tlo strony pacjenta
Znajdź badanie, pakiet lub artykuł

OB

Kod badania: 2Kod ICD: C59

Kategoria badań

Badania podstawowe i biochemiczne

Choroby nowotworowe

Infekcje

Ogólnopolski czas oczekiwania na wynik 1 dzień.

Opis badania

OB. OB (odczyn Biernackiego) ÔÇô szybko┼Ť─ç sedymentacji (opad) erytrocyt├│w ÔÇô┬á przesiewowe, nieswoiste, wykrywaj─ůce i monitoruj─ůce przewlek┼ée stany zapalne organizmu, infekcje (g┼é├│wnie bakteryjnych), zmiany sk┼éadu i proporcji globulin oraz obecno┼Ť─ç bia┼éek patologicznych (paraprotein) we krwi.

Wi─Öcej informacji

Odczyn Biernackiego (OB), okre┼Ťlaj─ůcy szybko┼Ť─ç sedymentacji erytrocyt├│w w pr├│bce wynaczynionej krwi, jest nieswoistym badaniem krwi przydatnym w diagnostyce szeregu chor├│b przewlek┼éych przebiegaj─ůcych ze stanem zapalnym (m.in. jak infekcja, uraz, zaburzenia uk┼éadu odporno┼Ťciowego, choroby nowotworowe czy stany patologiczne ÔÇô dysproteinemie krwi).┬á Podniesiony wynik wskazuje na przewlek┼é─ů patologi─Ö wp┼éywaj─ůc─ů na zmiany sk┼éadu krwi ÔÇô g┼é├│wnie obecno┼Ť─ç bia┼éek ostrej fazy i zmiany st─Ö┼╝enia globulin, przy┼Ťpieszaj─ůcych szybko┼Ťci opadania krwinek czerwonych. Podwy┼╝szony OB towarzyszy wielu chorobom i zaburzeniom, takim jak: bakteryjne (g┼é├│wnie) choroby zaka┼║ne, choroby zapalne tkanki ┼é─ůcznej (kolagenozy) i naczy┼ä, choroby nerek, niedobory bia┼ékowe, zespo┼éy utraty bia┼éka, nowotwory nab┼éonkowe, choroby uk┼éadu krwiono┼Ťnego (szpiczak, bia┼éaczki, czerwienica, anemia, zmiany jako┼Ťciowe erytrocyt├│w). Na wynik OB wp┼éywa r├│wnie┼╝ sk┼éad element├│w morfotycznych krwi. OB stanowi podstaw─Ö dla przesiewowej oceny nieprawid┼éowo┼Ťci wynikaj─ůcych z dysproteinemii (zaburzenia st─Ö┼╝enia i proporcji frakcji bia┼éek oraz obecno┼Ťci paraprotein, nieprawid┼éowych bia┼éek pochodnych immunoglobulin, fibrynogenu etc.) lub znacznych zmian ilo┼Ťciowych element├│w morfotycznych, co odbija si─Ö na szybko┼Ťci opadania krwinek czerwonych w wystandaryzowanym uk┼éadzie pomiarowym. Bia┼éka osocza oddzia┼éuj─ů z powierzchni─ů erytrocyt├│w, zmieniaj─ůc zewn─Ötrzny potencja┼é ich b┼éony kom├│rkowej lub, jak w przypadku przeciwcia┼é klasy IgM i fibrynogenu, bezpo┼Ťrednio ┼é─ůcz─ůc erytrocyty. Mechanizmy te wp┼éywaj─ů na stopie┼ä agregacji erytrocyt├│w, a tym samym na ich pr─Ödko┼Ť─ç opadania w osoczu.

 

Leki przeciwzapalne, dekstrany (w ci─ůgu 2 tyg. po zako┼äczeniu terapii), leki antykoncepcyjne - podwy┼╝szenie warto┼Ťci OB; ci─ů┼╝a - podwy┼╝szenie warto┼Ťci OB (nawet do 45 mm/h).

