31 grudnia 2022 - Przeczytasz w 6 min

Wirus RSV – objawy, przyczyny, leczenie

Wirus RSV to powszechnie wyst臋puj膮cy patogen, kt贸ry stanowi jedn膮 z cz臋stszych przyczyn zaka偶e艅 uk艂adu oddechowego w og贸le. W艣r贸d dzieci poni偶ej 5 roku 偶ycia zaka偶enia RSV s膮 powszechne, o czym 艣wiadczy obecno艣膰 przeciwcia艂 swoistych dla wirusa u 95% dwuletnich dzieci. W wi臋kszo艣ci przypadk贸w infekcje te przebiegaj膮 艂agodnie, jednak okre艣lone grupy populacji, w tym niemowl臋ta w wieku 2-6 miesi臋cy mog膮 by膰 nara偶one na rozw贸j ci臋偶kiej postaci choroby,  pojawienie si臋 powa偶nych powik艂a艅 zdrowotnych i konieczno艣膰 hospitalizacji. Czym dok艂adnie jest wirus RSV, jak wygl膮da zaka偶enie wirusem RSV u dzieci, jakie s膮 przyczyny infekcji oraz na czym polega diagnostyka i leczenie?

wirus rsv

Wirus RSV a SARS-CoV-2

Za spraw膮 pandemii COVID-19 艣wiadomo艣膰 infekcyjnych chor贸b uk艂adu oddechowego wzros艂a, powoduj膮c r贸wnie偶 wzrost zainteresowania wirusem RSV, pozostaj膮cym dotychczas w cieniu wirus贸w grypy i SARS-CoV2. Zainteresowanie RSV spowodowane jest eksplozj膮 liczby przypadk贸w wywo艂anych przez niego zachorowa艅, b臋d膮c膮 pozornie zaskakuj膮cym efektem ust臋puj膮cej pandemii COVID-19. Zjawisko takie, opisane w epidemiologii jako epidemia wyr贸wnawcza, powodowane jest masow膮 ekspozycj膮 na sezonowy wirus (w tym wypadku RSV i grypy) populacji os贸b 鈥瀠wolnionych鈥 z lockdownu ograniczaj膮cego pandemi臋 innego patogenu (w tym przypadku SARS-CoV-2). Podatno艣膰 na RSV, w tym powik艂ane zaka偶enia o ci臋偶kim przebiegu, jest szczeg贸lnie du偶a w艣r贸d urodzonych w trakcie pandemii niemowl膮t. Lockdown pozbawi艂 je mo偶liwo艣ci naturalnego budowania odporno艣ci, przeciwzaka藕nej przez powtarzaj膮cy si臋 kontakt z patogenami w dawkach zbyt ma艂ych dla wywo艂ania objaw贸w klinicznych, lecz wystarczaj膮cych dla wytworzenia tzw. kompetencji immunologicznej, czyli odporno艣ci na kolejne zaka偶enie. Gdy 鈥瀊ezbronne鈥 immunologicznie (ang. naive) niemowl臋ta rzucone zosta艂y na 鈥瀞zerokie wody鈥 otwieranych ponownie 偶艂obk贸w, kontakt z nieznanym ich uk艂adowi odporno艣ciowego wirusem obecnym w gromadzi r贸wie艣nik贸w i w艣r贸d opiekun贸w, stanowi膰 m贸g艂 dramatyczne zagro偶enie. Podobny, cho膰 nie tak spektakularny, mechanizm os艂abienia odporno艣ci przeciwwirusowej dotyczy艂 powracaj膮cych do normalnego funkcjonowania po izolacji doros艂ych.

Wirus RSV 鈥 co to jest?

