20 lipca 2022 - Przeczytasz w 3 min

Nokturia – objawy, przyczyny, leczenie

Nokturia jest określana jako dolegliwość, która przynajmniej dwukrotnie w trakcie nocy zmusza do wybudzenia ze snu w celu oddania moczu, pomimo wcześniejszego opróżnienia pęcherza moczowego. Jest objawem znacznie pogarszającym jakość życia pacjentów, gdyż stanowi jedną z najczęstszych przyczyn zaburzeń snu. Jakie mogą być przyczyny i konsekwencje nokturii?

nokturia

Jakie są przyczyny nokturii?

Prawidłowo u osoby zdrowej w trakcie nocy produkowane jest około 30% moczu wydalanego w czasie całej doby. Zwiększenie tej ilości prowadzi do konieczności oddawania moczu także w przeciągu nocy. Trywialną przyczyną nokturii może być nadmierne spożycie płynów w ciągu całego dnia lub bezpośrednio przed snem oraz wieczorne stosowanie leków diuretycznych (moczopędnych). Niestety nokturia może być objawem towarzyszącym wielu chorobom. Wśród nich wymienia się cukrzycę, zaburzenia w wydzielaniu i działaniu wazopresyny (moczówka prosta centralna, moczówka prosta nerkowa, poliuria nocna), zastoinową niewydolność serca, nadreaktywność wypieracza pęcherza oraz choroby gruczołu krokowego (prostaty). Nokturia może być także skutkiem choroby psychicznej (schizofrenia, zaburzenia afektywne, lękowe, zaburzenia odżywiania) w której tzw. polidypsja, czyli uczucie zwiększonego pragnienia, powoduje przyjmowanie nadmiernej ilości płynów oraz w konsekwencji potrzebę oddawania moczu, również w trakcie nocy.

Jakie są objawy nokturii?

Nokturia jest objawem wielu chorób, więc w zależności od choroby podstawowej towarzyszyć jej mogą dodatkowo inne symptomy:

  • W przypadku cukrzycy będzie to nieprawidłowe stężenie glukozy we krwi, polifagia (nadmierny apetyt), polidypsja (nadmierne pragnienie). Mogą to być także objawy neuropatii (zaburzenia czucia), schorzenia sercowo – naczyniowe i zaburzenia okulistyczne.
  • W przebiegu moczówki prostej charakterystyczne jest odwonienie, ogólne osłabienie, bóle głowy, brak logicznego kontaktu, skurcze i bóle mięśniowe wynikające z zaburzeń elektrolitowych. Obserwuje się utratę masy ciała, niskie ciśnienie tętnicze i tachykardię (szybka akcja serca).
  • W chorobach gruczołu krokowego (przerost gruczołu krokowego, proces nowotworowy) charakterystycznym objawem jest oddawanie moczu w niewielkich ilościach, kropelkami z towarzyszącym bólem i uczuciem niecałkowitego opróżnienia pęcherza.
  • W zastoinowej niewydolności serca pacjenta niepokoić będą obrzęki, kołatanie i nieprawidłowa, szybka praca serca (tachykardia), duszności, osłabienie wydolności fizycznej oraz suchy kaszel.

Nokturia – wpływ na jakość życia

Z danych epidemiologicznych wynika, że nokturia dla osób borykających się z tym problemem należy do jednych z najbardziej uciążliwych objawów choroby, która ją wywołuje. Stanowi ona dyskomfort zarówno dla samego pacjenta, partnera życiowego i domowników, którym wielokrotne, nocne korzystanie z toalety zaburza prawidłowy sen. Udowodniono, że jakość snu i poprawne funkcjonowanie w trakcie dnia znacząco pogarsza wybudzenie w przeciągu pierwszych 4 godzin od zaśnięcia. Nokturia nawet niejednokrotnie prowadzi do nocnego wybudzenia, co z kolei prowadzi do pogorszenia samopoczucia, spadku koncentracji, obniżenia wydajności zawodowej. Zaburzenia snu zwiększają ryzyko depresji, chorób układu sercowo – naczyniowego i zaburzeń metabolicznych np. cukrzycy. Z powyższych powodów należy dążyć do ustalenia i eliminowania przyczyn nokturii, za pomocą odpowiednio dobranej terapii.

Nokturia – leczenie

Ponieważ nokturia jest objawem choroby, jej zwalczanie wymaga zdiagnozowania przyczyny. Leczenie nokturii polega przede wszystkim na terapii choroby podstawowej, czyli wymienionej wcześniej choroby gruczołu krokowego, cukrzycy, zaburzeń związanych z wydzielaniem i działaniem wazopresyny, lub choroby psychicznej. Problem nokturii należy zgłosić lekarzowi rodzinnemu lub interniście, który na podstawie wstępnych wyników badań pokieruje pacjenta do lekarza o właściwej specjalizacji. Prawidłowa diagnoza zaburzenia jest szansą dla pacjenta na ustąpienie uciążliwego objawu i znaczną poprawę jakości życia.

