Alergia na banany – jakie są objawy?

Owoc banana (Musa paradisiaca) należy do najpopularniejszych roślin uprawnych, dostępnych przez cały rok. Mimo swoich właściwości odżywczych, zawartości minerałów witamin, antyoksydantów, może wywoływać alergie pokarmowe.

Czym jest alergia?

Alergia to nieprawidłowa reakcja organizmu na określony składnik pokarmu, który u zdrowych osób są tolerowane. Pod wpływem antygenu pokarmowego organizm zaczyna produkować swoiste immunoglobuliny E (sIgE). Krążące przeciwciała IgE umiejscawiają się w błonach śluzowych, skórze wywołując dolegliwości o charakterze nadwrażliwości.

Do białek bananów o charakterze alergenów molekularnych należą:

• Mus a1 – białko profilina, szczególnie wrażliwe na obróbkę termiczną i enzymy trawienne.
• Mus a2 – alergen główny chintinaza, stymuluje syntezę IgE u ok. 50% osób uczulonych.
• Mus a3 – białko transportujące lipidy (LPT), jest alergenem małym.
• Mus a4 – białko podobne do taumatyny, stymuluje syntezę IgE u ponad. 50% osób uczulonych.
• Mus a5 – beta-glukanaza, stymuluje syntezę IgE u 84% osób z alergią.
• Mus a6 – jest peroksydazą askorbinianową.

Ze względu na podobieństwo strukturalne niektórych alergenów, organizm mylnie je rozpoznaje i rozpoczyna produkcję specyficznych IgE, w konsekwencji czego pojawiają się symptomy alergii. W przypadku bananów mogą wystąpić reakcje krzyżowe:

• z alergenami wziewnymi takimi jak pyłek brzozy czy ambrozji,
• z alergenami lateksu – ze względu na podobieństwo białek PR-2,
• z alergenami innych owoców i warzyw – z powodu podobieństwa alergenu do białek z grupy profilin np. melona, kiwi, awokado, arbuza, owoców cytrusowych, pomidora.

Alergia na banany u dorosłych rozpoczyna się najczęściej między 20. a 40. rokiem życia. Rzadziej zdarza się u dzieci.

Alergia na banany – objawy

Objawy obejmują zmiany skórne takie jak pokrzywka czy świąd, czasami są to reakcje miejscowe w okolicy warg czy opuszków palców. Mogą wystąpić objawy żołądkowo-jelitowe.

Z alergią na banany może wiązać się też zespół alergii jamy ustnej OAS (oral allergy syndrom). Związany jest z reakcją krzyżową na pokarmy. Polega on na wystąpieniu w krótkim czasie po kontakcie alergenu z błoną śluzową jamy ustnej objawów miejscowych w postaci obrzęku, świądu, pieczenia, mrowienia warg, podniebienia lub gardła. W przypadku bananów objawy pojawiają się u osób uczulonych na lateks.

Alergia może być przyczyną zapalenia błony śluzowej poszczególnych odcinków przewodu pokarmowego, co w przypadku zapalenia błony śluzowej żołądka może objawiać się refluksem, czyli zarzucaniem treści żołądka do przełyku.

Istnieje również możliwość wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego, czyli ciężkiej reakcji ogólnoustrojowej o podłożu alergicznym, którego głównymi objawami są spadek ciśnienia tętniczego, zaburzenia świadomości, trudności w oddychaniu. Jest to stan zagrażający życiu i należy jak najszybciej wezwać pomoc medyczną.

Objawy przypominające alergie, które pojawiają się po zjedzeniu bananów mogą wynikać z:

• obecności amin biogennych np. histaminy w bananach,
• reakcji na kwas salicylowy lub kwas benzoesowy zawarty w bananach.

Alergia na banany u niemowlaka

Najczęściej pierwsze objawy alergii pokarmowej pojawiają się ok. 2.-3. miesiąca życia lub w czasie wprowadzania nowych produktów do diety, czyli około 4.-6. miesiąca życia. Do objawów ze strony przewodu pokarmowego takich jak ulewanie, wymioty, bóle brzucha, kolki, biegunka mogą dołączyć objawy ze strony układu oddechowego: kaszel, katar, sapka czy skóry pod postacią ognisk suchej, zaczerwienionej skóry w zgięciach łokciowych i na policzkach. Oprócz tego dziecko jest niespokojne i płaczliwe.

Alergia na banany badania

Do badań wykorzystywanych w diagnostyce alergii w tym alergii na banany zaliczamy:

• punktowe testy skórne – oceniają specyficzne IgE obecne w skórze, warunkiem wiarygodnego wyniku jest odstawienie m.in. leków przeciwhistaminowych, sterydów,
• badania swoistych IgE dla tego alergenu – pozwala wykryć swoiste IgE skierowane przeciwko konkretnym alergenom,
• badania molekularne – pozwalają na określenie profilu molekularnego alergii, czyli konkretnych fragmentów cząsteczki alergenu,
• testy prowokacyjne – polega na podawaniu próbek alergenu we wzrastającej ilości w kontrolowanych warunkach.

Niezwykle istotny jest wywiad lekarski obejmujący czas i okoliczności występowania objawów, czynniki wyzwalające np. wysiłek fizyczny, infekcja, stres, alkohol, niektóre leki.

W przypadku nadwrażliwości na banany częściej obserwuje się dodatnie wyniki testów skórnych niż wyraźne objawy kliniczne. 

Alergia na banany – leczenie

• Dieta eliminacyjna – czyli unikanie produktu wyzwalającego reakcję alergiczną, w tym przypadku bananów, ale należy również pamiętać o możliwości wystąpienia reakcji krzyżowych i unikaniu produktów je wywołujących.
• Doustne leki przeciwhistaminowe, sterydy – skuteczne przy występowaniu zmian skórnych, zespołu jamy ustnej, objawów ze strony przewodu pokarmowego.
• Chorzy z ryzykiem wystąpienia ciężkiej reakcji alergicznej, czyli wstrząsu anafilaktycznego powinni nosić ze sobą ampułkostrzykawkę z epinefryną.

Alergia na banany – czy mija z wiekiem?

U dzieci wraz z wiekiem zmienia się spektrum produktów wywołujących reakcję alergiczną. Z najczęściej występujących alergii pokarmowych większość dzieci „wyrasta”. Niestety mogą też pojawić się nowe produkty uczulające dziecko.

Istnieje też zjawisko tzw. marszu alergicznego, które polega na zmianie wraz z wiekiem lokalizacji objawów alergii – ustępowanie jednych, a pojawienie się innych. Zwykle zaczyna się od zmian skórnych (wysypka, atopowe zapalenie skóry) i alergii pokarmowej w okresie niemowlęcym. Po wygaśnięciu około 3-5 roku życia pojawiają się objawy ze strony układu oddechowego – alergiczny nieżyt nosa, astma alergiczna. Dzieje się tak wtedy, gdy alergia nie jest rozpoznana i właściwie leczona.

Mgr Renata Grzelik