13 maja 2022 - Przeczytasz w 4 min

Łojotokowe zapalenie skóry – co to jest? Przyczyny, objawy, leczenie

Łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS) to jedna z częściej występujących chorób dermatologicznych. Jej leczenie nastręcza trudności z uwagi na nawrotowy charakter oraz brak konkretnie określonej farmakoterapii. Typowym objawem ŁZS są zmiany rumieniowo-złuszczające z obecnością tłustych łusek.

Łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS) to uciążliwa przypadłość, która może istotnie obniżyć jakość życia. Dotyczy około 5% populacji, przy czym częściej występuje wśród mężczyzn niż kobiet. Sprawdź, jakie czynniki odpowiadają za powstanie ŁZS. Dowiedz się, na czym polega jego leczenie i jakie składniki pokarmowe wspomagają proces terapeutyczny.

Łojotokowe zapalenie skóry - przyczyny, objawy, leczenie

Co to jest łojotokowe zapalenie skóry?

Łojotokowe zapalenie skóry – ŁZS, inaczej nazywane jest wypryskiem łojotokowym. To nawracająca, przewlekła choroba, która może wystąpić u ludzi w każdym wieku, jednak najczęściej obserwuje się ją w populacji osób młodych. U niemowląt łojotokowe zapalenie skóry jest powszechną przypadłością, znaną pod nazwą „ciemieniucha”. Szacuje się, że rozwija się u około 70% dzieci w pierwszych miesiącach życia.

Łojotokowe zapalenie skóry – objawy

Objawy łojotokowego zapalenia skóry mają postać zmian rumieniowo-złuszczających, na których znajdują się żółte lub białe, tłuste łuski. W bardziej zaawansowanym postaciach stwierdza się obecność surowiczego wysięku, a nawarstwiony, martwy, wyschnięty naskórek tworzy trudną do usunięcia skorupę. Objawom tym może towarzyszyć różnej intensywności świąd. Zmiany lokalizują się przede wszystkim na skórze twarzy – głównie na czole („korona łojotokowa”) i nosie, klatce piersiowej (szczególnie przy mostku), fałdach skórnych nosowo-policzkowych i zausznych, między łopatkami. Choroba może zająć również owłosioną część głowy, na której pojawiają się duże płatki skóry. Niekiedy rozwijają się nadżerki, przeczosy i następuje wzmożone wypadanie włosów.

Istnieje wiele czynników, które wpływają na intensywność objawów łojotokowego zapalenia skóry. Są to przede wszystkim:

  • pora roku – dolegliwości są mniej uciążliwe w porze letniej, przybierają na sile w okresie jesienno-zimowym;
  • silne emocje, przebywanie w klimatyzowanych pomieszczeniach, infekcje z gorączką nasilają dolegliwości.

Niepokojące objawy najlepiej skonsultować z dermatologiem. Z uwagi na zbliżony obraz kliniczny łojotokowego zapalenia skóry różnicuje on je z takimi jednostkami chorobowymi, jak: alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, łupież pstry, wyprzenie bakteryjne, przyłuszczyca, łuszczyca, wyprzenie drożdżakowe, łupież różowy, okołoustne zapalenie skóry.

Jakie są przyczyny łojotokowego zapalenia skóry?

Przyczyny łojotokowego zapalenia skóry nie są do końca poznane. Do możliwych czynników powstania go należą wzmożona aktywność gruczołów łojowych oraz zaburzenia w odnowie komórek naskórka, co skutkuje nadmiernym ich rogowaceniem. Uważa się, że łojotokowe zapalenie skóry może być spowodowane zakażeniem drożdżakami, a dokładnie grzybami z gatunku Malassezia – Malassezia spp., które znane są też jako Pityrosporum ovale. Metabolity tych patogenów, takie jak indolo-3-karbaldehyd, kwasy tłuszczowe, predysponują do powstania reakcji zapalnej i zaburzeń w barierze lipidowej skóry. Należy zaznaczyć, że grzyby z tego gatunku są składnikiem naturalnej flory fizjologicznej skóry, lecz w nadmiarze stają się szkodliwe.