Podobne artykuły

31 maja 2022

Mocz – najważniejsze parametry. Co warto wiedzieć?

Mocz jest płynem powstającym w procesie filtrowania (oczyszczania) krwi przez nerki. W skomplikowanym procesie filtracji, substancje nadal potrzebne w funkcjonowaniu organizmu (np. białka, glukoza) są odzyskiwane i powracają do krwioobiegu. Wszystkie niepotrzebne, wręcz toksyczne produkty przemiany materii zachodzącej w organizmie (np. mocznik) trafiają do moczu, który wydalany jest w ilości ok. 1,5 litra na dobę. Co powinno znajdować się w moczu, a co świadczy o procesie chorobowym? Etapy powstawania moczu Filtracja, czyli wieloetapowy proces powstawania moczu odbywa się w wyspecjalizowanych strukturach, określanych mianem nefronów. Nefron to podstawowa jednostka budująca nerkę, w skład której wchodzi kłębuszek oraz cewki nerkowe. W pierwszym etapie filtrowania krwi przez kłębuszki nerkowe powstaje tzw. mocz pierwotny. Poza toksycznymi produktami przemiany materii zawiera on sole mineralne, aminokwasy, witaminy i wodę, czyli produkty, które ponownie mogą być wykorzystane przez organizm. Drugi etap filtracji zachodzi w cewkach nerkowych i polega na odzyskiwaniu życiowo ważnych substancji z moczu pierwotnego w tzw. procesie wchłaniania zwrotnego.  Po zakończeniu tego procesu powstaje końcowy, zagęszczony produkt filtracji tzw. mocz ostateczny. Kolor moczu – dlaczego mocz jest żółty? Mocz powinien mieć zabarwienie słomkowe lub jaskrawo żółte. Za żółtawy kolor moczu odpowiada bilirubina, czyli produkt powstający w wyniku przemian hemoglobiny – białka zawartego w krwinkach czerwonych. Ciemniejsze – bursztynowe lub ciemnożółte zabarwienie moczu jest przesłanką świadczącą o zbyt małej ilości spożywanych płynów. Może być także spowodowane zwiększonym wydalaniem bilirubiny do moczu, co jest konsekwencją chorób wątroby lub nasilonego procesu niszczenia krwinek czerwonych tzw. hemolizy. Inna niż żółta barwa moczu może być wynikiem obecności w moczu krwinek czerwonych (krwiomocz – czerwony), zjedzenia buraków (czerwony) lub szpinaku (zielony), czy też spożywania leków (furazydyna – pomarańczowy). Ciężar właściwy moczu Ciężar właściwy moczu to nic innego jak masa jednego mililitra moczu. Prawidłowy ciężar właściwy moczu powinien mieścić się w przedziale od 1,020 do 1,035 g/ml i zależy przede wszystkim od stopnia zagęszczenia moczu i ilości spożywanych płynów (np. po 8h bez płynów powinien przekraczać >1,020 g/ml). Obniżony ciężar właściwy może świadczyć zarówno o dużej ilości spożywanych płynów, jak również być wynikiem choroby nerek, np. jej przewlekłej niewydolności i utraty zdolności do zagęszczania moczu. Wartości >1,035 g/ml mogą wynikać z obecności w moczu substancji, które nie powinny się w nim znajdować np. glukozy lub białka. Ph moczu Mocz zdrowego człowieka powinien mieć odczyn lekko kwaśny (6 – 6,5). Kwaśne pH moczu to jedna z fizjologicznych barier układu moczowego, zapobiegająca w naturalny sposób przyleganiu bakterii do nabłonka układu moczowego. Zasadowe pH moczu często jest wynikiem stosowania diety wegetariańskiej, może także świadczyć o bakteryjnym zakażeniu układu moczowego. Zapach moczu Mocz zdrowego człowieka ma charakterystyczny, lekko kwaśny zapach. Zmiana zapachu jest objawem niepokojącym, który może świadczyć o toczącym się w organizmie procesie chorobowym. U osób z niekontrolowaną cukrzycą, obecność glukozy w moczu oraz ciał ketonowych może nadawać mu owocową lub acetonową woń.  Zapach amoniaku może świadczyć o bakteryjnym zakażeniu układu moczowego. „Mysi” zapach moczu u noworodka jest objawem choroby genetycznej, czyli fenyloketonurii. Zapach moczu może zmieniać się pod wpływem diety (czosnek, szparagi, chrzan) oraz stosowanej farmakoterapii. Badanie moczu Wymienione cechy fizyczne i parametry moczu, oceniane są w tzw. badaniu ogólnym moczu. Jest to badanie, które ze względu na ogromną diagnostyczną wartość wyników jest jedną z najczęściej zlecanych i wykonywanych analiz laboratoryjnych. Jest również badaniem przesiewowym, pozwalającym na wykrycie patologii układu moczowego jeszcze w okresie bezobjawowym. Wykonuje się go głównie w laboratoriach medycznych w pracowni analitycznej, ale także na Oddziałach Intensywnej Opieki Medycznej. Po odpowiednim poinstruowaniu, badanie ogólne moczu po części może zostać wykonane samodzielnie w domu pacjenta. Poranną próbkę moczu do analizy ogólnej pozyskuje się głównie w trakcie mikcji oraz zabiegów: cewnikowania lub przez nakłucie nadłonowe. Początkowa analiza odbywa się przy użyciu wieloparametrowych testów paskowych, wykrywających związki chemiczne i składniki moczu, czyli albuminę, azotyny, glukozę, bilirubinę, ciała ketonowe, ciężar właściwy, pH, urobilinogen, kwas askorbinowy, ale także erytrocyty i leukocyty. Reakcja chemiczna odczynników umieszczonych na pasku testowym ze związkami zawartymi w moczu, prowadzi do zmiany zabarwienia pola testowego. Wyniki otrzymuje się przez odczytanie za pośrednictwem analizatora lub wzroku, zmiany zabarwienia pól reakcyjnych. Drugi etap badania polega na mikroskopowej ocenie osadu moczu, który uzyskuje się po odwirowaniu próbki w wystandaryzowanych warunkach. Na tym etapie badania zlicza się w określonej ilości pól widzenia elementy morfotyczne osadu (krwinki białe, czerwone, komórki nabłonkowe, wałeczki, pasma śluzu, bakterie, kryształy). Mikroskopowe badanie osadu pozwala ustalić pochodzenie erytrocytów i komórek nabłonkowych, oraz przed wykonaniem badania mikrobiologicznego bliżej określić przyczynę infekcji (bakterie, grzyby, pierwotniaki).

