Krwiak w ciąży – objawy, przyczyny, leczenie

Krwiak w macicy to zmiana, o której wiele kobiet dowiaduje się dopiero podczas rutynowego badania USG w ciąży. Często nie powoduje on żadnych dolegliwości, dlatego informacja o jego obecności może budzić niepokój. Co oznacza jego rozpoznanie i kiedy wymaga szczególnej kontroli?

Krwiaki macicy w ciąży – co to jest?

Krwiaki macicy w ciąży powstają wtedy, gdy krew matczyna wskutek uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych gromadzi się pomiędzy strukturami odpowiedzialnymi za rozwój ciąży a ścianą macicy. 

Najczęściej rozpoznawanym typem jest krwiak podkosmówkowy. Tworzy się on pomiędzy kosmówką (zewnętrzną błoną płodową, z której rozwija się łożysko) a ścianą macicy. Jest to jedna z najczęściej obserwowanych nieprawidłowości w badaniu USG w pierwszym trymestrze ciąży – może dotyczyć 2-4 proc. zdrowych kobiet.

Znacznie rzadziej występuje krwiak pozałożyskowy. Tworzy się on na późniejszym etapie ciąży pomiędzy już ukształtowanym łożyskiem a ścianą macicy. Krwiak w II i III trymestrze ma większe znaczenie kliniczne, ponieważ może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem przedwczesnego oddzielenia łożyska, dlatego wymaga uważnej obserwacji. 

Każdy rozpoznany w ciąży krwiak wymaga indywidualnej oceny lekarskiej. Znaczenie dla dalszego przebiegu ciąży ma jego wielkość, lokalizacja oraz zmiany obserwowane w kolejnych badaniach USG.

Krwiak w ciąży – objawy

Objawy krwiaka w ciąży mogą być bardzo zróżnicowane, a ich nasilenie nie zawsze odpowiada wielkości zmiany widocznej w badaniu USG. U części kobiet pierwszym sygnałem jest plamienie lub krwawienie z dróg rodnych. 

Najczęściej obserwowane objawy to:

• plamienie lub krwawienie o różnym nasileniu,
• brunatne lub ciemnoczerwone upławy,
• ból lub uczucie ciągnięcia w podbrzuszu,
• okresowe uczucie napięcia macicy.

Możliwy jest również krwiak w ciąży bez krwawienia, wykrywany przypadkowo podczas rutynowej kontroli. Zmiana widoczna jest jedynie w obrazie USG i powinna podlegać obserwacji. 

U części kobiet dochodzi do stopniowego opróżniania zmiany, potocznie określanego jako oczyszczanie się krwiaka w ciąży. Objawia się ono zwykle brunatnym krwawieniem i nie zawsze oznacza pogorszenie sytuacji klinicznej, jednak wymaga kontroli lekarskiej.

Inną sytuacją może być nagłe pęknięcie krwiaka w ciąży – objawy mogą przybierać postać bardziej obfitego krwawienia, czasem z obecnością skrzepów. Towarzyszyć mu mogą przejściowe dolegliwości bólowe podbrzusza. 

Niezależnie od wcześniejszego przebiegu ciąży, pilnej konsultacji lekarskiej wymagają:

• bardzo obfite krwawienie,
• narastający ból brzucha,
• zawroty głowy lub osłabienie,
• krwawienie z towarzyszącymi skurczami macicy.

Krwiak w ciąży – przyczyny

Powstanie krwiaka w ciąży najczęściej wiąże się z niewielkim oddzieleniem błon płodowych od ściany macicy oraz uszkodzeniem drobnych naczyń krwionośnych w miejscu zagnieżdżenia zarodka. Dochodzi do tego zwykle w pierwszych tygodniach ciąży, kiedy intensywnie rozwija się łożysko i tworzy układ naczyń odpowiedzialnych za wymianę substancji między organizmem matki a płodem.

W wielu przypadkach nie udaje się jednoznacznie ustalić przyczyny. Krwiak może pojawić się również w prawidłowo rozwijającej się ciąży. 

