13 maja 2022 - Przeczytasz w 4 min

Jakie są przyczyny zgagi? Skąd bierze się nieprzyjemne pieczenie w przełyku?

Zastanawiasz się, co może być przyczyną zgagi? Nieprzyjemne pieczenie w przełyku jest objawem choroby refluksowej przełyku. Towarzyszy również przepuklinie rozworu przełykowego przepony. Zgaga to częsta dolegliwość, z jaką zmagają się kobiety w ciąży. Za fizjologiczne uważa się jej sporadyczne występowanie.

Zgaga może powodować znaczny dyskomfort, a kiedy występuje często, w znaczący sposób obniża jakość życia. Dowiedz się więcej na temat przyczyn powstania tego uciążliwego objawu chorobowego. Sprawdź, dlaczego zgaga jest częstym problem u kobiet spodziewających się dziecka i jakie pokarmy sprzyjają jej wystąpieniu.

Co to jest zgaga?

Zgaga jest objawem chorobowym, który opisać można jako uczucie nieprzyjemnego, a niekiedy wręcz bolesnego, pieczenia w okolicy zamostkowej, które może sięgać aż do gardła i rozchodzić się po klatce piersiowej. Zgaga nierzadko przedstawiana jest jako „palenie w przełyku”. Niekiedy bywa mylona z objawami choroby niedokrwiennej serca.

Zgadze towarzyszą zwykle takie dolegliwości, jak: gorzki smak w ustach, nudności, problemy z połykaniem, wymioty, puste odbijanie, chrypka, ciągłe chrząkanie, uczucie pełności. Z reguły omawiany stan pojawia się do 2 godzin po spożyciu posiłku, często dopada nas też w nocy.

Mimo iż zgaga to objaw chorobowy, sporadycznie pojawiająca się, uważana jest za zjawisko fizjologiczne. Jeśli występuje nagminnie i utrudnia codzienne funkcjonowanie, powinna zostać skonsultowana u specjalisty. Lekarz zajmujący się zaburzeniami ze strony układu pokarmowego to gastroenterolog.

Co może być przyczyną zgagi? Choroba refluksowa przełyku

Przyczyną zgagi jest cofanie się nadtrawionych treści pokarmowych i soku żołądkowego z żołądka do przełyku. Zgaga jest zatem głównym objawem choroby refluksowej przełyku. Przypadłość ta występuje najczęściej w populacji osób powyżej 50 lat. Do cofania się zawartości żołądka dochodzi w wyniku rozluźnienia dolnego zwieracza przełyku. To mięsień, którego zadaniem jest oddzielenie żołądka od przełyku. Po przejściu przyjętego pokarmu przez przełyk, prawidłowo dochodzi do skurczu dolnego zwieracza przełyku, przez co nie następuje cofanie się pożywienia.

Poza zaburzeniami czynności motorycznej dolnego zwieracza przełyku wśród możliwych przyczyn choroby refluksowej przełyku wymienia się: nadwrażliwość trzewną, zaburzenie naturalnej oporności tkankowej, uszkodzenie mechanizmów obrony śluzówkowej przełyku, nadmierne rozszerzenie żołądka, zaburzenia opróżniania żołądka. Schorzenie to rozwinąć się może również w przebiegu takich chorób ogólnoustrojowych, jak m.in. zaburzenia hormonalne, cukrzyca, twardzina układowa, neurologiczne choroby demielinizacyjne. W ich wyniku do powstania zgagi dochodzi na skutek zbyt niskiego ciśnienia spoczynkowego dolnego zwieracza przełyku lub upośledzonej perystaltyki przełykowej.

