31 grudnia 2022 - Przeczytasz w 6 min

Wirus RSV – objawy, przyczyny, leczenie

Wirus RSV to powszechnie wyst─Öpuj─ůcy patogen, kt├│ry stanowi jedn─ů z cz─Östszych przyczyn zaka┼╝e┼ä uk┼éadu oddechowego w og├│le. W┼Ťr├│d dzieci poni┼╝ej 5 roku ┼╝ycia zaka┼╝enia RSV s─ů powszechne, o czym ┼Ťwiadczy obecno┼Ť─ç przeciwcia┼é swoistych dla wirusa u 95% dwuletnich dzieci. W wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w infekcje te przebiegaj─ů ┼éagodnie, jednak okre┼Ťlone grupy populacji, w tym niemowl─Öta w wieku 2-6 miesi─Öcy mog─ů by─ç nara┼╝one na rozw├│j ci─Ö┼╝kiej postaci choroby,  pojawienie si─Ö powa┼╝nych powik┼éa┼ä zdrowotnych i konieczno┼Ť─ç hospitalizacji. Czym dok┼éadnie jest wirus RSV, jak wygl─ůda zaka┼╝enie wirusem RSV u dzieci, jakie s─ů przyczyny infekcji oraz na czym polega diagnostyka i leczenie?

wirus rsv

Wirus RSV a SARS-CoV-2

Za spraw─ů pandemii COVID-19 ┼Ťwiadomo┼Ť─ç infekcyjnych chor├│b uk┼éadu oddechowego wzros┼éa, powoduj─ůc r├│wnie┼╝ wzrost zainteresowania wirusem RSV, pozostaj─ůcym dotychczas w cieniu wirus├│w grypy i SARS-CoV2. Zainteresowanie RSV spowodowane jest eksplozj─ů liczby przypadk├│w wywo┼éanych przez niego zachorowa┼ä, b─Öd─ůc─ů pozornie zaskakuj─ůcym efektem ust─Öpuj─ůcej pandemii COVID-19. Zjawisko takie, opisane w epidemiologii jako epidemia wyr├│wnawcza, powodowane jest masow─ů ekspozycj─ů na sezonowy wirus (w tym wypadku RSV i grypy) populacji os├│b ÔÇ×uwolnionychÔÇŁ z lockdownu ograniczaj─ůcego pandemi─Ö innego patogenu (w tym przypadku SARS-CoV-2). Podatno┼Ť─ç na RSV, w tym powik┼éane zaka┼╝enia o ci─Ö┼╝kim przebiegu, jest szczeg├│lnie du┼╝a w┼Ťr├│d urodzonych w trakcie pandemii niemowl─ůt. Lockdown pozbawi┼é je mo┼╝liwo┼Ťci naturalnego budowania odporno┼Ťci, przeciwzaka┼║nej przez powtarzaj─ůcy si─Ö kontakt z patogenami w dawkach zbyt ma┼éych dla wywo┼éania objaw├│w klinicznych, lecz wystarczaj─ůcych dla wytworzenia tzw. kompetencji immunologicznej, czyli odporno┼Ťci na kolejne zaka┼╝enie. Gdy ÔÇ×bezbronneÔÇŁ immunologicznie (ang. naive) niemowl─Öta rzucone zosta┼éy na ÔÇ×szerokie wodyÔÇŁ otwieranych ponownie ┼╝┼éobk├│w, kontakt z nieznanym ich uk┼éadowi odporno┼Ťciowego wirusem obecnym w gromadzi r├│wie┼Ťnik├│w i w┼Ťr├│d opiekun├│w, stanowi─ç m├│g┼é dramatyczne zagro┼╝enie. Podobny, cho─ç nie tak spektakularny, mechanizm os┼éabienia odporno┼Ťci przeciwwirusowej dotyczy┼é powracaj─ůcych do normalnego funkcjonowania po izolacji doros┼éych.

Wirus RSV ÔÇô co to jest?

