18 maja 2022 - Przeczytasz w 4 min

Jakie badania należy wykonać w ciąży?

Ciąża to wyjątkowy czas dla każdej kobiety, pełen przygotowań i szczególnej dbałości o zdrowie. W tym okresie wykonuje się szereg badań diagnostycznych, których celem jest sprawdzenie stanu zdrowia przyszłej mamy i rozwoju dziecka.

Systematyczne badania pozwalają lekarzowi prowadzącemu ciążę zbudować kompleksową historię jej przebiegu. Dzięki temu ginekolog ma stałą kontrolę nad stanem zdrowia matki i dziecka. W sytuacji zagrożenia historia badań umożliwia szybką reakcję i podjęcie odpowiednich kroków. Ministerstwo Zdrowia stworzyło kalendarz, dzięki któremu masz jasność, jak powinna wyglądać opieka medyczna podczas ciąży.

badania w ciąży

Pierwsze badanie w ciąży

Pierwsza wizyta u ginekologa ma sens, jeśli wynik jest dodatni, a opóźnienie miesiączki wynosi przynajmniej 2 tygodnie. Wówczas lekarz może potwierdzić, czy jest to ciąża wewnątrzmaciczna, i ocenić ilość widocznych zarodków. Jeśli w ciągu ostatnich 6 miesięcy nie miałaś wykonywanego badania cytologicznego, lekarz z pewnością postanowi je przeprowadzić.

Na pierwszej wizycie ginekolog skieruje Cię na podstawowe badania krwi, a także zaznajomi z terminem badań prenatalnych. Wykonuje się je zazwyczaj między 11. a 14. tygodniem, lecz często lekarze już na początku ciąży informują o naturze ich przebiegu.

 Podstawowe badania z krwi w ciąży

  • Oznaczenie grupy krwi wraz z RH oraz przeciwciał odpornościowych – pozwala na wstępną diagnostykę konfliktu serologicznego, czyli niezgodności w grupie krwi między matką a ojcem. W niektórych przypadkach w trakcie ciąży podaje się immunoglobuliny anty-D, czyli preparaty, które mają zapobiec zwalczaniu płodu przez kobiecy organizm.
  • Poziom glukozy we krwi – badanie przeprowadza się w celu zdiagnozowania ryzyka cukrzycy. Norma poziomu cukru we krwi w ciąży jest odmienna od standardowej i wynosi 92 mg/dl (źródło).
  • Badanie w kierunku kiły, czyli VDRL – badanie przesiewowe, które ma na celu wykrycie, często bezobjawowego zakażenia krętkami kiły. Wykonuje się je zarówno na samym początku ciąży, jak i pod jej koniec. Bakterie kiły rozprzestrzeniają się bardzo szybko w organizmie kobiecym i są bezpośrednim zagrożeniem dla dziecka.
  • HIV, odporność na różyczkę i toksoplazmozę – wymienione infekcje mogą znacząco wpływać na przebieg samej ciąży oraz na rozwój dziecka.

W pierwszych tygodniach ciąży powinnaś również rozważyć przeprowadzenie kontrolnej wizyty stomatologicznej.

Badania w ciąży między 11. a 14. tygodniem

Między 11. a 14. tygodniem ciąży wykonuje się pierwsze obowiązkowe badanie USG. Jego celem jest ocena rozwoju płodu i wykrycie ewentualnych wad genetycznych. Ponadto w niektórych przypadkach lekarz może zlecić test prenatalny PAPP-A. Jest to badanie nieinwazyjne, przeprowadzane z próbki krwi żylnej kobiety. Standardowo lekarze zalecają wykonanie badań prenatalnych wszystkim kobietom, jednak refundowane są one przez NFZ wyłącznie w przypadkach, gdy:

  • kobieta ukończyła 35. rok życia;
  • wystąpiły komplikacje przy wcześniejszych ciążach;
  • stwierdzono aberracje, czyli mutacje, chromosomowe u matki lub ojca dziecka;
  • stwierdzono podczas badania USG ryzyko wady płodu.

Mimo że test PAPP-A jest refundowany tylko w powyższych przypadkach, lekarze zalecają, aby wykonywać go bez względu na to, czy występują ku niemu wskazania, czy nie. Koszt takiego badania w laboratorium to wydatek od 200 do 400 zł.

Badania prenatalne

Testem dokładniejszym niż PAPP-A jest test Sanco lub Harmony, które wykonuje się, gdy zachodzi podwyższone prawdopodobieństwo wystąpienia wad płodu. Oba te testy są nieinwazyjne, a materiał do ich wykonania pozyskuje się z próbki krwi. W obu badaniach podstawowej ocenia się ryzyko wystąpienia takich chorób, jak zespoły Downa, Edwardsa i Patau. Rozszerzona wersja pozwala wykryć zespoły Angelmana, Di George, Pradera-Willego i kociego krzyku. Test Sanco lub Harmony może być kolejnym etapem badań diagnostycznych.