Refluks, który powoduje zgagę, ma miejsce wówczas, gdy obniżeniu ulega napięcie dolnego zwieracza przełyku, co jest konsekwencją przedłużonego czasu jego relaksacji. Czynnikami sprzyjającymi zaburzeniu relaksacji tego mięśnia są m.in.: palenie papierosów, stosowanie niektórych leków (np. uspokajających, nasercowych, nitratów, doustnych środków antykoncepcyjnych, blokerów kanału wapniowego), nieprawidłowe nawyki żywieniowe, przyjmowanie pozycji leżącej i schylanie się po posiłku, spożywanie posiłków na krótki czas przed snem, brak lub niski poziom aktywności fizycznej, nadużywanie alkoholu.

Poznaj inne przyczyny powstawania zgagi

Kolejną przyczyną zgagi może być przepuklina rozworu przełykowego. Przypadłość ta charakteryzuje się przemieszczeniem się części żołądka z jamy brzusznej do klatki piersiowej przez rozwór przełykowy przepony. Fizjologicznie przełyk na poziomie dolnego zwieracza przechodzi przez przeponę. W ten sposób przepona oddziela klatkę piersiową od jamy brzusznej. Miejsce to nazywa się rozworem przełykowym. Zaburzeniu jego pracy sprzyjają nadmierna masa ciała czy wzmożone ciśnienie śródbrzuszne.

Zgaga może towarzyszyć również:

  • wzmożonemu wydzielaniu w żołądku kwasu solnego,
  • podrażnieniu przełyku,
  • zapaleniu przełyku,
  • przełykowi Barretta,
  • rakowi gruczołowemu przełyku,
  • niedoborom wydzielania śliny, która z uwagi na lekko zasadowy odczyn neutralizuje kwas solny w przełyku oraz ten znajdujący się w nadmiernej ilości w żołądku.

Występowanie zgagi może być również spowodowane wrzodami żołądka. W tym przypadku dolegliwości pojawiają się na czczo i ustępują po spożyciu pokarmu.

Zgaga po jedzeniu

Przyczyną pieczenia w przełyku mogą być niektóre pokarmy. Zgagę wywoływać mogą przede wszystkim:

  • owoce i soki cytrusowe,
  • pomidory,
  • mięta,
  • czekolada,
  • orzeszki ziemne,
  • tłuste jedzenie (po nim następuje wzrost wydzielania cholecystokininy, a ta obniża ciśnienie w dolnym zwieraczu przełyku),
  • pokarmy zbyt gorące, kwaśne, pikantne, ciężkostrawne,
  • kawa, herbata, napoje gazowane zawierające kofeinę (działa ona podobnie do histaminy, nasilając wydzielanie soku żołądkowego),
  • ostre przyprawy.

Zgaga w ciąży

Zgaga to dolegliwość często zgłaszana przez kobiety spodziewające się dziecka. Szacuje się, że dotyczy 45–80% ciężarnych. Przyczyny zgagi są u nich różne. Na początkowym etapie ciąży dolegliwość ta rozwija się na skutek zmian hormonalnych, jakie zachodzą w organizmie. Progesteron, który odpowiada m.in. za umożliwienie zagnieżdżenie się zarodka w macicy, rozrost tego mięśnia, prawidłowe utrzymanie ciąży, prowadzi również do rozluźnienia mięśni przewodu pokarmowego, w tym dolnego zwieracza przełyku. Na późniejszym etapie ciąży przyczyną zgagi jest znacznie powiększona macica, która wywiera ucisk na narządy znajdujące się w jamie brzusznej. Tym samym powoduje wypychanie treści żołądka w kierunku przełyku. Macica nieciężarna waży 70 g i ma pojemność zaledwie kilku mililitrów, natomiast w ciąży osiąga masę średnio 1000 g i pojemność około 5 litrów.

Autor: dr n. o zdr. Olga Dąbska

Weryfikacja merytoryczna: lek. Agnieszka Żędzian

Bibliografia:

  1. M. Banks, The modern investigation and management of gastroesophageal reflux disease (GORD), „Clinical Medicine” 2009, t. 6, nr 9, s. 600–604.
  2. A.D. Gąsiorowska i wsp., Postępowanie u pacjentów z objawami choroby refluksowej przełyku – rekomendacje dla lekarzy rodzinnych, „Lekarz POZ” 2019, t. 5, nr 3/4, s. 245–265.
  3. S.J. Konturek, Gastroenterologia i hepatologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006.
  4. T. Yamada, Postępy w gastroenterologii, Wydawnictwo Czelej, Lublin 2010.