Wirus RSV, czyli syncytialny wirus oddechowy (ang. Respiratory Syncytial Virus) to patogen z rodzaju pneumowirus├│w, infekuj─ůcy drogi oddechowe cz┼éowieka. Wirus ten posiada materia┼é genetyczny w postaci RNA, a jego nazwa wynika ze specyficznego mechanizmu namna┼╝ania si─Ö. Replikuj─ůcy si─Ö w kom├│rkach dr├│g oddechowych wirus powoduje zlewanie si─Ö s─ůsiaduj─ůcych ze sob─ů, zaka┼╝onych, kom├│rek nab┼éonkowych w du┼╝e struktury ÔÇô syncytia.
Infekcje wywo┼éywane przez wirusa RSV wykazuj─ů charakter sezonowy. Najcz─Ö┼Ťciej do zaka┼╝enia dochodzi w okresie od jesieni do wczesnej wiosny, przy czym najwi─Öcej nowych infekcji zazwyczaj odnotowuje si─Ö w okolicy stycznia i lutego.
W wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w zaka┼╝enia wirusem RSV przebiegaj─ů do┼Ť─ç ┼éagodnie, a objawy przypominaj─ů typowe przezi─Öbienie. Patogen ten jest jednak szczeg├│lnie niebezpieczny dla noworodk├│w, niemowl─ůt oraz dzieci poni┼╝ej 5 roku ┼╝ycia ÔÇô infekcje wywo┼éywane przez wirusa RSV stanowi─ů w tej grupie najcz─Östsz─ů przyczyn─Ö hospitalizacji z powodu chor├│b dr├│g oddechowych. Zaka┼╝enie wirusem RSV stanowi tak┼╝e znacz─ůce niebezpiecze┼ästwo dla os├│b w podesz┼éym wieku oraz os├│b ze wsp├│┼éwyst─Öpuj─ůcymi zaburzeniami odporno┼Ťci.

Przyczyny zaka┼╝enia wirusem RSV

Transmisja wirusa RSV odbywa si─Ö drog─ů kropelkow─ů. Do zaka┼╝enia dochodzi w przypadku, gdy osoba b─Öd─ůca nosicielem tego wirusa kaszle lub kicha, co prowadzi do uwolnienia kropelek ┼Ťliny zawieraj─ůcych patogen do otoczenia, w konsekwencji  do ich  kontaktu z b┼éon─ů ┼Ťluzow─ů innej osoby w nosie lub w spoj├│wce . Warto wiedzie─ç, ┼╝e wirus RSV mo┼╝e prze┼╝y─ç kilka godzin na zanieczyszczonej sk├│rze (np. d┼éoni) oraz na innych powierzchniach kontaktowych, takich jak klamki lub por─Öcze, a w przypadku dzieci zabawki, por─Öcze ┼é├│┼╝ka Po┼Ťrednie przenoszenie przez powierzchnie jest bardziej powszechne dla RSV ni┼╝ dla SARS-CoV-2 wywo┼éuj─ůcego kowid. W tym przypadku dotkni─Öcie oczu lub nosa tak┼╝e mo┼╝e prowadzi─ç do wnikni─Öcia patogenu do organizmu. Niezwykle efektywnie wirus przenoszony jest droga poca┼éunk├│w. Z tego powodu istotne jest w┼éa┼Ťciwe dbanie o higien─Ö oraz cz─Öste mycie r─ůk, szczeg├│lnie w sezonie ze zwi─Ökszon─ů liczb─ů zaka┼╝e┼ä.