13 kwietnia 2022

Badanie moczu – co oznaczają wyniki?

Badanie moczu jest niezwykle istotnym elementem diagnostyki wielu chorób. Przede wszystkim wykonuje je się w przebiegu rozpoznawania schorzeń układu wydalniczego (nerek) oraz dróg moczowych, jednak nieprawidłowości w wynikach badań moczu mogą także świadczyć o chorobach dotyczących innych narządów i układów. Kiedy należy wykonać badanie moczu, a także co oznaczają poszczególne wskaźniki oraz ich zaburzone wartości? Czym jest badanie moczu? Badanie moczu to test diagnostyczny, który polega na analizie określonych parametrów próbki moczu pacjenta. Podczas tego badania oceniane są m.in. właściwości fizyczne i chemiczne moczu, jego skład oraz mikroskopowy osad. Badanie ogólne moczu jest jednym z najbardziej podstawowych testów laboratoryjnych, które wykorzystywane jest  zarówno w ogólnej ocenie stanu zdrowia pacjenta, jak i podczas diagnozowania konkretnych chorób i zaburzeń. Produkcja moczu odbywa się w nerkach, gdzie powstaje on poprzez filtrację określonych składników krwi. Z tego powodu w moczu można wykryć wiele substancji chemicznych oraz metabolitów, które wydalane są z organizmu właśnie poprzez filtrację nerkową. W prawidłowych warunkach człowiek dziennie oddaje od 600 ml do 2,5 litra moczu – dokładne wartości zależne są od wielu czynników, jak m.in. temperatury, ilości spożywanych płynów, indywidualnych uwarunkowań hormonalnych oraz wielu innych. Główną część moczu tworzy woda – stanowi ona nawet aż 96% całej masy moczu. Pozostałe składniki moczu to m.in. produkty przemiany materii (przede wszystkim mocznik), jony poszczególnych pierwiastków (takich jak sód lub potas), sole mineralne oraz inne związki chemiczne. Badanie moczu obejmuje m.in. analizę składu moczu, dzięki czemu możliwe jest wykrycie zaburzeń w ilości poszczególnych substancji obecnych w moczu oraz wstępne rozpoznanie jednostek chorobowych, które mogą prowadzić do tego typu nieprawidłowości. Kiedy należy wykonać badanie moczu? Badanie ogólne moczu, ze względu na niewielkie koszty oraz szeroką dostępność jest jednym z podstawowych badań profilaktycznych, które należy wykonywać regularnie w celu kontroli stanu zdrowia pacjenta. Osoby dorosłe powinny rozważyć przeprowadzenie tego typu badania ok. raz do roku, w połączeniu z innymi badaniami profilaktycznymi, jak np. morfologia krwi żylnej. Badanie moczu pozwala m.in. na kontrole stanu zdrowia nerek. Jest to szczególnie istotne, jako że wiele schorzeń tych narządów przez długi czas może rozwijać się bezobjawowo. Oznacza to, że pomimo postępu procesu chorobowego pacjent nie odczuwa jakichkolwiek dolegliwości, co w konsekwencji może prowadzić do późnego postawienia diagnozy w momencie, gdy uszkodzenia nerek będą na bardzo zawansowanym poziomie. W przypadku schorzeń nerek często przed pojawieniem się pierwszych objawów możliwe jest wykrycie nieprawidłowości w wynikach badań laboratoryjnych, jak np. w badaniu ogólnym moczu. Dzięki temu choroby te mogą zostać wykryte na wcześniejszych etapach, co zwiększa ilość dostępnych metod leczenia oraz znacząco poprawia rokowania pacjentów. Dodatkowe wskazania do przeprowadzenia badania moczu mogą wynikać z innych chorób – często są to np. zakażenia układu moczowo-płciowego lub inne choroby o charakterze zapalnym w obrębie nerek i pęcherza moczowego. Na przykład, w przypadku podejrzenia bakteryjnego ZUM (zapalenia układu moczowego) lekarz może zlecić przeprowadzenie poszerzonego badania moczu, które będzie także obejmowało posiew materiału biologicznego wraz z wykonaniem antybiogramu. Dzięki temu badaniu lekarz prowadzący otrzyma informacje zwrotną na temat tego, jaki patogen w danym przypadku jest odpowiedzialny za wywołanie choroby u pacjenta oraz na jakie antybiotyki wykazuje on największą wrażliwość. Dzięki temu możliwe będzie wdrożenie indywidualnie dobranego leczenia, które będzie charakteryzowało się zarówno wysoką skutecznością w zwalczaniu bezpośredniej przyczyny