Podobne artykuły

26 kwietnia 2021

Refluks – objawy, przyczyny, dieta

Zgaga, czyli uczucie pieczenia za mostkiem czy okresowe cofanie się treści żołądkowej do przełyku to dosyć powszechne dolegliwości. Ich przyczyną jest refluks. Objawy nie zawsze są jednak tak oczywiste. Sprawdź jak jeszcze może manifestować się choroba refluksowa przełyku i dlaczego lepiej jej nie lekceważyć. Refluks – co to takiego? Refluksem nazywamy patologiczne zarzucanie kwaśnej treści pokarmowej z żołądka do przełyku, spowodowane zaburzeniem funkcji dolnego zwieracza przełyku. Efektem refluksu jest choroba refluksowa przełyku, w której dochodzi do uszkodzenia błony śluzowej przełyku lub pojawienia się charakterystycznych dolegliwości. Jak częsty jest refluks? Objawy występują dosyć powszechnie i mogą dotyczyć nawet do 30% populacji. Refluks żołądkowo-przełykowy – diagnostyka Jeśli potoczny refluks żołądka (a bardziej poprawnie choroba refluksowa przełyku) manifestuje się w sposób typowy, nie daje objawów alarmowych, a Ty masz mniej niż 40 lat, można wstępnie rozpoznać chorobę bez wykonywania specjalistycznych badań. Wprowadza się wówczas odpowiednie leczenie, a ustąpienie dokuczliwych symptomów potwierdza rozpoznanie. Przydatne okazać się może sprawdzenie morfologii krwi, stężenia glukozy we krwi i oznaczenie pomiaru CRP, stanowiącego wskaźnik stanu zapalnego organizmu. W pozostałych przypadkach, w zależności od sytuacji, wykonuje się badanie endoskopowe oraz/lub 24-godzinne monitorowanie pH w przełyku z jednoczesnym pomiarem impedancji przełykowej. Badanie impedancji (oporności dla prądu zmiennego) opiera się na założeniu, że w wyniku refluksu, czyli gdy pomiędzy wprowadzonymi do przełyku elektrodami przemieszcza się płyn lub powietrze,  maleje (dla płynu) lub rośnie (dla powietrza) oporność elektryczna. Endoskopia wraz z biopsją błony śluzowej pozwala rozpoznać zapalenie błony śluzowej i ocenić stopień nasilenia zmian, zdiagnozować przełyk Barretta (metaplazja komórek błony śluzowej wywołana przez refluks) i inne powikłania choroby. W niektórych przypadkach, przydatne może okazać się także badanie RTG po podaniu środka cieniującego oraz manometria przełyku. Refluks przełyku (choroba refluksowa przełyku) – przyczyny Etiologia choroby refluksowej przełyku jest wieloczynnikowa. Wystąpieniu zaburzenia sprzyja przepuklina wślizgowa rozworu przełykowego, stany po operacjach okolicy wpustu żołądka, zaburzenia pasażu żołądkowego czy zmiany starcze przełyku. Czynnikami predysponującymi są także ciąża oraz otyłość. Podłożem choroby refluksowej przełyku mogą być rozmaite inne schorzenia, np. cukrzyca, twardzina układowa, polineuropatia alkoholowa czy zaburzenia hormonalne. Istnieje również spora grupa leków, które obniżają ciśnienie w dolnej części przełyku. Należą do nich m.in.: doustne środki antykoncepcyjne, azotany, blokery kanału wapniowego czy β2-mimetyki. Refluks – objawy Do typowych objawów choroby refluksowej przełyku należy oczywiście zgaga (czyli dokuczliwe uczucie pieczenia, palenia za mostkiem) oraz cofanie