Łojotokowe zapalenie skóry pojawia się w przebiegu wielu innym chorób i stanów, m.in.: choroby Parkinsona, depresji, zaburzeń nastroju i hormonalnych, trądziku (w tym różowatego), padaczki, łuszczycy. Wśród czynników predysponujących do powstania schorzenia wymienia się: zakażenie wirusem HIV, obniżoną odporność, stres, alkoholizm, zaburzenia odżywiania, predyspozycje genetyczne, zanieczyszczenie powietrza, podrażnienia skóry przez kosmetyki i wodę.

Łojotokowe zapalenie skóry – leczenie

W leczeniu łojotokowego zapalenia skóry głowy podstawę stanowi farmakoterapia. W tym celu stosuje się preparaty o działaniu przeciwświądowym, przeciwgrzybiczym, przeciwzapalnym, keratolitycznym, które przyczyniają się również do odrostu włosów. Do najczęściej używanych środków zalicza się cyklopiroksolaminę, pirytonian cynku oraz ketokonazol w postaci szamponu. Polecanymi składnikami są również siarka, ichtiol, dziegcie.

W przypadku zmian umiejscowionych na skórze gładkiej zastosowanie znajdują preparaty o działaniu miejscowym z pochodnymi imidazolowymi czy glikokortykosteroidami. Na zmiany w obrębie skóry twarzy wykorzystuje się pochodne kalcyneuryny, takie jak takrolimus i pimekrolimus. Na skórę tułowia stosuje się leki przeciwgrzybicze, m.in. mikonazol, klotrimazol, ekonazol, a przy braku efektów – terbinafinę lub cyklopiroksolaminę.

Zazwyczaj na początku leczenia wskazane jest użycie specjalnego preparatu złuszczającego, aby ułatwić dostęp środkom leczniczym do chorego naskórka. Istotnym elementem leczenia jest właściwa pielęgnacja skóry. Zaleca się stosowanie łagodnych, nawilżających dermokosmetyków, które redukują podrażnienia i wzmacniają barierę ochronną skóry. W opornych na leczenie miejscowe przypadkach łojotokowego zapalenia skóry wprowadza się terapię skojarzoną z wykorzystaniem środków doustnych.

Co pomaga na łojotokowe zapalenie skóry?

Wspomagającą rolę wobec specjalistycznego leczenia odgrywa odpowiednio zbilansowany sposób odżywiania. Dieta na łojotokowe zapalenie skóry powinna być bogata w produkty zawierające nisko nasycone kwasy tłuszczowe, cynk oraz witaminy z grupy B. Kwasy tłuszczowe omega-3 działają przeciwzapalnie, wspomagają pracę układu immunologicznego. Ich duże ilości zawierają ryby morskie i oleje roślinne. Cynk również podnosi odporność organizmu, a dodatkowo działa antyoksydacyjne i wspomaga gojenie się ran. Dobrym jego źródłem są: pestki dyni, ostrygi, sezam, cielęcina. Z kolei witaminy z grupy B pobudzają regenerację i odnowę komórek. Dostarczają ich: nasiona, pestki, orzechy, rośliny strączkowe, podroby, pełnoziarniste produkty zbożowe. Ograniczyć trzeba z kolei spożycie produktów powodujących wzmożoną aktywność gruczołów łojowych. Wśród nich znajdują się: potrawy smażone, słodycze, tłuszcze zwierzęce.

A: dr n. o zdr. Olga Dąbska

Weryfikacja merytoryczna: lek. Agnieszka Żędzian

Bibliografia:

  1. M. Bednarek, C. Musiał, Najczęstsze problemy pacjenta trychologicznego – choroby skóry głowy, „Kosmetologia Estetyczna” 2019, nr 8, s. 393–396.
  2. A. Buczek, D. Wcisło-Dziadecka, K. Sierant, Co nowego w etiologii i terapii łojotokowego zapalenia skóry, „Postępy Nauk Medycznych” 2018, t. XXXI, nr 1A, s. 49–54.
  3. E. Trznadel-Grodzka, E. Tyc-Zdrojewska, A. Kaszuba, Choroby łojotokowe, [w:] Z. Adamski, A. Kaszuba (red.), Metody diagnostyczne w dermatologii, wenerologii i mikologii lekarskiej, t. II, Lublin 2015, s. 235–247.

