Brązowe plamienie – co może oznaczać?

Brązowe plamienie najczęściej oznacza obecność starszej krwi, która przez pewien czas pozostawała w drogach rodnych i uległa utlenieniu. Gdy krwawienie jest skąpe lub krew odpływa z macicy powoli, zawarta w niej hemoglobina rozpada się do hemosyderyny, co zmienia jej barwę z jasnoczerwonej na ciemnobrunatną lub brązową. Może występować zarówno w stanach fizjologicznych, jak i w przebiegu różnych zaburzeń ginekologicznych lub hormonalnych.

Najczęstsze przyczyny brązowego plamienia

Niewielkie brązowe plamienie przed okresem lub kilka dni po zakończeniu miesiączki może być zjawiskiem naturalnym. Z kolei spóźniający się okres i brązowe plamienie mogą sugerować zarówno zaburzenia hormonalne, jak i wczesną ciążę. 

Zaburzenia hormonalne

Zaburzenia hormonalne są jedną z najczęstszych przyczyn nieprawidłowych krwawień i plamień z dróg rodnych. Hormony odpowiadają za prawidłowy przebieg cyklu menstruacyjnego, dojrzewanie pęcherzyka jajnikowego, owulację oraz przygotowanie błony śluzowej macicy do ewentualnej ciąży. U pacjentek stosujących antykoncepcję w postaci tabletek doustnych lub systemów terapeutycznych domacicznych, przy dłuższym stosowaniu może pojawić się brązowe plamienie zamiast okresu.

Najczęstsze hormonalne przyczyny brązowych plamień to:

• zespół policystycznych jajników (PCOS)
• niedoczynność lub nadczynność tarczycy
• hiperprolaktynemia
• okres dojrzewania
• okres okołomenopauzalny
• endometrioza

W przypadku nawracających plamień, nieregularnych miesiączek lub uczucia niepokoju dotyczącego stanu zdrowia warto wykonać podstawową diagnostykę laboratoryjną, np. e-Pakiet dla kobiet ogólny, który obejmuje 14 badań pomocnych w ocenie ogólnego stanu organizmu i najczęstszych zaburzeń hormonalnych. 

Brązowe plamienie związane z miesiączką

U wielu kobiet brązowe plamienie przed okresem jest związane ze spadkiem stężenia progesteronu pod koniec cyklu. W efekcie błona śluzowa macicy zaczyna złuszczać się jeszcze przed wystąpieniem właściwej miesiączki. 

Natomiast pojawiające się brązowe plamienie po okresie może wynikać z tego, że pod koniec miesiączki krwawienie ulega znacznemu osłabieniu. Macica kurczy się wolniej, a ostatnie fragmenty złuszczonego endometrium oraz resztki krwi potrzebują więcej czasu na usunięcie. 

Infekcje intymne i stany zapalne

Brązowe plamienie może być również objawem infekcji intymnych lub stanu zapalnego w obrębie pochwy, szyjki macicy albo endometrium. W przebiegu stanu zapalnego dochodzi do silnego przekrwienia, rozpulchnienia oraz uszkodzenia delikatnej błony śluzowej pochwy i szyjki macicy. Kruche naczynia krwionośne stają się wówczas bardziej podatne na pękanie. 

Do najczęstszych przyczyn należą:

• bakteryjne zapalenie pochwy
• infekcje grzybicze
• zapalenie szyjki macicy
• choroby przenoszone drogą płciową, m.in. chlamydioza czy rzeżączka

Plamieniu często towarzyszą dodatkowe objawy, takie jak:

• nieprzyjemny zapach wydzieliny
• świąd i pieczenie okolic intymnych
• ból podbrzusza
• dyskomfort podczas współżycia
• gorączka

W przypadku nawracających plamień prócz cytologii wskazane jest wykonanie badań w kierunku infekcji intymnych wirusowych i bakteryjnych e-Pakiet intymny

Zmiany w obrębie macicy i szyjki macicy

Jedną z częstszych przyczyn nawracających plamień jest endometrioza, która jest przewlekłą chorobą błony śluzowej macicy, wywołując stan zapalny i dolegliwości bólowe. Szacuje się, że endometrioza może dotyczyć około 10% kobiet w wieku rozrodczym. Brązowe plamienia mogą pojawiać się wówczas nieregularnie w każdym okresie cyklu menstruacyjnego.

Brązowe plamienie mogą powodować również inne zmiany w obrębie macicy i szyjki macicy, w tym:

• polipy endometrialne i szyjkowe
• mięśniaki macicy
• nadżerka szyjki macicy
• przerost endometrium
• zmiany przednowotworowe i nowotwory szyjki macicy 

Brązowe plamienie w ciąży

Pojawienie się jakiejkolwiek wydzieliny podbarwionej krwią w trakcie ciąży jest dla większości kobiet źródłem ogromnego stresu. Statystyki medyczne pokazują jednak, że plamienia we wczesnej ciąży (szczególnie w I trymestrze) są zjawiskiem stosunkowo częstym, doświadcza ich około 15% do 25% ciężarnych. Niewielkie brązowe plamienie w ciąży może wystąpić we wczesnym etapie po zagnieżdżeniu zarodka w błonie śluzowej macicy. Tak zwane plamienie implantacyjne pojawia się zwykle około 6–12 dni po zapłodnieniu.

Mimo wszystko każda sytuacja powinna zostać skonsultowana z lekarzem specjalistą, aby wykluczyć poważne zagrożenia ciąży, które brązowe plamienie również może zwiastować.

Różnicowanie przyczyn brązowego plamienia u ciężarnych

Brązowe plamienie w okresie menopauzy

W okresie menopauzy dochodzi do stopniowego wygaszania czynności hormonalnej jajników. Dotyczy to najczęściej kobiet między 45 a 55 rokiem życia. Cykle menstruacyjne stają się nieregularne, dlatego u kobiet mogą pojawiać się przejściowe plamienia, wynikającymi ze spadku stężenia estrogenów. Brązowe plamienia w menopauzie powinny być konsultowane w lekarzem w celu wykluczenia zmian nowotworowych.

Najczęstsze przyczyny plamień w okresie okołomenopauzalnym i pomenopauzalnym:

• atrofia (zanik) błony śluzowej pochwy i endometrium – to najczęstsza, łagodna przyczyna plamień, odpowiadająca za około 60–80% przypadków krwawień pomenopauzalnych.
• terapia hormonalna menopauzy (HTZ – hormonalna terapia zastępcza) –nieregularne plamienia, zwłaszcza w pierwszych 4–6 miesiącach od rozpoczęcia leczenia
• rozrosty endometrium
• nowotwory złośliwe 

Jeśli zauważysz u siebie brązowe plamienie w okresie okołomenopauzalnym oraz inne objawy typu uderzenia gorąca, problemy ze snem, warto rozważyć wykonanie badań hormonalnych. 

Dr n.med. Iwona Chromik