31 Sierpień 2017

Borelioza i inne choroby odkleszczowe

Borelioza nie jest jedyną chorobą będącą konsekwencją ukąszenia przez kleszcza. Liczne badania przeprowadzane u osób z rozpoznaną boreliozą potwierdzają także inne choroby odkleszczowe nawet w 30% przypadków.
Aby przekonać się, czy nie istnieje zagrożenie jedną z chorób przenoszonych przez kleszcze, nie wystarczy oprzeć się na obserwowaniu pierwszych symptomów lub ich braku ani też na samym badaniu czy wywiadzie lekarskim. Objawy kliniczne zakażeń odkleszczowych są do siebie bardzo podobne, dlatego właściwą drogą jest w tym wypadku pogłębiona diagnostyka laboratoryjna.

Borelioza

Krętkowica kleszczowa, powszechnie znana jako borelioza, jest wywoływana przez zakażenie krętkami z gatunku Borrelia burgdorferi przenoszonymi przez kleszcze. Borelioza jest najczęściej występującą chorobą odkleszczową. Zakażenie jest wynikiem wydzielania śliny oraz zawartości jelita środkowego kleszcza do miejsca jego wkłucia się w ciało. Ślina kleszcza ma zdolność znieczulania skóry ofiary i trzeba pamiętać, że czas pozostawania kleszcza w skórze ma bezpośrednie przełożenie na ryzyko zachorowania człowieka. Ryzyko to jest niewielkie przez pierwszych 48 godzin po ukąszeniu, ale jeżeli pajęczak nie zostanie szybko usunięty, to po 72 godzinach jego pasożytowania zagrożenie silnie wzrasta. Odpowiednio wcześnie wykryta borelioza jest całkowicie uleczalna dzięki zastosowaniu antybiotykoterapii. Im później postawiona zostaje trafna diagnoza, tym większe jest zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia. Dlatego każdorazowo po powrocie z wyprawy na łono natury (i to nie tylko do lasu, ale i na łąkę, a nawet do parku czy na inny zadrzewiony teren miejski) należy bardzo dokładnie obejrzeć swoje ciało. Najlepiej zacząć od sprawdzenia miejsc najpłycej ukrwionych (szyja, pachwiny, pachy, zgięcia kolan i łokci), a także skóry głowy.

W zależności od stadium zakażenia (1 – wczesna miejscowa, 2 – wczesna rozsiana, 3 – późna), borelioza może objąć różne układy i narządy.

Diagnostyka

W laboratorium wykonywane są testy pozwalające sprawdzić, czy ukąszenie kleszcza jest groźne dla życia lub zdrowia. Służą temu: badania serologiczne polegające na oznaczeniu przeciwciał boreliozy w klasie IgG/IgM (surowica, PMR) oraz testy potwierdzenia przeciwciał IgG/IgM met. Western-Blot (surowica, PMR). Jeśli pojawią się trudności w podstawowej diagnostyce, wdraża się jej formę zaawansowaną: Borrelia burgdorferi DNA (metoda PCR), krążące kompleksy immunologiczne (KKI) anty Borrelia burgdorferi IgG/IgM met. Immunoblot i test Borelioza CD57.

Jak wspomnieliśmy, borelioza nie jest jedyną chorobą odkleszczową. Wśród innych możliwych następstw ukąszenia przez tego pajęczaka należy wymienić również: babeszjozę, bartonellozę, brucelozę, kleszczowe zapalenie mózgu i anaplazmozę. Choroby te także mogą być niebezpieczne dla życia i zdrowia. Ich szybkie wykrycie pozwala na wdrożenie odpowiedniego leczenia, co daje szanse na powrót do pełnego zdrowia.

Czas ma znaczenie

Ponieważ czas od momentu ukąszenia do usunięcia kleszcza ze skóry odgrywa kluczową rolę w procesie zapobiegania rozwojowi chorób przenoszonych przez kleszcze, wartym uwagi sposobem na szybszą i mniej kosztowną diagnostykę jest przebadanie samego kleszcza. Jeśli okaże się, że był on nosicielem krętka z gatunku Borrelia burgdorferi, szybciej będzie można przeprowadzić ukierunkowaną diagnostykę i wdrożyć leczenie. Umożliwia to test sprawdzający obecność materiału genetycznego Borrelia burgdorferi (metoda Real Time PCR).

Kleszcz przeznaczony do badania powinien zostać usunięty przez delikatne wykręcenie ze skóry, bez użycia środków dezynfekujących lub innych substancji (tłuszcz, kosmetyki itp.). Należy umieścić go w sterylnym pojemniczku (służącym np. do pobierania próbek moczu) lub w wyparzonym słoiku. Tak zabezpieczonego kleszcza można przechowywać w temperaturze 4°C przez maksymalnie dwie doby. Jeśli nie ma możliwości dostarczenia go do laboratorium w tym czasie, materiał można zamrozić we wspomnianym pojemniku i wyjąć z zamrażarki tuż przed udaniem się do laboratorium.