Jak wzmocnić serce – skuteczne metody, które warto znać

Schorzenia układu krążenia stanowią w Polsce najczęstszą przyczynę zachorowalności oraz umieralności. Nic więc dziwnego, że zadajemy sobie pytanie, czym wzmocnić serce – zarówno wtedy, gdy jest obciążone chorobą, jak i profilaktycznie. Nie istnieje jeden uniwersalny sposób wzmacniania serca; skuteczna profilaktyka i wsparcie leczenia opierają się na kompleksowym zestawie wzajemnie uzupełniających się zaleceń. W jaki sposób bezpiecznie wspierać pracę serca?

Jak wzmocnić serce? Domowe sposoby

Nasz styl życia ma ogromny wpływ na zdrowie i pracę całego organizmu, w tym układu krążenia. Niekorzystny styl życia może prowadzić do wzrostu ciśnienia tętniczego, zaburzeń gospodarki lipidowej oraz nieprawidłowej kontroli glikemii, zwiększając tym samym ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych.  Dlatego zdrowe nawyki powinny być traktowane jako fundament zarówno profilaktyki, jak i leczenia chorób układu krążenia.

Jednym z najważniejszych aspektów stylu życia jest regularna aktywność fizyczna, która poprawia wydolność serca, zwiększa tolerancję wysiłku i sprzyja kontroli masy ciała. Nie jest konieczny intensywny wysiłek fizyczny – wystarczy 150 minut umiarkowanego ruchu tygodniowo. Jego intensywność zawsze powinna być dostosowana do aktualnego stanu zdrowia pacjenta. Korzyści z aktywności fizycznej obejmują m.in.:

• niższe ryzyko choroby niedokrwiennej serca,
• obniżenie ciśnienia tętniczego,
• poprawę profilu lipidowego,
• korzystny wpływ na rytm serca.

Równie istotnym elementem profilaktyki sercowo-naczyniowej jest odpowiednio zbilansowana dieta. U pacjentów z chorobami krążenia polecana jest dieta śródziemnomorska, której stosowanie wiąże się ze zmniejszeniem ryzyka incydentów sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca. W praktyce oznacza ona:

• wysokie spożycie produktów bogatych w błonnik, witaminy i minerały – warzyw, owoców i produktów pełnoziarnistych,
• obecność w diecie zdrowych tłuszczów, przede wszystkim z ryb i pochodzenia roślinnego,
• ograniczenie soli, tłuszczów zwierzęcych i żywności wysoko przetworzonej, takiej jak słodycze, słone przekąski czy fast food.

Prawidłowe funkcjonowanie serca pozostaje w ścisłym związku ze stanem zdrowia psychicznego. Przewlekły stres oraz niedobór snu prowadzą do wzrostu ciśnienia tętniczego i większego ryzyka arytmii. Redukcja napięcia nerwowego i odpowiednia higiena snu:

• zmniejszają ryzyko chorób serca,
• poprawiają kontrolę ciśnienia,
• wspierają stabilność rytmu serca.

Ostatnim ważnym aspektem stylu życia są używki. Palenie tytoniu oraz nadmierne spożycie alkoholu to czynniki silnie zwiększające ryzyko chorób układu krążenia. Substancje te sprzyjają rozwojowi miażdżycy, podnoszą ciśnienie tętnicze i mogą nasilać zaburzenia rytmu serca. Zaprzestanie palenia oraz ograniczenie alkoholu prowadzą do poprawy parametrów sercowo-naczyniowych i zmniejszenia ryzyka powikłań, nawet u osób z już rozwiniętymi schorzeniami.

Jak wzmocnić serce przy arytmii?

Arytmia serca jest zaburzeniem jego czynności, polegającym na zbyt wolnym, zbyt szybkim lub nieregularnym rytmie pracy. Oprócz leczenia farmakologicznego ogromne znaczenie ma styl życia oraz eliminacja czynników, które mogą nasilać zaburzenia rytmu serca. U pacjentów z arytmią szczególnie ważne są:

• umiarkowana, regularna aktywność fizyczna,
• unikanie nadmiaru kofeiny i alkoholu,
• kontrola masy ciała i ciśnienia tętniczego,
• ograniczenie przewlekłego stresu.