Test Sanco to przesiewowe badanie prenatalne, pozwalające na analizę obecnego we krwi ciężarnej materiału genetycznego płodu pod kątem obecności wad chromosomowych. Jego dokładność wynosi prawie 99%, a jego wykonanie nie stanowi żadnego zagrożenia dla matki i dziecka. Podobnym testem, o dużej dokładności w wykrywaniu wad u dziecka, jest test Harmony.  Testy można wykonać od 10. tygodnia ciąży, a jego cena waha się od 1900 do 2500 zł.

Badania w ciąży między 15. a 26. tygodniem

Pomiędzy 15. a 20. tygodniem ciąży powinnaś wykonać morfologię krwi oraz badanie ogólne moczu, natomiast między 18. a 22. tygodniem obowiązkowe jest USG. Podczas badania ultrasonograficznego lekarz oceni, czy dziecko rozwija się prawidłowo, i oszacuje masę jego ciała. Możesz w tym samym czasie zdecydować się na badanie ultrasonograficzne 4D, dzięki któremu zobaczysz mimikę i ruchy dziecka. Na tym etapie wykonuje się również badanie w kierunku cukrzycy ciążowej, czyli doustny test obciążenia glukozą (OGTT).

Badania w ciąży między 27. a 32. tygodniem

Między 27. a 32. tygodniem ciąży oprócz standardowego USG musisz wykonać morfologię krwi, badanie moczu i badanie przeciwciał anty-D, jeżeli istnieje ryzyko konfliktu serologicznego. Lekarz przeprowadzi również badanie położnicze wewnętrzne, pomiar masy ciała oraz ciśnienia tętniczego.

Badania w ciąży między 33. a 37. tygodniem

W tym okresie czekają Cię badania położnicze, które mają na celu ocenę pomiaru dna miednicy i czynności pracy serca dziecka. Dodatkowo lekarz przeprowadzi badanie ankietowe w kierunku ryzyka depresji oraz zleci dodatkową diagnostykę:

  • antygen HBS – badanie, które pomaga wykryć, czy ciężarna jest zakażona wirusem HBV, który odpowiada za wirusowe zapalenie wątroby typu B;
  • posiew wymazu z pochwy i odbytu w kierunku paciorkowców z grupy B, potencjalnie groźnych dla dziecka;
  • morfologię krwi;
  • badanie w kierunku wirusa HIV;
  • ogólne badanie moczu.

Niekiedy ginekolog zleca powtórne badanie w kierunku kiły i zapalenia wątroby typu C.

Badania w ciąży między 38. a 39. tygodniem

W 38. oraz 39. tygodniu ciąży wykonuje się ponownie standardową morfologię krwi, badanie ogólne moczu oraz ocenia się czynność serca dziecka. Kolejną wizytę musisz odbyć niezwłocznie w 40. tygodniu ciąży.

Jakie badania wykonuje się przed porodem?

W ostatnim tygodniu ciąży lekarz wykonuje badanie KTG, dzięki któremu specjalne czujniki mierzą liczbę uderzeń serca dziecka i napięcie mięśni macicy. Prócz KTG przeprowadzane jest badanie ultrasonograficzne. Jeśli wyniki są prawidłowe, lekarz zaleci kolejną wizytę tydzień przed porodem oraz ustali termin, w którym musisz zgłosić się do szpitala. Poród powinien się zacząć przed końcem 42. tygodnia ciąży.

A: Marta Skrzypek

Z: lek. Agnieszka Źędzian

Bibliografia

  1. W. Sears, M. Sears, Księga ciąży, tłum.G. Chamielec, Mamania, Warszawa 2014.
  2. K. Cypryk, Cukrzyca i ciąża, Medycyna Praktyczna, Kraków, 2020.