schorzenia, jak i będzie bezpieczne dla pacjenta. Badania moczu niezbędne są także do rozpoznania wielu chorób dotykających samych narządów produkujących mocz, czyli nerek. Do potwierdzenia diagnozy np. kłębuszkowego zapalenia nerek (KZN), zespołu nefrytycznego lub też zespołu nerczycowego wymagane jest wykrycie określonych nieprawidłowości w wynikach badania moczu, które obejmują m.in. zwiększoną utratę białka wraz z moczem lub nieprawidłowy wygląd osadu moczu, który może zwierać m.in. krwinki czerwone lub wałeczki białkowe. Ze względu na złożoność mechanizmów chorób nerek do interpretacji otrzymanych wyników badań niezbędna jest konsultacja lekarska oraz zestawienie wyników testów laboratoryjnych z przebiegiem choroby, objawami pacjenta oraz wynikami innych badań, które mogą obejmować m.in. badania diagnostyczne przeprowadzane z krwi lub/oraz badania obrazowe (jak np. USG nerek). Jakie parametry wchodzą w skład badania moczu? Omawiane badania ocenia wiele zróżnicowanych parametrów moczu. Warto wiedzieć co dokładnie podlega ocenie podczas badania ogólnego moczu oraz o czym mogą świadczyć nieprawidłowości w otrzymanych wynikach. Do pełnej, prawidłowej interpretacji rezultatów tego badania wymagana jest jednak konsultacja lekarska, ze względu na wiele dodatkowych uwarunkowań oraz możliwych przyczyn odchyleń od normy. Barwa moczu Jedną z podstawowych cech moczu, które podlegają ocenie podczas tego testu diagnostycznego jest jego barwa. Barwa moczu w prawidłowych warunkach może być dość zróżnicowana, od koloru słomkowego do bursztynowego. W dużej mierze na ten czynnik wpływa stopień nawodnienia pacjenta w momencie pobierania próbki moczu. W przypadku odwodnienia mocz jest bardziej zagęszczony – oznacza to, że jego kolor będzie ciemniejszy. Odwrotna sytuacja występuje w przypadku przewodnienia organizmu. Mocz wówczas składa się w znaczącej większości z wody, przez co jego kolor może być nawet przezroczysty. Zaburzenia ilości wydalanej wody mogą także świadczyć o wielu chorobach, z tego powodu nigdy nie należy ignorować przedłużających się nieprawidłowości w obrębie koloru moczu. Określone leki przyjmowane przez pacjenta oraz pewnego rodzaju pokarmy także mogą wpływać na zmianę zabarwienia moczu. Nigdy nie należy jednak ignorować tej cechy moczu, gdyż często jest ona pierwszym znakiem rozwoju poważnej choroby nerek. Szczególne zaniepokojenie powinna wzbudzić czerwona barwa moczu. Zjawisko to może świadczyć o obecności krwi w moczu, czyli krwiomoczu, co w każdym przypadku wymaga pilnej konsultacji lekarskiej w celu ustalenie przyczyny tego zaburzenia. Przejrzystość moczu Poza barwą moczu ocenie podlega także jego przejrzystość. U zdrowej osoby mocz powinien być przejrzysty, choć możliwe jest okresowe występowanie niewielkiego zmętnienia. Intensywne zmętnienie moczu może sugerować obecność w nim nieprawidłowych komórek (np. leukocytów) oraz innych elementów, jak np. ropy, bakterii lub kryształków związków nieorganicznych. Odczyn moczu (pH moczu) Z parametrów fizykochemicznych oceniany jest także odczyn moczu. Zasadowość oraz kwasowość określana jest za pomocą skali pH. Fizjologicznie mocz charakteryzuje się pH od 4,5 do 8,0. W zakresie tych prawidłowych wartości pH moczu może ulegać wahaniom, zależnym m.in. od zawartości białka w diecie pacjenta. W przypadku diety bogatej w produkty białkowe mocz ulega zakwaszeniu, co oznacza obniżenie jego pH. W określonych chorobach pH moczu może ulegać znaczącym zmianom, np. ze względu na zaburzenia stężeń określonych elektrolitów we krwi oraz obecności w nim metabolitów niektórych leków i toksyn. Ciężar właściwy moczu Ciężar właściwy moczu prawidłowo powinien wynosić od 1,003 do 1,030. Wartość ta jest pochodną gęstości moczu, w związku z czym do zaburzeń w zakresie ciężaru właściwego może dochodzić w przypadku znaczącego odwodnienia lub też przewodnienia organizmu, a także nadmiernego wydalania wraz z moczem związków chemicznych o wysokiej masie cząsteczkowej. Białko