Wirus RSV, czyli syncytialny wirus oddechowy (ang. Respiratory Syncytial Virus) to patogen z rodzaju pneumowirus贸w, infekuj膮cy drogi oddechowe cz艂owieka. Wirus ten posiada materia艂 genetyczny w postaci RNA, a jego nazwa wynika ze specyficznego mechanizmu namna偶ania si臋. Replikuj膮cy si臋 w kom贸rkach dr贸g oddechowych wirus powoduje zlewanie si臋 s膮siaduj膮cych ze sob膮, zaka偶onych, kom贸rek nab艂onkowych w du偶e struktury 鈥 syncytia.
Infekcje wywo艂ywane przez wirusa RSV wykazuj膮 charakter sezonowy. Najcz臋艣ciej do zaka偶enia dochodzi w okresie od jesieni do wczesnej wiosny, przy czym najwi臋cej nowych infekcji zazwyczaj odnotowuje si臋 w okolicy stycznia i lutego.
W wi臋kszo艣ci przypadk贸w zaka偶enia wirusem RSV przebiegaj膮 do艣膰 艂agodnie, a objawy przypominaj膮 typowe przezi臋bienie. Patogen ten jest jednak szczeg贸lnie niebezpieczny dla noworodk贸w, niemowl膮t oraz dzieci poni偶ej 5 roku 偶ycia 鈥 infekcje wywo艂ywane przez wirusa RSV stanowi膮 w tej grupie najcz臋stsz膮 przyczyn臋 hospitalizacji z powodu chor贸b dr贸g oddechowych. Zaka偶enie wirusem RSV stanowi tak偶e znacz膮ce niebezpiecze艅stwo dla os贸b w podesz艂ym wieku oraz os贸b ze wsp贸艂wyst臋puj膮cymi zaburzeniami odporno艣ci.

Przyczyny zaka偶enia wirusem RSV

Transmisja wirusa RSV odbywa si臋 drog膮 kropelkow膮. Do zaka偶enia dochodzi w przypadku, gdy osoba b臋d膮ca nosicielem tego wirusa kaszle lub kicha, co prowadzi do uwolnienia kropelek 艣liny zawieraj膮cych patogen do otoczenia, w konsekwencji  do ich  kontaktu z b艂on膮 艣luzow膮 innej osoby w nosie lub w spoj贸wce . Warto wiedzie膰, 偶e wirus RSV mo偶e prze偶y膰 kilka godzin na zanieczyszczonej sk贸rze (np. d艂oni) oraz na innych powierzchniach kontaktowych, takich jak klamki lub por臋cze, a w przypadku dzieci zabawki, por臋cze 艂贸偶ka Po艣rednie przenoszenie przez powierzchnie jest bardziej powszechne dla RSV ni偶 dla SARS-CoV-2 wywo艂uj膮cego kowid. W tym przypadku dotkni臋cie oczu lub nosa tak偶e mo偶e prowadzi膰 do wnikni臋cia patogenu do organizmu. Niezwykle efektywnie wirus przenoszony jest droga poca艂unk贸w. Z tego powodu istotne jest w艂a艣ciwe dbanie o higien臋 oraz cz臋ste mycie r膮k, szczeg贸lnie w sezonie ze zwi臋kszon膮 liczb膮 zaka偶e艅.

Wirus RSV jest wysoce zaka藕ny 鈥 oznacza to, 偶e nawet kr贸tki kontakt z osob膮 zaka偶on膮 mo偶e prowadzi膰 do przeniesienia si臋 wirusa oraz rozwoju zaka偶enia u kolejnej osoby. Zaka藕ne s膮 osoby, kt贸re przechodz膮 infekcj臋 bezobjawowo lub lekko.  Mechanizm ten skutkuje do艣膰 艂atwym rozwojem lokalnych ognisk epidemii, na przyk艂ad w 偶艂obkach, przedszkolach lub oddzia艂ach szpitalnych. Najwi臋ksza zaka藕no艣膰 wyst臋puje na przestrzeni pierwszego tygodnia od momentu wnikni臋cia wirusa do organizmu. Niekt贸re osoby, szczeg贸lnie z os艂abion膮 odporno艣ci膮 mog膮 jednak pozostawa膰 zaka藕ne dla innych przez okres nawet do 4 tygodni, ju偶 po ust膮pieniu objaw贸w chorobowych. Wsp贸艂czynnik reprodukcji R0, ilustruj膮cy  zdolno艣ci wirusa do rozprzestrzeniania si臋 w艣r贸d ludzi, dla RSV wynosi ok. 3, co oznacza, 偶e pojedynczy chory zakazi wirusem RSV trzy kolejne osoby. Dla wirusa grypy R0 nieznacznie przekracza 1 (przyk艂adowo 1,3); dla SARS-CoV-2 zale偶a艂 od wariantu wirusa, ale mo偶na powiedzie膰, 偶e by艂 podobny.  