H. Murkoff, W oczekiwaniu na dziecko,Wydawnictwo Rebis, Poznań, 2020.

Podobne artykuły

08 grudnia 2015

Badania hormonalne przed planowaniem ciąży

Spośród całej gamy badań, które należy wykonać przed planowaną ciążą, szczególne znaczenie mają badania hormonalne, ponieważ niejednokrotnie tego typu zaburzenia mogą utrudnić lub uniemożliwić zajście w ciążę. Wiele par długo i bezskutecznie stara się o dziecko i traci nadzieję, podczas gdy dzięki pomocy ginekologa, który odpowiednio pokieruje diagnostyką, często okazuje się, że rozwiązanie jest relatywnie proste. Jakie badania hormonalne przed planowaniem ciąży warto wykonać? Mogłoby się wydawać, że poszukiwania należy rozpocząć od hormonów bezpośrednio powiązanych z układem rozrodczym, czyli hormonów płciowych. Jednakże, jeśli kobieta skarży się na ciągłe zmęczenie, senność i uczucie zimna, zastanawia się dlaczego przytyła, pomimo zdrowego odżywiania, ma łamliwe paznokcie i wypadają jej włosy, a nawet zauważa u siebie nietypowe obrzęki i dodatkowo nie może zajść w ciążę, wówczas należy pomyśleć o tarczycy. Niedoczynność tego gruczołu występuje częściej u kobiet, niż u mężczyzn. Aby przekonać się, czy na nią nie chorujemy, wystarczy wykonać badania w postaci oznaczenia hormonów kontrolujących pracę tarczycy, takich jak: tyreotropina (TSH), wolna trójjodotyronina (FT3) i wolna tyroksyna (FT4). Wysoki poziom TSH, a niski FT3 i FT4 oznacza, że mamy do czynienia z niedoczynnością tarczycy. Innym hormonem, pozornie niezwiązanym z ciążą, którego nieprawidłowy poziom może skutecznie utrudnić zajście w ciążę, jest prolaktyna. Wśród przyczyn powodujących jej podwyższenie wymienić należy np. zaburzenia czynnościowe lub obecność guza produkującego prolaktynę. Zadaniem lekarza jest określenie, z którą z przyczyn mamy do czynienia, oraz zaproponowanie leczenia. Wysoki poziom prolaktyny, czyli hiperprolaktynemia, może przebiegać bezobjawowo lub powodować m.in.: zaburzenia miesiączkowania, cykle bezowulacyjne czy mlekotok (wydzielanie mleka bez związku z ciążą). Kolejną grupą hormonów, którą należy wziąć pod uwagę przy poszukiwaniu przyczyn niepłodności u kobiet, są hormony płciowe. Do zapłodnienia i rozwoju ciąży konieczne jest prawidłowe funkcjonowanie osi podwzgórze – przysadka – jajnik. Zaburzenia czynnościowe na którymkolwiek z tych poziomów mogą utrudniać nie tylko działanie rozrodcze jajników, ale także błony śluzowej macicy. Równowaga hormonalna jest niezbędna w procesie owulacji, czyli uwolnienia komórki jajowej oraz przygotowania endometrium (błona śluzowa jamy macicy) do zagnieżdżenia zarodka i utrzymania ciąży. Testy czynnościowe pozwalają ustalić, na którym poziomie osi znajduje się problem i czy dotyczy on wydzielania gonadotropin: folitropiny (FSH) czy lutropiny (LH), czy też na poziomie jajników i dotyczy wydzielania steroidów płciowych: estrogenów, progesteronu czy nawet testosteronu. Analiza wyników wymaga wnikliwej oceny kilku parametrów, z uwzględnieniem cyklu miesiączkowego. Każde zaburzenie równowagi hormonalnej wymaga odpowiedniego leczenia. Aby ginekolog, często we współpracy z endokrynologiem, mógł rozpocząć leczenie, konieczne jest znalezienie i zdiagnozowanie problemu. Celem leczenia jest przywrócenie i utrzymywanie prawidłowych wartości hormonów, co pozwoli uzyskać efekt najbardziej oczekiwany – czyli ciążę. Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą pakietów badań dostępnych w sklepie internetowym. ZOBACZ e-PAKIETY CIĄŻOWE lek. med. Katarzyna Urban