Podobne artykuły

18 listopada 2020

Cynk w organizmie – dlaczego jest tak ważny? Objawy nadmiaru i niedoboru

Cynk w organizmie – dlaczego jest tak ważny? Objawy nadmiaru i niedoboru. Mimo że cynk należy do mikroelementów, czyli pierwiastków, których zawartość w organizmie jest niewielka, wpływ cynku na organizm i jego prawidłowe funkcjonowanie jest niezaprzeczalny. Cynk w organizmie człowieka spełnia wiele istotnych ról: wpływa na budowę i działanie kilkuset enzymów, uczestniczy w przemianach białek, tłuszczów i węglowodanów, jest niezbędny w procesach wzrostu, podziałów i śmierci komórek, wpływa na stabilizację i ekspresję genów, uczestniczy w naprawie DNA, warunkuje prawidłowe działanie układu immunologicznego i wiele innych. Spis treści: Cynk w organizmie – jakie pełni funkcje? Badanie poziomu cynku we krwi Niedobór cynku – objawy Przyczyny niedoboru cynku Nadmiar cynku – objawy Przyczyny nadmiaru cynku Co obniża poziom cynku w organizmie, a co go zwiększa? Cynk w organizmie – jakie pełni funkcje? Cynk należy do mikroelementów czyli pierwiastków śladowych. Nazywamy je tak, bo zapotrzebowanie na nie i ich zawartość w organizmie są niewielkie (nie przekraczające 100 mg na dobę). Mimo to mikroelementy są niezbędne do prawidłowego rozwoju, dojrzewania i funkcjonowania organizmu. Prócz cynku, do pierwiastków śladowych zaliczamy także m.in. miedź, mangan, molibden, chrom, selen oraz fluor. Cynk w organizmie pełni szereg istotnych funkcji. Jest składnikiem kilkuset enzymów, m.in. enzymów antyoksydacyjnych czy tych biorących udział w biosyntezie białka, kwasów nukleinowych oraz czerwonych krwinek. Odgrywa istotną rolę w procesach replikacji i transkrypcji materiału genetycznego oraz w procesach ekspresji i stabilizacji genów. Jest katalizatorem wielu reakcji. Uczestniczy w przemianach białek, tłuszczów i węglowodanów. Wpływa na syntezę i funkcjonowanie hormonów steroidowych. Jest niezbędny do utrzymania stabilności błon komórkowych, pełni funkcje regulacyjne i strukturalne. Bierze udział w przemianach energetycznych i jest pierwiastkiem niezbędnym do utrzymania prawidłowej masy ciała. Potrzebujemy go do prawidłowego funkcjonowania i regeneracji skóry i błon śluzowych oraz odczuwania smaku i zapachu. Wpływa na działanie układu immunologicznego i uczestniczy w reakcjach odpornościowych organizmu. Cynk w organizmie jest niezbędny do prawidłowego rozwoju i podziałów komórkowych, ale odgrywa także ważną rolę w procesach starzenia się organizmu i apoptozy komórek (apoptoza to naturalny proces zaprogramowanej i kontrolowanej śmierci komórki). Bierze udział w procesach krzepnięcia krwi i odgrywa rolę w prawidłowym działaniu narządu wzroku. Wpływa na utrzymanie ogólnoustrojowej homeostazy (czyli wewnętrznej równowagi) i reguluje gospodarkę kwasowo-zasadową, a w ośrodkowym układzie nerwowym moduluje przewodzenie i pobudzenia sygnałów oraz oddziałuje na procesy uczenia się i zapamiętywania. Bierze udział w procesie powstawania i dojrzewania plemników u mężczyzn. Wpływa na prawidłowe funkcjonowanie trzustki (bierze udział w biosyntezie oraz uwalnianiu insuliny) i jest konieczny do budowy kości. Cynk w organizmie odpowiada także za metabolizm alkoholu oraz zmniejsza toksyczne działania metali ciężkich. U kobiet w ciąży odpowiedni poziom cynku w organizmie warunkuje prawidłowy rozwój płodu i utrzymanie ciąży.W ludzkim organizmie, zmagazynowane jest średnio od 2 do 4 g cynku.