Poza opisywanymi powyżej właściwościami fizycznymi oraz chemicznymi moczu podczas badania ogólnego oceniany jest także skład moczu. Jednym z badanych składników jest białko. W warunkach zdrowia nie powinno być ono w ogóle obecne w moczu. Istnieje kilka wyjątków od tej reguły, gdy niewielka ilość białka w moczu nie świadczy o rozwoju choroby. Wyjątkami tymi są: intensywny wysiłek fizyczny, gwałtowne przegrzanie organizmu oraz trzeci trymestr ciąży. W pozostałych sytuacjach białko w moczu jest niepokojącym zjawiskiem, którego przyczyna powinna zostać jak najszybciej wyjaśniona. Do rozwoju białkomoczu patologicznego może dochodzić m.in. w przebiegu nieleczonego lub nieskutecznie kontrolowanego nadciśnienia tętniczego, toksycznego uszkodzenia nerek lub też choroby zapalnej nerek, jak np. KZN. W przypadku obecności białka w moczu pacjent może zauważyć charakterystyczny objaw, który polega na pienieniu się moczu. Glukoza Glukoza jest podstawowym źródłem energii dla komórek organizmu. W prawidłowych warunkach nie jest ona obecna w moczu (wyjątkiem tutaj są kobiety w ciąży). W sytuacji, gdy stężenie glukozy we krwi przekroczy określony poziom (nazywany progiem nerkowym) zostaje ona wydalana wraz z moczem. Zazwyczaj za tą wartość graniczną przyjmuje się stężenie glukozy we krwi na poziomie 180mg% (10mmol/l), jednak może ono być dość zmienne dla poszczególnych pacjentów. Do pojawienia się glukozy moczu najczęściej dochodzi w przebiegu nieleczonej cukrzycy. Wydalaniu glukozy wraz z moczem często towarzyszy znaczące zwiększenie pragnienia (polidypsja) oraz wzrost objętości wydalanego podczas doby moczu (poliuria). W przypadku zauważenia u siebie lub swoich bliskich tego typu niepokojących objawów należy udać się do lekarza w celu wykonania podstawowych badań w kierunku zaburzeń metabolizmu cukrów w organizmu. Ciała ketonowe Ciała ketonowe to związki chemiczne, które są produktami określonych procesów przemiany materii. Zalicza się do nich aceton, kwas acetylooctowy oraz kwas beta-hydroksymasłowy. W prawidłowych warunkach ciała ketonowe nie powinny być obecne w moczu. Jedną z częstszych przyczyn wykrycia tych związków w moczu jest kwasica cukrzycowa, która jest powikłaniem nieleczonej (lub leczonej nieskutecznie) cukrzycy. Dodatkowo, do rozwoju ketonurii może dojść także w przypadku stosowania diety ketogenicznej (keto) lub Dukana, długotrwałych głodówek, zaburzeń odżywiania lub w przebiegu ciężkich zatruć i długotrwałych biegunek. Urobilinogen w moczu Urobilinogen to związek chemiczny, który powstaje w wyniku przekształceń bilirubiny, jednego z głównych barwników żółciowych. Podwyższone poziomy urobilinogenu w moczu mogą występować w przebiegu licznych chorób wątroby, takich jak m.in. marskość wątroby lub WZW, czyli wirusowe zapalenie wątroby. Schorzeniom tym może towarzyszyć także żółtaczka, czyli zmiana zabarwienia skóry oraz błon śluzowych pacjenta na żółtawy kolor. Azotyny w moczu Azotyny w moczu powstają w wyniku przemian metabolicznych prowadzonych przez określone rodzaje bakterii. Z tego powodu obecność azotynów w moczu może sugerować rozwój zakażenia układu moczowego o charakterze bakteryjnym. Badanie osadu moczu Osad moczu powstaje po odwirowaniu próbki moczu. W jego skład wchodzą elementy, które ze względu na większą masę cząsteczkową opadają na dno próbki. Ocena osadu moczu przeprowadzana jest pod mikroskopem przez wykwalifikowanego pracownika laboratoryjnego. W osadzie moczu nie powinny być widoczne składniki krwi, takie jak erytrocyty (krwinki czerwone) lub leukocyty (krwinki białe). Dopuszczalne jest jedynie wykrycie pojedynczych komórek w polu widzenia (wpw). Erytrocyty w moczu Obecność erytrocytów w moczu nazywana jest krwinkomoczem lub krwiomoczem – w zależności od tego, ile erytrocytów wykrywa się w badanej próbce. Ich wykrycie może świadczyć zarówno o licznych chorobach i uszkodzeniach nerek, jak i o obecności urazu lub procesu chorobowego w niższych partiach układu