Zaka偶enie wirusem RSV 鈥 objawy u doros艂ych

U zdrowych os贸b doros艂ych objawy zaka偶enia wirusem RSV zazwyczaj s膮 do艣膰 ograniczone, a choroba posiada 艂agodny przebieg. Najcz臋艣ciej infekcja wywo艂ywana przez wirus RSV ogranicza si臋 do g贸rnych dr贸g oddechowych. Objawy przypominaj膮 typowe przezi臋bienie i mog膮 obejmowa膰 dolegliwo艣ci takie jak m.in.:

  • Katar,
  • Obrz臋k 艣luz贸wek nosa,
  • B贸l gard艂a,
  • Kaszel,
  • Gor膮czka,
  • Uog贸lnione pogorszenie samopoczucia,
  • B贸l g艂owy,
  • Nasilone zm臋czenie.

W niekt贸rych przypadkach zaka偶enie wirusem RSV mo偶e pozostawa膰 bezobjawowe. Infekcja wywo艂ywana tym wirusem jest jednak niebezpieczna dla os贸b w podesz艂ym wieku, os贸b z wsp贸艂wyst臋puj膮cymi chorobami uk艂adu kr膮偶enia i uk艂adu oddechowego oraz pacjent贸w cierpi膮cych na niedobory odporno艣ci, wywo艂ane np. zaka偶eniem wirusem HIV lub leczeniem immunosupresyjnym.

W przypadku os贸b dodatkowo obci膮偶onych chorobami wsp贸艂wyst臋puj膮cymi, wirus RSV mo偶e wywo艂ywa膰 zaka偶enia dolnych dr贸g oddechowych, czyli oskrzeli oraz p艂uc. W tym przypadku dolegliwo艣ci s膮 bardziej nasilone, dodatkowo mog膮 pojawi膰 si臋 m.in.:

  • Wysoka gor膮czka,
  • Dreszcze,
  • B贸l w klatce piersiowej,
  • Uczucie duszno艣ci,
  • 艢wisty oddechowe,
  • Tachypnoe (zwi臋kszona cz臋sto艣膰 oddech贸w),
  • Sinica 鈥 zmiana zabarwienia b艂on 艣luzowych i sk贸ry na niebieskawy kolor,
  • Uog贸lnione zm臋czenie,
  • Odkrztuszanie wydzieliny (kaszel produktywny).

W skrajnych przypadkach ci臋偶kie zapalenie p艂uc mo偶e prowadzi膰 do rozwoju niewydolno艣ci oddechowej. Stan ten stanowi bezpo艣rednie zagro偶enie zdrowia i wymaga pilnego leczenia wewn膮trzszpitalnego. Z tego powodu nigdy nie nale偶y ignorowa膰 wyst臋powania nasilonych objaw贸w z dr贸g oddechowych 鈥 ka偶dorazowo nale偶y skonsultowa膰 si臋 z lekarzem w celu oceny stanu zdrowia oraz zaplanowania dalszego post臋powania diagnostyczno-leczniczego.

Wirus RSV u dziecka 鈥 objawy

Szacuje si臋, 偶e wi臋kszo艣膰 dzieci przed 2 rokiem 偶ycia przechodzi zaka偶enie wirusem RSV co najmniej raz. Zazwyczaj infekcja posiada charakter samoograniczaj膮cy si臋, z objawami przypominaj膮cymi przezi臋bienie. Dolegliwo艣ci te zazwyczaj obejmuj膮:

  • Katar,
  • Obrz臋k 艣luz贸wek nosa,
  • Zapalenie gard艂a,
  • Zapalenie spoj贸wek 鈥 przekrwienie oczu, zwi臋kszone 艂zawienie,
  • Gor膮czk臋 o niewielkim nasileniu.

W przeciwie艅stwie do doros艂ych, dzieci s膮 o wiele bardziej nara偶one na poszerzenie si臋 zakresu infekcji, rozw贸j zapalenia oskrzeli oraz zapalenia p艂uc. W przypadku niemowl膮t oraz ma艂ych dzieci, kt贸re nie s膮 w stanie samodzielnie opisa膰 swoich dolegliwo艣ci najcz臋艣ciej mo偶na zauwa偶y膰 nast臋puj膮ce symptomy, wskazuj膮ce na rozw贸j zapalenia p艂uc:

  • Ci臋偶ki, produktywny kaszel,
  • Wysoka gor膮czka,
  • Rozw贸j 艣wist贸w oddechowych,
  • Zaci膮ganie przestrzeni mi臋dzy偶ebrowych podczas oddechu,
  • Zwi臋kszona cz臋stotliwo艣膰 oddech贸w (tachypnoe),
  • Brak apetytu,
  • Objawy odwodnienia 鈥 mniejsza ilo艣膰 oddawanego moczu,
  • Apatia 鈥 zmniejszona aktywno艣膰 dziecka.