[1] Najwięcej, bo około 85-90% znajduje się w kościach i mięśniach, a pozostała ilość w innych tkankach czy płynach ustrojowych organizmu. Zapotrzebowanie na cynk jest zależne od wieku, rośnie w okresach wzmożonego wzrostu i rozwoju, a także w okresie ciąży i laktacji. Zalecane dzienne spożycie dla niemowląt i dzieci do 3 roku życia wynosi 3 mg, dzieci od 4. do 9. roku życia – 5 mg, dla chłopców i mężczyzn – 8-11 mg, dla dziewczynek i kobiet – 8-9 mg, z wyjątkiem kobiet ciężarnych i karmiących piersią, gdzie dobowe zalecane spożycie wynosi 11-13 mg.[2] Badanie poziomu cynku we krwi Ilościowe oznaczenie cynku w surowicy krwi możesz wykonać w DIAGNOSTYCE. Zakresy prawidłowego stężenia cynku we krwi podawane są oddzielnie dla dorosłych i dla dzieci, a także zależą od metody stosowanej w danym laboratorium. Aby oznaczyć stężenie cynku w surowicy nie musisz się specjalnie przygotowywać, ani być na czczo. W niektórych przypadkach, lekarz może także zalecić oznaczenie cynku w wydalanym moczu. To badanie również możesz wykonać w DIAGNOSTYCE. Niedobór cynku – objawy Niedobory cynku u niemowląt i dzieci mogą prowadzić do zahamowania wzrostu, opóźnienia rozwoju psychomotorycznego i dojrzewania płciowego oraz nieprawidłowej funkcji gonad. Mogą pojawić się łuszczycopodobne zmiany na skórze oraz łysienie i choroby paznokci, spadek apetytu i biegunki. Niemowlęta i dzieci z niedoborem cynku mogą cechować się obniżoną odpornością na infekcje. Objawy niedoboru cynku u dorosłych obejmują rumieniowe zmiany skórne i inne dolegliwości dermatologiczne, zaburzenia pracy tarczycy oraz pracy wątroby, pogorszenie gojenia ran i obniżenie odporności, zaburzenia smaku i węchu, wypadanie włosów, kurzą ślepotę. Wczesne i niecharakterystyczne objawy to drażliwość i nerwowość, niepokój, ospałość oraz spadek apetytu. W związku z zaburzeniami przewodnictwa nerwowego, mogą pojawić się zmiany zachowania, zaburzenia psychiczne i emocjonalne. Obniżone stężenie cynku wywiera wpływ na rozwój depresji oraz nasilenie jej objawów. Niedostateczna aktywność enzymów antyoksydacyjnych przyczynia się do rozwoju chorób sercowo- naczyniowych np. miażdżycy, nadciśnienia tętniczego oraz choroby niedokrwiennej serca. W związku z wpływem cynku na działanie trzustki, jego braki w organizmie mogą skutkować zaburzeniami gospodarki węglowodanowej. Niedobór cynku może być także jedną z przyczyn niedoboru kwasu foliowego i związanej z tym anemii. Niedostateczny poziom cynku u mężczyzn niekorzystnie wpływa na procesy spermatogenezy. Może prowadzić do zmniejszenia liczby plemników oraz spadku ich żywotności, zmniejszenia stężenia testosteronu oraz powodować problemy z potencją seksualną. Niedobór cynku w organizmie kobiety w ciąży może skutkować zaburzonym rozwojem płodu i powstaniem wad układu nerwowego oraz zaburzać przebieg ciąży: sprzyjać porodowi przedwczesnemu, zwiększać ryzyko powikłań okołoporodowych i przyczyniać się do niskiej masy urodzeniowej noworodka. Przyczyny niedoboru cynku Czynniki, które mają negatywny wpływ na wchłanianie cynku to zanieczyszczenia środowiska, stres, stosowanie używek oraz źle zbilansowany, nieróżnorodny jadłospis i spożywanie wysoce przetworzonych produktów. Ważną przyczyną niedoborów cynku w organizmie są choroby przewodu pokarmowego, które upośledzają i zaburzają wchłanianie składników pokarmowych w jelitach. Wszelkie schorzenia związane z zaburzeniami odżywania mogą powodować niedostateczne dostarczanie cynku do organizmu. Jego niedobór może być także spowodowany zwiększeniem