Co powoduje kwaśny posmak w ustach? Jak go zwalczyć?

Kwaśny posmak w ustach – problem często bagatelizowany, a niekiedy ważny sygnał zdrowotny. Trudności z trawieniem, takie jak refluks żołądkowo-przełykowy, nieprawidłowa flora bakteryjna w jamie ustnej czy dieta bogata w tłuszcze i kofeinę, mogą prowadzić do uczucia kwaśności lub goryczy. Dowiedz się, jakie są najczęstsze przyczyny i skuteczne sposoby radzenia sobie z tym objawem.

Kwaśny posmak w ustach – przyczyny

Do najczęstszych przyczyn występowania kwaśnego posmaku w ustach należą:

• odwodnienie – niewystarczająca podaż płynów lub ich nadmierna utrata (np. w wyniku pocenia się, biegunki lub wymiotów) prowadzi do suchości jamy ustnej, sprzyja gromadzeniu się resztek pokarmowych, nadmiernemu rozrostowi bakterii oraz odczuwaniu kwaśnego posmaku. Bardziej nasilone odwodnienie powoduje zaburzenia wodno-elektrolitowe w organizmie i rozwój kwasicy, która również przyczynia się do wrażenia kwaśnego posmaku;
• palenie papierosów – nie tylko osłabia percepcję smaku, ale też powoduje odczuwanie nieprzyjemnych smaków, w tym kwaśnego;
• niewłaściwa higiena jamy ustnej, stan zapalny, infekcje w obrębie jamy ustnej – wywołują nadmierny rozrost drobnoustrojów, których produkty metabolizmu przyczyniają się do odczuwania kwaśnego posmaku;
• leki – m.in. antybiotyki, leki przeciwpsychotyczne, preparaty stosowane podczas chemioterapii, antyhistaminowe, które mogą zaburzać wydzielanie śliny lub percepcję smaku;
• refluks żołądkowo-przełykowy (choroba refluksowa żołądka) – kwaśna treść żołądka cofa się do przełyku, a nawet gardła;
• oddychanie przez usta, odczuwanie suchości w ustach – ślina w naturalny sposób oczyszcza jamę ustną z resztek jedzenia i nadmiaru bakterii, neutralizując jej pH
• stosowanie diety niskokalorycznej, ketogenicznej – organizm przy braku węglowodanów jako źródle energii produkuje ciała ketonowe, a ich nadmiar prowadzi do powstania kwasicy metabolicznej, co z kolei wywołuje odczucie kwaśnego posmaku w ustach;
• inne choroby np. cukrzyca, choroby wątroby – mogą prowadzić do kwasicy metabolicznej czy zaburzeń odczuwania smaku;
• ciąża – w trakcie ciąży może pojawić się zmieniona percepcja smaków. Pojawienie się kwaśnego posmaku może być też związane z cofaniem się treści żołądkowej w wyniku ucisku na narządy wewnętrzne przez powiększającą się macicę;
• niedobór cynku – oprócz osłabienia odporności, problemów skórnych i zaburzeń apetytu może wywoływać zaburzenia odczuwania smaku i węchu;
• zaburzenia neurologiczne – padaczka, stwardnienie rozsiane, guzy mózgu, zaburzenia mogą powodować zmiany odczuwania wrażeń zmysłowych w tym również smaku.

Kwaśny posmak w ustach po przebudzeniu

Jedną z częstych przyczyn kwaśnego posmaku w ustach jest refluks żołądkowo-przełykowy. Jest to stan, w którym kwaśna treść żołądkowa cofa się do przełyku, a obecny w niej kwas solny podrażnia jego błonę śluzową, prowadząc do wystąpienia zgagi. Sytuacja taka zachodzi przy nieprawidłowej czynności zwieracza przełyku, przepuklinie rozworu przełykowego, zaburzeniach opróżniania żołądka, otyłości i w czasie ciąży. Najczęstsze objawy to uczucie pieczenia w przełyku (zgaga), puste odbijania, ból górnej części brzucha.

Objawy pojawiają się po obfitym, ciężkostrawnym i tłustym posiłku, przy leżeniu na wznak – szczególnie bezpośrednio po jedzeniu, podczas pochylania się.

To może być też efektem nadmiernej ilości bakterii w jamie ustnej przy niewłaściwej higienie jamy ustnej lub obecności w niej infekcji. Bakterie wykorzystując obecne z posiłków cukry proste przekształcają je do kwaśnych produktów swojej przemiany materii.

Ból brzucha i kwaśny smak w ustach

Kwaśny smak w ustach z towarzyszącym bóle brzucha może być spowodowany chorobą wrzodową żołądka z towarzyszącą mu nadkwasotą (z nadmiernym wydzielaniem kwasu solnego). Wrzody żołądka i/lub dwunastnicy to stan, gdy w błonie śluzowej żołądka pojawiają się ubytki. Najczęstszą ich przyczyną jest infekcja bakterią Helicobacter pylori. Bakteria ta wytwarza toksyny uszkadzające błonę śluzową żołądka i dwunastnicy, prowadząc do rozwoju stanu zapalnego. Co z kolei przyczynia się do wzrostu wydzielania kwasu solnego.