Wirus RSV jest wysoce zaka┼║ny ÔÇô oznacza to, ┼╝e nawet kr├│tki kontakt z osob─ů zaka┼╝on─ů mo┼╝e prowadzi─ç do przeniesienia si─Ö wirusa oraz rozwoju zaka┼╝enia u kolejnej osoby. Zaka┼║ne s─ů osoby, kt├│re przechodz─ů infekcj─Ö bezobjawowo lub lekko.  Mechanizm ten skutkuje do┼Ť─ç ┼éatwym rozwojem lokalnych ognisk epidemii, na przyk┼éad w ┼╝┼éobkach, przedszkolach lub oddzia┼éach szpitalnych. Najwi─Öksza zaka┼║no┼Ť─ç wyst─Öpuje na przestrzeni pierwszego tygodnia od momentu wnikni─Öcia wirusa do organizmu. Niekt├│re osoby, szczeg├│lnie z os┼éabion─ů odporno┼Ťci─ů mog─ů jednak pozostawa─ç zaka┼║ne dla innych przez okres nawet do 4 tygodni, ju┼╝ po ust─ůpieniu objaw├│w chorobowych. Wsp├│┼éczynnik reprodukcji R0, ilustruj─ůcy  zdolno┼Ťci wirusa do rozprzestrzeniania si─Ö w┼Ťr├│d ludzi, dla RSV wynosi ok. 3, co oznacza, ┼╝e pojedynczy chory zakazi wirusem RSV trzy kolejne osoby. Dla wirusa grypy R0 nieznacznie przekracza 1 (przyk┼éadowo 1,3); dla SARS-CoV-2 zale┼╝a┼é od wariantu wirusa, ale mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e by┼é podobny.  

Zaka┼╝enie wirusem RSV ÔÇô objawy u doros┼éych

U zdrowych os├│b doros┼éych objawy zaka┼╝enia wirusem RSV zazwyczaj s─ů do┼Ť─ç ograniczone, a choroba posiada ┼éagodny przebieg. Najcz─Ö┼Ťciej infekcja wywo┼éywana przez wirus RSV ogranicza si─Ö do g├│rnych dr├│g oddechowych. Objawy przypominaj─ů typowe przezi─Öbienie i mog─ů obejmowa─ç dolegliwo┼Ťci takie jak m.in.:

  • Katar,
  • Obrz─Ök ┼Ťluz├│wek nosa,
  • B├│l gard┼éa,
  • Kaszel,
  • Gor─ůczka,
  • Uog├│lnione pogorszenie samopoczucia,
  • B├│l g┼éowy,
  • Nasilone zm─Öczenie.

W niekt├│rych przypadkach zaka┼╝enie wirusem RSV mo┼╝e pozostawa─ç bezobjawowe. Infekcja wywo┼éywana tym wirusem jest jednak niebezpieczna dla os├│b w podesz┼éym wieku, os├│b z wsp├│┼éwyst─Öpuj─ůcymi chorobami uk┼éadu kr─ů┼╝enia i uk┼éadu oddechowego oraz pacjent├│w cierpi─ůcych na niedobory odporno┼Ťci, wywo┼éane np. zaka┼╝eniem wirusem HIV lub leczeniem immunosupresyjnym.

W przypadku os├│b dodatkowo obci─ů┼╝onych chorobami wsp├│┼éwyst─Öpuj─ůcymi, wirus RSV mo┼╝e wywo┼éywa─ç zaka┼╝enia dolnych dr├│g oddechowych, czyli oskrzeli oraz p┼éuc. W tym przypadku dolegliwo┼Ťci s─ů bardziej nasilone, dodatkowo mog─ů pojawi─ç si─Ö m.in.:

  • Wysoka gor─ůczka,
  • Dreszcze,
  • B├│l w klatce piersiowej,
  • Uczucie duszno┼Ťci,
  • ┼Üwisty oddechowe,
  • Tachypnoe (zwi─Ökszona cz─Östo┼Ť─ç oddech├│w),
  • Sinica ÔÇô zmiana zabarwienia b┼éon ┼Ťluzowych i sk├│ry na niebieskawy kolor,
  • Uog├│lnione zm─Öczenie,
  • Odkrztuszanie wydzieliny (kaszel produktywny).

