewne okoliczności, które mogą sprzyjać rozwojowi SCH. Są to między innymi:

• wada rozwojowa macicy,
• uraz miednicy,
• nawracające poronienia,
• zaburzenia gospodarki hormonalnej,
• wysokie nadciśnienie tętnicze,
• długotrwały i silny stres,
• nadmierna aktywność fizyczna,
• zapłodnienie metodą in vitro.

Należy podkreślić, że czynniki te nie mają charakteru przyczynowego, lecz są rozpatrywane jedynie jako elementy mogące zwiększać podatność na powstanie krwiaka podkosmówkowego.

Krwiak podkosmówkowy – objawy

Krwiak podkosmówkowy niewielkich rozmiarów często nie daje żadnych symptomów i zostaje wykryty przypadkowo podczas rutynowego badania ultrasonograficznego. Niekiedy pojawia się niewielkie plamienie z dróg rodnych lub bardziej obfite krwawienie. Zmianie czasami towarzyszą dolegliwości bólowe o niewielkim lub umiarkowanym nasileniu, zlokalizowane w podbrzuszu, opisywane zwykle jako uczucie napięcia lub skurcze macicy.

Zauważono, że charakter oraz nasilenie objawów mają związek z wielkością i lokalizacją krwiaka. Większe zmiany i/lub te zlokalizowane w bezpośrednim sąsiedztwie łożyska częściej wiążą się z intensywniejszym krwawieniem oraz większym bólem podbrzusza.

Krwiak podkosmówkowy –  diagnostyka

Diagnostyka krwiaka podkosmówkowego opiera się przede wszystkim na ocenie klinicznej stanu zdrowia ciężarnej oraz badaniach obrazowych, z których kluczową rolę odgrywa ultrasonografia – jak wspomniano wcześniej, w znacznej liczbie przypadków zmiana bywa wykrywana przypadkowo podczas rutynowego badania USG. W trakcie procedury, bardzo istotne jest określenie, w jakim stopniu krwiak podkosmówkowy u kobiet prezentujących objawy zagrażającego poronienia wpływa na dalszy przebieg ciąży. Lekarz ocenia rozmiar zmiany oraz jej umiejscowienie. Jeśli zachodzi konieczność, zleca hospitalizację, w trakcie której wykonywane są dodatkowe badania diagnostyczne.

Krwiak podkosmówkowy – leczenie

Leczenie krwiaka podkosmówkowego w większości przypadków ma charakter zachowawczy. Wynika to z faktu, że znaczna część tego typu zmian ulega samoistnemu wchłonięciu i nie prowadzi do powikłań. Zalecane jest unikanie długotrwałego pozostawania w pozycji stojącej, powstrzymanie się od współżycia płciowego oraz ograniczenie wysiłku fizycznego – takie postępowanie wprawdzie nie leczy krwiaka podkosmówkowego, ale zmniejsza ryzyko krwawienia. W przypadku większych zmian, nasilonego krwawienia i dużego ryzyka poważnych powikłań, konieczna bywa hospitalizacja i ścisłe, regularne monitorowanie stanu zdrowia dziecka i matki.

Krwiak podkosmówkowy – rokowania

Jak wspomniano wcześniej, krwiak podkosmówkowy może stanowić potencjalne zagrożenie dla prawidłowego przebiegu ciąży. Stopień tego ryzyka zależy przede wszystkim od wielkości krwiaka, jego lokalizacji w stosunku do miejsca przyczepu pępowiny, dynamiki wzrostu zmiany oraz etapu ciąży. Małe krwiaki podkosmówkowe zazwyczaj nie stanowią istotnego zagrożenia i często ulegają samoistnemu wchłonięciu. W niektórych przypadkach jednak krwiak osiąga znaczne rozmiary, co może prowadzić do poważnych powikłań i stanowić realne zagrożenie dla dalszego przebiegu ciąży. Z tego względu, w przypadku stwierdzenia obecności krwiaka  podkosmówkowego w jamie macicy u kobiety ciężarnej, konieczne jest systematyczne monitorowanie rozwoju płodu.