Kwaśny smak w ustach i biały nalot na języku

Kwaśny posmak w ustach może wynikać z toczącej się infekcji lub stanu zapalnego w jamie ustnej, a także z niedostatecznej higieny jamy ustnej. Obecność pleśniawek czego objawem jest biały nalot na języku wskazuje na infekcję grzybiczą, zwykle są to grzyby z rodzaju Candida. Najczęściej jest następstwem antybiotykoterapii, zmniejszonej odporności, cukrzycy.

Niekiedy biały nalot i kwaśny posmak są spowodowane nadmiernym rozrostem bakterii w przebiegu choroby zębów, przyzębia. Zwykle towarzyszy temu nieprzyjemny zapach z ust.

Kwaśny posmak z towarzyszącym białym nalotem może być również wywołany odwodnieniem czy paleniem papierosów. Znaczne odwodnienie zaburza równowagę wodno-elektrolitową, ale również kwasowo-zasadową i stąd odczuwalny kwaśny posmak w ustach.

Palenie papierosów może być źródłem zaburzenia czucia smaku oraz odczuwania nieprzyjemnego posmaku gorzkiego czy kwaśnego.

Kwaśny smak w ustach po jedzeniu

Odczuwanie kwaśnego posmaku po jedzeniu często wiąże się ze spożywaniem żywności wysoko przetworzonej: słodycze, słone przekąski, gotowe dania obiadowe, żywność typu fast food. Jest to również skutek choroby refluksowej żołądka.

Kwaśny smak w ustach po zjedzeniu słodyczy

Słodycze to w dużej mierze żywność wysokoprzetworzona, ale też pożywka dla drobnoustrojów bytujących w naszej jamie ustnej. Jedzenie dużej ilości słodyczy, picie słodkich napojów, ale też innych produktów wysokoprzetworzonych z dodatkiem dużej ilości cukrów, wywołuje kwaśny posmak w ustach. Jest to wywołane rozkładem cukrów prostych przez drobnoustroje w naszej jamie ustnej i wydzielaniem kwaśnych produktów ich przemiany materii.

Przyczyną może być też refluks żołądkowo-przełykowy i zarzucanie kwaśnej treści z żołądku do przełyku i gardła.

Warto również pamiętać o cukrzycy – po zjedzeniu słodyczy, chociaż nie tylko, wzrasta poziom glukozy we krwi, może wzrosnąć poziom ciał ketonowych. Pociąga to za sobą kwasicę metaboliczną, czego objawem może być kwaśny oddech i kwaśny posmak w ustach. Dodatkowo niekorzystnie wpływa także odwodnienie nasilające to odczucie.

Wzdęcia i kwaśny posmak w ustach

To efekt błędów dietetycznych polegających na zjedzeniu zbyt tłustego i zbyt obfitego posiłku przez osoby z refluksem żołądkowo-przełykowym. Tłuste, ciężkostrawne i obfite osiłki powodują dłuższe zaleganie pokarmu w żołądku, późne jego opróżnianie i często zarzucanie treści pokarmowej do przełyku i gardła.

Kwaśmy posmak w ustach – jak sobie z nim poradzić?

• Jeśli przyczyną jest odwodnienie, suchość w ustach warto zadbać o prawidłowe nawodnienie organizmu, systematyczne nawilżanie jamy ustnej poprzez np. żucie gumy, ssanie pastylek. Jeżeli przyczyną wysuszonej śluzówki jest oddychanie przez nos – warto ustalić z lekarzem przyczyny.
• Przy braku dostarczania organizmowi wystarczającej ilości cynku warto wzbogacić dietę o takie produkty jak rośliny strączkowe, jaja, czerwone mięso lub wprowadzić suplementację.
• Dbajmy o higienę jamy ustnej: codzienne szczotkowanie, nitkowanie zębów, stosowanie płynów do płukania ust i regularne wizyty u stomatologa.
• Dbajmy o właściwą dietę – unikajmy słodyczy, słodki napojów, żywności wysokoprzetworzonej, mocno przyprawionych, ciężkostrawnych i tłustych.
• Gdy przyczyna tkwi w refluksie żołądkowo-przełykowym lub chorobie wrzodowej – warto zasięgnąć porady lekarskiej odnośnie do leczenia farmakologicznego w postaci leków zmniejszających wydzielanie soku żołądkowego lub zobojętniających, ale nie bez znaczenia jest też odpowiednia dieta (eliminacja produktów ciężkostrawnych, smażonych, tłustych), posiłki o mniejszej objętości. Warto również zadbać o higienę snu i odpoczynku, nie jeść ostatniego posiłku na krócej niż 3 godzony przed snem, spać w pozycji z podniesioną górną częścią tułowia.
• Rzucenie palenia, ale również innych form zażywania nikotyny w postaci e-papierosów.

Podstawą skutecznego postępowania nie jest przypadkowe leczenie objawowe, lecz właściwa diagnostyka umożliwiająca ustalenie rzeczywistej przyczyny dolegliwości.

Mgr Renata Grzelik