19 czerwca 2016

Badania laboratoryjne a ciąża

Odpowiedzialna przyszła mama wie, jak ważne jest świadome korzystanie z osiągnięć medycyny. Niezwykle ważną i potrzebną dziedziną wiedzy jest medyczna diagnostyka laboratoryjna. Korzystanie z informacji dostarczanych przez badania laboratoryjne pomaga w bezpiecznym przejściu przez okres ciąży, również pomagając świadomie się do niej przygotować. Zanim zajdziesz w ciążę Do ciąży, tak jak do każdego dużego i ważnego zadania warto przygotować się wcześniej. Zarówno zajście w ciążę jak i prawidłowy rozwój płodu związane są ze stanem zdrowia przyszłych rodziców. Dlatego pierwsze badania warto wykonać zanim dojdzie do zapłodnienia. Wykonanie kilkunastu badań laboratoryjnych daje możliwość wykrycia ewentualnych nieprawidłowości. Dzięki temu można wcześniej wdrożyć leczenie, zmienić styl życia lub w inny sposób dać lekarzowi szansę na zredukowanie zagrożenia. Można też przeprowadzić dodatkowe szczepienia. Badania laboratoryjne powinny być elementem świadomego podejścia do macierzyństwa, które znacząco zwiększa szansę na uniknięcie komplikacji w czasie ciąży i posiadanie zdrowego dziecka. Przeprowadzenie badań może też być pomocne w wykryciu ryzyka wystąpienia problemów z zajściem w ciążę oraz kłopotów z donoszeniem zdrowego dziecka. Ogólny stan organizmu – czy Twój organizm jest gotów na te szczególne 9 miesięcy? Badania, które pomogą odpowiedzieć na to pytanie: Mocz – badanie ogólne – jest podstawowym badaniem odzwierciedlającym funkcję układu moczowego służącym do wykrywania m.in. chorób nerek i zakażeń układu moczowo-płciowego. Zakażenia układu moczowego są jedną z głównych przyczyn powikłań położniczych i powinny być całkowicie wyleczone przed zajściem w ciążę. OB – jest badaniem oceniającym ogólny stan zdrowia i umożliwiającym wykrycie stanów zapalnych związanych z różnymi chorobami. Morfologia krwi – całościowa analiza wszystkich rodzajów komórek krwi (czerwonych, białych i płytek). Badanie służące do oceny ogólnego stanu zdrowia i stanowiące podstawę rozpoznania wielu chorób m.in. anemii, zaburzeń krzepnięcia krwi, niedoborów odporności czy infekcji. Większość chorób powoduje widoczne zmiany w morfologii krwi. Glukoza – podstawowe badanie w rozpoznawaniu stanu przedcukrzycowego. Jej wczesne rozpoznanie i prawidłowe leczenie są niezwykle ważne dla zdrowia ciężarnej i jej przyszłego dziecka. Elektrolity (Na, K) – rozpoznawanie zaburzeń równowagi wodno – elektrolitowej występujące m.in. w chorobach nerek lub w odwodnieniu organizmu. Nieprawidłowy poziom elektrolitów może powodować zaburzenia rytmu serca lub przedwczesne skurcze macicy. Lipidogram – szczegółowe badanie w kierunku ryzyka rozwoju miażdżycy – przyczyny chorób układu krążenia. W skład badania wchodzi oznaczenie poziomu cholesterolu całkowitego, HDL („dobrego” cholesterolu), LDL („złego cholesterolu”) i trójglicerydów. Próby wątrobowe (ALT, AST, ALP, GTP, BIL) – zestaw badań całościowo odzwierciedlających funkcję wątroby i dróg żółciowych. Mocznik – podwyższone wyniki wskazują na choroby nerek. Żelazo – nieprawidłowy, niski poziom żelaza może świadczyć o przewlekłej utracie krwi, niewystarczającej podaży żelaza lub jego złym przyswajaniu. Wynikiem niedoboru żelaza może być anemia, na początku objawiająca się tylko, np. osłabieniem lub złym samopoczuciem, a następnie może być związana z patologią ciąży. Wapń całkowity, fosfor nieorganiczny – podstawowe badania służące do oceny stanu gospodarki mineralnej bezpośrednio związanej ze stanem kości. Wstępne badanie w kierunku osteoporozy, która może się nasilić w przebiegu ciąży. Dodatkowo zaburzenie poziomu tych jonów może powodować przedwczesne skurcze macicy. Magnez – badanie wykonywane w przypadku objawów takich jak: osłabienie, drażliwość, zaburzenia rytmu serca, nudności. Odpowiedni poziom tego pierwiastka istotny jest ze względu na prawidłową kurczliwość macicy. Prolaktyna – podwyższone stężenia tego hormonu może być przyczyną problemów z zajściem w ciążę lub utrudniać jej utrzymanie. Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą pakietów badań dostępnych w sklepie internetowym.ZOBACZ e-PAKIET DLA PLANUJĄCYCH CIĄŻĘ Przedciążowa diagnostyka infekcji Diagnostykę infekcji niebezpiecznych w czasie ciąży tak naprawdę powinno się przeprowadzić już wówczas, gdy zaczynamy myśleć o powiększeniu rodziny. Ten sposób diagnozowania i przygotowania się do roli mamy określa się mianem diagnostyki prekoncepcyjnej. Lekarska interpretacja wyników pozwoli na wcześniejsze leczenie zagrażających zdrowiu dziecka infekcji oraz umożliwi zaplanowanie ewentualnych szczepień. Jakie badania warto wykonać? HBs przeciwciała (anty-HBs) – badanie pozwalające ocenić potrzebę powtórnego szczepienia przeciw żółtaczce typu B, a u osób nie szczepionych wynik dodatni wskazuje na kontakt z wirusem HBV (wirus zapalenia wątroby typu B) i potrzebę specjalistycznej diagnostyki. HCV przeciwciała (anty-HCV) – badanie pozwalające stwierdzić kontakt z wirusem HCV (wirus zapalenia wątroby typu C). Dodatni wynik podejrzany szczególnie w przypadku nieswoistych objawów ze strony jamy brzusznej jak: wzdęcia, bóle brzucha, zgaga oraz żółtaczki. VDRL – badanie w kierunku wykrycia zakażenia jedną z chorób wenerycznych (badanie wymagane przed przyjęciem do szpitala). Toksoplazmoza IgG – badanie pozwalające określić odporność na zakażenie pasożytem Toxoplasma gondii w ciąży. Toksoplazmoza przebyta w ciąży jest bardzo niebezpieczna dla płodu oraz może być przyczyną problemów w czasie ciąży. Różyczka IgG – badanie pozwalające określić odporność na zakażenie wirusem różyczki w ciąży. W przypadku wyniku ujemnego możliwe jest szczepienie przed zajściem w ciążę. Chlamydia trachomatis IgG – badanie w kierunku zakażenia, które może być przyczyną problemów z zajściem w ciążę oraz poronień. CMV IgG – badanie pozwalające określić odporność na zakażenie wirusem cytomegalii. Zakażenia CMV w trakcie ciąży są bardzo niebezpieczne dla płodu. Przeciwciała antykardiolipinowe IgG i IgM – obecność tych przeciwciał może być przyczyną niepowodzeń położniczych (poronień i wewnątrzmacicznego obumarcia ciąży). e-PAKIET DLA KOBIET W CIĄŻY(INFEKCYJNY) dostępny w sklepie internetowym.ZOBACZ e-PAKIET DLA KOBIET W CIĄŻY (INFEKCYJNY) Badania w okresie ciąży Warto pamiętać, że ciąża jest okresem, w którym kobiecie przysługuje szczególna opieka lekarska i ma ona prawo zgłosić się do lekarza w każdej chwili, kiedy tylko odczuwa lęk o zdrowie swoje lub dziecka. Standard organizacyjny opieki okołoporodowej opublikowany w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 2018 roku reguluje zakres badań laboratoryjnych finansowanych przez NFZ, które powinny być wykonywane na określonych etapach ciąży. Został on opracowany na podstawie wytycznych Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Badania przesiewowe w ciąży – co się bada i dlaczego? Badania przesiewowe nazywane także skriningowymi, to badania wykonywane wśród osób nie dostrzegających objawów choroby, ale mające na celu jej ewentualne wykrycie. Zatem celem badań przesiewowych wykonywanych u kobiet w ciąży jest wykrycie zaburzeń w jak najwcześniejszym stadium, mogących w sposób negatywny wpłynąć zarówno na zdrowie matki i jej nienarodzonego dziecka, oraz wprowadzenie szybkiego leczenia maksymalnie redukującego negatywne skutki tych zmian. Badanie ogólne moczu – wśród laboratoryjnych badań przesiewowych wykonywanych kobietom w ciąży praktycznie przed każdą wizytą, jest ogólne badanie moczu. Jego wykonanie zalecane jest już po odbyciu pierwszej wizyty u ginekologa, jednak nie później niż do 10. tygodnia ciąży. Kolejne obowiązuje między 15. a 20. tygodniem, 21. a 26., 27. a 32., 33. a 37. oraz ostatnie, na krótko przed rozwiązaniem – między 38. a 39. tygodniem ciąży. Badanie moczu ma na celu monitorowanie pracy nerek, które w tym okresie muszą przefiltrować i oczyścić znacznie więcej (bo ok. 30-40%) krwi niż przed ciążą. Wczesne wykrycie w moczu bakterii i zastosowanie odpowiedniego leczenia pozwala uniknąć hospitalizacji, która staje się konieczna przy pełnoobjawowym zapaleniu dróg moczowych. Monitorowanie ilości białka wydalanego z moczem jest z kolei ważne przy rozpoznaniu stanu przedrzucawkowego, który poza