Czym jest zapalenie p艂uc i w jaki spos贸b mo偶na je zdiagnozowa膰?

Redakcja Diagnostyki


Udost臋pnij

Zapalenie p艂uc jest stanem zapalnym obejmuj膮cym p臋cherzyki p艂ucne lub tkank臋 艣r贸dmi膮偶szow膮. Najcz臋艣ciej powodowane jest przez bakterie. Spotyka si臋 jednak wirusowe, paso偶ytnicze, grzybicze, alergiczne oraz chemiczne zapalenia p艂uc. Zlekcewa偶enie objaw贸w choroby prowadzi do szeregu gro藕nych powik艂a艅, a nawet do 艣mierci. Ta choroba bywa gro藕na dla ma艂ych dzieci i os贸b starszych oraz tych z obni偶on膮 odporno艣ci膮. Czym jest zapalenie p艂uc? Jakie s膮 jego objawy? Na te i inne pytania znajdziesz odpowied藕 w poni偶szym wpisie.

Co to jest zapalenie p艂uc i jakie s膮 jego rodzaje?

Zapalenie p艂uc to stan zapalny mi膮偶szu p艂uc, powoduj膮cy powstanie charakterystycznego wysi臋ku, co przyczynia si臋 do zmniejszenia czynnej powierzchni p艂uc oraz pojawienia si臋 duszno艣ci w klatce piersiowej. Do czynnik贸w聽 zaka藕nych wywo艂uj膮cych zapalenie p艂uc zalicza si臋 wirusy, bakterie, grzyby lub paso偶yty. W zale偶no艣ci od tego, jaki drobnoustr贸j wywo艂a艂 rozw贸j choroby, leczenie wygl膮da inaczej.

Bior膮c pod uwag臋 lokalizacj臋 stanu zapalnego, wyr贸偶niamy:

  • odoskrzelowe (p艂acikowe lub zrazikowe) zapalenie p艂uc. Zaczyna si臋 ono zwykle od zapalenia oskrzeli, z kt贸rych drobnoustroje przenikaj膮 do p艂uc;
  • p艂atowe zapalenie p艂uc, zwane krupowym. Proces chorobowy toczy si臋 w jednym p艂acie p艂uca oraz w pokrywaj膮cej go op艂ucnej. Wywo艂ywane jest zazwyczaj przez paciorkowca zapalenia p艂uc;
  • segmentalne zapalenie p艂uc. Proces chorobowy toczy si臋 w konkretnym segmencie p艂uca.

Ze wzgl臋du na mechanizm wywo艂uj膮cy chorob臋 mo偶emy wyr贸偶ni膰:

  • bakteryjne zapalenie p艂uc, wywo艂ane przez gram(-), gram(+), tlenowe lub beztlenowe bakterie. Najcz臋stsze z nich to Streptococcus pneumoniae (dwoinka zapalenia p艂uc) oraz Haemophilus influenzae;
  • wirusowe zapalenie p艂uc, wywo艂ane g艂贸wnie przez: wirus grypy, r贸偶yczki, adenowirusy, czy koronawirusy;
  • grzybicze zapalenie p艂uc, spowodowane obecno艣ci膮 Candida albicans lub grzyb贸w z rodzaju Aspergillus;
  • zach艂ystowe, zapalenie p艂uc. Nara偶one s膮 na nie osoby cierpi膮ce z powodu refluksu 偶o艂膮dkowo-prze艂ykowego;
  • paso偶ytnicze zapalenie p艂uc, wywo艂ane obecno艣ci膮 Toxoplasma gondi, Plasmodium malariae, Ascaris lumbricoides;
  • alergiczne zapalenie p艂uc, spowodowane przez alergeny kr膮偶膮ce w powietrzu, dym papierosowy, py艂y;
  • chemiczne zapalenie p艂uc spowodowane przez substancje toksyczne: pary, py艂y
  • samoistne (idiopatyczne) zapalenie p艂uc, kt贸rego przyczyny dotychczas nie zosta艂y dok艂adnie poznane. W wyniku tej choroby dochodzi do rozwoju stanu zapalnego w p臋cherzykach p艂ucnych oraz ich w艂贸knienia, co powoduje przewlek艂e problemy z oddychaniem.