Wyst臋powanie tego typu objaw贸w wymaga uzyskania pilnej pomocy medycznej. Nieleczone zaka偶enie wirusem RSV u niemowl膮t oraz ma艂ych dzieci mo偶e prowadzi膰 do pojawienia si臋 wielu, powa偶nych powik艂a艅 zdrowotnych, kt贸re stanowi膮 bezpo艣rednie zagro偶enie dla zdrowia oraz 偶ycia dziecka. Na ci臋偶ki przebieg infekcji RSV nara偶one s膮: noworodki z ma艂膮 mas膮 urodzeniow膮 i sztucznie karmione niemowl臋ta oraz obarczone wadami wrodzonymi kr膮偶enia, wadami uk艂adu oddechowego i deficytami odporno艣ci W niekt贸rych przypadkach mo偶e doj艣膰 m.in. do rozwoju wt贸rnego, bakteryjnego zaka偶enia p艂uc, rozwoju niewydolno艣ci oddechowej lub te偶 wt贸rnych zaka偶e艅 innych struktur anatomicznych, np. ucha 艣rodkowego.

Wirus RSV 鈥 jakie badania wykona膰?

Podstaw膮 do rozpoznania infekcji wywo艂ywanej przez wirusa RSV jest badanie przedmiotowe wykonywane przez lekarza, w po艂膮czeniu z histori膮 choroby oraz typowym zestawem objaw贸w zwi膮zanych z zaka偶eniem tym patogenem. Mo偶liwe jest przeprowadzenie dodatkowych bada艅 laboratoryjnych, kt贸re pozwol膮 na potwierdzenie zaka偶enia wirusem RSV. Jednym z najcz臋艣ciej wykonywanych bada艅 jest test antygenowy, kt贸ry polega na wykrywaniu antygen贸w wirusa w materiale uzyskanym na drodze wymazu z nosa lub nosogard艂a. Test ten pozwala na szybkie rozpoznanie zaka偶enia, znajduj膮cego  si臋 w ostrej fazie. Mo偶liwe jest tak偶e przeprowadzenie analizy PCR tego materia艂u, kt贸ra cechuje si臋 wy偶sz膮 czu艂o艣ci膮 oraz swoisto艣ci膮, jednak wymaga d艂u偶szego oczekiwania na wynik.

Wirus RSV 鈥 szczepienie oraz metody leczenia zaka偶e艅

Obecnie na rynku nie jest dost臋pne skuteczne szczepienie ochronne przeciwko wirusowi RSV. Wci膮偶 trwaj膮 jednak intensywne badania nad opracowaniem skutecznego preparatu 鈥 wiele z nich znajduje si臋 obecnie w ostatniej fazie test贸w klinicznych, co oznacza, 偶e szczepienie powinno by膰 dost臋pne ju偶 wkr贸tce.
W przypadku wykrytego zaka偶enia, leczenie zazwyczaj ogranicza si臋 do post臋powania objawowego oraz wspomagaj膮cego. Znacz膮ca wi臋kszo艣膰 infekcji wywo艂ywanych przez wirusa RSV posiada charakter samoograniczaj膮cy si臋, a objawy ust臋puj膮 samoistnie po ok. 7-14 dniach. W skrajnych przypadkach, zwi膮zanych z rozwojem niewydolno艣ci oddechowej, mo偶e dodatkowo obejmowa膰 intubowanie pacjenta oraz mechaniczne wspomaganie oddychania. Leczenie powik艂a艅 zaka偶enia RSV ka偶dorazowo planowane jest w spos贸b indywidualny, dobrany do potrzeb zdrowotnych danej osoby.