Podwy┼╝szone warto┼Ťci:┬ázaka┼╝enia bakteryjne, posocznica (sepsa); stany zapalne np.: nerek, trzustki, jelit; schorzenia autoimmunologiczne; martwica tkanek (np. zawa┼é serca); urazy; dysproteinemie: szpiczak mnogi, makroglobulinemia, zesp├│┼é nerczycowy; choroby nowotworowe: przerzuty nowotworowe, bia┼éaczki, ch┼éoniaki.
Warto┼Ťci fa┼észywie wysokie: miesi─ůczka, ┼Ťrodki antykoncepcyjne, ci─ů┼╝a, hiperlipoproteinemia, niedokrwisto┼Ť─ç.
Obni┼╝one warto┼Ťci:┬áczerwienica prawdziwa, krioglobulinemia, mikrosferocytoza, stany zwi─Ökszonej produkcji erytropoetyny.

Warto┼Ťci fa┼észywie niskie:┬áleki przeciwzapalne.

OB, czyli odczyn Biernackiego, w pi┼Ťmiennictwie wska┼║nik sedymentacji erytrocyt├│w, SER (ang. erythrocyte sedimentation rate) to jeden z parametr├│w laboratoryjnych krwi, kt├│re cz─Östo oznaczane s─ů w diagnostyce r├│┼╝nego typu schorze┼ä i badaniach okresowych. Wska┼║nik ten zwi─ůzany jest ze stanem zapalnym w organizmie, niezale┼╝nie od jego bezpo┼Ťredniej przyczyny. W wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w badanie OB wykonywane jest jednoczasowo z innymi testami laboratoryjnymi, takimi jak m.in. morfologia krwi obwodowej lub oznaczenie st─Ö┼╝enia CRP. Czym dok┼éadnie jest OB, kiedy nale┼╝y wykona─ç badanie OB oraz o czym mo┼╝e ┼Ťwiadczy─ç podwy┼╝szone OB?

OB, czyli odczyn Biernackiego to parametr laboratoryjny krwi, kt├│ry polega na pomiarze szybko┼Ťci opadania erytrocyt├│w w pr├│bce. Angielska nazwa tego badania to ESR, czyli tempo sedymentacji erytrocyt├│w (erythrocyte sedimentation rate). Badanie OB to jeden z najbardziej podstawowych test├│w diagnostycznych wykonywanych w celu rozpoznania stanu zapalnego w organizmie. Test ten jest szybki, ┼éatwo dost─Öpny oraz wszechstronny. Nale┼╝y jednak pami─Öta─ç, ┼╝e cechuje si─Ö┬á do┼Ť─ç nisk─ů swoisto┼Ťci─ů ÔÇô oznacza to, ┼╝e nie jest w stanie okre┼Ťli─ç ┼║r├│d┼éa stanu zapalnego. Z tego powodu badanie OB najcz─Ö┼Ťciej przeprowadzane jest jednoczasowo z innymi badaniami, kt├│re pozwalaj─ů ┬ána ┬áwskazanie etiologii schorzenia zapalnego.

W fizjologicznych warunkach zdrowia, tempo opadania erytrocyt├│w w och┼éodzonej pr├│bce krwi jest do┼Ť─ç powolne. W przypadku obecno┼Ťci w organizmie stanu zapalnego, we krwi znajduj─ů si─Ö wzgl─Ödnie du┼╝e ilo┼Ťci r├│┼╝nego typu czynnik├│w prozapalnych, w tym tzw. bia┼éek ostrej fazy. Ich ┬áobecno┼Ť─ç przyspiesza ┬áproces aglomeracji oraz sedymentacji erytrocyt├│w, co skutkuje wzrostem warto┼Ťci parametru OB. Warto pami─Öta─ç, ┼╝e do zaburze┼ä warto┼Ťci OB mo┼╝e dochodzi─ç nie tylko w przebiegu r├│┼╝nego typu schorze┼ä, ale tak┼╝e w wyniku ci─ů┼╝y, miesi─ůczki, stosowania okre┼Ťlonych grup lek├│w lub po r├│┼╝nego typu urazach i operacjach chirurgicznych. Prawid┼éowy wynik badania OB nie wyklucza rozwoju choroby ÔÇô wyniki tego testu zawsze powinny zosta─ç zestawione ze stanem klinicznym oraz rezultatami innych bada┼ä.

