nazwa badania

T4

kod oferty

103

kod ICD

O67

kategoria badań

Choroby tarczycy

Ogólnopolski czas oczekiwania na wynik 1-2 dni. Wybierz placówkę, by zobaczyć czas oczekiwania w Twojej placówce.

T4 - Krótko o badaniu

Kliniczna ocena stanu czynnościowego tarczycy - diagnostyka i monitorowanie leczenia chorób tarczycy.  

T4 - Więcej informacji

Oznaczenie stężenia tyroksyny  krążącej  w surowicy (T4). Badanie służy do diagnostyki i monitorowania leczenia schorzeń tarczycy.T4 jest głównym hormonem tarczycy krążącym w organizmie przeważnie w połączeniu z białkami transportującymi  (TBG – globuliną wiążącą tyroksynę, albuminami i prealubuminami). Całkowita tyroksyna (TT4) jest sumą stężeń T4 i jej wolnej frakcji (FT4). T4 nie wykazuje większej aktywności biologicznej. W tkankach obwodowych przekształcana jest w trijodotyroninę (T3) i jej aktywną biologicznie wolną frakcja (FT3) lub nieczynną rT3. Poziom T4 stanowi  wskaźnik  stanu tarczycy jedynie przy prawidłowym poziomie białek transportujących w surowicy – wtedy wzrost stężenia T4 świadczy o nadczynności (hipertyreozie), a spadek o niedoczynności tarczycy (hipoetyreozie). Poziom białek transportujących zależy od zmian fizjologicznych i patologicznych, przyjmowanych środków farmakologicznych i mechanizmów genetycznych. Wzrost stężenia T4 towarzyszy wysokiemu stężeniu TBG  w ciąży, ostrej porfirii, hyperpoteinemii, wrodzonemu podwyższeniu TBG, w wyniku terapii estrogenowej i doustnej antykoncepcji. Poziom T4 może być obniżony przy niskim TBG w niewydolności nerek, chorobach wątroby i jelit, w chorobach nowotworowych, akromegalii,  hypoproteinemii, wrodzonym deficycie TBG, terapii androgenowej, leczenia anabolikami sterydowymi i testosteronem. Również substancje współzawodniczące z T4 o miejsca wiążące na TBG, jak duże dawki salicylanów, difenylhydantoina i sól sodowa L- tyroksyny obniżają wyniki oznaczenia T4 niezależnie od stanu tarczycy. W przypadkach subklinicznej (bezobjawowej) nadczynności/niedoczynności tarczycy stężenie T4 pozostaje w granicach normy i wyłącznie poziom TSH wskazuje na zaburzenie stanu czynnościowego. Wydzielanie i synteza hormonów tarczycy pozostają pod kontrolą TSH. Rola hormonów tarczycy Wydzielanie i synteza hormonów tarczycy pozostaje pod kontrolą TSH. Hormony tarczycy pobudzają w tkankach procesy fosforylacji oksydacyjnej, wpływają na transport błonowy, modulują syntezę białek, wpływają na działanie innych hormonów. Biorą udział w kontroli funkcjonowania wielu narządów i układów: krążenia, nerwowego (kluczowe w okresie płodowym), pokarmowego, rozrodczego, nerek. Regulują metabolizm lipidów i węglowodanów.
Więcej

Przygotowanie do badania

U chorych z ostrymi chorobami nie-tarczycowymi oznaczenie wykonywać łącznie z oznaczeniem TSH. Ostrożnie interpretować wyniki u osób leczonych lekami wpływającymi na białka transportujące T4 i T4.

icon

Rytm dobowy

Zmienność dobowa; zachowywać porę pobrania

Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania

  Zmiany stężeń białek transportujących związane z ciążą, ostrą porfirią, hypo- i hyperpoteinemią, wrodzonym podwyższeniem i obniżeniem TBG, terapią estrogenową i androgenową, doustną antykoncepcją, niewydolnością nerek, chorobami wątroby i jelit, chorobami nowotworowymi, leczeniem anabolikami sterydowymi i testosteronem, związki współzawodniczące o miejsca wiążące na TBG, jak duże dawki salicylanów, difenylhydantoina i sól sodowa L- tyroksyny; przeciwciała przeciw T4; przeciwciała heterofilne, HAMA.