W skrajnych przypadkach ci─Ö┼╝kie zapalenie p┼éuc mo┼╝e prowadzi─ç do rozwoju niewydolno┼Ťci oddechowej. Stan ten stanowi bezpo┼Ťrednie zagro┼╝enie zdrowia i wymaga pilnego leczenia wewn─ůtrzszpitalnego. Z tego powodu nigdy nie nale┼╝y ignorowa─ç wyst─Öpowania nasilonych objaw├│w z dr├│g oddechowych ÔÇô ka┼╝dorazowo nale┼╝y skonsultowa─ç si─Ö z lekarzem w celu oceny stanu zdrowia oraz zaplanowania dalszego post─Öpowania diagnostyczno-leczniczego.

Wirus RSV u dziecka ÔÇô objawy

Szacuje si─Ö, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç dzieci przed 2 rokiem ┼╝ycia przechodzi zaka┼╝enie wirusem RSV co najmniej raz. Zazwyczaj infekcja posiada charakter samoograniczaj─ůcy si─Ö, z objawami przypominaj─ůcymi przezi─Öbienie. Dolegliwo┼Ťci te zazwyczaj obejmuj─ů:

  • Katar,
  • Obrz─Ök ┼Ťluz├│wek nosa,
  • Zapalenie gard┼éa,
  • Zapalenie spoj├│wek ÔÇô przekrwienie oczu, zwi─Ökszone ┼ézawienie,
  • Gor─ůczk─Ö o niewielkim nasileniu.

W przeciwie┼ästwie do doros┼éych, dzieci s─ů o wiele bardziej nara┼╝one na poszerzenie si─Ö zakresu infekcji, rozw├│j zapalenia oskrzeli oraz zapalenia p┼éuc. W przypadku niemowl─ůt oraz ma┼éych dzieci, kt├│re nie s─ů w stanie samodzielnie opisa─ç swoich dolegliwo┼Ťci najcz─Ö┼Ťciej mo┼╝na zauwa┼╝y─ç nast─Öpuj─ůce symptomy, wskazuj─ůce na rozw├│j zapalenia p┼éuc:

  • Ci─Ö┼╝ki, produktywny kaszel,
  • Wysoka gor─ůczka,
  • Rozw├│j ┼Ťwist├│w oddechowych,
  • Zaci─ůganie przestrzeni mi─Ödzy┼╝ebrowych podczas oddechu,
  • Zwi─Ökszona cz─Östotliwo┼Ť─ç oddech├│w (tachypnoe),
  • Brak apetytu,
  • Objawy odwodnienia ÔÇô mniejsza ilo┼Ť─ç oddawanego moczu,
  • Apatia ÔÇô zmniejszona aktywno┼Ť─ç dziecka.

Wyst─Öpowanie tego typu objaw├│w wymaga uzyskania pilnej pomocy medycznej. Nieleczone zaka┼╝enie wirusem RSV u niemowl─ůt oraz ma┼éych dzieci mo┼╝e prowadzi─ç do pojawienia si─Ö wielu, powa┼╝nych powik┼éa┼ä zdrowotnych, kt├│re stanowi─ů bezpo┼Ťrednie zagro┼╝enie dla zdrowia oraz ┼╝ycia dziecka. Na ci─Ö┼╝ki przebieg infekcji RSV nara┼╝one s─ů: noworodki z ma┼é─ů mas─ů urodzeniow─ů i sztucznie karmione niemowl─Öta oraz obarczone wadami wrodzonymi kr─ů┼╝enia, wadami uk┼éadu oddechowego i deficytami odporno┼Ťci W niekt├│rych przypadkach mo┼╝e doj┼Ť─ç m.in. do rozwoju wt├│rnego, bakteryjnego zaka┼╝enia p┼éuc, rozwoju niewydolno┼Ťci oddechowej lub te┼╝ wt├│rnych zaka┼╝e┼ä innych struktur anatomicznych, np. ucha ┼Ťrodkowego.

Wirus RSV ÔÇô jakie badania wykona─ç?

