TIBC a nowotwór – co warto wiedzieć?

TIBC jest parametrem laboratoryjnym związanym z metabolizmem żelaza  – badanie polega na określeniu maksymalnej ilości żelaza potrzebnego do całkowitego wysycenia białka transferyny, będącego podstawowym nośnikiem żelaza w osoczu. Choć TIBC nie jest markerem specyficznym dla nowotworów, to obniżona całkowita zdolność wiązania żelaza może towarzyszyć procesom onkologicznym.

Żelazo – jakie funkcje pełni w organizmie?

Żelazo jest pierwiastkiem, który odgrywa kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu. Przede wszystkim wchodzi w skład hemoglobiny, białka obecnego w erytrocytach, odpowiedzialnego za transport tlenu z płuc do tkanek. Jest również składnikiem mioglobiny, umożliwiającej magazynowanie tlenu w mięśniach. Żelazo pełni również rolę w regulacji napięcia naczyń krwionośnych, wpływając na prawidłowy przepływ krwi i ciśnienie tętnicze. Bierze udział w przekaźnictwie nerwowym, wspierając funkcjonowanie układu nerwowego. Wpływa również na funkcjonowanie układu odpornościowego w walce z patogenami. Dodatkowo pierwiastek ten jest kofaktorem dla wielu enzymów antyoksydacyjnych, chroniącym komórki przed stresem oksydacyjnym. Aktywne formy żelaza uczestniczą też w biosyntezie hormonów steroidowych oraz metabolizmie witamin, w tym witaminy D (co wpływa na gospodarkę wapniową i zdrowie kości).

Przeczytaj także: https://diag.pl/pacjent/artykuly/nadmiar-zelaza-poznaj-mozliwe-przyczyny/

TIBC – co to jest?

Jak wspomniano wcześniej, gospodarka żelazem w organizmie człowieka odgrywa kluczową rolę w wielu procesach biologicznych. Jednym z parametrów służących ocenie homeostazy żelaza jest TIBC  (ang. Total Iron Binding Capacity), czyli całkowita zdolność wiązania żelaza przez transferynę – białko wytwarzane w wątrobie, odpowiedzialne za transport jonów żelaza w odpowiednie miejsca organizmu.

TIBC stanowi łączną wartość aktualnego stężenia żelaza w surowicy, związanego z transferyną oraz utajonej zdolności wiązania żelaza (UIBC, ang. unsaturated iron blood capacity), która wskazuje na ilość wolnej transferyny mogącej wiązać kolejne jony żelaza. Prawidłowy wynik TIBC odzwierciedla równowagę między zapotrzebowaniem organizmu a dostępnością żelaza i jest często wykorzystywany w diagnostyce niedokrwistości.

Warto przeczytać: https://diag.pl/pacjent/artykuly/badanie-zelaza-we-krwi-dlaczego-nalezy-kontrolowac-poziom-fe/

Zbyt niskie wartości TIBC mogą świadczyć między innymi o:

• zaburzeniach przetwarzania i gromadzenia żelaza,
• zatruciu żelazem,
• ostrych i przewlekłych zakażeniach,
• schorzeniach wątroby,
• niedożywieniu,
• rozwoju nowotworów.

Zwiększenie zdolności wiązania żelaza może świadczyć o niedokrwistości hipochromicznej  mikrocytarnej. Wzrost TIBC niekiedy obserwuje się u kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną  (terapię estrogenową) lub u ciężarnych.

Nie istnieje „lek na TIBC” – wartość parametru normalizuje się poprzez wyrównanie gospodarki żelaza i leczenie chorób przewlekłych, odpowiednią dietę i ewentualną suplementację pod kontrolą lekarza.

Kiedy należy wykonać badanie TIBC?

Jak wspomniano wcześniej, badanie TIBC wykonuje się głównie w celu oceny gospodarki żelazem w organizmie. Wskazaniem do jego przeprowadzenia jest wystąpienie typowych objawów niedokrwistości, takich jak np. szybka męczliwość, bladość skóry, osłabienie czy zawroty głowy. Badanie wykonuje się również w celu np. zróżnicowania rodzajów niedokrwistości, monitorowania skuteczności leczenia suplementacją żelaza czy diagnozy przeciążenia pierwiastkiem i hemochromatozy.

TIBC – przebieg badania

Wartości TIBC podlegają dobowym wahaniom, dlatego materiał do badania powinien być pobrany w godzinach porannych (najlepiej między 7.00 a 10.00), u osoby pozostającego na czczo.

Do oznaczenia całkowitej zdolności wiązania żelaza konieczne jest pobranie próbki krwi żylnej, uzyskanej poprzez nakłucie żyły powierzchownej, najczęściej na lewym przedramieniu lub w okolicy dołu łokciowego. Jest to standardowa i bezpieczna procedura medyczna (u nielicznych osób, po pobraniu próbki krwi mogą wystąpić łagodne, przemijające dolegliwości, takie jak zasinienie lub niewielki obrzęk w miejscu nakłucia).

TIBC a nowotwór

Ocena całkowitej zdolności wiązania żelaza jest jednym z badań pomocnych w rozpoznawaniu nieprawidłowości gospodarki żelazowej, często występujących u pacjentów z chorobą nowotworową w zaawansowanym stadium rozwoju. Wynik TIBC interpretuje się w połączeniu z innymi parametrami laboratoryjnymi, takimi jak morfologia krwi, utajona zdolność wiązania żelaza, stężenie żelaza, ferrytyny oraz transferyny, co pozwala na szerszy obraz gospodarki żelazowej badanej osoby.

TIBC a nowotwór – co jeszcze warto wiedzieć?

Jakie choroby nowotworowe wiążą się z nieprawidłową wartością TIBC? Nie ma wiarygodnych badań, jednoznacznie potwierdzających, że konkretna choroba o podłożu onkologicznym ma wpływ na wartości TIBC lub odwrotnie – zbyt wysoka lub za niska zdolność wiązania żelaza jest czynnikiem wywołującym rozwój złośliwego nowotworu. Niektóre badania sugerują jednak, że wyższe wartości TIBC są statystycznie związane z większym ryzykiem zachorowania na raka jelita grubego.

Omawiając zagadnienie TIBC w kontekście chorób nowotworowych warto zauważyć, że u pacjentów onkologicznych, zaburzenia metabolizmu żelaza są powszechne – nieprawidłowy wynik TIBC może wskazywać na ciężki przebieg choroby, której często towarzyszy niedożywienie organizmu, utrata masy ciała, niedokrwistość czy przewlekły stan zapalny w organizmie. W takim przypadku wartość TIBC bywa niższa w porównaniu z  wynikami badania u osób, które nie cierpią na choroby nowotworowe.