31 marca 2017 - Przeczytasz w 3 min

Markery nowotworowe – Znaczenie diagnostyczne i przygotowanie do badania

Spis treści:

    Liczba zachorowań na nowotwory zwiększa się z roku na rok. Większe szanse na wyzdrowienie lub znaczące przedłużenie życia mają pacjenci, u których uda się wykryć chorobę we wczesnym stadium.

    Wielu nowotworom towarzyszy wzmożone wytwarzanie związków chemicznych, których w zdrowym organizmie nie ma wcale albo jest ich bardzo mało. Zidentyfikowanie takiej substancji, nazywanej markerem nowotworowym, znacznie ułatwia ocenę stopnia zaawansowania choroby. Do wykrywania nowotworów na podstawie wyników badań markerów trzeba jednak podchodzić ostrożnie.

    Markery powinny być oznaczane w trzech sytuacjach:

    • dla oceny stopnia zaawansowania procesu nowotworowego,
    • w celu kontroli skuteczności leczenia,
    • po zakończonym leczeniu, aby wykluczyć albo wcześnie rozpoznać nawrót nowotworu.

    Najczęściej oznacza się poziom markerów następujących nowotworów:

    W katalogu badań znajdują się szczegółowe opisy badań oraz ceny w laboratoriach w różnych miastach.

    Markerów nowotworowych poszukuje się we krwi obwodowej albo w moczu. Na wynik badania mogą wpływać czynniki niezwiązane z chorobą nowotworową, dlatego ważne jest odpowiednie przygotowanie do badania. Obowiązuje kilka prostych zasad:

    • jeśli to możliwe, badanie należy wykonać w stanie pełnego zdrowia – bez przeziębienia, grypy, gorączki itp.,
    • w okresie 2–3 dni przed badaniem należy powstrzymać się od spożywania alkoholu, kawy i herbaty,
    • w okresie poprzedzającym badanie trzeba się wyciszyć i unikać sytuacji stresowych,
    • w przypadku oznaczania niektórych markerów (np. PSA dla raka prostaty) lekarz może zalecić powstrzymanie się od współżycia, unikanie długotrwałego przebywania w pozycji siedzącej czy też jazdy na rowerze.

    Przygotowanie do badania markerów w moczu obejmuje kilka dodatkowych czynności:

    • dzień przed oddaniem moczu należy powstrzymać się od jedzenia potraw zawierających dużo białka oraz bogatych w barwniki (np. buraki, marchew),
    • ważne jest, aby mocz znajdował się w pęcherzu wystarczająco długo, dlatego najlepiej, jeśli do badania dostarczy się mocz poranny, oddany tuż po przebudzeniu (czasem nie jest to możliwe i wówczas trzeba zadbać o to, aby od ostatniego oddania moczu przed pobraniem minęły co najmniej cztery godziny),
    • należy używać wyłącznie plastikowych, specjalnie do tego celu wykonanych pojemników, dostępnych w aptekach i laboratoriach,
    • mocz powinien pochodzić z tzw. strumienia środkowego,
    • ważne jest, aby między oddaniem moczu a dostarczeniem go do laboratorium nie upłynęły więcej niż 2 godziny (mocz może być przechowywany w lodówce do 4 godzin).

    O wszystkich odstępstwach od tych wskazówek należy poinformować pracownika laboratorium, ew. lekarza interpretującego wyniki.

    Ostrożna interpretacja

    Wyniki badań markerów nowotworowych zawsze powinien interpretować lekarz. Są ku temu co najmniej dwie ważne przesłanki. Po pierwsze, może się zdarzyć, że poziom markera wzrośnie dopiero w zaawansowanym stadium choroby nowotworowej. Jeśli obserwujemy u siebie zmiany wzbudzające niepokój czy wątpliwości, należy zacząć od konsultacji z lekarzem, który zaproponuje inne, dostosowane do konkretnego przypadku metody weryfikacji podejrzenia nowotworu.

    Po drugie, wynik badania markera może być fałszywie dodatni, a sprawcami pomyłek bywają niegroźne choroby. Dlatego nawet w sytuacji, gdy poziom markera nowotworowego we krwi jest wyższy niż dopuszczalny, nie należy popadać w panikę. Decyzję o dalszym postępowaniu powinien podjąć lekarz specjalista

    Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą cen pakietów badań dostępnych dla kobiet i mężczyzn w sklepie internetowym.

    ZOBACZ e-PAKIET ONKOLOGICZNY DAMSKI

    ZOBACZ e-PAKIET ONKOLOGICZNY MĘSKI

    .markery_2017

    Powiązane badania

    CEA
    CEA. Antygen karcynoembrionalny. Oznaczenie CEA w surowicy,  przydatne w diagnostyce, prognozowaniu i monitorowaniu leczenia raka.

    CA 19-9
     CA 19-9.  Oznaczany w surowicy marker raka trzustki, dróg wątrobowo-żółciowych oraz jelita  grubego i odbytnicy, przydatny w diagnostyce i postępowaniu z chorymi.

    CA 125
    CA 125. Marker raka jajnika. Oznaczany w surowicy jest przydatny w ocenie skuteczności leczenia i wykrywanie nawrotów choroby. Wchodzi w skład algorytmu oceny ryzyka raka jajnika:  ROMA. 

    ROMA (Ca125+HE4+ROMA)
    Ocena ryzyka raka jajnika zgodnie z algorytmem ROMA. 

    HE4
    Oznaczenie HE4 w surowicy krwi, przydatne w diagnostyce i monitorowaniu leczenia raka jajnika.  

    AFP
      AFP, alfa-fetoproteina. W onkologii stężenie AFP w surowicy jest  markerem nowotworów zarodkowych jąder i jajników (nonseminoma i non-dysgerminoma)oraz raka wątrobowokomórkowego (hepatocellular carcinoma), przydatnym w: różnicowaniu, monitorowaniu terapii, wykrywaniu przerzutów i prognozowaniu. W nieinwazyjnych badaniach prenatalnych oznaczenie AFP w surowicy  matki wykorzystywane  jest w diagnostyce otwartych wad cewy nerwowej i wad genetycznych płodu.

    PSA całkowity
    PSA całkowity. Marker przerostu prostaty oznaczany we krwi, przydatny w diagnostyce, leczeniu i monitorowaniu przerostu i raka prostaty.

    PSA wolny
    PSA wolny. Marker raka prostaty (CaP) w krwi, wykorzystywany do obliczania stosunku stężeń: PSA wolny/PSA całkowity, określającego ryzyko obecności CaP.

    PSA panel (PSA,FPSA, wskaźnik FPSA/PSA)
    PSA panel (PSA, fPSA, wskaźnik fPSA/PSA). Wyliczanie stosunku PSA wolnego (fPSA) do PSA całkowitego (tPSA) w krwi, jako wskaźnika prawdopodobieństwa raka prostaty (CaP).