Istnieją jednak sytuacje, które mogą sprzyjać powstawaniu krwiaka. Są to: 

• wcześniejsze poronienia lub krwawienia we wczesnej ciąży,
• zaburzenia krzepnięcia krwi,
• wady budowy lub urazy w obrębie macicy,
• nadciśnienie tętnicze,
• zaburzenia hormonalne,
• choroby autoimmunologiczne,
• bardzo intensywna aktywność fizyczna, 
• ciąża uzyskana metodą in vitro.

Krwiak w ciąży – leczenie

Postępowanie w przypadku krwiaka w ciąży zależy przede wszystkim od jego wielkości, lokalizacji, wieku ciążowego oraz występujących objawów. W przypadkach, które nie wymagają pilnej interwencji, stosuje się postępowanie zachowawcze – obserwację oraz regularną kontrolę. Zalecenia najczęściej obejmują:

• ograniczenie intensywnego wysiłku,
• unikanie dźwigania ciężkich przedmiotów,
• prowadzenie oszczędzającego trybu życia,
• obserwację objawów.

Nie istnieją leki, które w sposób udowodniony przyspieszają wchłanianie krwiaka. Czasami lekarz może zalecić leki przeciwzakrzepowe lub suplementację witaminą C. Postępowanie zawsze powinno być dostosowane do indywidualnego przypadku z uwzględnieniem zdrowia ciężarnej oraz płodu. 

Luteina a krwiak w ciąży

U części kobiet lekarz może włączyć suplementację luteiną, czyli lekiem zawierającym progesteron. Hormon ten wspiera utrzymanie ciąży i może zmniejszać kurczliwość macicy, jednak nie wpływa bezpośrednio na zmniejszenie krwiaka. Leczenie stosuje się głównie przy krwawieniu we wczesnej ciąży lub u kobiet z poronieniami w wywiadzie.

Krwiak w ciąży – na co należy uważać? 

Po rozpoznaniu krwiaka wiele kobiet zastanawia się, czy codzienne czynności mogą wpłynąć na jego powiększenie lub nasilenie objawów. W większości przypadków zwykła aktywność życiowa nie stanowi zagrożenia, jednak zakres ewentualnych ograniczeń powinien być zawsze dostosowany indywidualnie do przebiegu ciąży i zaleceń lekarza prowadzącego. 

Najczęstsze obawy dotyczące ciąży z krwiakiem:

• Krwiak w ciąży a kichanie – dostępne dane nie wskazują, aby kichanie lub kaszel prowadziły do powiększania krwiaka;
• Krwiak w ciąży a aktywność fizyczna – umiarkowany ruch zwykle nie jest przeciwwskazany, choć lekarz może zalecić czasowe ograniczenie intensywnego wysiłku i unikanie napięć w obrębie brzucha;
• Krwiak w ciąży – w jakiej pozycji leżeć? – Nie wykazano, aby konkretna pozycja ciała wpływała na krwiak, choć niektórzy uważają, że spanie na lewym boku sprzyja lepszemu przepływowi krwi w obrębie narządów jamy brzusznej. Odpoczynek powinien być dostosowany do samopoczucia i komfortu ciężarnej;
• Krwiak w ciąży a współżycie – współżycie nie jest uznawane za przyczynę ewentualnego pogorszenia stanu, jednak przy krwawieniu lub nisko zlokalizowanym krwiaku lekarz może zalecić czasową wstrzemięźliwość.

Krwiak w ciąży – czy jest groźny?

To, czy krwiak w ciąży stanowi zagrożenie, zależy przede wszystkim od jego wielkości, lokalizacji oraz okresu ciąży, w którym się pojawił. W wielu przypadkach niewielkie krwiaki nie wpływają na dalszy rozwój ciąży i stopniowo ulegają samoistnemu wchłonięciu. Sama informacja o obecności krwiaka nie oznacza automatycznie zagrożenia dla dziecka.

Większe krwiaki mogą wiązać się ze zwiększonym ryzykiem:

• poronienia,
• porodu przedwczesnego,
• ograniczenia wzrastania płodu,
• nadciśnienia indukowanego ciążą,
• przedwczesnego oddzielenia łożyska.

Po wykryciu krwiaka w ciąży dalsze postępowanie ustala się indywidualnie w zależności od sytuacji klinicznej. 

Mgr Marta Filipowska