Menopauza a problemy jelitowe – jak wspierać organizm?

Okres menopauzy to naturalny etap życia kobiety związany z ograniczeniem aktywności jajnikowej produkcji estrogenów. W jej głównym kryterium jest zatrzymanie miesiączkowania. U większości kobiet występuje około 50 roku życia. Jednak już kilka lat wcześniej może dochodzić do obniżenia stężenia hormonów i zaburzeń miesiączkowania, a także do pierwszych objawów menopauzy. Zmiany hormonalne często sprzyjają występowaniu różnych dolegliwości i obniżeniu jakości życia. Często okres okołomenopauzalny jest kojarzony z falami gorąca, zmianami masy ciała i występowaniem wzdęć oraz problemów jelitowych. Warto dowiedzieć się jakim schorzeniom rzeczywiście sprzyja okres menopauzy i jak zapobiegać obniżeniu jakości życia w tym okresie. Ponadto warto poznać sposoby wsparcia zaburzeń układu pokarmowego, profilaktyki chorób i pomocną diagnostykę.

Menopauzą w medycynie nazywa się ostatnią miesiączkę i okres 12 miesięcy po jej ustaniu, jednak objawy związane ze spadkiem hormonów płciowych mogą rozpoczynać się wcześniej i utrzymywać się u niektórych pacjentek ponad kilka lat. Najczęstszymi objawami kojarzonymi z menopauzą są fale gorąca, nocne poty, zaburzenia snu, drażliwość, zmiany zanikowe pochwy i obniżenia nastroju. Niektóre pacjentki skarżą się też na kołatania serca, bóle podbrzusza i piersi, obrzęki piersi oraz nóg. Ponadto wiele kobiet obserwuje zwiększenie masy ciała, pogorszenie trawienia i tzw. „brzuch menopauzalny”. Może to być związane z spadkiem hormonów, zaburzeniami mikrobioty jelitowej oraz zmianami w metabolizmie organizmu. Warto zaznaczyć, że przebieg menopauzy jest kwestią indywidualną i część kobiet w tym okresie nie doświadcza znacznego obniżenia jakości życia. Mimo to warto dowiedzieć się więcej na temat konsekwencji spadku hormonów i sposobów profilaktyki schorzeń powiązanych z menopauzą.

Warto przeczytać: https://diag.pl/pacjent/artykuly/menopauza-a-tycie-co-jesc-by-nie-przybrac-na-wadze/

Jakim schorzeniom sprzyja menopauza?

Obserwowane podczas menopauzy wahania poziomu estrogenu zaburzają równowagę mikrobiologiczną w pochwie, jelitach, cewce moczowej i jamie ustnej, przyczyniając się do dysbiozy i zwiększonego ryzyka niektórych chorób.Według badań menopauza jest ściśle powiązana z szeregiem problemów zdrowotnych, w tym chorób układu rozrodczego (np. włókniakami macicy, nowotworami jajnika, nawracającymi infekcjami), zespołów metabolicznych (otyłość, insulinooporność, cukrzyca typu 2), chorób sercowo-naczyniowych, osteoporozy oraz zaburzeń zdrowia psychicznego, a nawet początkami demencji. Wtórna osteoporoza może również wynikać z leków stosowanych w leczeniu chorób przewodu pokarmowego (np. glikokortykosteroidów, leków immunosupresyjnych) oraz z samych chorób (np. chorób autoimmunologicznych czy celiakii). Zmiany około menopauzalne mogą też wpływać na funkcjonowanie układu pokarmowego na wiele sposobów, m.in. poprzez zmianę motoryki jelit oraz składu mikrobioty jelitowej. W rezultacie niektóre choroby przewodu pokarmowego i wątroby częściej występują u osób w okresie okołomenopauzalnym i pomenopauzalnym, a u tych, które chorowały już przed menopauzą, objawy mogą się nasilać. Wiele pacjentek skarży się na zmiany rytmu wypróżnień, np. biegunki lub zaparcia i wzdęty brzuch w okresie menopauzy.

