28 kwietnia 2022 - Przeczytasz w 4 min

Zapalenie pęcherza – objawy i leczenie. Jakie badania należy wykonać przy zapaleniu pęcherza?

Zapalenie pęcherza moczowego to powszechna infekcja, szczególnie u młodych kobiet, choć może także wystąpić u mężczyzn i dzieci. Charakteryzuje się częstym oddawaniem moczu, któremu towarzyszy pieczenie. Czasami odczuwany jest również dokuczliwy ból w dolnej części brzucha.

Zapalenie pęcherza moczowego jest infekcją, którą wywołują przeważnie bakterie E. coli. Dostają się one najczęściej do pęcherza z cewki moczowej lub odbytu. W rzadkich przypadkach zakażenie wywołują również inne drobnoustroje, takie jak wirusy i grzyby.

zapalenie pęcherza

Zapalenie pęcherza moczowego

Zapalenie pęcherza moczowego częściej dotyka kobiety, co wynika z anatomicznej budowy ich układu moczowego. Infekcja występuje często u pań w ciąży i w trakcie połogu, a także po stosunku seksualnym. Pierwszym sygnałem, jaki pojawia się przy zapaleniu pęcherza, jest delikatne pieczenie w trakcie oddawania moczu. Z czasem objawy te nasilają się i coraz częściej trzeba korzystać z toalety. Infekcji nie należy bagatelizować, zwłaszcza jeśli ma charakter nawrotowy. Nieleczone zapalenie pęcherza moczowego może prowadzić do poważniejszego zapalenia nerek.

Zapalenie pęcherza moczowego u dzieci jest kwestią bardziej złożoną, ponieważ maluchy do pewnego wieku nie potrafią określić swoich dolegliwości. Zakażenie może się objawiać płaczem i gorączką bez innych widocznych objawów. W razie podejrzenia należy bezzwłocznie skonsultować się z pediatrą. Nawet najmniejsze dzieci można leczyć odpowiednio dobranymi do wieku antybiotykami. W przypadku zapalenia pęcherza moczowego u starszych pociech warto włączyć syropy na bazie żurawiny, które wspomogą proces leczenia.

Przyczyny zapalenia pęcherza moczowego

Cewka moczowa kobiet jest znacznie krótsza niż u mężczyzn i sąsiaduje z ujściem pochwy i odbytem, gdzie znajduje się wiele drobnoustrojów. Choć w swoim naturalnym środowisku są one całkiem niegroźne, przeniesione do dróg moczowych mogą wywoływać stan zapalny.

Główne przyczyny zapalenia pęcherza moczowego to:

● zakażenie bakteryjne cewki moczowej, wywołane przez pałeczkę okrężnicy, bytującą naturalnie w jelicie grubym,
● przerost drożdżaków (patogeny z pochwy mogą atakować cewkę moczową),
● przenoszenie bakterii do ujścia cewki moczowej podczas stosunku seksualnego,
● zaburzony skład flory fizjologicznej dróg rodnych spowodowany mniejszą ilością estrogenów, szczególnie u kobiet po menopauzie,
● w przypadku mężczyzn przerost gruczołu krokowego.

Innymi czynnikami, które sprzyjają zapaleniu pęcherza moczowego, są: alkaliczny odczyn moczu, starszy wiek, ciąża i połóg, kamica nerkowa, odwodnienie lub niewystarczająca higiena intymna.

Objawy zapalenia pęcherza moczowego

Zapalenie pęcherza moczowego przeważnie powoduje szereg dolegliwości.

Do najczęstszych objawów zapalenia pęcherza moczowego należą:

● częste oddawanie moczu w niewielkich ilościach, nawet kropelkach,
● ból podczas oddawania moczu,
● parcie na cewkę,
● zmieniony zapach i kolor moczu, często ciemniejszy i mętny,
● silny ucisk i parcie w dolnej części jamy brzusznej,
● drażliwość i ogólne osłabienie,
● mniejszy apetyt.

W niektórych przypadkach mogą wystąpić również: gorączka, wymioty, dreszcze, ból okolicy lędźwiowej.

Jakie badania należy wykonać przy zapaleniu pęcherza?

Zapalenie pęcherza moczowego można rozpoznać po charakterystycznych objawach, nawet we wczesnym stadium. Po zgłoszeniu się do lekarza wykonuje się badanie ogólne moczu i badanie mikrobiologiczne, tzw. posiew moczu. Wyniki są już dostępne po 48 godzinach i na ich podstawie lekarz ocenia, jakie drobnoustroje zaatakowały układ moczowy. Dzięki temu może on wdrożyć odpowiednie leczenie. W przypadku silnych objawów lub nawracających infekcji wykonuje się dodatkową diagnostykę w postaci badań obrazowych układu moczowego.

Jeśli badania na nic nie wskazują, a dolegliwości się nasilają, wówczas lekarz może zdecydować o przeprowadzeniu diagnostyki w szpitalu, np. celem wykonania badań kontrastowych czy cystoskopii (badanie wnętrza pęcherza moczowego). Ma to duże znaczenie w przypadku podejrzenia zmian nowotworowych lub wad anatomicznych układu moczowego.

Zapalenie pęcherza moczowego – jakie jest leczenie?

Istnieje kilka metod walki z zapaleniem pęcherza moczowego, która odbywa się pod ścisłą kontrolą lekarską. Leczenie infekcji dróg moczowych trwa zazwyczaj od 5 do 10 dni. Leczeniem z wyboru jest antybiotykoterapia. Gdy występują powikłania, np. odmiedniczkowe zapalenie nerek, lekarz przepisuje odpowiednie leki, które należy brać nawet do 2 tygodni, czasem nawet w warunkach szpitalnych.

Leki na zapalenie pęcherza moczowego

Jednym z najbardziej skutecznych i szeroko dostępnych leków jest furagina, dostępna bez recepty. Jej mechanizm działania polega na uszkodzeniu DNA bakterii i hamuje ich rozwój, uniemożliwiając dalsze namnażanie się patogenów. W dodatku lek ten wzmacnia układ immunologiczny, mobilizując organizm do walki z infekcją. Pomimo że furagina jest lekiem bez recepty, nie należy jej brać bez konsultacji lekarskiej, ponieważ nie jest ona skuteczna na wszystkie rodzaje drobnoustrojów. Nie jest również wskazana dla kobiet w ciąży.

Zioła

Jest wiele ziół i leków ziołowych, które doskonale wspomogą walkę z zapaleniem pęcherza moczowego. Wyciągi roślinne działają moczopędnie, odkażająco, a przy okazji mobilizują organizm do walki z infekcją. Doskonale poradzą sobie: skrzyp polny, mniszek lekarski, nawłoć oraz pokrzywa.

Dieta

Wbrew pozorom dieta jest bardzo skuteczną metodą wspomagająca w stanach zapalnych dróg moczowych. Jeśli się borykasz z infekcją pęcherza, spożywaj duże ilości żurawiny. Może być ona w postaci soku, syropu lub suszonych owoców. Żurawina działa moczopędnie, zatem sprzyja usuwaniu bakterii z układu moczowego. Ponadto zmniejsza ilość drobnoustrojów, wpływając na pH moczu oraz dzięki działaniu antybakteryjnemu. Żurawina utrudnia też przyleganie bakterii do ścian układu moczowego, przez co łatwiej wypłukiwane są wraz ze strumieniem moczu.

W Twojej diecie nie powinno zabraknąć produktów spożywczych mogących wpływać pozytywnie na łagodzenie stanu zapalnego. Przykładem mogą być: warzywa strączkowe, szpinak, jarmuż, burak, kalafior czy brokuł. Zawierają dużo flawonoidów, które działają antyoksydacyjnie.

Wszelkie inne domowe metody zalecane są jako wspomaganie terapii farmakologicznej. Musisz pamiętać o odpowiednim nawodnieniu i wygrzewaniu ciała. Pomocne mogą być ziołowe nasiadówki, które działają przeciwzapalnie i ściągająco. Ważne też jest, aby zadbać szczególnie o higienę intymną, używając płynów antybakteryjnych i antyseptycznych.

A: Marta Skrzypek
Z: lek. Agnieszka Żędzian

Bibliografia

  1. A. Szczeklik, Interna Szczeklika, Wydawnictwo MP, Kraków 2015.
  2. J. Górnicka, Choroby układu moczowego, Wydawnictwo AWM, Warszawa 2019.
  3. Mayo Clinic, Urinary Tract Infections, mayoclinic.org/diseases-conditions/urinary-tract-infection/symptoms-causes/syc-20353447
  4. D. Calimeris, L. Cook, Prosta i skuteczna dieta przeciwzapalna, tłum. I. Nietupska, Wydawnictwo Vital, Białystok, 2021.

Podobne artykuły

13 kwietnia 2022

Badanie moczu – co oznaczają wyniki?

Badanie moczu jest niezwykle istotnym elementem diagnostyki wielu chorób. Przede wszystkim wykonuje je się w przebiegu rozpoznawania schorzeń układu wydalniczego (nerek) oraz dróg moczowych, jednak nieprawidłowości w wynikach badań moczu mogą także świadczyć o chorobach dotyczących innych narządów i układów. Kiedy należy wykonać badanie moczu, a także co oznaczają poszczególne wskaźniki oraz ich zaburzone wartości? Czym jest badanie moczu? Badanie moczu to test diagnostyczny, który polega na analizie określonych parametrów próbki moczu pacjenta. Podczas tego badania oceniane są m.in. właściwości fizyczne i chemiczne moczu, jego skład oraz mikroskopowy osad. Badanie ogólne moczu jest jednym z najbardziej podstawowych testów laboratoryjnych, które wykorzystywane jest  zarówno w ogólnej ocenie stanu zdrowia pacjenta, jak i podczas diagnozowania konkretnych chorób i zaburzeń. Produkcja moczu odbywa się w nerkach, gdzie powstaje on poprzez filtrację określonych składników krwi. Z tego powodu w moczu można wykryć wiele substancji chemicznych oraz metabolitów, które wydalane są z organizmu właśnie poprzez filtrację nerkową. W prawidłowych warunkach człowiek dziennie oddaje od 600 ml do 2,5 litra moczu – dokładne wartości zależne są od wielu czynników, jak m.in. temperatury, ilości spożywanych płynów, indywidualnych uwarunkowań hormonalnych oraz wielu innych. Główną część moczu tworzy woda – stanowi ona nawet aż 96% całej masy moczu. Pozostałe składniki moczu to m.in. produkty przemiany materii (przede wszystkim mocznik), jony poszczególnych pierwiastków (takich jak sód lub potas), sole mineralne oraz inne związki chemiczne. Badanie moczu obejmuje m.in. analizę składu moczu, dzięki czemu możliwe jest wykrycie zaburzeń w ilości poszczególnych substancji obecnych w moczu oraz wstępne rozpoznanie jednostek chorobowych, które mogą prowadzić do tego typu nieprawidłowości. Kiedy należy wykonać badanie moczu? Badanie ogólne moczu, ze względu na niewielkie koszty oraz szeroką dostępność jest jednym z podstawowych badań profilaktycznych, które należy wykonywać regularnie w celu kontroli stanu zdrowia pacjenta. Osoby dorosłe powinny rozważyć przeprowadzenie tego typu badania ok. raz do roku, w połączeniu z innymi badaniami profilaktycznymi, jak np. morfologia krwi żylnej. Badanie moczu pozwala m.in. na kontrole stanu zdrowia nerek. Jest to szczególnie istotne, jako że wiele schorzeń tych narządów przez długi czas może rozwijać się bezobjawowo. Oznacza to, że pomimo postępu procesu chorobowego pacjent nie odczuwa jakichkolwiek dolegliwości, co w konsekwencji może prowadzić do późnego postawienia diagnozy w momencie, gdy uszkodzenia nerek będą na bardzo zawansowanym poziomie. W przypadku schorzeń nerek często przed pojawieniem się pierwszych objawów możliwe jest wykrycie nieprawidłowości w wynikach badań laboratoryjnych, jak np. w badaniu ogólnym moczu. Dzięki temu choroby te mogą zostać wykryte na wcześniejszych etapach, co zwiększa ilość dostępnych metod leczenia oraz znacząco poprawia rokowania pacjentów. Dodatkowe wskazania do przeprowadzenia badania moczu mogą wynikać z innych chorób – często są to np. zakażenia układu moczowo-płciowego lub inne choroby o charakterze zapalnym w obrębie nerek i pęcherza moczowego. Na przykład, w przypadku podejrzenia bakteryjnego ZUM (zapalenia układu moczowego) lekarz może zlecić przeprowadzenie poszerzonego badania moczu, które będzie także obejmowało posiew materiału biologicznego wraz z wykonaniem antybiogramu. Dzięki temu badaniu lekarz prowadzący otrzyma informacje zwrotną na temat tego, jaki patogen w danym przypadku jest odpowiedzialny za wywołanie choroby u pacjenta oraz na jakie antybiotyki wykazuje on największą wrażliwość. Dzięki temu możliwe będzie wdrożenie indywidualnie dobranego leczenia, które będzie charakteryzowało się zarówno wysoką skutecznością w zwalczaniu bezpośredniej przyczyny schorzenia, jak i będzie bezpieczne dla pacjenta. Badania moczu niezbędne są także do rozpoznania wielu chorób dotykających samych narządów produkujących mocz, czyli nerek. Do potwierdzenia diagnozy np. kłębuszkowego zapalenia nerek (KZN), zespołu nefrytycznego lub też zespołu nerczycowego wymagane jest wykrycie określonych nieprawidłowości w wynikach badania moczu, które obejmują m.in. zwiększoną utratę białka wraz z moczem lub nieprawidłowy wygląd osadu moczu, który może zwierać m.in. krwinki czerwone lub wałeczki białkowe. Ze względu na złożoność mechanizmów chorób nerek do interpretacji otrzymanych wyników badań niezbędna jest konsultacja lekarska oraz zestawienie wyników testów laboratoryjnych z przebiegiem choroby, objawami pacjenta oraz wynikami innych badań, które mogą obejmować m.in. badania diagnostyczne przeprowadzane z krwi lub/oraz badania obrazowe (jak np. USG nerek). Jakie parametry wchodzą w skład badania moczu? Omawiane badania ocenia wiele zróżnicowanych parametrów moczu. Warto wiedzieć co dokładnie podlega ocenie podczas badania ogólnego moczu oraz o czym mogą świadczyć nieprawidłowości w otrzymanych wynikach. Do pełnej, prawidłowej interpretacji rezultatów tego badania wymagana jest jednak konsultacja lekarska, ze względu na wiele dodatkowych uwarunkowań oraz możliwych przyczyn odchyleń od normy. Barwa moczu Jedną z podstawowych cech moczu, które podlegają ocenie podczas tego testu diagnostycznego jest jego barwa. Barwa moczu w prawidłowych warunkach może być dość zróżnicowana, od koloru słomkowego do bursztynowego. W dużej mierze na ten czynnik wpływa stopień nawodnienia pacjenta w momencie pobierania próbki moczu. W przypadku odwodnienia mocz jest bardziej zagęszczony – oznacza to, że jego kolor będzie ciemniejszy. Odwrotna sytuacja występuje w przypadku przewodnienia organizmu. Mocz wówczas składa się w znaczącej większości z wody, przez co jego kolor może być nawet przezroczysty. Zaburzenia ilości wydalanej wody mogą także świadczyć o wielu chorobach, z tego powodu nigdy nie należy ignorować przedłużających się nieprawidłowości w obrębie koloru moczu. Określone leki przyjmowane przez pacjenta oraz pewnego rodzaju pokarmy także mogą wpływać na zmianę zabarwienia moczu. Nigdy nie należy jednak ignorować tej cechy moczu, gdyż często jest ona pierwszym znakiem rozwoju poważnej choroby nerek. Szczególne zaniepokojenie powinna wzbudzić czerwona barwa moczu. Zjawisko to może świadczyć o obecności krwi w moczu, czyli krwiomoczu, co w każdym przypadku wymaga pilnej konsultacji lekarskiej w celu ustalenie przyczyny tego zaburzenia. Przejrzystość moczu Poza barwą moczu ocenie podlega także jego przejrzystość. U zdrowej osoby mocz powinien być przejrzysty, choć możliwe jest okresowe występowanie niewielkiego zmętnienia. Intensywne zmętnienie moczu może sugerować obecność w nim nieprawidłowych komórek (np. leukocytów) oraz innych elementów, jak np. ropy, bakterii lub kryształków związków nieorganicznych. Odczyn moczu (pH moczu) Z parametrów fizykochemicznych oceniany jest także odczyn moczu. Zasadowość oraz kwasowość określana jest za pomocą skali pH. Fizjologicznie mocz charakteryzuje się pH od 4,5 do 8,0. W zakresie tych prawidłowych wartości pH moczu może ulegać wahaniom, zależnym m.in. od zawartości białka w diecie pacjenta. W przypadku diety bogatej w produkty białkowe mocz ulega zakwaszeniu, co oznacza obniżenie jego pH. W określonych chorobach pH moczu może ulegać znaczącym zmianom, np. ze względu na zaburzenia stężeń określonych elektrolitów we krwi oraz obecności w nim metabolitów niektórych leków i toksyn. Ciężar właściwy moczu Ciężar właściwy moczu prawidłowo powinien wynosić od 1,003 do 1,030. Wartość ta jest pochodną gęstości moczu, w związku z czym do zaburzeń w zakresie ciężaru właściwego może dochodzić w przypadku znaczącego odwodnienia lub też przewodnienia organizmu, a także nadmiernego wydalania wraz z moczem związków chemicznych o wysokiej masie cząsteczkowej. Białko Poza opisywanymi powyżej właściwościami fizycznymi oraz chemicznymi moczu podczas badania ogólnego oceniany jest także skład moczu. Jednym z badanych składników jest białko. W warunkach zdrowia nie powinno być ono w ogóle obecne w moczu. Istnieje kilka wyjątków od tej reguły, gdy niewielka ilość białka w moczu nie świadczy o rozwoju choroby. Wyjątkami tymi są: intensywny wysiłek fizyczny, gwałtowne przegrzanie organizmu oraz trzeci trymestr ciąży. W pozostałych sytuacjach białko w moczu jest niepokojącym zjawiskiem, którego przyczyna powinna zostać jak najszybciej wyjaśniona. Do rozwoju białkomoczu patologicznego może dochodzić m.in. w przebiegu nieleczonego lub nieskutecznie kontrolowanego nadciśnienia tętniczego, toksycznego uszkodzenia nerek lub też choroby zapalnej nerek, jak np. KZN. W przypadku obecności białka w moczu pacjent może zauważyć charakterystyczny objaw, który polega na pienieniu się moczu. Glukoza Glukoza jest podstawowym źródłem energii dla komórek organizmu. W prawidłowych warunkach nie jest ona obecna w moczu (wyjątkiem tutaj są kobiety w ciąży). W sytuacji, gdy stężenie glukozy we krwi przekroczy określony poziom (nazywany progiem nerkowym) zostaje ona wydalana wraz z moczem. Zazwyczaj za tą wartość graniczną przyjmuje się stężenie glukozy we krwi na poziomie 180mg% (10mmol/l), jednak może ono być dość zmienne dla poszczególnych pacjentów. Do pojawienia się glukozy moczu najczęściej dochodzi w przebiegu nieleczonej cukrzycy. Wydalaniu glukozy wraz z moczem często towarzyszy znaczące zwiększenie pragnienia (polidypsja) oraz wzrost objętości wydalanego podczas doby moczu (poliuria). W przypadku zauważenia u siebie lub swoich bliskich tego typu niepokojących objawów należy udać się do lekarza w celu wykonania podstawowych badań w kierunku zaburzeń metabolizmu cukrów w organizmu. Ciała ketonowe Ciała ketonowe to związki chemiczne, które są produktami określonych procesów przemiany materii. Zalicza się do nich aceton, kwas acetylooctowy oraz kwas beta-hydroksymasłowy. W prawidłowych warunkach ciała ketonowe nie powinny być obecne w moczu. Jedną z częstszych przyczyn wykrycia tych związków w moczu jest kwasica cukrzycowa, która jest powikłaniem nieleczonej (lub leczonej nieskutecznie) cukrzycy. Dodatkowo, do rozwoju ketonurii może dojść także w przypadku stosowania diety ketogenicznej (keto) lub Dukana, długotrwałych głodówek, zaburzeń odżywiania lub w przebiegu ciężkich zatruć i długotrwałych biegunek. Urobilinogen w moczu Urobilinogen to związek chemiczny, który powstaje w wyniku przekształceń bilirubiny, jednego z głównych barwników żółciowych. Podwyższone poziomy urobilinogenu w moczu mogą występować w przebiegu licznych chorób wątroby, takich jak m.in. marskość wątroby lub WZW, czyli wirusowe zapalenie wątroby. Schorzeniom tym może towarzyszyć także żółtaczka, czyli zmiana zabarwienia skóry oraz błon śluzowych pacjenta na żółtawy kolor. Azotyny w moczu Azotyny w moczu powstają w wyniku przemian metabolicznych prowadzonych przez określone rodzaje bakterii. Z tego powodu obecność azotynów w moczu może sugerować rozwój zakażenia układu moczowego o charakterze bakteryjnym. Badanie osadu moczu Osad moczu powstaje po odwirowaniu próbki moczu. W jego skład wchodzą elementy, które ze względu na większą masę cząsteczkową opadają na dno próbki. Ocena osadu moczu przeprowadzana jest pod mikroskopem przez wykwalifikowanego pracownika laboratoryjnego. W osadzie moczu nie powinny być widoczne składniki krwi, takie jak erytrocyty (krwinki czerwone) lub leukocyty (krwinki białe). Dopuszczalne jest jedynie wykrycie pojedynczych komórek w polu widzenia (wpw). Erytrocyty w moczu Obecność erytrocytów w moczu nazywana jest krwinkomoczem lub krwiomoczem – w zależności od tego, ile erytrocytów wykrywa się w badanej próbce. Ich wykrycie może świadczyć zarówno o licznych chorobach i uszkodzeniach nerek, jak i o obecności urazu lub procesu chorobowego w niższych partiach układu moczowo-płciowego, np. w pęcherzu moczowym lub cewce moczowej. Obecność erytrocytów w moczu przekłada się na jego czerwone zabarwienie. Stan ten każdorazowo wymaga pilnej konsultacji z lekarzem w celu wyjaśnienia jego przyczyn. Za normę uznaje się obecność do 3 krwinek czerwonych w polu widzenia. Leukocyty w moczu Leukocyty, czyli krwinki białe to komórki, które wchodzą w skład układu odpornościowego. Jego głównym zadaniem jest walka z patogenami odpowiedzialnymi za rozwój chorób infekcyjnych, takimi jak np. bakterie lub wirusy. Dopuszczalna ilość leukocytów w próbce moczu wynosi do 4 w polu widzenia. Wykrycie leukocytów w moczu może wskazywać na zakażenie nerek lub innych części układu moczowego. Leukocyturia, w szczególności z obecnością innych elementów morfotycznych w moczu może także świadczyć o uszkodzeniach nerek, które prowadzą do zaburzonej filtracji krwi oraz patologicznego przenikania określonych składników do moczu. Patogeny w moczu – bakterie, grzyby, pierwotniaki W osadzie moczu możliwe jest także uwidocznienie drobnoustrojów chorobotwórczych. W przypadku układu moczowego najczęściej są to bakterie oraz rzadziej grzyby. Dodatkowo możliwe jest także wykrycie pierwotniaków, które odpowiedzialne są za choroby układu moczowo-płciowego. W przypadku wykrycia bakteriurii oraz towarzyszących jej objawów chorobowych lekarz może dodatkowo zlecić wykonanie posiewu moczu wraz z antybiogramem, co pozwoli na określenie gatunku bakterii chorobotwórczych oraz dobranie odpowiedniej antybiotykoterapii. Wałeczki w moczu Wałeczkami określa się charakterystyczne struktury zbudowane z białek lub elementów komórkowych, które stanowią odlew cewek nerkowych i są obserwowane w przebiegu określonych chorób nerek. Wyróżnia się m.in. wałeczki erytrocytarne, ziarniste, nabłonkowe, woskowe, szkliste oraz tłuszczowe. Wykrycie poszczególnych rodzajów wałeczków w moczu jest użyteczną informacją diagnostyczną, która pozwala na dokładne rozpoznanie rodzaju choroby, np. wałeczki erytrocytarne charakterystyczne są dla kłębuszkowego zapalenia nerek. Pozostałe mogą występować w uszkodzeniach miąższu nerkowego, zapaleniu nerek lub też tworzyć się w wyniku infekcji. W prawidłowych warunkach nie powinny być obecne żadnego rodzaju wałeczki w moczu. Jak pobrać próbkę do badania moczu? W przypadku badania moczu zazwyczaj materiał pobierany jest samodzielnie przez pacjenta. Z tego powodu istotne jest, aby posiadać informacje w jaki sposób zrobić to prawidłowo. Mocz należy pobierać do specjalnego, plastikowego pojemnika, który można nabyć w każdej aptece. Przed pobraniem należy także dokładnie umyć ręce oraz okolice krocza, ze szczególnym uwzględnieniem ujścia cewki moczowej. Badanie moczu powinno być przeprowadzane z materiału uzyskanego podczas pierwszej mikcji danego dnia, czyli podczas pierwszego oddawania moczu po przebudzeniu się. Istotne jest aby próbka do badania została pobrana z tzw. środkowego strumienia moczu. Oznacza to, że w pierwszej kolejności, niewielką ilość moczu należy oddać do toalety, a w następnej kolejności pobrać mocz do badania. W pojemnikach na mocz zazwyczaj znajduje się oznaczenie w jakim stopniu należy go wypełnić – jest to ok. połowa całkowitej objętości. Należy także uważać, aby podczas pobieranie próbki nie dotknąć pojemnika skórą okolic intymnych. Po zakończeniu procesu należy szczelnie zamknąć pojemnik oraz możliwie szybko dostarczyć go do laboratorium. W przypadku dodatkowych, specyficznych zaleceń dotyczących metodologii pobierania próbki moczu pacjent powinien zostać poinformowany o tym przez lekarza zlecającego badanie moczu. Źródła: https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/51970,ogolne-badanie-moczu https://www.mp.pl/interna/table/B16.27.3-1. https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/urinalysis/about/pac-20384907 https://www.webmd.com/a-to-z-guides/what-is-urinalysis https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/17893-urinalysis

28 sierpnia 2020

Częstomocz, częste oddawanie moczu – przyczyny i diagnostyka

Częstomocz to zbyt częste oddawanie moczu (zwykle częściej niż 7-8 razy w ciągu doby) w porównaniu do częstości, z jaką dana osoba typowo oddaje mocz. Częstomocz to nie choroba sama w sobie, ale objaw, który świadczy o jakimś zaburzeniu. Przyczyny mogą być rozmaite i nie warto diagnozować częstomoczu samodzielnie. Jeśli zaniepokoi Cię częstość Twoich wizyt w toalecie, zastanów się, czy towarzyszą temu jakieś inne symptomy i udaj się do swojego lekarza. Znalezienie podłoża częstego oddawania moczu pozwoli rozpocząć adekwatne leczenie i wyeliminować lub zminimalizować problem. Częste oddawanie moczu – przyczyny Przyczyny częstego oddawania moczu są różnorakie. Źródłem zaburzenia mogą być nerki, pęcherz moczowy, cewka moczowa i prostata, ale również choroby podwzgórza, cukrzyca oraz stosowane leki. W ustaleniu prawidłowego rozpoznania pomagają inne objawy oraz wyniki badań. Częstomocz – przyczyny: 1.Nadmierna podaż płynów Pierwszą i dość oczywistą przyczyną częstych wizyt w toalecie jest picie zbyt dużych ilości płynów. Podłożem może być pierwotna polidypsja (psychogenne zwiększone pragnienie), niektóre choroby podwzgórza lub zażywane preparaty (np. cholinolityki powodujące uczucie suchości w ustach). 2.Utrata wody przez nerki Wazopresyna, czyli hormon antydiuretyczny odpowiada za resorpcję wody w kanalikach nerkowych, co prowadzi do zagęszczania moczu. Wydalanie dużych objętości moczu przez nerki może być spowodowane niedoborem wazopresyny (moczówka prosta centralna) wskutek uszkodzenia podwzgórza lub tylnego płata przysadki mózgowej, albo zaburzeniem wrażliwości kanalików nerkowych na wazopresynę (co nazywamy moczówką prostą nerkową). Przyczyną utraty wody przez nerki może być również cukrzyca (zapamiętaj, że częste oddawanie dużych ilości moczu i zwiększone pragnienie są typowymi objawami cukrzycy) lub działanie niektórych leków np. diuretyków. Oddawanie dużych ilości moczu pojawia się także w przebiegu ostrego uszkodzenia nerek oraz w przewlekłej chorobie nerek. Zauważ, że w przypadku nadmiernego spożycia płynów oraz nadmiernej utraty wody przez nerki, przyczyną częstych wizyt w toalecie jest wielomocz (czyli oddawanie ponad 2,5 l moczu na dobę). W tych przypadkach, zazwyczaj występuje także nykturia czyli oddawanie moczu w nocy co najmniej 1-2 razy. 3.Zakażenia układu moczowego Typową i powszechną przyczyną zwiększonej częstości oddawania moczu jest zapalenie pęcherza moczowego. Oddawanie moczu jest bolesne lub trudne, może pojawić się uczucie pieczenia w cewce moczowej, krew w moczu i ból okolicy nadłonowej. Częstomocz i naglące parcie na mocz (czyli uczucie, że mocz musisz oddać natychmiast), a także ból okolic cewki moczowej mogą świadczyć także o zapaleniu cewki moczowej czy zapaleniu prostaty. 4.Kamica nerkowa Złogi powstające w drogach moczowych (tzw. kamienie nerkowe), objawiają się nie tylko kolką nerkową, czyli charakterystycznymi dolegliwościami bólowymi, ale mogą skutkować także uczuciem parcia na mocz i częstym oddawaniem małych ilości moczu. Towarzyszyć temu mogą nudności i wymioty, a nawet gorączka i dreszcze. 5.Zaburzenia funkcji pęcherza, rozrost prostaty, choroby ginekologiczne i ciąża Inne przyczyny częstomoczu obejmują zmniejszoną pojemność pęcherza moczowego i zaburzenia jego funkcji (np. w wyniku urazu, zaburzeń unerwienia czy chorób rdzenia kręgowego lub mózgu) oraz niektóre schorzenia ginekologiczne u kobiet. U mężczyzn natomiast łagodny rozrost stercza (prostaty) może nie tylko utrudniać oddanie moczu (słabszy strumień, konieczność odczekania zanim rozpocznie się wypływ), ale skutkować także koniecznością częstego odwiedzania toalety. Częste oddawanie moczu jest również powszechną bolączką kobiet ciężarnych. Częstomocz – diagnostyka Jak sam widzisz, przyczyn częstych wizyt w toalecie może być wiele. Jeśli to Ciebie dotyczy ten problem, koniecznie udaj się do lekarza. Zastanów się, jakie inne objawy mu towarzyszą: czy mocz oddajesz często i w dużych ilościach, czy często, ale w niewielkich porcjach? Czy występują dolegliwości bólowe, pieczenie, nietrzymanie moczu, naglące parcie, utrudniony wypływ moczu (np. kroplami lub przerywanym strumieniem), a może świąd i patologiczna wydzielina z cewki moczowej? Przeanalizuj, ile płynów spożywasz w ciągu dnia i czy przypadkiem nie są to płyny moczopędne np. piwo. Zastanów się również, ile razy wstajesz do toalety podczas nocy. Nie zapomnij wspomnieć lekarzowi, jakie leki zażywasz na stałe – wiele preparatów może prowadzić do zwiększenia częstości i ilości oddawanego moczu. W oparciu o całościowy obraz kliniczny i badanie fizykalne lekarz zdecyduje o rozpoczęciu diagnostyki w odpowiednim kierunku. Może zalecić wykonanie badania ogólnego moczu, posiewu moczu, badania wydzieliny z cewki moczowej oraz badań krwi takich jak: morfologia, stężenie kreatyniny, mocznika, kwasu moczowego, glukozy, sodu, potasu czy wapnia. Wszystkie powyższe badania możesz wykonać w DIAGNOSTYCE. SPRAWDŹ E-PAKIET NERKOWY Czasem potrzebna może okazać się diagnostyka obrazowa (np. USG układu moczowego), wizyta u specjalisty (np. urologa, ginekologa) lub wykonanie bardziej specjalistycznych badań: np. badanie urodynamiczne przy podejrzeniu zaburzeń czynności pęcherza moczowego, pomiar objętości przyjmowanych płynów i wydalanego moczu, test odwodnieniowy i test wazopresynowy w diagnostyce stanów przebiegających z nadmiernym pragnieniem. Aby móc rozpoznać psychogenne tło częstego oddawania moczu, należy wykluczyć istnienie innych chorób i zaburzeń. Częstomocz – leczenie Zauważ, że nie leczymy częstomoczu, a chorobę, której jest objawem. Dlatego, gdy zaniepokoi Cię liczba wizyt w toalecie, udaj się do lekarza w celu znalezienia przyczyny tego stanu. Jeśli częste oddawanie moczu jest wynikiem świadomego spożywania dużych ilości płynów (bez podłoża chorobowego) nie wymaga żadnej terapii. W innym przypadku należy rozpocząć adekwatne leczenie np. leczenie hipoglikemizujące w przypadku cukrzycy czy antybiotykoterapię przy zakażeniach układu moczowego.   Bibliografia: „Częstomocz” – R. Drabczyk Interna Szczeklika – P. Gajewski, A. Szczeklik
Powiązane badania

Mocz - badanie ogólne
Badanie przesiewowe w kierunku chorób nerek i układu moczowego oraz nieprawidłowości przemian metabolicznych organizmu, zwłaszcza związanych z chorobami wątroby i z cukrzycą.

Kwas moczowy
Kwas moczowy. Pomiar stężenia kwasu moczowego w surowicy krwi, przydatny w badaniu  diagnostyki dny moczanowej i monitorowaniu chorób rozrostowych.