Możliwe przyczyny odchyleń od normy

  Przyczyny wzrostu stężenia: choroba Gravesa i Basedowa, choroba Hashimoto (rzadko), wole toksyczne wieloguzkowe, gruczolak toksyczny, przejściowe zapalenie tarczycy (poporodowe, bezobjawowe, wirusowe, choroba de Quervaina), ektopowa tkanka tarczycowa, nowotwory tarczycy, guz przysadki wydzielający TSH; ciąża; leczenie tyroksyną; preparaty jodu, heparyna (indukuje wypieranie T4 z połączeń z białkami); glikokortykoidy, propranolol, amiodaron, propylotiouracyl; kontrast. Przyczyny spadku stężenia: choroba Hashimoto, atroficzne zapalenie tarczycy, infekcje tarczycy, wrodzone defekty syntezy hormonów, choroby przysadki z niedoborem TSH, zespoły pozatarczycowe (ostre i przewlekłe choroby niezwiązane z tarczycą), guz przysadki, amyloidoza, agenezja lub hipoplazja tarczycy, wole Riedla, autoprzeciwciała przeciw tarczycy; radioterapia tarczycy i szyi, pooperacyjna niedoczynność (w tym wcześniejsze leczenie tyreotoksykozy); niedobór jodu; leki: lit, jod; nieprawidłowe dawkowanie tyroksyny.    

Co to jest tyroksyna?

Tyroksyna (T4) to jeden z głównych hormonów produkowanych przez tarczycę. Dzięki tyroksynie możliwe jest podtrzymywanie właściwego nasilenia metabolizmu w praktycznie wszystkich tkankach oraz narządach ludzkiego organizmu. Ze względu na szerokie spektrum działania tego hormonu nieprawidłowe stężenia tyroksyny we krwi mogą prowadzić do wystąpienia wielu, uciążliwych objawów chorobowych. Sama tyroksyna nie wykazuje znaczącej aktywności biologicznej. W tkankach ulega ona przekształceniu do trijodotyroniny (T3), która cechuje się bardziej nasiloną aktywnością. Z tego powodu tyroksyna bywa nazywana prehormonem. We krwi tyroksyna występuje w dwóch postaciach – w postaci wolnej (oznaczanej jako fT4) oraz w postaci związanej z białkami transportowymi. Z tego powodu podczas interpretacji wyników badania stężeń tyroksyny we krwi należy uwzględnić także poziom białek transportowych, jako że może on wpływać na poziomy badanego hormonu. Kiedy należy wykonać badanie tyroksyny, jakie dolegliwości mogą wskazywać na zaburzenia pracy tarczycy oraz jakie są najczęstsze przyczyny tych nieprawidłowości?

Tyroksyna – działanie i funkcje

Działanie hormonów tarczycowych (tyroksyny oraz trijodotyroniny) polega na zwiększaniu nasilenia procesów metabolicznych w tkankach organizmu. Tyroksyna odpowiada przede wszystkim za utrzymywanie prawidłowego poziomu trijodotyroniny, jako że stanowi swoisty prekursor dla tego hormonu. Dzięki pobudzaniu przemian biochemicznych hormony tarczycy zwiększają aktywność przemiany materii, m.in. poprzez udział w procesach takich jak:
  • Regulacja nasilenia perystaltyki jelit,
  • Wchłanianie składników pokarmowych w jelitach,
  • Regulacja tętna,
  • Zwiększanie temperatury ciała (termogeneza),
  • Pośrednia regulacji produkcji innych hormonów,
  • Pobudzanie rozkładu związków tłuszczowych,
  • Regulacja aktywności procesów utleniania w komórkach.
Nieprawidłowe stężenia hormonów tarczycowych we krwi mogą prowadzić do nadmiernego lub też niedostatecznego pobudzenia procesów metabolicznych, co związane jest z wystąpieniem szeregu objawów chorobowych.