się treści pokarmowej z żołądka do przełyku i jamy ustnej. Objawy refluksu nasilają się na ogół w pozycji leżącej na plecach, przy pochylaniu się do przodu i po obfitym, tłustym posiłku. Mogą towarzyszyć im nudności, nadmierne ślinienie czy bóle w nadbrzuszu. To właśnie te symptomy najczęściej kojarzone są z refluksem. Niemniej jednak, warto mieć na uwadze, że choroba refluksowa przełyku może manifestować się również w mniej typowy i oczywisty sposób. Zarzucanie treści żołądkowej i drażnienie strun głosowych mogą być przyczyną porannej chrypki. Do pozaprzełykowych objawów refluksowej choroby przełyku zalicza się także ból w klatce piersiowej, suchy, uporczywy kaszel, a nawet świszczący oddech. Zauważ, że takie objawy mogą występować bez obecności typowych symptomów refluksu, co znacznie utrudnia szybkie postawienie rozpoznania. Choroba refluksowa może przebiegać też zupełnie bezobjawowo, a zapalenie przełyku jest wówczas przypadkowym znaleziskiem podczas endoskopii wykonywanej z innego powodu. Koniecznie zwróć uwagę na tzw. objawy alarmowe, które mogą świadczyć o poważnym stanie (np. nowotworze przełyku) i wymagają pilnej diagnostyki. Refluks – objawy alarmowe: zaburzenia połykania,ból podczas połykania,utrata masy ciała,krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Jeśli zaobserwujesz u siebie takie symptomy, koniecznie szybko zgłoś się do lekarza. Refluks – powikłania Pamiętaj, że ciężka, nieleczona choroba refluksowa przełyku wiąże się z ryzykiem poważnych powikłań. Przełykiem Barretta określa się zastąpienie prawidłowego nabłonka wielowarstwowego płaskiego, nieprawidłowym nabłonkiem walcowatym w obrębie dolnej części przełyku. Przełyk Barretta uważa się za stan przedrakowy, zwiększa bowiem ryzyko wystąpienia raka gruczołowego przełyku (który również zalicza się do powikłań choroby refluksowej). Długotrwała choroba refluksowa może prowadzić także do zwężeń przełyku, owrzodzeń, krwawień z przewodu pokarmowego, a nawet przedziurawienia przełyku. Leczenie choroby refluksowej przełyku Podstawę leczenia choroby refluksowej przełyku stanowią leki hamujące wydzielanie kwasu żołądkowego (najczęściej inhibitory pompy protonowej). Jako uzupełnienie stosuje się czasem leki zobojętniające kwas solny i osłaniające błonę śluzową czy leki prokinetyczne. W konkretnych przypadkach, można rozważyć leczenie operacyjne. Warto pamiętać o zmianie ogólnego stylu życia. Zaleca się unikanie tłustych, ciężkostrawnych, pikantnych, obfitych posiłków, alkoholu i kawy, zaprzestanie palenia tytoniu, zmniejszenia masy ciała, wyższe ustawienie wezgłowia łóżka, powstrzymanie się od jedzenia 2-3 godziny przed pójściem spać i unikanie leków obniżających ciśnienie dolnego zwieracza przełyku (np. blokerów kanału wapniowego). Bibliografia: Interna Szczeklika, pod red. P. Gajewskiego, Medycyna Praktyczna, Kraków 2020Repetytorium, W. Noszczyk, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009Seria Davidsona, pod red. O.J. Garden, A.W. Brandbury, J.L.R. Forsythe, R.W. Parks, Edra Urban & Partner, Wrocław 2015