zapotrzebowania, jak ma to miejsce podczas ciąży, karmienia piersią czy w okresie intensywnego wzrostu. Niedobory cynku obserwuje się również u osób nadużywających alkoholu. W grupie zwiększonego ryzyka znajdują się też osoby starsze, pacjenci hospitalizowani, zawodowi sportowcy i wegetarianie. Nadmiar cynku – objawy Nie tylko niedobór cynku w organizmie powoduje niekorzystne skutki – jego nadmiar także może być szkodliwy. Nadmiar spożycia cynku prowadzi do zaburzeń odpowiedzi immunologicznej, negatywnie wpływa na metabolizm żelaza i miedzi (co prowadzi do niedoborów tych pierwiastków i objawów z tym związanych) i gospodarkę lipidową (zmniejsza stężenie frakcji HDL cholesterolu, czyli tzw. „dobrego cholesterolu”). Nadmierne ilości cynku mogą także sprzyjać rozwojowi choroby Alzheimera. Ostre przedawkowanie manifestuje się objawami takimi jak: bóle brzucha, nudności i wymioty, biegunka, osłabienie, spadek apetytu i bóle głowy. Zatrucie cynkiem może także prowadzić do niedokrwistości syderoblastycznej. Przyczyny nadmiaru cynku Ilości cynku dostarczane wraz z jedzeniem raczej nie prowadzą do jego nadmiaru w organizmie. Główną przyczyną nadmiernego spożycia cynku jest długotrwałe i nieprzemyślane stosowanie suplementów diety. Innym źródłem nadmiarowych ilości tego pierwiastka mogą być sztuczne nawozy cynkowe lub narażenie zawodowe, np. u osób, które pracują przy produkcji stopów. Co obniża poziom cynku w organizmie, a co go zwiększa? Cynk dostarczasz do organizmu głównie z dietą. Jego wchłanianie wzrasta na czczo oraz w obecności witaminy B6, witaminy A, cytrynianów i niektórych aminokwasów. Alkohol, błonnik, fityniany i szczawiany zmniejszają natomiast jego przyswajalność. Cynk łatwiej wchłania się z diety bogatej w białka zwierzęce niż opartej na białkach roślinnych. Pokarmy bogate w cynk to mięso, wątroba, ostrygi, ciemne pieczywo, kasza gryczana, rośliny strączkowe, orzechy, mleko, sery podpuszczkowe i jaja. Niedobory cynku można uzupełnić, stosując odpowiednie suplementy diety. Zwróć jednak uwagę, że takie preparaty nigdy nie zastąpią zdrowej i zbilansowanej diety, a używanie ich w nadmiarze lub nieprawidłowej konfiguracji może zaszkodzić. Zanim zaczniesz je stosować, koniecznie skonsultuj się ze swoim lekarzem. Warto wiedzieć, że w niektórych chorobach, cynk stanowi jeden z elementów leczenia. Jony cynku są pomocne w objawowym leczeniu halitozy (nieprzyjemny zapach z ust) dzięki wiązaniu rodników siarczkowych oraz zatrzymaniu rozwoju niektórych bakterii. Cynk hamuje wchłanianie miedzi z przewodu pokarmowego, co wykorzystuje się w terapii choroby Wilsona (choroby uwarunkowanej genetycznie, w której gromadzenie miedzi w organizmie prowadzi do uszkodzenia narządów). Preparaty cynku skracają także czas trwania choroby przeziębieniowej. Cynk pełni wiele istotnych funkcji w organizmie człowieka. Jeśli podejrzewasz, że cierpisz na niedobór tego pierwiastka lub znajdujesz się w grupie ryzyka, skontaktuj się ze swoim lekarzem. Badania możesz wykonać w DIAGNOSTYCE. Bibliografia: Normy żywienia dla populacji Polski. – M. Jarosz [2]„Cynk – pierwiastek zdrowia” – M. Szcześniak, B. Grimling, J. Meler„Znaczenie cynku dla organizmu ludzkiego w aspekcie suplementacji tego pierwiastka” – I. Mońka, D. Wiechuła„Żelazo i cynk główne mikroelementy niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu” – M. Kuras, M. Zielińska-Pisklak, K. Perz, Ł. Szeleszczuk [1]„Badanie stężenia cynku w surowicy krwi” – E. Talarek [3]