pojawieniem się białka w moczu wiąże się z występowaniem obrzęków i nadciśnieniem tętniczym. Odpowiednio leczony stan przedrzucawkowy, który jest konsekwencją zaburzonej pracy nerek i wątroby w czasie ciąży, daje możliwość uniknięcia stanu rzucawkowego (bezpośredniego zagrożenia życia matki i dziecka) i donoszenia ciąży. Kontrolowanie wydalanego do moczu cukru (glukozy) ma znaczenie przy zaburzeniach gospodarki węglowodanowej, a jego wykrycie nasuwa podejrzenia o występowaniu cukrzycy ciążowej. W przypadku nieprawidłowych wyników badania ogólnego moczu, wykonywane jest częściej niż w ustanowionych zaleceniach, gdyż służy monitorowaniu występujących w wynikach nieprawidłowości i procesu leczenia. Morfologia – podobnie często jak badanie moczu wykonywana jest u przyszłych mam morfologia krwi. Pierwsza powinna być wykonana już po pierwszej wizycie u ginekologa, jednak nie później niż do 10. tygodnia ciąży. Kolejna obowiązuje między 15. a 20. tygodniem, 27. a 32., 33. a 37. oraz ostatnia, na krótko przed rozwiązaniem – między 38. a 39. tygodniem ciąży. W czasie ciąży obserwuje się fizjologiczne (prawidłowe) zmiany w morfologii krwi. Jest to obniżenie hematokrytu (stosunku krwinek czerwonych do pełnej krwi), hemoglobiny oraz spadek ilości erytrocytów (krwinek czerwonych) i podwyższenie ilości leukocytów (krwinek białych). Kontrolowanie parametrów krwi pozwala na wczesne wykrycie zmian w składzie krwi. Ciężka, nieleczona anemia poza objawami takimi jak zmęczenie, rozkojarzenie, ból głowy i senność, może powodować nieprawidłowości w rozwoju łożyska, wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrostu płodu, oraz jego obumarcie. Tak jak w przypadku badania ogólnego moczu, morfologia krwi w zależności od stanu zdrowia ciężarnej, może być wykonywana zdecydowanie częściej niż w zaleceniach. Do końca 10. tygodnia ciąży obowiązkowo przeprowadzana jest także ocena funkcji tarczycy przyszłej mamy. Oznaczenie poziomu TSH umożliwia zdiagnozowanie nadczynności lub niedoczynności tarczycy. Zaburzenia endokrynne tarczycy u kobiet w ciąży są czynnikiem krytycznym dla rozwoju płodu, które stanowią przyczynę poronień, ale także mogą być bezpośrednim czynnikiem zwiększającym ryzyko urodzenia dziecka z upośledzeniem umysłowym. Wczesna diagnostyka chorób tarczycy ciężarnej i wdrożenie leczenia umożliwia całkowite uniknięcie konsekwencji zaburzeń endokrynologicznych dla nienarodzonego dziecka. Wśród innych badań, które należy wykonać do końca 10. tygodnia ciąży znajdują się: Cytologia ginekologiczna, jeśli nie była wykonana w ciągu ostatnich 6 miesięcy;Badanie stężenia glukozy na czczo, ewentualnie doustny test obciążenia glukozą (OGTT) jeśli ciężarna jest obciążona ryzykiem rozwoju cukrzycy ciążowej (np. nadwaga, wiek >35 lat, cukrzyca w poprzednich ciążach itp.);Badanie VDRL wykrywające groźną dla przebiegu ciąży i życia dziecka infekcję krętkami kiły;Jeżeli nie jest znany status immunologiczny ciężarnej dotyczący wymienionych poniżej infekcji, zaleca się wykonanie badania w kierunku toksoplazmozy (IgM, IgG) i różyczki (IgM, IgG), czyli chorób o udowodnionym negatywnym wpływie na przebieg ciąży i zdrowie dziecka. Wczesne wykrycie tych infekcji i rozpoczęcie właściwego leczenia zwiększa szansę na urodzenie zdrowego dziecka, uniknięcia powikłań jakimi są zakażenie okołoporodowe, wodogłowie, głuchota, ślepota i zaburzenia rozwoju;Badania w kierunku zakażenia wirusami HIV i HCV.   Ważnym badaniem początkowych 10. tygodni ciąży jest oznaczenie grupy krwi, czynnika Rh oraz przeciwciał odpornościowych do antygenów krwinek czerwonych. Wyniki te służą potwierdzeniu lub wykluczeniu konfliktu serologicznego, który występuje wówczas, gdy matka posiada grupę krwi z czynnikiem Rh(-), a ojciec dziecka grupę krwi z czynnikiem Rh(+). W takiej sytuacji organizm matki może traktować dziecko z grupą krwi Rh(+) dziedziczoną po ojcu jako „intruza” i wytwarzać przeciwko niemu przeciwciała. Przy stwierdzonym konflikcie serologicznym w celu zapobiegania powikłaniom jakimi mogą być ciężka anemia i nasilona żółtaczka u dziecka, matce między 28. a 30. tygodniem ciąży podaje się