Reowirusy – czym są i w jaki sposób można się zarazić?

Reowirusy należą do wirusów, o których rzadko mówi się w kontekście codziennych infekcji, choć kontakt z nimi ma większość ludzi już w dzieciństwie. Przez wiele lat uznawano je za drobnoustroje o niewielkim znaczeniu klinicznym, ponieważ często wykrywano je u osób bez objawów choroby. Dopiero współczesne badania nad mikrobiomem, odpornością jelitową i chorobami autoimmunologicznymi zwróciły uwagę na to, że reowirusy mogą odgrywać subtelniejszą, ale istotną rolę w funkcjonowaniu organizmu.

Zakażenia wywoływane przez te wirusy zwykle mają łagodny przebieg i przypominają przeziębienie lub infekcję żołądkowo-jelitową. U części osób mogą jednak wpływać na reakcje immunologiczne, szczególnie w obrębie jelit i dróg oddechowych. Z tego względu coraz częściej analizuje się ich udział w zaburzeniach odporności, stanach zapalnych oraz interakcjach między wirusami a bakteriami zasiedlającymi organizm człowieka. Warto więc wiedzieć, czym są reowirusy, jakie dają objawy, jak można się nimi zarazić oraz kiedy wykonuje się diagnostykę.

Reowirusy – czym są?

Reowirusy to wirusy RNA należące do rodziny Reoviridae. Ich nazwa wywodzi się od określenia respiratory enteric orphan viruses, ponieważ pierwotnie wykrywano je w drogach oddechowych i przewodzie pokarmowym, nie łącząc jednoznacznie z konkretną chorobą. Mają charakterystyczną, wielowarstwową kapsydową budowę, dzięki której są stosunkowo odporne na działanie czynników środowiskowych.

U ludzi najczęściej występują tzw. reowirusy ssacze (mammalian orthoreoviruses). Namnażają się głównie w nabłonku jelit i dróg oddechowych, ale ich materiał genetyczny wykrywano także w innych tkankach. Wiele zakażeń przebiega bezobjawowo, co utrudnia ocenę ich rzeczywistego znaczenia klinicznego.

Reowirusy – jak można się zarazić?

Do zakażenia dochodzi przede wszystkim:

• drogą kropelkową – podczas kaszlu, kichania lub bliskiej rozmowy,
• drogą pokarmową – przez skażoną żywność i wodę,
• przez kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami, a następnie przeniesienie wirusa na błony śluzowe,
• w skupiskach dzieci, gdzie łatwo dochodzi do transmisji wirusów jelitowych.

Reowirusy są dość odporne na czynniki środowiskowe, co sprzyja ich utrzymywaniu się w otoczeniu i rozprzestrzenianiu w populacji.

Reowirusy – objawy zakażenia

Zakażenia wywoływane przez reowirusy w wielu przypadkach przebiegają bezobjawowo, dlatego duża część osób przechodzi infekcję nieświadomie. Jeśli jednak pojawiają się symptomy, zwykle mają łagodny lub umiarkowany charakter i obejmują kilka układów organizmu jednocześnie.

Objawy ze strony układu oddechowego

Reowirusy mogą namnażać się w nabłonku dróg oddechowych, wywołując dolegliwości przypominające przeziębienie:

• katar i uczucie zatkanego nosa,
• ból i drapanie w gardle,
• suchy lub wilgotny kaszel,
• stan podgorączkowy lub niewysoka gorączka,
• uczucie rozbicia i osłabienia.

Objawy te są zwykle mniej nasilone niż w grypie i rzadko prowadzą do powikłań ze strony dolnych dróg oddechowych.

Objawy ze strony przewodu pokarmowego

Ponieważ reowirusy mają powinowactwo do komórek jelit, dość często dominują dolegliwości gastryczne:

• biegunka o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu,
• bóle i skurcze brzucha,
• nudności, czasem wymioty,
• przejściowa utrata apetytu,
• uczucie pełności i dyskomfort w jamie brzusznej.

Objawy jelitowe mogą utrzymywać się kilka dni i są szczególnie widoczne u dzieci.

Nietypowe i rzadkie objawy

U osób z obniżoną odpornością oraz w pojedynczych opisanych przypadkach obserwowano:

• przejściowe zaburzenia neurologiczne (np. zawroty głowy, dezorientacja),
• nadmierną senność lub drażliwość u dzieci,
• zaostrzenie istniejących chorób zapalnych jelit.

Takie sytuacje są jednak rzadkie i wymagają diagnostyki różnicowej w kierunku innych patogenów.

Czym reowirusy różnią się od grypy i przeziębienia?

W porównaniu z grypą reowirusy rzadziej powodują wysoką gorączkę i silne bóle mięśni. Częściej natomiast towarzyszą im objawy ze strony przewodu pokarmowego. W odróżnieniu od klasycznego przeziębienia dolegliwości jelitowe mogą być bardziej wyraźne.

Reowirusy – diagnostyka

Diagnostyka zakażeń reowirusowych nie jest rutynowa, ponieważ przebieg choroby bywa łagodny. W warunkach specjalistycznych można wykonać:

• badania molekularne (PCR) wykrywające materiał genetyczny wirusa,
• badania serologiczne oceniające obecność przeciwciał,
• analizę próbek kału lub wydzieliny z dróg oddechowych.

Testy te stosuje się głównie w badaniach naukowych lub w diagnostyce różnicowej nietypowych infekcji.

Reowirusy – leczenie

Nie ma swoistego leczenia przeciwwirusowego. Terapia jest objawowa i obejmuje:

• odpoczynek i nawodnienie,
• leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe,
• probiotyki przy objawach jelitowych,
• wsparcie odporności (sen, dieta, unikanie stresu).

Ciężkie powikłania występują rzadko i dotyczą głównie osób z poważnie obniżoną odpornością.

Profilaktyka i ochrona osób z osłabioną odpornością

W zapobieganiu zakażeniom ważne są:

• dokładna higiena rąk,
• mycie żywności,
• bezpieczna obróbka termiczna potraw,
• unikanie kontaktu z osobami chorymi,
• dieta wspierająca mikrobiom jelitowy (błonnik, fermentowane produkty),
• odpowiednia ilość snu i aktywność fizyczna.

Mgr Damian Pawlak