03 lipca 2020

Rola witaminy B12 w organizmie. Co warto o niej wiedzieć?

Witamina B12 czyli kobalamina po raz pierwszy została wyizolowana 1948 roku, lecz opisu swojej budowy doczekała się dopiero w roku 1956. Należy do witamin rozpuszczalnych w wodzie i jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Bierze udział w tworzeniu czerwonych krwinek, przemianach tłuszczów i węglowodanów oraz odgrywa istotną rolę we właściwym działaniu układu nerwowego. Jedną z częstszych przyczyn poważnego niedoboru witaminy B12 w organizmie jest niedokrwistość Addisona i Biermera, czyli anemia złośliwa. Inne powody niedoboru tej witaminy obejmują m.in. niedostateczne dostarczanie jej w diecie, choroby przewodu pokarmowego czy alkoholizm. Objawy niedoboru witaminy B12 to niedokrwistość megaloblastyczna, zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, uszkodzenia układu nerwowego, problemy natury psychicznej i inne. Spis treści: Właściwości witaminy B12 Jak zbadać poziom witaminy B12? Objawy niedoboru witaminy B12 Przyczyny niedoboru witaminy B12 Nadmiar witaminy B12 – co powoduje? Witamina B12 – w czym jest? Właściwości witaminy B12 Witamina B12 to tak naprawdę grupa związków, które w organizmie człowieka swobodnie przechodzą z jednej formy w drugą. Zapotrzebowanie dzienne na witaminę B12 jest wprawdzie niewielkie (średnio 2 mg), ale dostarczanie jej w odpowiedniej ilości z pożywieniem jest bardzo ważne. Wchłanianie witaminy B12 z przewodu pokarmowego odbywa się w jelicie krętym, a żeby proces mógł zaistnieć, konieczna jest obecność czynnika wewnętrznego, IF (ang. intrinsic factor) inaczej czynnika Castle’a wytwarzanego w żołądku przez komórki okładzinowe. Witamina B12 jest niezbędna w procesach krwiotwórczych –  bierze udział w powstawaniu czerwonych krwinek. Ma też znamienne działanie na funkcjonowanie układu nerwowego –  jest konieczna do budowy otoczek mielinowych w nerwach oraz uczestniczy w tworzeniu przekaźników nerwowych. Witamina B12 wpływa na przemiany metaboliczne tłuszczów i węglowodanów, bierze udział w syntezie białek i przemianach puryn i pirymidyn, zasad budujących DNA oraz jest niezbędna w procesach przemiany kwasu foliowego do biologicznie aktywnych postaci. Dzienne zapotrzebowanie na witaminę B12 różni się w zależności od etapu życia. Największe jest u kobiet karmiących piersią i kobiet ciężarnych, najmniejsze u niemowląt i waha się od 0,5 ug/dobę do 2,8 ug/dobę[1]. Wytyczne różnią się także w zależności od kraju. Jak zbadać poziom witaminy B12? Badanie witaminy B12 wykonuje się z krwi żylnej. Do pobrania należy się zgłosić na czczo – najlepiej rano, po 12 godzinnej przerwie w posiłku. W ocenie poziomu stężenia witaminy B12, w przypadku dodatkowych wskazań, wykonuje się  dodatkowe badania,  np. pomiar kwasu metylomalonowego, homocysteiny oraz stężenia transkobalaminy białka transportującego witaminę B12. Kiedy warto sprawdzić poziom witaminy B12? Przede wszystkim w przypadku  niepokojących objawów, ale także w przypadku schorzeń utrudniających wchłanianie witaminy B12, ryzyka niedoborów tej witaminy, czy diety ubogiej w witaminę B12 (np. wegańskiej). Podkreślmy, że grupy szczególnie narażone na niedobory witaminy B12 to osoby w podeszłym wieku, weganie i wegetarianie, niemowlęta kobiet karmiących stosujących taką dietę, osoby z chorobami układu pokarmowego oraz ludzie nadużywający alkoholu. Warto wiedzieć, że spora ilość witaminy B12 jest zwykle magazynowana w wątrobie (zapasy sięgają 10 