immunoglobulinę anty-D. Między 21. a 26. tygodniem ciąży u kobiet, które uzyskały w pierwszym trymestrze ciąży ujemny wynikm w kierunku toksoplazmozy w zakresie przeciwciał klasy IgM, badanie należy powtórzyć. Kolejnym badaniem zalecanym w tym okresie jest oznaczenie przeciwciał anty-D u kobiet z czynnikiem Rh(-). Konkretnie pomiędzy 24. a 26. tygodniem ciąży należy wykonać doustny test obciążenia glukozą. Służy on wykryciu zaburzenia gospodarki węglowodanowej – cukrzycy ciążowej, która niezdiagnozowana i nieleczona prowadzi do hipertrofii (przerostu) płodu, zwiększenia ryzyka wad wrodzonych – w tym wad serca, poronień lub wczesnego porodu. U matki cukrzyca ciążowa może prowadzić do nadciśnienia, infekcji dróg moczowych lub zaburzeń widzenia. Test polega na oznaczeniu stężenia glukozy we krwi w trzech punktach czasowych – przed wypiciem, jedną godzinę i dwie godziny po wypiciu 75g glukozy. Jeśli wynik testu obciążenia glukozą przekroczy wartości referencyjne ustalone dla kobiet w ciąży, lekarz kieruje pacjentkę do ośrodka specjalistycznego, w którym jest prowadzona aż do momentu rozwiązania. Badania nie należy wykonywać, gdy poziom glukozy na czczo wskazuje na hiperglikemię (przekracza 5,5mmol/l), ale także wtedy, gdy pacjentka zwymiotuje po podaniu glukozy. Od 27. do 32. tygodnia ciąży ponownie wykonuje się oznaczenie przeciwciał anty-D u kobiet z czynnikiem Rh(-). Od 33. do 37. tygodnia ciąży ponawia się badania w kierunku infekcji wirusami HIV, HCV oraz krętkami kiły – VDRL. Dodatkowo zlecane jest badanie w kierunku antygenu HBs, którego obecność świadczy o toczącym się wirusowym zapaleniu wątroby typu B. Pomiędzy 35. a 37. tygodniem ciąży należy wykonać badanie mikrobiologiczne – posiew z pochwy i odbytu w kierunku paciorkowców B-hemolizujących. Wykrycie chorobotwórczych bakterii jest wskazaniem do antybiotykoterapii, pozwalającej na uniknięcie zakażenia okołoporodowego groźnego dla zdrowia i życia noworodka. Ponadto niewykryta i nieleczona infekcja dróg rodnych u kobiety w ciąży może doprowadzić do osłabienia worka owodniowego i przedwczesnego porodu. Specyficzną grupą badań wykonywanych tylko u pewnej grupy kobiet w ciąży są przesiewowe badania prenatalne, oceniające możliwość urodzenia dziecka z wadą genetyczną. Wykonywane są tylko w populacji zwiększonego ryzyka, to znaczy u kobiet po 35. roku życia. Wskazaniem do diagnostyki prenatalnej są również takie czynniki jak: wcześniejsze urodzenie dziecka z zespołem Downa, stwierdzenie nieprawidłowości chromosomalnych u rodziców, choroba Downa w rodzinie, ale także powtarzające się poronienia samoistne. Wśród badań przesiewowych wykonywanych w czasie ciąży należy wyróżnić też grupę badań nielaboratoryjnych. Zaliczamy do nich kontrolę ciśnienia tętniczego krwi i masy ciała. Badaniem regularnie powtarzanym jest także USG. W czasie ciąży powinno być wykonane minimum 3 razy: między 11. a 14. tygodniem ciąży, między 18. a 22. tygodniem ciąży, między 27. a 32. tygodniem ciąży oraz w 40. tygodniu ciąży. Poza badaniami przesiewowymi wykonywanymi obowiązkowo i bezpłatnie (w przypadku wyboru opieki medycznej finansowanej ze środków NFZ), w czasie ciąży należy także wspomnieć o badaniach możliwych do wykonania, jednak niefinansowanych ze środków NFZ. Takie badania laboratoryjne możemy wykonać w laboratorium diagnostycznym na własny rachunek. Możemy zaliczyć do nich nieinwazyjne badania prenatalne do których nie mamy wskazań medycznych, jednak chcemy je wykonać, ponieważ niepokoimy się o zdrowie nienarodzonego dziecka (PAPP-A, SANCO). Możliwe jest także pogłębienie diagnostyki zaburzeń hormonalnych tarczycy w oznaczenie stężeń hormonów fT3, fT4 oraz przeciwciał skierowanych przeciwko jej strukturom (anty-TPO, TRAb). Obowiązkiem naszego lekarza jest poinformowanie nas o możliwości wykonania dodatkowych badań laboratoryjnych, znajdujących się poza koszykiem świadczeń gwarantowanych i poza obowiązkową listą badań, które muszą być przeprowadzone w tym wyjątkowym okresie naszego życia. e-PAKIET DLA KOBIET W CIĄŻY dostępny w sklepie internetowym – sprawdź naszą ofertę. ZOBACZ e-PAKIETY Ciąża