Istnieje te偶 klasyfikacja zapalenia p艂uc m贸wi膮ca o miejscu zachorowania. Mamy tutaj:

  • szpitalne zapalenie p艂uc spowodowane obecno艣ci膮 bakterii szpitalnych (np. Pseudomonas aerugiosa, Klebsiella pneumoniae, Staphylococcus aureeus), kt贸re s膮 oporne na wi臋kszo艣膰 stosowanych antybiotyk贸w:
  • pozaszpitalne zapalenie p艂uc, wywo艂ane obecno艣ci膮 alergen贸w lub drobnoustrojami nienale偶膮cymi do opornych wielolekowo.

Kto jest nara偶ony na wyst膮pienie zapalenia p艂uc?

Na zapalenie p艂uc s膮 szczeg贸lnie nara偶one osoby starsze oraz z obni偶on膮 odporno艣ci膮.

Zwi臋kszone ryzyko szpitalnego zapalenia p艂uc maj膮 osoby:

  • leczone antybiotykami d艂u偶ej ni偶 90 dni,
  • przebywaj膮ce w szpitalu d艂u偶ej ni偶 2 dni,
  • przebywaj膮ce w zak艂adzie opieku艅czym lub w domu opieki spo艂ecznej,
  • przebywaj膮ce w oddziale intensywnej opieki lekarskiej,聽 poddane wymuszonemu oddychaniu;
  • przyjmuj膮ce leczenie do偶ylne,
  • w trakcie leczenia immunosupresyjnego,
  • w trakcie leczenia onkologicznego,
  • trwale unieruchomione w 艂贸偶ku.

Zwi臋kszone ryzyko zachorowania na pozaszpitalne zapalenie p艂uc maj膮 osoby:

  • pal膮ce papierosy,
  • chore na przewlek艂膮 niewydolno艣膰 serca,
  • pracuj膮ce w du偶ym zapyleniu i zanieczyszczeniu 艣rodowiska,
  • chore na przewlek艂膮 obturacyjn膮 chorob臋 p艂uc (POChP),
  • niedostatecznie dbaj膮ce o higien臋 jamy ustnej.

Jakie s膮 objawy zapalenia p艂uc?

Objawy zapalenia p艂uc maj膮 zazwyczaj charakter ostry i rozwijaj膮 si臋 bardzo szybko. W艣r贸d nich wymieni膰 mo偶na: trudno艣ci w oddychaniu, dreszcze, wysok膮 gor膮czk臋, b贸le mi臋艣ni oraz charakterystyczny kaszel, podczas kt贸rego odpluwana jest zielona wydzielina. Nale偶y jednak pami臋ta膰, 偶e w zale偶no艣ci od rodzaju zapalenia p艂uc objawy mog膮 r贸偶ni膰 si臋 od siebie.

Bakteryjne zapalenie p艂uc

Rozwija si臋 ono bardzo szybko, objawy mu towarzysz膮ce to: bardzo wysoka (oko艂o 40oC) gor膮czka, dreszcze i zimne poty, os艂abienie i suchy kaszel. Dodatkowo chory na bakteryjne zapalenie p艂uc zg艂asza b贸l w piersiach, b贸l brzucha oraz nudno艣ci.

Wirusowe zapalenie p艂uc

Rozw贸j wirusowego zapalenia p艂uc przebiega dwufazowo. W pierwszej fazie pojawiaj膮 si臋: gor膮czka, dreszcze, og贸lne rozbicie oraz b贸l mi臋艣ni i staw贸w. W drugiej fazie wyst臋puje silny i uporczywy suchy kaszel, a pacjent zg艂asza duszno艣ci.

Chemiczne zapalenie p艂uc

Objawy chemicznego (zach艂ystowego) zapalenia p艂uc r贸偶ni膮 si臋 od pozosta艂ych. Pocz膮tkowo te偶 wyst臋puj膮 duszno艣ci i b贸l w klatce piersiowej. P贸藕niej pojawiaj膮 si臋: 艣wiszcz膮cy oddech, problemy z oddychaniem oraz kaszel. Osoba cierpi膮ca na zach艂ystowe zapalenie p艂uc ma te偶 przebarwienia na sk贸rze, czego nie obserwujemy przy bakteryjnym i wirusowym zapaleniu p艂uc.