Kiedy należy wykonać badanie tyroksyny?

Oznaczenie stężeń tyroksyny we krwi zalecane jest w diagnostyce różnego typu schorzeń tarczycy, przebiegających zarówno z nadczynnością jak i niedoczynnością tego narządu. Warto zaznaczyć, że badanie to w znaczącej większości przypadków wykonywane jest jednoczasowo z oznaczeniem innych parametrów tarczycowych. Najczęściej podstawowy pakiet badań w kierunku chorób tarczycy obejmuje także pomiar stężenia TSH, czyli tyreotropiny. Jest to hormon produkowany przez przysadkę mózgową, który odpowiada za stymulację pracy tarczycy oraz uwalnianie hormonów tarczycowych do krwi. Pomiar stężeń TSH jest niezbędny do wstępnego określenia źródła zaburzeń funkcjonowania omawianego narządu. W niektórych przypadkach korzystne może być także oznaczenie specyficznych autoprzeciwciał skierowanych przeciwko komórkom tarczycy. Te patologiczne immunoglobuliny charakterystyczne są m.in. dla choroby Hashimoto oraz choroby Gravesa-Basedowa. W celu zaplanowania właściwej, kompleksowej diagnostyki należy skonsultować się z lekarzem endokrynologiem, który na podstawie doświadczanych przez daną osobę dolegliwości, historii choroby oraz dodatkowych uwarunkowań zdrowotnych będzie w stanie zaproponować optymalny, dobrany indywidualnie plan diagnostyczno-leczniczy.

Kto powinien oznaczyć stężenie tyroksyny we krwi?

Przeprowadzenie badania poziomu tyroksyny zalecane jest w przypadku występowania dolegliwości, które mogą wskazywać na nadczynność lub niedoczynność tarczycy. Zaburzenia te mogą rozwijać się przez długi czas oraz często prowadzą do pojawiania się niecharakterystycznych objawów, przez co w wielu przypadkach właściwa diagnoza stawiana jest dość późno. Objawy występujące w przebiegu nadczynności tarczycy wynikają ze zbyt wysokich stężeń hormonów tarczycowych, które skutkują nadmiernym pobudzaniem aktywności metabolizmu. Dolegliwości, które mogą wskazywać na występowanie nadczynności tarczycy to m.in.:
  • Nadmierna potliwość,
  • Drżenia mięśni,
  • Przewlekłe uczucie gorąca,
  • Niezamierzona utrata masy ciała,
  • Przewlekłe biegunki,
  • Problemy ze snem (bezsenność),
  • Zwiększona drażliwość,
  • Zaburzenia o charakterze lękowym,
  • Nadmierna potliwość,
  • Tachykardia (przyspieszone bicie serca),
  • Nadmierne wypadanie włosów,
  • Zaburzenia płodności
  • U kobiet – nieregularne cykle miesiączkowe.
Niedoczynność tarczycy jest stanem przeciwstawnym do nadczynności tego narządu. W przebiegu chorób prowadzących do niedoczynności tarczycy dochodzi do obniżenia produkcji oraz uwalniania hormonów tarczycowych do krwi, przez co spada intensywność metabolizmu w tkankach oraz dochodzi do pojawienia się objawów takich jak:
  • Obrzęki,
  • Nadmierna senność w ciągu dnia,
  • Przewlekłe uczucie zmęczenia,
  • Nadmierna wrażliwość na chłód,
  • Przesuszanie się skóry,
  • Pogrubienie naskórka,
  • Przewlekłe zaparcia,
  • Wzrost masy ciała przy braku zmiany nawyków żywieniowych,
  • Osłabienie siły mięśniowej,
  • Problemy z pamięcią i koncentracją,
  • Zaburzenia o charakterze depresyjnym,
  • Spowolnienie akcji serca (bradykardia),
  • Bóle mięśni i stawów,
  • Zaburzenia cyklu miesiączkowego u kobiet.
Zarówno niedoczynność tarczycy jak i nadczynność tego narządu wymagają przeprowadzenia pogłębionej diagnostyki w celu ustalenia przyczyn tych nieprawidłowości. Ze względu na możliwe powikłania długotrwałych, nieleczonych zaburzeń istotne jest wczesne zidentyfikowanie źródła problemu oraz wdrożenie właściwego leczenia.