13 maja 2022

Badania profilaktyczne do pracy i ogólnopopulacyjne

Badania profilaktyczne kontrolne, okresowe, wstępne realizowane są w związku z aktywnością zawodową. Oprócz nich wyróżnia się ogólnopopulacyjne badania profilaktyczne, które służą kontroli stanu zdrowia i pozwalają na szybkie wychwycenie różnych nieprawidłowości. Regularne badania profilaktyczne to sposób na jak najdłuższe zachowanie dobrego zdrowia. Sprawdź, jakie badania powinno się przeprowadzać w ramach profilaktyki w zależności od płci i wieku. Dowiedz się, jakie znaczenie mają badania profilaktyczne z zakresu medycyny pracy. Czym są i dlaczego warto wykonywać badania profilaktyczne? Badania profilaktyczne to badania podstawowe, dostarczające cennych informacji na temat kondycji zdrowotnej. Pozwalają na wykrycie nieprawidłowości w stanie zdrowia, które mogą nie dawać jeszcze objawów. Tym samym umożliwiają szybkie rozpoczęcie leczenia, co bezpośrednio wpływa na jego efektywność. Funkcjonują specjalne pakiety badań profilaktycznych, które zawierają najbardziej istotne rodzaje testów, jakim powinno się poddać. Z ich wynikami należy zgłosić się do lekarza rodzinnego. Badania profilaktyczne dla osób dorosłych Bez względu na płeć osoby dorosłe powinny zgłosić się na takie badania, jak: kontrola stomatologiczna – raz na pół roku;badania podstawowe: stężenie glukozy we krwi, morfologia, OB, badanie ogólne moczu, kontrola znamion u dermatologa, pomiar ciśnienia tętniczego, pomiar masy ciała – raz do roku;pomiar poziomu elektrolitów we krwi (wapnia, magnezu, potasu, sodu, fosforu) – raz na 3 lata. Kobiety powinny dodatkowo raz w miesiącu wykonywać samobadanie piersi, a co roku badanie ginekologiczne. Z kolei mężczyźni co miesiąc powinni przeprowadzać samobadanie jąder. Badania profilaktyczne dla osób w wieku 20–30 lat Bez względu na płeć osoby w wieku 20–30 lat poza wyżej wymienionymi powinny zgłosić się na takie badania, jak: USG jamy brzusznej – co 3–5 lat;pomiar poziomu cholesterolu całkowitego, frakcji HDL, nie-HDL, LDL, trójglicerydów oraz RTG klatki piersiowej – raz na 5 lat. Kobiety powinny dodatkowo raz do roku mieć zrobione przez specjalistę badanie palpacyjne piersi. Co 2–3 lata należy wykonać USG ginekologiczne i cytologię. W przypadku zwiększonego ryzyka rozwoju raka piersi (dodatni wywiad rodzinny) kobiety co pół roku powinny się zgłaszać na USG piersi. Mężczyźni co 3 lata powinni mieć przeprowadzone badanie jąder, a jeśli występuje u nich wzmożone ryzyko raka prostaty – powinni udać się na badanie prostaty per rectum (przezodbytnicze). Oba badania wykonywane są przez lekarza urologa. Badania profilaktyczne dla osób w wieku 30–40 lat Bez względu na płeć osoby w wieku 30–40 lat poza wyżej wymienionymi powinny zgłaszać się na takie badania, jak: pomiar poziomu cholesterolu całkowitego, frakcji HDL, nie-HDL, LDL, trójglicerydów – co roku;USG jamy brzusznej – co 3–5 lat;RTG klatki piersiowej oraz kontrola wzroku u okulisty (badanie dna oka) – raz na 5 lat. W przypadku problemów ze wzrokiem zgodnie z zaleceniami okulisty. Kobiety dodatkowo: USG piersi, USG przezpochwowe i cytologia – raz w roku. Mężczyźni powinni co 3 lata zgłaszać się na badanie jąder i prostaty per rectum wykonywane przez lekarza urologa. Badania profilaktyczne dla osób w wieku 40–50 lat Bez względu na płeć osoby w wieku 40–50 lat poza wyżej wymienionymi