Jak rozpozna膰 zapalenie p艂uc?

Do postawienia diagnozy lekarz zbiera dok艂adny wywiad od pacjenta oraz przeprowadza badanie fizykalne, kt贸re umo偶liwia us艂yszenie specyficznych trzeszcze艅 w p艂ucach. Kolejnym krokiem jest zlecenie prze艣wietlenia klatki piersiowej, na kt贸rym w przypadku zapalenia p艂uc widoczne jest zaciemnienie. Zdj臋cie RTG wykonywane jest r贸wnie偶 po zako艅czeniu leczenia jako badanie kontrolne.

Innymi badaniami zlecanymi przy rozpoznaniu zapalenia p艂uc s膮 oznaczenia laboratoryjne. Najbardziej podstawowym badaniem jest morfologia krwi oraz pomiar st臋偶enie we krwi wska藕nik贸w stanu zapalnego 鈥 bia艂ek聽 ostrej fazy: bia艂ka C-reaktywnego (CRP) i prokalcytoniny (PCT) czy wykonanie do艣膰 niespecyficznego badania, jak odczyn Biernackiego (OB). Podwy偶szone wska藕niki 艣wiadcz膮 o istnieniu stanu zapalnego w organizmie.

Dodatkowo diagnostyka w kierunku zapalenia p艂uc mo偶e by膰 wzbogacona o bronchoskopi臋. W jej trakcie pobierany jest materia艂 z dr贸g oddechowych i jamy op艂ucnej na posiew mikrobiologiczny celem dok艂adnej identyfikacji drobnoustroju wywo艂uj膮cego chorob臋 i oznaczenie jego wra偶liwo艣ci na leki (lekooporno艣ci) j Wykonanie antybiogramu jest niezmiernie wa偶ne przy podejrzeniu szpitalnego zapalenia p艂uc. Pozwala na okre艣lenie lekooporno艣ci bakterii oraz na zastosowanie odpowiedniego leczenia.

Jak leczy si臋 zapalenie p艂uc?

Leczenie zapalenia p艂uc zale偶y od czynnika wywo艂uj膮cego chorob臋. W przypadku bakteryjnego zapalenia p艂uc podstaw膮 jest leczenie antybiotykami. Dodatkowo podaje si臋 leki 艂agodz膮ce objawy zapalenia p艂uc, czyli leki przeciwgor膮czkowe i przeciwkaszlowe. Przyjmuj膮c antybiotyki, nie nale偶y te偶 zapomina膰 o lekach os艂onowych oraz zawieraj膮cych 偶ywe kultury bakterii.

Jakie s膮 najcz臋stsze powik艂ania po zapaleniu p艂uc?

Najcz臋stszym powik艂aniem zapalenia 聽p艂uc jest bakteriemia, czyli pojawienie si臋 bakterii we krwi. To stan zagra偶aj膮cy 偶yciu, mo偶e bowiem doprowadzi膰 do sepsy i wstrz膮su septycznego.

Drugim cz臋stym powik艂aniem po zapaleniu p艂uc jest ropie艅 op艂ucnej. Rozwija si臋 on w wyniku nagromadzenia p艂ynu w op艂ucnej. Je艣li w por臋 nie podejmie si臋 leczenia i nie usunie si臋 gromadz膮cego si臋 p艂ynu za pomoc膮 drenu, to zaczn膮 si臋 w nim rozwija膰 bakterie.

Kolejnym powik艂aniem po chorobie jest obecno艣膰 ropni p艂uc, czyli przestrzeni w p艂ucach niszczonych przez bakterie, w kt贸rych gromadzi si臋 ropa.

Chronicznym powik艂aniem po leczeniu zapalenia p艂uc jest niewydolno艣膰 oddechowa.

Autor: Marta Szarawarska

Bibliografia

  1. J. Ptak i in., Badania obrazowe w zapaleniu p艂uc u doros艂ych, 鈥濸neumonologia i Alergologia Polska鈥 2011, s. 57鈥66.
  2. A. Szczeklik, Interna Szczeklika. Du偶y podr臋cznik, Medycyna Praktyczna, 2022, s. 763鈥788.