moczowo-płciowego, np. w pęcherzu moczowym lub cewce moczowej. Obecność erytrocytów w moczu przekłada się na jego czerwone zabarwienie. Stan ten każdorazowo wymaga pilnej konsultacji z lekarzem w celu wyjaśnienia jego przyczyn. Za normę uznaje się obecność do 3 krwinek czerwonych w polu widzenia. Leukocyty w moczu Leukocyty, czyli krwinki białe to komórki, które wchodzą w skład układu odpornościowego. Jego głównym zadaniem jest walka z patogenami odpowiedzialnymi za rozwój chorób infekcyjnych, takimi jak np. bakterie lub wirusy. Dopuszczalna ilość leukocytów w próbce moczu wynosi do 4 w polu widzenia. Wykrycie leukocytów w moczu może wskazywać na zakażenie nerek lub innych części układu moczowego. Leukocyturia, w szczególności z obecnością innych elementów morfotycznych w moczu może także świadczyć o uszkodzeniach nerek, które prowadzą do zaburzonej filtracji krwi oraz patologicznego przenikania określonych składników do moczu. Patogeny w moczu – bakterie, grzyby, pierwotniaki W osadzie moczu możliwe jest także uwidocznienie drobnoustrojów chorobotwórczych. W przypadku układu moczowego najczęściej są to bakterie oraz rzadziej grzyby. Dodatkowo możliwe jest także wykrycie pierwotniaków, które odpowiedzialne są za choroby układu moczowo-płciowego. W przypadku wykrycia bakteriurii oraz towarzyszących jej objawów chorobowych lekarz może dodatkowo zlecić wykonanie posiewu moczu wraz z antybiogramem, co pozwoli na określenie gatunku bakterii chorobotwórczych oraz dobranie odpowiedniej antybiotykoterapii. Wałeczki w moczu Wałeczkami określa się charakterystyczne struktury zbudowane z białek lub elementów komórkowych, które stanowią odlew cewek nerkowych i są obserwowane w przebiegu określonych chorób nerek. Wyróżnia się m.in. wałeczki erytrocytarne, ziarniste, nabłonkowe, woskowe, szkliste oraz tłuszczowe. Wykrycie poszczególnych rodzajów wałeczków w moczu jest użyteczną informacją diagnostyczną, która pozwala na dokładne rozpoznanie rodzaju choroby, np. wałeczki erytrocytarne charakterystyczne są dla kłębuszkowego zapalenia nerek. Pozostałe mogą występować w uszkodzeniach miąższu nerkowego, zapaleniu nerek lub też tworzyć się w wyniku infekcji. W prawidłowych warunkach nie powinny być obecne żadnego rodzaju wałeczki w moczu. Jak pobrać próbkę do badania moczu? W przypadku badania moczu zazwyczaj materiał pobierany jest samodzielnie przez pacjenta. Z tego powodu istotne jest, aby posiadać informacje w jaki sposób zrobić to prawidłowo. Mocz należy pobierać do specjalnego, plastikowego pojemnika, który można nabyć w każdej aptece. Przed pobraniem należy także dokładnie umyć ręce oraz okolice krocza, ze szczególnym uwzględnieniem ujścia cewki moczowej. Badanie moczu powinno być przeprowadzane z materiału uzyskanego podczas pierwszej mikcji danego dnia, czyli podczas pierwszego oddawania moczu po przebudzeniu się. Istotne jest aby próbka do badania została pobrana z tzw. środkowego strumienia moczu. Oznacza to, że w pierwszej kolejności, niewielką ilość moczu należy oddać do toalety, a w następnej kolejności pobrać mocz do badania. W pojemnikach na mocz zazwyczaj znajduje się oznaczenie w jakim stopniu należy go wypełnić – jest to ok. połowa całkowitej objętości. Należy także uważać, aby podczas pobieranie próbki nie dotknąć pojemnika skórą okolic intymnych. Po zakończeniu procesu należy szczelnie zamknąć pojemnik oraz możliwie szybko dostarczyć go do laboratorium. W przypadku dodatkowych, specyficznych zaleceń dotyczących metodologii pobierania próbki moczu pacjent powinien zostać poinformowany o tym przez lekarza zlecającego badanie moczu. Źródła: https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/51970,ogolne-badanie-moczu https://www.mp.pl/interna/table/B16.27.3-1. https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/urinalysis/about/pac-20384907 https://www.webmd.com/a-to-z-guides/what-is-urinalysis https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/17893-urinalysis