powinny zgłaszać się na takie badania, jak: pomiar poziomu cholesterolu całkowitego, frakcji HDL, nie-HDL, LDL, trójglicerydów – co 2 lata;kontrola wzroku u okulisty i badanie dna oka oraz ciśnienia śródgałkowego – raz na 2 lata;EKG – raz na 3 lata;USG jamy brzusznej – co 3–5 lat;RTG klatki piersiowej i gastroskopia – raz na 5 lat;test na obecność krwi utajonej w kale – raz do roku;badanie densytometryczne – raz na 10 lat. Kobiety dodatkowo: cytologia – raz do roku, USG przezpochwowe, USG piersi i mammografia – raz na 2 lata oraz jednokrotne badanie poziomu hormonów tarczycy. Mężczyźni dodatkowo raz do roku powinni zgłaszać się na badanie prostaty per rectum. Badania profilaktyczne dla osób w wieku powyżej 50 lat Bez względu na płeć osoby w wieku powyżej 50 lat poza wyżej wymienionymi powinny zgłaszać się na takie badania, jak: USG jamy brzusznej, test na obecność krwi utajonej w kale, lipidogram, EKG, badanie okulistyczne (badanie dna oka, pomiar ciśnienia śródgałkowego) – raz do roku;RTG klatki piersiowej i kolonoskopia – raz na 5 lat;badanie densytometryczne – raz w ciągu 10 lat. Kobiety dodatkowo: cytologia, USG narządów rodnych, badanie poziomu hormonów tarczycy – raz do roku, mammografia – raz na 2 lata, oznaczenie poziomu hormonów płciowych we krwi – raz na kilka lat. Konkretny zakres badań laboratoryjnych, w kontekście hormonów tarczycowych i płciowych, powinien zostać skonsultowany z lekarzem. Mężczyźni powinni się zgłaszać na badanie prostaty per rectum raz na 2 lata, badanie jąder przez lekarza – raz na 3 lata, oznaczenie antygenu PSA (marker nowotworu prostaty) – raz w roku. Medycyna pracy – badania kontrolne Mówiąc o badaniach profilaktycznych, należy wspomnieć o szczególnej kategorii, jaką są badania kontrolne po zwolnieniu lekarskim. Zastanawiasz się, po jak długim okresie choroby należy wykonać badania kontrolne? Zgodnie z zapisami kodeksu pracy pracownik jest zobowiązany je przeprowadzić, jeśli przebywał na zwolnieniu chorobowym dłużej niż 30 dni. Celem badań kontrolnych po zwolnieniu jest określenie zdolności pracownika do realizowania obowiązków zawodowych na dotychczasowym stanowisku. Skierowanie na badania kontrolne wydaje pracodawca. Muszą się na nim znaleźć następujące informacje: rodzaj badania kontrolnego po zwolnieniu lekarskim;stanowisko pracy, na którym pracownik jest zatrudniony;opis warunków pracy, w tym informacje o występowaniu czynników szkodliwych, uciążliwych, niebezpiecznych i innych wynikających ze sposobu wykonywania pracy;aktualne wyniki badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, które zostały wykonane na danym stanowisku pracy. Jeśli pracownik nie wykona badania kontrolnego po długotrwałej nieobecności w pracy spowodowanej chorobą i nie otrzyma L4, może zostać ukarany w postaci upomnienia, nagany, kwoty pieniężnej. Odmowa stanowi też podstawę do rozwiązania stosunku pracy. Badania kontrolne kończą się wydaniem orzeczenia lekarskiego, stwierdzającym brak lub istnienie przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Jeśli lekarz medycyny pracy stwierdzi, że pracownik nie może wykonywać dotychczasowych obowiązków zawodowych, może zasugerować zmianę stanowiska pracy. Badania kontrolne przeprowadza się na koszt pracodawcy. Powinny być wykonywane w trakcie godzin pracy, za co pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Jeśli