Podstaw─ů do rozpoznania infekcji wywo┼éywanej przez wirusa RSV jest badanie przedmiotowe wykonywane przez lekarza, w po┼é─ůczeniu z histori─ů choroby oraz typowym zestawem objaw├│w zwi─ůzanych z zaka┼╝eniem tym patogenem. Mo┼╝liwe jest przeprowadzenie dodatkowych bada┼ä laboratoryjnych, kt├│re pozwol─ů na potwierdzenie zaka┼╝enia wirusem RSV. Jednym z najcz─Ö┼Ťciej wykonywanych bada┼ä jest test antygenowy, kt├│ry polega na wykrywaniu antygen├│w wirusa w materiale uzyskanym na drodze wymazu z nosa lub nosogard┼éa. Test ten pozwala na szybkie rozpoznanie zaka┼╝enia, znajduj─ůcego  si─Ö w ostrej fazie. Mo┼╝liwe jest tak┼╝e przeprowadzenie analizy PCR tego materia┼éu, kt├│ra cechuje si─Ö wy┼╝sz─ů czu┼éo┼Ťci─ů oraz swoisto┼Ťci─ů, jednak wymaga d┼éu┼╝szego oczekiwania na wynik.

Wirus RSV ÔÇô szczepienie oraz metody leczenia zaka┼╝e┼ä

Obecnie na rynku nie jest dost─Öpne skuteczne szczepienie ochronne przeciwko wirusowi RSV. Wci─ů┼╝ trwaj─ů jednak intensywne badania nad opracowaniem skutecznego preparatu ÔÇô wiele z nich znajduje si─Ö obecnie w ostatniej fazie test├│w klinicznych, co oznacza, ┼╝e szczepienie powinno by─ç dost─Öpne ju┼╝ wkr├│tce.
W przypadku wykrytego zaka┼╝enia, leczenie zazwyczaj ogranicza si─Ö do post─Öpowania objawowego oraz wspomagaj─ůcego. Znacz─ůca wi─Ökszo┼Ť─ç infekcji wywo┼éywanych przez wirusa RSV posiada charakter samoograniczaj─ůcy si─Ö, a objawy ust─Öpuj─ů samoistnie po ok. 7-14 dniach. W skrajnych przypadkach, zwi─ůzanych z rozwojem niewydolno┼Ťci oddechowej, mo┼╝e dodatkowo obejmowa─ç intubowanie pacjenta oraz mechaniczne wspomaganie oddychania. Leczenie powik┼éa┼ä zaka┼╝enia RSV ka┼╝dorazowo planowane jest w spos├│b indywidualny, dobrany do potrzeb zdrowotnych danej osoby.

Bibliografia

https://www.wum.edu.pl/wzrost-liczby-infekcji-spowodowanych-przez-wirusa-RSV-to-mozliwy-efekt-uboczny-ubieglorocznego-lockdownu

https://www.cdc.gov/rsv/index.html

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/respiratory-syncytial-virus/symptoms-causes/syc-20353098

https://www.termedia.pl/pulmonologia/Szczepionka-przeciwko-RSV-coraz-blizej,47621.html