CRP, czyli bia┼éko C-reaktywne (ang. C-Reactive Protein) to inny parametr stanu zapalnego, kt├│ry cz─Östo wykorzystywany jest w tym samym celu co badanie OB. CRP zalicza si─Ö do tzw. bia┼éek ostrej fazy. S─ů to substancje produkowane przez w─ůtrob─Ö w odpowiedzi na pojawienie si─Ö czynnika zapalnego w ┬áorganizmie. Podobnie jak badanie OB, oznaczenie st─Ö┼╝enia CRP we krwi nie wskazuje dok┼éadnie ┬á┼║r├│d┼éa ┬ástanu zapalnego. Podwy┼╝szone warto┼Ťci zar├│wno jednego, jak i drugiego parametru mog─ů wskazywa─ç na wyst─Öpowanie m.in. r├│┼╝nego typu infekcji, chor├│b autoimmunologicznych, martwicy tkanek lub te┼╝ schorze┼ä nowotworowych.

Ze wzgl─Ödu na powolno┼Ť─ç zmian, oznaczenie OB, w por├│wnaniu z pomiarem st─Ö┼╝enia CRP we krwi wykazuje przewag─Ö w rozpoznawania i monitorowania przewlek┼éych chor├│b o charakterze zapalnym. Najog├│lniej przyjmuje si─Ö, ┼╝e zaostrzenie przebiegu monitorowanej choroby ┼é─ůczy si─Ö ze wzrostem OB. CRP natomiast jest wska┼║nikiem szybszym, przydatnym w diagnostyce stan├│w zapalnych nag┼éych i kr├│tkotrwa┼éych Warto pami─Öta─ç, ┼╝e OB mo┼╝e ulega─ç zaburzeniom w przypadku okre┼Ťlonych stan├│w fizjologicznych, takich jak np. ci─ů┼╝a. Decyzja co do wyboru parametru diagnostycznego ka┼╝dorazowo uzale┼╝niona jest od ca┼éo┼Ťciowego obrazu klinicznego i powinna zosta─ç podj─Öta przez lekarza prowadz─ůcego dany przypadek.

Przeprowadzenie badania OB zalecane jest w przypadku podejrzenia choroby, kt├│ra przebiega ze stanem zapalnym. Stan zapalny jest nieswoist─ů aktywacj─ů uk┼éadu odporno┼Ťciowego w odpowiedzi na czynnik wyzwalaj─ůcy, kt├│rym mog─ů by─ç m.in.:

  • R├│┼╝nego typu infekcje, wywo┼éane przez wirusy, bakterie lub paso┼╝yty,
  • Schorzenia autoimmunologiczne, wynikaj─ůce z zaburze┼ä uk┼éadu odporno┼Ťciowego,
  • R├│┼╝nego typu choroby nowotworowe,
  • Martwica tkanek, wywo┼éana np. niedokrwieniem (m.in. zawa┼é mi─Ö┼Ťnia sercowego),
  • Choroba zakrzepowo-zatorowa.
Oznaczenie OB stanowi jedno z najbardziej podstawowych bada┼ä lekarskich, kt├│re cz─Östo przeprowadzane s─ů tak┼╝e w celach profilaktycznych. Regularne wykonywanie profilaktycznych bada┼ä laboratoryjnych pozwala na wczesne wykrycie wielu schorze┼ä, rozwijaj─ůcych si─Ö cz─Östo w spos├│b bezobjawowy. Poza pomiarem podstawowych wyk┼éadnik├│w stanu zapalnego (takich jak m.in. OB) powinny one obejmowa─ç tak┼╝e m.in. morfologi─Ö krwi, lipidogram, pomiar st─Ö┼╝enia kreatyniny oraz badanie aktywno┼Ťci enzym├│w w─ůtrobowych. Dok┼éadny zakres oraz cz─Östo┼Ť─ç wykonywania bada┼ä profilaktycznych powinny by─ç ustalane indywidualnie w konsultacji z lekarzem. Osobom doros┼éym zazwyczaj zaleca si─Ö wykonywanie tego typu test├│w ok raz do roku / raz na dwa lata.