Warto też podkreślić, że kobiety w okresie menopauzy mogą doświadczać lęku, depresji, nasilenia stresu oraz wahań nastroju. Na podstawie badania dużej grupy kobiet w okresie menopauzy zaobserwowano, że zmiany hormonalne zachodzące w tym czasie, takie jak wahania i spadek poziomu estrogenu, mogą zaburzać równowagę neuroprzekaźników, nasilając wahania nastroju, lęk oraz depresję. Z kolei Ramin i współautorzy skoncentrowali się na wpływie czynników społeczno-psychologicznych na zdrowie psychiczne kobiet po menopauzie, podkreślając, że stres życiowy, zmiany ról społecznych oraz postrzeganie starzenia się oddziałują z fizjologicznymi zmianami związanymi z menopauzą, dodatkowo nasilając obciążenie psychiczne i wpływając niekorzystnie na dobrostan psychiczny oraz zdrowie. Co ciekawe niektóre źródła sugerują, że palenie papierosów przyśpiesza menopauzę, oraz że silniejsze jej objawy występują u kobiet z podwyższonym wskaźnikiem BMI i obwodem tali powyżej 80 cm. Dlatego szczególnie w okresie okołomenopauzalnym warto zadbać o zdrowy styl życia.

Przeczytaj także: https://diag.pl/pacjent/artykuly/menopauza-a-nowotwory/

Menopauza a problemy jelitowe

Receptory estrogenowe i progesteronowe występują w całym przewodzie pokarmowym i mogą wpływać na jego motorykę, a zmiany poziomu tych hormonów w czasie mogą zmieniać skład mikrobioty. Mimo, że menopauza wpływa na układ pokarmowy, istnieje stosunkowo niewiele badań oceniających jej wpływ na objawy żołądkowo-jelitowe, np. zaparcia i wzdęty brzuch w okresie menopauzy i jakość życia związaną ze schorzeniami układu pokarmowego. Badania wykazały, że spadek poziomu estrogenu znacząco zmienia bogactwo i różnorodność mikroorganizmów jelitowych, prowadząc do zaburzenia proporcji między Firmicutes a Bacteroides. Ponadto okazało się, że aktywność metaboliczna mikrobiomu jelitowego jest również głęboko zaburzona, a produkcja kluczowych metabolitów, takich jak krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA), ulega znacznemu zmniejszeniu. SCFA, a szczególnie kwas masłowy jest ważnym źródłem energii dla komórek nabłonka jelitowego, stymuluje wydzielanie śluzu i ochronę komórek. Spadek poziomu krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych nie tylko upośledza funkcję bariery jelitowej i utrudnia prawidłowe wchłanianie składników odżywczych, ale także zakłóca regulację układu odpornościowego, co znacząco osłabia zdolność do obrony przed patogenami i może nasilać stan zapalny. Chociaż istniejąca literatura nie wyjaśnia jednoznacznie, w jaki sposób zmiany w mikrobiomie jelitowym wpływają na zdrowie kobiet po menopauzie, można przypuszczać, że zaburzenia równowagi mikrobiomu jelitowego wywierają negatywny wpływ na ogólny stan zdrowia kobiet po menopauzie poprzez zmiany w odporności jelitowej i metabolitach.

Warto podkreślić, że niezależnie od menopauzy z wiekiem różnorodność bakterii jelitowych spada i może wzrastać liczebność patogennych bakterii, co sprzyja zaburzeniom czynnościowym i chorobom układu pokarmowego. Dlatego gdy dolegliwości jelitowe przedłużają się lub nawracają warto zgłosić się do lekarza i wykonać odpowiednią diagnostykę.

W odniesieniu do farmakoterapii badania pokazują, że antybiotyki mogą poważnie uszkadzać środowisko życia pożytecznych bakterii podczas eliminowania bakterii szkodliwych; natomiast hormonalna terapia zastępcza, choć łagodzi niektóre objawy menopauzy, np. uderzenia gorąca, może zaburzać skład i funkcję mikroorganizmów jelitowych oraz zaburzać równowagę mikrobiologiczną jelit. Dlatego także w tym okresie warto dbać o mikrobiotę jelit wprowadzając zdrowe zmiany w diecie i nie tylko.