mg), więc w przypadku zaprzestania spożywania produktów bogatych w witaminę B12 lub zaburzeń jej wchłaniania, skutki niedoborowe mogą zaistnieć dopiero po dłuższym czasie –  nawet po kilku latach. U chorych po przebytym zabiegu usunięciu żołądka lub operacji bariatrycznej oraz u osób na diecie wegetariańskiej lub wegańskiej – szczególnie w okresie ciąży lub karmienia piersią – warto monitorować poziom witaminy B12, aby w razie jej niedoborów móc podjąć odpowiednie działania. Objawy niedoboru witaminy B12 Niedobory witaminy B12 będą skutkować zaburzeniami w układzie krwiotwórczym. Zbyt niski poziom witaminy B12 w organizmie upośledza wytwarzanie erytroblastów, prowadzi do przedwczesnego niszczenia ich w szpiku, a nieprawidłowe erytrocyty (krwinki czerwone) we krwi żyją krócej. Efektem jest niedokrwistość z niedoboru witaminy B12,  czyli niedokrwistość megaloblastyczna. Objawy obejmują ogólne symptomy anemii (osłabienie, wzmożona męczliwość, trudności z koncentracją, zawroty głowy, przyspieszona akcja serca, duszność, bladość) oraz objawy ze strony układu pokarmowego,  takie jak spadek masy ciała i utrata apetytu, utrata smaku, nudności, biegunki lub zaparcia. Charakterystyczne jest pieczenie języka, który staje się ciemnoczerwony, gładki, lśniący i powiększony. W anemii z niedoboru witaminy B12 mogą wystąpić także objawy neurologiczne takie jak mrowienia czy kłucie w palcach, drętwienie rąk i nóg, zaburzenia czucia wibracji czy uczucie przechodzenia prądu wzdłuż kręgosłupa podczas pochylania głowy ku przodowi (tzw. objaw Lhermitte’a). Niedostateczna ilość witaminy B12 w organizmie może również prowadzić do zmian w błonie śluzowej przewodu pokarmowego oraz uszkodzeń układu nerwowego takich jak: neuropatia obwodowa, zwyrodnienie rdzenia kręgowego czy neuropatia nerwu wzrokowego. Powodem jest m.in. nieprawidłowa synteza zasad purynowych i upośledzony metabolizm kwasów nukleinowych, zaburzenie przemian mieliny i w efekcie zanik włókien nerwowych. Poważne braki witaminy B12 trwające powyżej 3 miesięcy mogą doprowadzić do trwałych i poważnych zmian w układzie nerwowym. Można zaobserwować także zaburzenia pamięci, zaburzenia depresyjne, otępienie, a nawet zaburzenia psychotyczne i inne objawy psychiatryczne. Kolejnym skutkiem niedoboru witaminy B12 jest hiperhomocysteinemia czyli wzrostu stężenie homocysteiny we krwi. Uważa się, że hiperhomocysteinemia prowadzi do narastania zmian miażdżycowych i zwiększa ryzyko chorób układu krążenia, chorób układu nerwowego oraz nowotworów. Przyczyny niedoboru witaminy B12 Jakie są przyczyny niedoboru witaminy B12? W przypadku ciężkich niedoborów, jedną z częstszych przyczyn są zaburzenia wchłaniania spowodowane upośledzoną budową czynnika Castle’a lub zaburzeniami receptorów w jelicie krętym. Ich powody mogą być rozmaite, a należą do nich np. anemia Addisona i Biermera (choroba autoimunologiczna prowadząca do uszkodzenia komórek okładzinowych produkujących czynnik wewnętrzny Castle’a), stany po usunięciu żołądka czy jelita krętego, choroba Leśniowskiego- Crohna (nieswoista choroba zapalna jelit), zespół rozrostu bakteryjnego, wrodzony niedobór czynnika wewnętrznego i inne. Inną przyczyną może być także wrodzony niedobór transkobalaminy, czyli białka odpowiedzialnego za transport witaminy B12 we krwi. Za niewielkie niedobory witaminy B12 w organizmie, odpowiedzialne mogą być: dieta wegańska lub wegetariańska, niedożywienie lub nadużywanie alkoholu. Także stosowanie niektórych