Oznaczenie OB krwi ┼╝ylnej mo┼╝e zosta─ç zlecone w diagnozowaniu przyczyn wielu dolegliwo┼Ťci. Najog├│lniej wskazaniami jest diagnostyka schorze┼ä przebiegaj─ůcych z zapaleniem oraz dysproteinemi─ů. Ze wzgl─Ödu na szerokie zastosowanie tego badania trudno jest wymieni─ç precyzyjny zestaw objaw├│w, kt├│ry powinien stanowi─ç bezpo┼Ťrednie wskazanie do pomiaru OB.

W przypadku nasilonego stanu zapalnego, niezale┼╝nie od jego ┼║r├│d┼éa mo┼╝e doj┼Ť─ç do wyst─ůpienia dolegliwo┼Ťci takich jak m.in.:

  • Podwy┼╝szona temperatura cia┼éa (gor─ůczka),
  • Uog├│lnione pogorszenie samopoczucia,
  • Uczucie zm─Öczenia,
  • B├│le g┼éowy,
  • Zwi─Ökszona potliwo┼Ť─ç,
  • B├│le mi─Ö┼Ťni i staw├│w,
  • Pogorszenie apetytu.
W przypadku przewlekłych stanów zapalnych, np. w przebiegu chorób reumatycznych dodatkowo może pojawić się spadek masy ciała. Niezamierzona utrata wagi każdorazowo stanowi powód do znacznego niepokoju oraz wymaga pilnej konsultacji lekarskiej w celu ustalenia jej przyczyn.

Oznaczenie warto┼Ťci OB zlecane bywa tak┼╝e w celu kontrolowania skuteczno┼Ťci wdro┼╝onego leczenia chor├│b przewlek┼éych, przebiegaj─ůcych ze stanem zapalnym. Nale┼╝y jednak pami─Öta─ç, ┼╝e OB reaguje z pewnym op├│┼║nieniem w stosunku do przyczyny ┬áprzyspieszenia sedymentacji┬á krwinek, czyli wzrostu wyniku.

Oznaczenie OB przeprowadzane jest w pr├│bce krwi ┼╝ylnej pacjenta. Materia┼é do badania najcz─Ö┼Ťciej pobierany jest z ┼╝y┼éy zlokalizowanej w dole ┼éokciowym. Przeprowadzenie badania OB nie wymaga specjalnego przygotowania ÔÇô nie wyst─Öpuje konieczno┼Ť─ç stawienia si─Ö na badanie na czczo. Przed pobraniem krwi warto zadba─ç o prawid┼éowy stan nawodnienia organizmu, jako ┼╝e zwi─Ökszy to wype┼énienie ┼éo┼╝yska naczyniowego krwi─ů oraz u┼éatwi proces pobierania krwi. Ze wzgl─Ödu na mo┼╝liwe,┬á dodatkowe testy przeprowadzane podczas tej samej wizyty przed pobraniem warto skonsultowa─ç si─Ö z lekarzem zlecaj─ůcym badania, jako ┼╝e inne testy mog─ů wymaga─ç specjalnego przygotowania przez pacjenta.

Ka┼╝de laboratorium medyczne mo┼╝e stosowa─ç nieco odmienny zakres norm dla ka┼╝dego z badanych parametr├│w. Z tego powodu w celu interpretacji wynik├│w badania OB nale┼╝y zestawi─ç otrzymane rezultaty z zakresem norm referencyjnych, kt├│re ka┼╝dorazowo umieszczane s─ů na wydawanej pacjentowi dokumentacji. Warto mie─ç na uwadze, ┼╝e norma OB zale┼╝na jest od wieku oraz p┼éci osoby badanej. Dla m─Ö┼╝czyzn prawid┼éowe warto┼Ťci OB s─ů nieco wy┼╝sze ni┼╝ dla kobiet.