Powi─ůzane pakiety

e-PAKIET DLA KA┼╗DEGO (MAKSIMUM) z konsultacj─ů
Zestaw bada┼ä w pakiecie MAXIMUM pozwala na uzyskanie ÔÇ×panoramicznegoÔÇŁ obrazu stanu organizmu (tzw. homeostazy organizmu), a w przypadku istnienia patologii wyniki bada┼ä wskazuj─ů zaatakowany organ lub uk┼éad i identyfikuj─ů nasilenie procesu chorobowego. Okre┼Ťlane s─ů: morfologia (obraz) i parametry biochemiczne krwi, pozwalaj─ůce na wykrycie: stanu zapalnego, zaburze┼ä krzepni─Öcia krwi, zaburze┼ä gospodarki wapniowej, r├│wnowagi elektrolitowej i gospodarki ┼╝elazem, zaburzenia przemiany materii (metabolizm bia┼éek, t┼éuszcz├│w i w─Öglowodan├│w). Wyniki wskazuj─ů r├│wnocze┼Ťnie na narz─ůdy i uk┼éady dotkni─Öte procesem chorobowym (w─ůtroba, nerki, tarczyca, trzustka, uk┼éad kostny, uk┼éad pokarmowy), okre┼Ťlaj─ůc jego charakter i nasilenie oraz potrzeb─Ö pog┼é─Öbionej diagnostyki. Badania wykonywane s─ů we krwi. Morfologia (obraz) krwi stanowi punkt wyj┼Ťcia kontroli organizmu. Pozwala na rozpoznanie lub eliminacj─Ö podejrzenia anemii. Prawid┼éowa ilo┼Ť─ç bia┼éych krwinek i prawid┼éowe proporcje pomi─Ödzy ich typami, zmniejszaj─ů ryzyko istnienia stan├│w zapalnych, zaka┼╝e┼ä, chor├│b paso┼╝ytniczych, chor├│b autoimmunologicznych i nowotworowych. W diagnostyce zapalenia i zaka┼╝enia, wnioski oparte na analizie bia┼éych krwinek wzmacniane s─ů przez zestawienie z wynikami OB i st─Ö┼╝eniem bia┼éka C-reaktywnego (CRP). Ilo┼Ť─ç p┼éytek krwi daje wgl─ůd w dzia┼éanie uk┼éadu krzepni─Öcia krwi, charakteryzowanego w pakiecie przez parametry APTT, PT. St─Ö┼╝enie glukozy jest decyduj─ůcym kryterium rozpoznawania choroby cywilizacyjnej - cukrzycy. St─Ö┼╝enie cholesterolu i poszczeg├│lnych jego frakcji (CHOL, HDL, LDL, TG) pozwala na ocen─ů gospodarki lipidowej, zagro┼╝enia mia┼╝d┼╝yc─ů, ocen─Ö ryzyka chor├│b serca i naczy┼ä, nadci┼Ťnienia itd. St─Ö┼╝enie kwasu moczowego ┼Ťwiadczy o zaburzeniach przemian bia┼éka, prowadz─ůcych do podagry (dny moczanowej). Oznaczenie ┼╝elaza, w zestawieniu z oznaczeniami hemoglobiny i erytrocyt├│w, ilustruje gospodark─Ö ┼╝elazem. Szeroki pakiet test├│w w─ůtrobowych (ALT, AST, ALP, BIL, GGTP) w zestawieniu z lipidogramem i OB obrazuje stan i funkcje w─ůtroby; st─Ö┼╝enie mocznika i kreatyniny, ┼é─ůcznie ze st─Ö┼╝eniem g┼é├│wnych elektrolit├│w: sodu i potasu oraz wapnia jest wska┼║nikiem pracy nerek. Pomiary wapnia i powi─ůzanego z wapniem magnezu, charakteryzuj─ů stan uk┼éadu kostnego, s─ů pomocne w ocenie uk┼éadu nerwowego, funkcji mi─Ö┼Ťni i serca. Choroby tarczycy sygnalizowane przez st─Ö┼╝enie TSH s─ů przyczyn─ů szeregu nieswoistych objaw├│w klinicznych. Badaniem trzustki jest oznaczanie poziomu amylazy. Badania zawarte w pakiecie "Dla ka┼╝dego (Maximum)" pozwalaj─ů na analiz─Ö stanu organizmu znacznie pog┼é─Öbion─ů w stosunku uzyskanej przez wykonanie pakiet├│w MINIMUM i MEDIUM. Pakiet zawiera us┼éug─Ö konsultacji wynik├│w bada┼ä na czacie lub przez telefon z wykwalifikowanym konsultantem (diagnost─ů laboratoryjnym lub lekarzem) ┼Ťwiadczon─ů w serwisie upacjenta.pl