28 sierpnia 2020

Częstomocz, częste oddawanie moczu – przyczyny i diagnostyka

Częstomocz to zbyt częste oddawanie moczu (zwykle częściej niż 7-8 razy w ciągu doby) w porównaniu do częstości, z jaką dana osoba typowo oddaje mocz. Częstomocz to nie choroba sama w sobie, ale objaw, który świadczy o jakimś zaburzeniu. Przyczyny mogą być rozmaite i nie warto diagnozować częstomoczu samodzielnie. Jeśli zaniepokoi Cię częstość Twoich wizyt w toalecie, zastanów się, czy towarzyszą temu jakieś inne symptomy i udaj się do swojego lekarza. Znalezienie podłoża częstego oddawania moczu pozwoli rozpocząć adekwatne leczenie i wyeliminować lub zminimalizować problem. Częste oddawanie moczu – przyczyny Przyczyny częstego oddawania moczu są różnorakie. Źródłem zaburzenia mogą być nerki, pęcherz moczowy, cewka moczowa i prostata, ale również choroby podwzgórza, cukrzyca oraz stosowane leki. W ustaleniu prawidłowego rozpoznania pomagają inne objawy oraz wyniki badań. Częstomocz – przyczyny: 1.Nadmierna podaż płynów Pierwszą i dość oczywistą przyczyną częstych wizyt w toalecie jest picie zbyt dużych ilości płynów. Podłożem może być pierwotna polidypsja (psychogenne zwiększone pragnienie), niektóre choroby podwzgórza lub zażywane preparaty (np. cholinolityki powodujące uczucie suchości w ustach). 2.Utrata wody przez nerki Wazopresyna, czyli hormon antydiuretyczny odpowiada za resorpcję wody w kanalikach nerkowych, co prowadzi do zagęszczania moczu. Wydalanie dużych objętości moczu przez nerki może być spowodowane niedoborem wazopresyny (moczówka prosta centralna) wskutek uszkodzenia podwzgórza lub tylnego płata przysadki mózgowej, albo zaburzeniem wrażliwości kanalików nerkowych na wazopresynę (co nazywamy moczówką prostą nerkową). Przyczyną utraty wody przez nerki może być również cukrzyca (zapamiętaj, że częste oddawanie dużych ilości moczu i zwiększone pragnienie są typowymi objawami cukrzycy) lub działanie niektórych leków np. diuretyków. Oddawanie dużych ilości moczu pojawia się także w przebiegu ostrego uszkodzenia nerek oraz w przewlekłej chorobie nerek. Zauważ, że w przypadku nadmiernego spożycia płynów oraz nadmiernej utraty wody przez nerki, przyczyną częstych wizyt w toalecie jest wielomocz (czyli oddawanie ponad 2,5 l moczu na dobę). W tych przypadkach, zazwyczaj występuje także nykturia czyli oddawanie moczu w nocy co najmniej 1-2 razy. 3.Zakażenia układu moczowego Typową i powszechną przyczyną zwiększonej częstości oddawania moczu jest zapalenie pęcherza moczowego. Oddawanie moczu jest bolesne lub trudne, może pojawić się uczucie pieczenia w cewce moczowej, krew w moczu i ból okolicy nadłonowej. Częstomocz i naglące parcie na mocz (czyli uczucie, że mocz musisz oddać natychmiast), a także ból okolic cewki moczowej mogą świadczyć także o zapaleniu cewki moczowej czy zapaleniu prostaty. 4.Kamica nerkowa Złogi powstające w drogach moczowych (tzw. kamienie nerkowe), objawiają się nie tylko kolką nerkową, czyli charakterystycznymi dolegliwościami bólowymi, ale mogą skutkować także uczuciem parcia na mocz i częstym oddawaniem małych ilości moczu. Towarzyszyć temu mogą nudności i wymioty, a nawet gorączka i dreszcze. 