zmuszony jest udać się na badania do innej miejscowości, pracodawca pokrywa też koszty dojazdu. Medycyna pracy – inne rodzaje badań profilaktycznych W medycynie pracy poza kontrolnymi badaniami funkcjonują też dwa inne rodzaje badań profilaktycznych. Mianowicie: badania wstępne – przeprowadza się je przed dopuszczeniem pracownika do pracy. Kierowane są na nie osoby przyjmowane do pracy, pracownicy przenoszeni na inne stanowiska pracy oraz inni pracownicy przenoszeni na stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe. Wstępnym badaniom lekarskim nie podlegają osoby:przyjmowane do pracy po raz kolejny u określonego pracodawcy na stanowisko identyczne lub o takich samych warunkach pracy w ciągu 30 dni od wygaśnięcia/rozwiązania poprzedniego stosunku pracy;przyjmowane do pracy u innego pracodawcy w ciągu 30 od wygaśnięcia/rozwiązania poprzedniego stosunku pracy; przedstawią aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie, które odpowiadają tym występującym na danym stanowisku pracy. Nie dotyczy to pracy w warunkach szczególnie niebezpiecznych;przyjmowane do pracy u kolejnego pracodawcy w czasie obowiązywania stosunku pracy z innym pracodawcą, kiedy nowe stanowisko pracy odpowiada warunkom już wykonywanej pracy;badania okresowe – to główny elementem wykrywania chorób zawodowych. Zakres i częstotliwość ich wykonywania określa lekarz sprawujący opiekę profilaktyczną nad pracownikami, w zależności od zajmowanych stanowisk pracy i kondycji zdrowotnej. Szczególnym rodzajem badań okresowych są badania końcowe. Kierowane są nie osoby narażone na działanie czynników rakotwórczych i zwłókniających po zaprzestaniu pracy w kontakcie z tymi czynnikami. Autor: dr n. o zdr. Olga Dąbska Weryfikacja merytoryczna: lek. Agnieszka Żędzian Bibliografia: Badania kontrolne po zwolnieniu lekarskim. Online: https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-badania-kontrolne-po-zwolnieniu-lekarskim [dostęp: 21.04.2022].Badania profilaktyczne pracowników. Online: https://www.pip.gov.pl/pl/f/v/228173/badania%20profilaktyczne%20pracownikow.pdf [dostęp: 21.04.2022].Przeprowadzanie badań profilaktycznych – badania kontrolne. Online: https://sip.lex.pl/procedury/przeprowadzanie-badan-profilaktycznych-badania-kontrolne-1610614475 [dostęp: 21.04.2022].K. Janaczek, Badania profilaktyczne pracowników – wybrane zagadnienia, „Bezpieczeństwo Pracy – Nauka i Praktyka” 2015, nr 6, s. 12–15.Kalendarz badań profilaktycznych. Zalecane badania dla kobiet i mężczyzn. Online: http://www.psse.rybnik.pl/images/kalendarz_badan_profilaktycznych.pdf [dostęp: 21.04.2022].
Powiązane badania

Morfologia krwi
Morfologia krwi pełna (tzw. morfologia 5 diff.). Jakościowa i ilościowa ocena składu i morfologii  krwi obwodowej, krwinek: czerwonych (erytrocytów), białych (pięciu frakcji) oraz płytek krwi (trombocytów). Podstawowe przesiewowe badanie krwi o zastosowaniu profilaktycznym i diagnostycznym.

TSH
TSH. Oznaczenie stężenia TSH (hormon tyreotropowy, tyreotropina) jest najczulszym badaniem wykrywającymi zaburzenia czynności tarczycy (łącznie z zaburzeniami bezobjawowymi) oraz umożliwiającym monitorowanie i  ocenę skuteczności leczenia niedoczynności i nadczynności tarczycy. Przy typowym dla nadczynności tarczycy nadmiarze hormonów tarczycowych we krwi stężenie TSH maleje, przy niedoborze hormonów tarczycy w krwi – wzrasta.