W przypadku otrzymania rezultat├│w odbiegaj─ůcych od norm zaznaczonych na dokumentacji nale┼╝y skonsultowa─ç si─Ö z lekarzem. W celu ustalenia ┼║r├│d┼éa tych nieprawid┼éowo┼Ťci mo┼╝e by─ç konieczne przeprowadzenie dodatkowych bada┼ä laboratoryjnych, kt├│rych dok┼éadny zakres zale┼╝ny jest m.in. od objaw├│w prezentowanych przez pacjenta, jego historii choroby oraz wsp├│┼éwyst─Öpuj─ůcych obci─ů┼╝e┼ä zdrowotnych.

Obni┼╝enie warto┼Ťci OB poni┼╝ej dolnego zakresu normy mo┼╝na zaobserwowa─ç m.in. w przebiegu zwi─Ökszonej liczby krwinek czerwonych, wyst─Öpuj─ůcej np. w czerwienicy prawdziwej. Dodatkowo, zbyt niskie OB (czyli spowolnienie tempa odpadania krwinek czerwonych) mo┼╝e pojawi─ç si─Ö w przebiegu anemii sierpowatej, niewydolno┼Ťci kr─ů┼╝enia oraz r├│┼╝nego typu zaburze┼ä krzepni─Öcia krwi. Wykrycie przyczyn obni┼╝onego OB wymaga pog┼é─Öbionej diagnostyki. Warto mie─ç na uwadze, ┼╝e niekt├│re leki stosowane na sta┼ée (takie jak m.in. aspiryna lub glikokortykosteroidy) tak┼╝e mog─ů prowadzi─ç do obni┼╝enia si─Ö warto┼Ťci OB.

Podwy┼╝szona warto┼Ť─ç OB wskazuje na wyst─Öpowanie w organizmie osoby badanej stanu zapalnego. Do rozwoju stanu zapalnego mo┼╝e prowadzi─ç wiele chor├│b oraz zaburze┼ä funkcjonowania organizmu. Przyk┼éadowe przyczyn podwy┼╝szonego OB to m.in.:

  • Infekcje wywo┼éywane przez r├│┼╝ne patogeny,
  • Dna moczanowa,
  • RZS (reumatoidalne zapalenie staw├│w),
  • Przebyty zawa┼é serca,
  • Schorzenia nerek,
  • Zatrucia metalami ci─Ö┼╝kimi,
  • Stan po rozleg┼éym urazie lub operacji chirurgicznej,
  • Okre┼Ťlone schorzenia onkologiczne.
Wzrost warto┼Ťci OB mo┼╝na tak┼╝e obserwowa─ç u kobiet podczas ci─ů┼╝y oraz podczas menstruacji. Podobnie jak obni┼╝enie OB, zbyt wysokie warto┼Ťci tego parametru tak┼╝e mog─ů wynika─ç ze stosowanych na sta┼ée lek├│w oraz dodatkowych uwarunkowa┼ä chorobowych osoby badanej.

Metody obni┼╝ania OB zale┼╝ne s─ů od bezpo┼Ťredniej przyczyny odpowiedzialnej za wzrost tego parametru. W niekt├│rych przypadkach, jak np. proste infekcje wirusowe parametr ten b─Ödzie ulega┼é samoistnemu obni┼╝eniu wraz z ust─Öpowaniem schorzenia. Inne choroby mog─ů wymaga─ç wdro┼╝enia specjalistycznego post─Öpowania medycznego, kt├│re ka┼╝dorazowo musi by─ç ustalane wraz z lekarzem.

Badania powi─ůzane

Morfologia krwi
Kod badania: 3Kod ICD: C55
Proteinogram
Kod badania: 39Kod ICD: I79
CRP, ilo┼Ťciowo
Kod badania: 61Kod ICD: I81

Opis badania

Wi─Öcej informacji

Badania powi─ůzane

Artyku┼éy powi─ůzane

Badanie dost─Öpne w pakietach:

e-Pakiet dla ka┼╝dego (maksimum)
524,15 PLN
239,00 PLN
Sprawd┼║
e-Pakiet dla m─Ö┼╝czyzn
613,24 PLN
369,00 PLN
Sprawd┼║
e-Pakiet dla ka┼╝dego (minimum)
182,60 PLN
95,00 PLN
Sprawd┼║