Naturalne wsparcie w okresie menopauzy

Czas okołomenopauzalny to dobry czas, żeby zadbać o swoje zdrowie przez zmiany w stylu życiu. Może to wesprzeć organizm i zdrowie jelit oraz złagodzić dolegliwości okołomenopauzalne. W kontekście zdrowia układu pokarmowego i diety badania sugerują, że dieta bogata w błonnik pokarmowy dostarcza odpowiednich składników odżywczych dla korzystnych bakterii, należących do rodzaju Bifidobacterium, wspierając ich namnażanie i optymalizując mikrobiotę jelit. Z punktu widzenia wsparcia mikrobioty jelitowej oraz profilaktyki prozdrowotnej najbardziej polecanymi sposobami odżywiania są diety bogate w warzywa wzbogacona o produkty pełnoziarniste, nasiona orzechy i oliwę z oliwek, np. dieta śródziemnomorska. Ponadto w przypadku braku przeciwskazań warto wprowadzać do diety produkty fermentowane (np. jogurty i kiszonki), które zawierają żywe mikroorganizmy oraz wiele składników odżywczych. Godne uwagi w kontekście wsparcia zdrowia są diety przeciwzapalne i profesjonalne doradztwo dietetyczne.

Według badań w okresie menopauzy warto stosować interwencje obejmujące modyfikacje diety (polifenole, błonnik pokarmowy, izoflawony sojowe), suplementację probiotykami, ekstrakty roślinne oraz w uzasadnionych przypadkach zaleconą przez lekarza terapię hormonalną. Naturalnym wspomaganiem mikrobioty jelit, jest suplementacja probiotyków i prebiotyków, może ona zwiększać liczebność korzystnych bakterii, stymulować ich wzrost i aktywność metaboliczną, skutecznie regulować zaburzoną po menopauzie mikrobiotę jelitową oraz wspierać przywracanie równowagi mikroekologicznej jelit.

Ważnym naturalnym wsparciem organizmu podczas menopauzy może być aktywność fizyczna. Badania wskazują, że dopasowane do możliwości pacjenta regularne ćwiczenia mogą skutecznie wspierać perystaltykę jelit, przyspieszać krążenie krwi w jelitach, tworzyć sprzyjające środowisko dla korzystnych bakterii oraz wspierać mikrobiotę i zdrowie. Preferowana aktywność przez wsparcie mikrobioty jelit i regulację wydzielania neuroprzekaźników, w tym podniesienie stężenia serotoniny, endorfiny oraz obniżenie kortyzolu, sprzyja również zdrowiu psychicznemu, odporności na infekcje i stres, a nawet może łagodzić uderzenia gorąca i obniżenia nastroju. Warto zaznaczyć, że regularna aktywność nawet o umiarkowanym lub średnim nasileniu zapobiega rozwojowi chorób układu pokarmowego i tzw. brzucha menopauzalnego, nowotworom, osteoporozie i utracie mięśni, a także korzystnie wpływa na zdrowie metaboliczne i ryzyko chorób układu krążenia.

Z kolei niekorzystne dla zdrowia jelit także w okresie menopauzy będzie spożywanie pokarmów bogatych w cukier, duże ilości soli, tłuszcze nasycone i trans oraz czerwone mięso zaburza pierwotną równowagę mikroorganizmów jelitowych i nasila dysbiozę. Poza dolegliwościami jelitowymi zaburzenia mikrobioty mogą obniżać wchłanianie witamin i składników mineralnych, wpływać na układ immunologiczny i hormonalny, a także sprzyjać procesom zapalnym i nowotworowym w jelitach.

Przydatna diagnostyka

Jeżeli obserwujesz dolegliwości żołądkowo-jelitowe lub chcesz profilaktyczne zadbać o zdrowie jelit, warto wykonać badanie mikrobioty jelitowej i dobrać celowaną probiotykoterapię. Badanie mikrobioty jelit dostępne jest w różnych wariantach od badania Mikrobiota jelit Basic, przez Mikrobiota jelit Pro, do kompleksowego panelu Complete. Dzięki tym badaniom i wywiadowi chorobowemu można profesjonalnie dobrać probiotykoterapię, która wesprze mikrobiotę jelit i zdrowie, a także złagodzi dolegliwości. Tak dobrana probiotykoterapia może mieć korzystny wpływ na pasaż jelitowy, wyciszy stany zapalne w organizmie oraz poprawi działanie bariery jelitowej i wchłanianie składników odżywczych. Wsparcie mikrobioty jelitowej to profilaktyka wielu chorób i poprawa jakości życia.