leków utrudnia wchłanianie witaminy B12. Leki, które mogą spowodować takie skutki to: antagoniści receptora histaminowego H2, niektóre leki stosowane w nieswoistych zapalnych chorobach jelit, inhibitory pompy protonowej, niektóre antybiotyki czy metformina czyli jeden z najpowszechniej stosowanych leków w cukrzycy. Nadmiar witaminy B12 – czym skutkuje? Nadmiar witaminy B12 usuwany jest wraz z moczem. W związku z tym nie są znane przypadki przedawkowania witaminy B12. Warto jednak wspomnieć, że zaobserwowano powiązania między wysokim poziomem witaminy B12 w organizmie, a występowaniem niektórych nowotworów (np. raka jelita grubego, raka piersi, raka wątrobowokomórkowego, raka żołądka), a także chorób układu krwiotwórczego oraz wątroby. Witamina B12 – gdzie występuje? Witamina B12 znajduje się jedynie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Głównym źródłem tej witaminy w codziennej diecie człowieka są: produkty mięsne i podroby, mleko, sery twarogowe, ser żółty, jaja, ryby oraz skorupiaki. Jeśli nie jesteś w stanie dostarczyć swojemu organizmowi odpowiednich ilości witaminy B12 wraz z dietą lub cierpisz na choroby, które to uniemożliwiają – warto, oczywiście po konsultacji z lekarzem, suplementować witaminę B12 w postaci cyjanokobalaminy. Istnieje możliwość spożywania suplementów drogą doustną (np. u osób będących na diecie wegetariańskiej), choć w przypadku zaburzeń wchłaniania nie przynosi to oczekiwanych efektów. W związku z tym witaminę B12 podaje się  domięśniowo lub głęboko podskórnie. Witamina B12 spełnia istotną rolę w organizmie człowieka. Jest potrzebna do procesów wzrostu organizmu, podziałów komórkowych, hematopoezy (proces wytwarzania elementów krwi) i produkcji mieliny w osłonkach nerwowych. Uczestniczy w metabolizmie kwasów nukleinowych, białek, tłuszczów i węglowodanów. Wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i tkanki nabłonkowe. Niedobór witaminy B12 może prowadzić do poważnych powikłań: anemii megaloblastycznej, uszkodzeń nerwów obwodowych i degeneracji rdzenia kręgowego. Jeśli jesteś w grupie zwiększonego ryzyka lub w oparciu o objawy kliniczne podejrzewasz u siebie lub swoich bliskich zaburzenia poziomu witaminy B12, skonsultuj się ze swoim lekarzem. Badanie poziomu witaminy B12 oraz związanych z nią parametrów (np. homocysteiny) można zakupić w e-Sklepie, sprawdź katalog badań.   Bibliografia: – Fizjologia człowieka- pod red. S. J. Konturka – „ Witamina B12- skutki niedoboru, zasadność terapii i suplementacji diety u osób w wieku podeszłym”- M. Mziray, P. Domagała, R. Żuralska, M. Siepsiak – „ Witamina B12”- B. Przygoda – „ Witamina B12- budowa, biosynteza, funkcje i metody oznaczania” – A. Kośmider, K. Czaczyk – „ Interakcje z lekami – istotnym wskazaniem suplementacji diety witaminą B12”- J. Biernat, M. Bronkowska – „ Hem i kobalamina w świecie medycyny i farmacji”- J. Mocarska, T. Koczorowski – „The pathophysiology of elevated vitamin B12 in clinical practice”- E. Andres, K. Serraj, J. Zhu, A.J.M. Vermorken [1] Normy żywienia dla populacji Polski”- pod red. M. Jarosz. Instytut Żywności i Żywienia. 

Powiązanie badania


IgA
Immunoglobuliny IgA. Oznaczenie przydatne w diagnostyce chorób i patologii związanych z limfocytami B oraz diagnostyce chorób układu oddechowego i pokarmowego.
od 12.83 PLN

IgE całkowite
IgE całkowite. Oznaczenie całkowitej IgE w surowicy krwi, przydatne w diagnostyce chorób pasożytniczych i pomocnicze w diagnostyce alergii.
od 14.54 PLN