Bibliografia

https://www.wum.edu.pl/wzrost-liczby-infekcji-spowodowanych-przez-wirusa-RSV-to-mozliwy-efekt-uboczny-ubieglorocznego-lockdownu

https://www.cdc.gov/rsv/index.html

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/respiratory-syncytial-virus/symptoms-causes/syc-20353098

https://www.termedia.pl/pulmonologia/Szczepionka-przeciwko-RSV-coraz-blizej,47621.html

Powi膮zane pakiety

e-PAKIET DLA KA呕DEGO (MAKSIMUM) z konsultacj膮
Zestaw bada艅 w pakiecie MAXIMUM pozwala na uzyskanie 鈥瀙anoramicznego鈥 obrazu stanu organizmu (tzw. homeostazy organizmu), a w przypadku istnienia patologii wyniki bada艅 wskazuj膮 zaatakowany organ lub uk艂ad i identyfikuj膮 nasilenie procesu chorobowego. Okre艣lane s膮: morfologia (obraz) i parametry biochemiczne krwi, pozwalaj膮ce na wykrycie: stanu zapalnego, zaburze艅 krzepni臋cia krwi, zaburze艅 gospodarki wapniowej, r贸wnowagi elektrolitowej i gospodarki 偶elazem, zaburzenia przemiany materii (metabolizm bia艂ek, t艂uszcz贸w i w臋glowodan贸w). Wyniki wskazuj膮 r贸wnocze艣nie na narz膮dy i uk艂ady dotkni臋te procesem chorobowym (w膮troba, nerki, tarczyca, trzustka, uk艂ad kostny, uk艂ad pokarmowy), okre艣laj膮c jego charakter i nasilenie oraz potrzeb臋 pog艂臋bionej diagnostyki. Badania wykonywane s膮 we krwi. Morfologia (obraz) krwi stanowi punkt wyj艣cia kontroli organizmu. Pozwala na rozpoznanie lub eliminacj臋 podejrzenia anemii. Prawid艂owa ilo艣膰 bia艂ych krwinek i prawid艂owe proporcje pomi臋dzy ich typami, zmniejszaj膮 ryzyko istnienia stan贸w zapalnych, zaka偶e艅, chor贸b paso偶ytniczych, chor贸b autoimmunologicznych i nowotworowych. W diagnostyce zapalenia i zaka偶enia, wnioski oparte na analizie bia艂ych krwinek wzmacniane s膮 przez zestawienie z wynikami OB i st臋偶eniem bia艂ka C-reaktywnego (CRP). Ilo艣膰 p艂ytek krwi daje wgl膮d w dzia艂anie uk艂adu krzepni臋cia krwi, charakteryzowanego w pakiecie przez parametry APTT, PT. St臋偶enie glukozy jest decyduj膮cym kryterium rozpoznawania choroby cywilizacyjnej - cukrzycy. St臋偶enie cholesterolu i poszczeg贸lnych jego frakcji (CHOL, HDL, LDL, TG) pozwala na ocen膮 gospodarki lipidowej, zagro偶enia mia偶d偶yc膮, ocen臋 ryzyka chor贸b serca i naczy艅, nadci艣nienia itd. St臋偶enie kwasu moczowego 艣wiadczy o zaburzeniach przemian bia艂ka, prowadz膮cych do podagry (dny moczanowej). Oznaczenie 偶elaza, w zestawieniu z oznaczeniami hemoglobiny i erytrocyt贸w, ilustruje gospodark臋 偶elazem. Szeroki pakiet test贸w w膮trobowych (ALT, AST, ALP, BIL, GGTP) w zestawieniu z lipidogramem i OB obrazuje stan i funkcje w膮troby; st臋偶enie mocznika i kreatyniny, 艂膮cznie ze st臋偶eniem g艂贸wnych elektrolit贸w: sodu i potasu oraz wapnia jest wska藕nikiem pracy nerek. Pomiary wapnia i powi膮zanego z wapniem magnezu, charakteryzuj膮 stan uk艂adu kostnego, s膮 pomocne w ocenie uk艂adu nerwowego, funkcji mi臋艣ni i serca. Choroby tarczycy sygnalizowane przez st臋偶enie TSH s膮 przyczyn膮 szeregu nieswoistych objaw贸w klinicznych. Badaniem trzustki jest oznaczanie poziomu amylazy. Badania zawarte w pakiecie "Dla ka偶dego (Maximum)" pozwalaj膮 na analiz臋 stanu organizmu znacznie pog艂臋bion膮 w stosunku uzyskanej przez wykonanie pakiet贸w MINIMUM i MEDIUM. Pakiet zawiera us艂ug臋 konsultacji wynik贸w bada艅 na czacie lub przez telefon z wykwalifikowanym konsultantem (diagnost膮 laboratoryjnym lub lekarzem) 艣wiadczon膮 w serwisie upacjenta.pl