24 sierpnia 2020

Badania, które warto wykonać, planując ciążę

Ciąża to wyjątkowy etap w życiu każdego przyszłej matki. Nie zawsze udaje się ją zaplanować – czasami pojawia się niespodziewanie i nie ma w tym absolutnie nic złego. Jeśli jednak masz możliwość przygotowania się do niej, warto skorzystać z takiej okazji i w pełni świadomie podejść do planów prokreacyjnych. Jakie badania przed ciążą warto wykonać? O czym jeszcze pamiętać? Jak planować ciążę? Jeśli zdecydowaliście się na powiększenie rodziny, warto na początek zadbać o szeroko pojęty zdrowy styl życia. Pamiętajcie, że nie tylko kobieta może zatroszczyć się o jak najlepsze przygotowanie do ciąży, wskazane jest to także w przypadku, gdy jesteś przyszłym tatusiem. Postarajcie się unikać alkoholu i zrezygnujcie z palenia papierosów oraz innych używek. Spróbujcie spędzać więcej czasu na świeżym powietrzu i znajdźcie czas na uprawianie regularnej aktywności fizycznej. Zadbajcie także o zdrową, zbilansowaną dietę i utrzymanie stabilnej, odpowiedniej masy ciała. Takie działania nie tylko poprawią Wasz stan zdrowia, ale także pozytywnie wpłyną na Waszą płodność. W ciąży Twoje ciało ulegnie prawdziwej metamorfozie i będzie to dla niego niemały wysiłek. Dlatego już teraz zatroszcz się o swoje zdrowie i przyjrzyj się „odkładanym na później” problemom. Udaj się na kontrole specjalistyczne, jeśli chorujesz na coś przewlekle. Warto mieć pewność, że specjaliści nie widzą przeciwwskazań zdrowotnych, abyś zaszła w ciążę. Czasami może okazać się konieczne wyrównanie pewnych parametrów lub zmiana leczenia na bezpieczniejsze dla płodu. Zwróć uwagę, że niektóre leki trzeba odstawić nawet kilka miesięcy przed zajściem w ciążę.  Zadbaj o swoją kondycję fizyczną oraz psychiczną, unikaj stresów i przemęczenia. Pomyśl również o udaniu się do dentysty – oprócz kontroli i ewentualnego leczenia zębów, dowiesz się jak dbać o jamę ustną w czasie ciąży oraz kiedy powtórzyć wizytę w gabinecie stomatologicznym. Okres planowania ciąży to także dobry moment, by przedyskutować z partnerem Wasze poglądy na temat wychowywania dzieci. Warto poruszyć także mniej przyjemne tematy, np. Wasz stosunek do problemów, które mogą pojawić się podczas ciąży, do ewentualnych chorób i nieprawidłowości. Jakie badania przed ciążą należy wykonać? W przypadku podjęcia decyzji o staraniach o dziecko, przede wszystkim udaj się do swojego ginekologa. Poinformuj go o swoich planach prokreacyjnych. Lekarz zbierze wywiad, zbada Cię i udzieli wszystkich niezbędnych informacji w temacie „planowanie ciąży” – jakie badania warto wykonać, co zmienić w swoim życiu, czy warto suplementować dietę preparatami witaminowymi? Jakie badania krwi przed ciążą warto zrobić? Badania podstawowe, które także już w trakcie ciąży będziesz powtarzała w każdym jej trymestrze to morfologia krwi oraz badanie ogólne moczu. Dostarczą one lekarzowi sporo informacji na temat Twojego ogólnego stanu zdrowia, a jeśli wyniki okażą się nie do końca prawidłowe – będzie można zadbać o poszukanie przyczyny i poprawę Twojej kondycji (np. wyleczenie stanu zapalnego, leczenie anemii). Inne podstawowe badania, które może zalecić Twój lekarz (szczególnie jeśli leczysz się na choroby przewlekłe lub wyniki poprzednich badań były niezadowalające) to przykładowo poziom glukozy, cholesterol, kreatynina, ALAT, ASPAT czy stężenia niektórych jonów. Wyniki tych badań dokładniej przybliżą w jakiej formie jest Twój organizm, pozwolą wstępnie ocenić wydolność wątroby czy nerek. Szczególną uwagę zwróć na stężenie TSH, czyli hormonu produkowanego przez przysadkę mózgową, stanowiącego wskaźnik aktywności tarczycy. Zapamiętaj, że dla tego badania, obowiązują wskazania dla kobiet planujących ciążę oraz zakresy referencyjne dla poszczególnych trymestrów ciąży. To ważny parametr i zanim rozpoczniesz starania o dziecko, kontrola jego wartości może być naprawdę istotna. Druga grupa badań, o których warto pomyśleć, to badania szczególnie istotne w okresie ciążowym. Dotyczą one zachorowania oraz odporności na niektóre choroby zakaźne, które, o ile przebiegają w trakcie ciąży, mogą stanowić zagrożenie dla rozwijającego się płodu. Warto wspomnieć w tym miejscu o TORCH. Co kryje się za tym określeniem? TORCH (czyt. „torcz”) to skrót utworzony od pierwszych liter nazw jednostek chorobowych, wywołujących choroby, na które szczególnie narażone są ciężarne: toksoplazmoza (T. gondi), różyczka (Rubella virus), cytomegalia (Cytomegalovirus), zakażenia wirusami opryszczki (Herpes simplex virus) oraz inne zakażenia (Others), jak kiła, listerioza czy zakażenie wirusem HIV. W tym artykule piszemy więcej na temat tych chorób, ich diagnostyki i leczenia. Wiedza na temat Twojego stanu immunologicznego pozwoli rozpocząć ewentualne leczenie, zaszczepić się (np. na różyczkę, a w temacie szczepień – przemyśl także szczepienie na grypę), czy unikać zagrożenia podczas ciąży (np. wyjątkowo uważnie myć owoce i warzywa, jeśli nie chorowałaś na toksoplazmozę). Takie specjalistyczne, „ciążowe” badania obejmują np. określenie poziomu przeciwciał przeciwko toksoplazmie, wirusowi różyczki czy cytomegalowirusowi. SPRAWDŹ E-PAKIET DLA KOBIET PLANUJĄCYCH CIĄŻĘ Jakie witaminy przed ciążą należy dostarczyć organizmowi? Istnieje wiele preparatów multiwitaminowych dla kobiet planujących ciążę i będących w ciąży. Pamiętaj jednak, że podstawą jest różnorodna, zbilansowana dieta i prowadzenie zdrowego trybu życia. Według wytycznych, przyszła mama powinna suplementować kwas foliowy (optymalnie co najmniej 3 miesiące zanim zajdziesz w ciążę), jod, witaminę D3, kwasy omega-3, a w części przypadków również żelazo i magnez. Warto zapytać swojego ginekologa, jakie preparaty (i w jakiej dawce) są przez niego polecane. Jeśli masz taką możliwość, warto zaplanować swoją ciążę w odpowiedzialny i świadomy sposób. Istnieje spora grupa badań, które warto wykonać w okresie planowania ciąży. Jakie badania przed ciążą są natomiast najważniejsze w Twoim przypadku? Na to pytanie odpowie już Twój lekarz, w oparciu o analizę Twojego stanu zdrowia. Jeśli jesteś zainteresowana zbiorczym pakietem badań dla kobiet planujących ciążę, możesz skorzystać z naszej oferty. E-Pakiet badań dla kobiet planujących ciążę znajdziesz tutaj. Bibliografia: Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego Położnictwo i ginekologia – G. H. Bręborowicz
Powiązane badania

Harmony Test (Trisomia 21, 18, 13, płeć, analiza XY, 22q11.2)

Harmony Test (trisomia 21, 18, 13)
Harmony test. Nieinwazyjne, molekularne badanie prenatalne oceniające ryzyko wystąpienia chromosomalnych wad płodu (trisomii 21, 18 i 13)   na podstawie badań pozakomórkowego DNA płodu w krwi matki.