Ocena cytokin krążących Th1, Th2 oraz Th1/Th2

Limfocyty pomocnicze, Th CD4+ (Th, ang. T helper) występują w pięciu subpopulacjach, najistotniejszych:  Th1 i Th2 oraz Th17, Treg (T regulatorowe) i Tfh (folikularne komórki pomocnicze T). Główną rolą limfocytów Th1 jest ich udział w reakcjach odpowiedzi typu komórkowego (typu 1), m.in. w:  mechanizmach przeciwnowotworowych; w procesach obronnych w zakażeniach wewnątrzkomórkowych (wirusowych, pierwotniakowych,  mykobakteryjnych) oraz mechanizmach autoimmunizacyjnych, takich chorób autoimmunologicznych jak: reumatoidalne zapalenie stawów, stwardnienie rozsiane, choroba Hashimoto, cukrzyca insulinozależna, autoimmunologiczne zapalenie żołądka, przewlekłe choroby zapalne jelit, miażdżyca i sarkoidoza. Th1 wiążą się z aktywnością cytotoksyczną i zapalną. Ponieważ Th1 są odpowiedzialne za koordynację odporności typu 1 przeciwko patogenom wewnątrzkomórkowym, zburzenia w ich powstawaniu i wydolności mogą prowadzić do przewlekłych i/lub nawracających infekcji. Czynnikami prowadzącymi do różnicowania limfocytów dziewiczych w kierunku Th1 są  interferon gamma i IL-12, natomiast same wydzielają m.in. inferferon gamma i IL-2. Komórki Th2 odgrywają centralną rolę w odpowiedzi  typu 2, uczestnicząc  w pożądanych mechanizmach obronnych, np. przeciw pasożytniczym robakom, helmintom (przywry, tasiemce, obleńce, kolcogłowy). Różnicują się pod wpływem IL-4 i IL-2. Wykazują ekspresję interleukin: IL-4, IL-5, IL-10 i IL-13. Zaburzenia odpowiedzi typu 2 prowadzą do mechanizmów patologicznych, w tym również tych, które są generowane w odpowiedzi na stymulację czynnikami powstającymi w trakcie infekcji wirusowej lub bakteryjnej,  a przede wszystkim w reakcjach alergicznych na alergeny: pokarmowe;  środowiska wewnętrznego (np. roztocza kurzu domowego); środowiska zewnętrznego (pyłki roślinne); na jady owadów błonkoskrzydłych;  adiuwanty szczepionkowe etc. Patologiczne, alergiczne, reakcje zapalne manifestują się jako: astma, atopowe zapalenie skóry, nieżyt nosa i spojówek, alergie pokarmowe, egzema etc. Charakter przesunięcia równowagi Th1/Th2 na korzyść jednej z subpopulacji jest charakterystyczny dla określonych stanów patologicznych. Przykładowo, powodzenie ciąży zależy od przesunięcia równowagi  Th1/Th2 na korzyść odpowiedzi Th2. Z przesunięciami równowagi  Th1/Th2 wiążą się komplikacje ciąży (stan przedrzucawkowy, poronienia nawykowe, nadciśnienie ciążowe). Oznaczanie równowagi Th1/Th2 jest przydatne w diagnostyce, monitorowaniu przebiegu i leczenia (farmakologicznego lub immunologicznego) zaburzeń ciąży i w przygotowaniu do ciąży z zapłodnienia in vitro. Badanie opiera się na oznaczaniu profilów cytokin limfocytów T krwi obwodowej hodowanych in vitro w obecności mitogenu  limfocytów T –   fitohemaglutyniny (PHA).  Do oceny stężeń cytokin Th1/Th2 wykorzystano metodę cytometrii przepływowej, CBA (ang. Cytometric Bead Array). W teście oznaczane są: Interferon gamma, IFN-γ; czynnik martwicy nowotworów, TNF; interleukiny: IL-2, IL-4, IL-5, IL-10.