Wiele osób zastanawia się, jak wzmocnić serce przy arytmii i czy mogą pomóc w tym zioła. Wśród surowców roślinnych najlepiej przebadane są:

• głóg (łac. Crataegus spp.) – wykazuje korzystny wpływ na przepływ krwi w naczyniach wieńcowych, tolerancję wysiłku oraz łagodzenie objawów niewydolności serca,
• serdecznik pospolity (łac. Leonurus cardiaca) – tradycyjnie stosowany w kołataniu serca i stanach napięcia nerwowego. Również może poprawić ukrwienie w naczyniach wieńcowych, a także zmniejszyć tętno.

Należy podkreślić, że preparaty ziołowe mogą pełnić jedynie funkcję terapii wspomagającej i nie stanowią alternatywy dla leczenia przeciwarytmicznego. Ich regularne stosowanie powinno być skonsultowane z lekarzem lub farmaceutą, ponieważ mogą wchodzić w interakcje z niektórymi lekami.

Jak wzmocnić serce po chemioterapii?

Niektóre leki przeciwnowotworowe wykazują właściwości kardiotoksyczne, czyli mogą prowadzić do uszkodzenia mięśnia sercowego. Dlatego w czasie trwania i po zakończeniu leczenia onkologicznego ważne jest regularne monitorowanie stanu zdrowia, w tym pracy serca, oraz wczesne wdrażanie działań profilaktycznych.

Po zakończeniu chemioterapii kluczowe znaczenie mają:

• regularne badania kontrolne,
• stopniowo zwiększana aktywność fizyczna,
• rehabilitacja kardiologiczna dostosowana do stanu pacjenta.

W ten sposób możemy poprawić wydolność fizyczną, jakość życia i zmniejszyć ryzyko powikłań sercowych. Dokładne zalecenia zależą jednak od rodzaju zastosowanego leczenia oraz stanu zdrowia pacjenta, dlatego plan działania zawsze jest ustalany indywidualnie przez lekarza prowadzącego.

Witaminy na serce – profilaktyka i wsparcie leczenia

Witaminy i składniki odżywcze są stosowane zarówno w profilaktyce chorób serca, jak i jako element leczenia wspomagającego u pacjentów z już rozpoznanymi schorzeniami. Ich zadaniem nie jest zastępowanie leków, lecz wspieranie pracy układu krążenia. Do najczęściej stosowanych substancji należą:

• kwasy omega-3 – wywierają korzystny wpływ m.in. na gospodarkę lipidową, stan zapalny i stabilność błon komórkowych. Mogą zmniejszać ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych,
• koenzym Q10 – poprawia tolerancję wysiłku i ogólną jakość życia w niewydolności serca. Uczestniczy w procesach wytwarzania energii w komórkach mięśnia sercowego, których sprawność jest obniżona w przebiegu choroby,
• witamina D – choć nie ma jednoznacznych dowodów na jej bezpośredni wpływ kardioprotekcyjny, niedobory są częste u pacjentów z chorobami układu krążenia.

Witaminy na serce mogą zawierać także inne składniki, które mają mniej lub bardziej udowodniony korzystny wpływ na pracę układu krążenia. Należą do nich:

• beta-glukany i kwas oleinowy (omega-9) – mogą obniżać stężenie cholesterolu oraz zmniejszać ryzyko choroby niedokrwiennej serca,
• L-karnityna – wspiera wydolność fizyczną u pacjentów z niewydolnością serca,
• olej z wątroby rekina – poprawia stan kliniczny i odporność pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i chorobą niedokrwienną serca,
• rokitnik zwyczajny – przyczynia się do obniżenia ciśnienia i również może wzmocnić pracę serca w chorobie niedokrwiennej.

Odpowiedź na pytanie, czym wzmocnić serce, nie jest prosta. Najważniejszym elementem profilaktyki i leczenia chorób krążenia pozostają badania kontrolne oraz zdrowy tryb życia, obejmujący zbilansowaną dietę, regularną aktywność fizyczną, redukcję stresu oraz rezygnację z używek. Zioła i witaminy na serce mogą pomóc, ale nie zastąpią leczenia w przypadku choroby. Dlatego jeżeli badania wykażą nieprawidłowości lub zauważymy objawy ze strony układu krążenia, konieczna jest konsultacja z lekarzem i wdrożenie odpowiedniego postępowania.

Mgr Aleksandra Drążkiewicz