5.Zaburzenia funkcji pęcherza, rozrost prostaty, choroby ginekologiczne i ciąża Inne przyczyny częstomoczu obejmują zmniejszoną pojemność pęcherza moczowego i zaburzenia jego funkcji (np. w wyniku urazu, zaburzeń unerwienia czy chorób rdzenia kręgowego lub mózgu) oraz niektóre schorzenia ginekologiczne u kobiet. U mężczyzn natomiast łagodny rozrost stercza (prostaty) może nie tylko utrudniać oddanie moczu (słabszy strumień, konieczność odczekania zanim rozpocznie się wypływ), ale skutkować także koniecznością częstego odwiedzania toalety. Częste oddawanie moczu jest również powszechną bolączką kobiet ciężarnych. Częstomocz – diagnostyka Jak sam widzisz, przyczyn częstych wizyt w toalecie może być wiele. Jeśli to Ciebie dotyczy ten problem, koniecznie udaj się do lekarza. Zastanów się, jakie inne objawy mu towarzyszą: czy mocz oddajesz często i w dużych ilościach, czy często, ale w niewielkich porcjach? Czy występują dolegliwości bólowe, pieczenie, nietrzymanie moczu, naglące parcie, utrudniony wypływ moczu (np. kroplami lub przerywanym strumieniem), a może świąd i patologiczna wydzielina z cewki moczowej? Przeanalizuj, ile płynów spożywasz w ciągu dnia i czy przypadkiem nie są to płyny moczopędne np. piwo. Zastanów się również, ile razy wstajesz do toalety podczas nocy. Nie zapomnij wspomnieć lekarzowi, jakie leki zażywasz na stałe – wiele preparatów może prowadzić do zwiększenia częstości i ilości oddawanego moczu. W oparciu o całościowy obraz kliniczny i badanie fizykalne lekarz zdecyduje o rozpoczęciu diagnostyki w odpowiednim kierunku. Może zalecić wykonanie badania ogólnego moczu, posiewu moczu, badania wydzieliny z cewki moczowej oraz badań krwi takich jak: morfologia, stężenie kreatyniny, mocznika, kwasu moczowego, glukozy, sodu, potasu czy wapnia. Wszystkie powyższe badania możesz wykonać w DIAGNOSTYCE. SPRAWDŹ E-PAKIET NERKOWY Czasem potrzebna może okazać się diagnostyka obrazowa (np. USG układu moczowego), wizyta u specjalisty (np. urologa, ginekologa) lub wykonanie bardziej specjalistycznych badań: np. badanie urodynamiczne przy podejrzeniu zaburzeń czynności pęcherza moczowego, pomiar objętości przyjmowanych płynów i wydalanego moczu, test odwodnieniowy i test wazopresynowy w diagnostyce stanów przebiegających z nadmiernym pragnieniem. Aby móc rozpoznać psychogenne tło częstego oddawania moczu, należy wykluczyć istnienie innych chorób i zaburzeń. Częstomocz – leczenie Zauważ, że nie leczymy częstomoczu, a chorobę, której jest objawem. Dlatego, gdy zaniepokoi Cię liczba wizyt w toalecie, udaj się do lekarza w celu znalezienia przyczyny tego stanu. Jeśli częste oddawanie moczu jest wynikiem świadomego spożywania dużych ilości płynów (bez podłoża chorobowego) nie wymaga żadnej terapii. W innym przypadku należy rozpocząć adekwatne leczenie np. leczenie hipoglikemizujące w przypadku cukrzycy czy antybiotykoterapię przy zakażeniach układu moczowego.   Bibliografia: „Częstomocz” – R. Drabczyk Interna Szczeklika – P. Gajewski, A. Szczeklik
Powiązane badania

Mocz - badanie ogólne
Badanie przesiewowe w kierunku chorób nerek i układu moczowego oraz nieprawidłowości przemian metabolicznych organizmu, zwłaszcza związanych z chorobami wątroby i z cukrzycą.

Glukoza
Glukoza. Oznaczenie stężenia glukozy we krwi służy do oceny metabolizmu węglowodanów. Jest podstawowym badaniem w rozpoznawaniu i monitorowaniu  leczenia cukrzycy. Wykorzystywane w identyfikacji zaburzeń tolerancji węglowodanów oraz metabolizmu węglowodanów  w chorobach wątroby, trzustki, w akromegalii, w nadczynności kory nadnerczy i w trakcie leczenia steroidami.

Elektrolity (Na, K)
Elektrolity (sód, potas). Diagnostyka równowagi wodno-elektrolitowej i diagnostyka zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej.