Wyszukaj badanie lub pakiet

Skorzystaj z wyszukiwarki lub wybierz interesującą Cię kategorię

Nazwa badania:

PSA całkowity

Kod oferty: 200
Kod ICD: I61
Kategoria badań: CHOROBY NOWOTWOROWE

Cena badania:

Twoja placówka

Krótko o badaniu

PSA całkowity. Marker przerostu prostaty oznaczany we krwi, przydatny w diagnostyce, leczeniu i monitorowanie raka prostaty.

Więcej informacji

Oznaczenie PSA całkowitego w krwi (tPSA, ang. total PSA), markera przerostu prostaty,  jest stosowane w diagnostyce, leczeniu i monitorowanie raka prostaty. Specyficzny antygen prostaty, PSA (ang. Prostate Specific Antygen)  jest uwalnianym do krwi białkiem, wytwarzanym u mężczyzn wyłącznie przezkomórki prostaty, co przesądza o jego specyficzności jako biochemicznego markera stanów fizjologicznych i patologicznych prostaty. PSA  jest bez wątpienia najważniejszym markerem raka prostaty CaP (łac. Carcinoma prostatae), a jego odkrycie spowodowało znaczny postęp w profilaktyce, diagnostyce oraz monitorowaniu zaawansowania i przebiegu leczenia CaP. Interpretacja wyników pomiaru  PSA wymaga znajomości  wieku badanego,  wywiadu w kierunku chorób układu moczo-płciowego i odniesienia do  stanu klinicznego pacjenta. Wzrost stężenia PSA nie jest swoisty dla CaP, gdyż towarzyszy także łagodnemu rozrostowi prostaty, BPH (ang. benign prostatic hyperplasia),  stanom zapalnym prostaty (prostatitis), zakażeniom układu moczopłciowego, urazom mechanicznym, w tym związanym z badaniem palpacyjnym per rectum, DRE  (ang. Digital Rectal Examination), z masażem prostaty i punkcją  prostaty. Diagnostycznie, optymalne jest śledzenie zmian stężenia tPSA, zachodzących  w czasie (tzw. delta change). Stężenie PSA w krwi rośnie wraz z wiekiem i dlatego zakresy referencyjne przedstawiane są w przedziałach wiekowych, najczęściej dekadach, choć optymalne jest odnoszenie stężenia u badanego do ciągłego wykresu zmian wraz z  wiekiem. Na ogół przyjmuje się, że stężenie tPSA ≥ 4 ng/ml (4-10 ng/l – tzw. szara strefa) powinno stanowić przesłankę dla dalszej diagnostyki w kierunku CaP, mimo, że wielkości  takie stwierdzane są u ok. 13% zdrowych mężczyzn powyżej 55. roku życia. Niekiedy do szarej strefy zalicza się stężenia  PSA > 3 ng/ml.  Europejskie Badanie Przesiewowe Raka Prostaty (ERSPC) wykazało, rozpoznanie CaP w  bioptatach prostaty u ok. 20% badanych ze stężeniem PSA 4,0-5,9 ng/ml i u ponad 56% badanych ze stężeniem PSA ≥ 10  ng/ml. Przyjmuje się, że każdy mężczyzna po ukończeniu 50. roku życia powinien raz w roku mieć oznaczane stężenie tPSA w surowicy krwi,  połączone z DRE. Uzyskany wynik powinien być odnoszony do zakresu dla przedziału wieku badanego i interpretowany w oparciu o wywiad rodzinny. W przypadku stężenia tPSA  plasującego się w szarej strefie: ≥ 4-10 ng/ml (rzadziej 2-10 ng/ml),  zaleca się oznaczanie stosunku wolnego PSA (fPSA) do PSA całkowitego. Mężczyźni z grupy podwyższonego ryzyka, np. CaP w wywiadzie rodzinnym,  powinni monitorować stężenie tPSA corocznie,  już od 40 roku życia. 

Biochemicznie PSA jest proteazą serynową, o aktywności chymotrypsyno- i trypsyno-podobnej. Powstaje prawie wyłącznie w komórkach nabłonkowych egzokrynnych gronek stercza i przewodów gruczołu prostaty, ale jest znajdowany także w gruczole piersiowym kobiet. PSA jest wydzielany do światła przewodów gruczołu i odgrywa rolę w procesie upłynniana nasienia. PSA występuje głównie w dwóch formach: immunoreaktywnego kompleksu z inhibitorami enzymu: alfa1-antychymotrypsyną (ACT)  i  alfa 2-makroglobuliną  (AMG)  oraz w postaci wolnej fPSA (ang. free PSA).  W większości metod mierzy się  tPSA,  czyli PSA-ACT wraz z fPSA. Porównaj badania: 201, 202, 216, 3700, 3899.

Przygotowanie do badania

  Badanie należy wykonać przed inwazyjnymi lub diagnostycznymi zabiegami na prostacie lub 2-3 tygodni po ich przeprowadzeniu.

Możliwe przyczyny odchyleń od normy

Wzrost stężenia: rak prostaty- CaP, łagodny przerost prostaty-BPH,  biopsja prostaty, USG przezodbytnicze prostaty, badanie per rectum, resekcja przezcewkowa prostaty, radykalna prostatektomia, zapalenie prostaty, ostre zatrzymanie moczu, zapalenie dróg moczowych, aktywność seksualna, znaczna aktywność fizyczna (m.in. jazda na rowerze). Obecność u kobiet: rak piersi, ciąża;

Obniżone stężenie: pozycja leżąca dłużej niż 24 godziny.

Znajdź badania powiązane

Nazwa badania Kod oferty Kod ICD

Badania znajdziesz w pakietach