Badanie tyroksyny – wyniki i interpretacja

W celu oceny wyników badania stężeń tyroksyny we krwi należy zestawić otrzymane rezultaty z zakresem referencyjnym, który umieszczony jest na wynikach wydawanych osobie badanej. Właściwa interpretacja wyników badania tyroksyny wymaga zestawienia jej stężeń we krwi z innymi parametrami tarczycowymi. Dodatkowo, należy także uwzględnić wpływ przyjmowanych przez pacjenta leków, współwystępujących schorzeń oraz wielu innych czynników zdrowotnych. Lekarz prowadzący na podstawie tych danych będzie w stanie w sposób skuteczny zaplanować dalsze postępowanie diagnostyczne oraz rozpocząć odpowiednie leczenie.

Niedobór tyroksyny – o czym może świadczyć?

Zbyt niskie wartości tyroksyny we krwi mogą wskazywać na różnego typu choroby, które prowadzą do rozwoju niedoczynności tarczycy. Najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy jest choroba Hashimoto, czyli autoimmunologiczne zapalenie tarczycy. W przebiegu tego schorzenia organizm produkuje wadliwe przeciwciała, które atakują komórki tarczycy doprowadzając do zaburzeń funkcjonowania tego narządu. Taki proces nosi nazwę autoimmunizacji. Na rozwój choroby Hashimoto najbardziej narażone są dorosłe kobiety, choć schorzenie to może pojawiać się także w innych grupach populacyjnych. Do wystąpienia niedoczynności tarczycy mogą prowadzić także m.in. określone choroby przysadki mózgowej, podwzgórza oraz stosowanie określonych leków i innych preparatów farmakologicznych.

Nadmiar tyroksyny – najczęstsze przyczyny

Nadmiar tyroksyny we krwi zazwyczaj wskazuje na występowanie nadczynności tarczycy. Głównym źródłem tego zaburzenia w populacji ogólnej jest choroba Gravesa-Basedowa, która podobnie jak choroba Hashimoto także rozwija się na podłożu autoimmunologicznym. Inne przyczyny nadczynności tarczycy to np. wole guzkowe toksyczne lub różnego typu nowotwory tarczycy wydzielające hormony tarczycowe. W celu właściwego ustalenia przyczyn zaburzeń funkcji tarczycy należy przeprowadzić dodatkowe badania laboratoryjne, których zakres uzależniony jest od podejrzewanej jednostki chorobowej. W celu właściwego zaplanowania pakietu diagnostycznego należy skonsultować się z lekarzem endokrynologiem, który na podstawie objawów oraz historii choroby będzie w stanie zaplanować właściwe postępowanie medyczne.

T4 - Znajdź badania powiązane

Nazwa badania
Cena w punkcie
Cena on-line

Artykuły powiązane z badaniem: T4

Autoimmunologiczne choroby tarczycy CZYTAJ WIĘCEJ
Wole tarczycy - przyczyny, objawy, jak wyglądają? CZYTAJ WIĘCEJ

Produkt T4 został dodany do koszyka.

Zobacz koszyk

Newsletter

Zapisz się do naszego newslettera, a bezpośrednio na Twoją skrzynkę będą trafiać informacje dotyczące usług i nowości w ofercie badań, nt. akcji profilaktycznych w zakresie ochrony zdrowia oraz nowo otwieranych placówek w Twojej okolicy.

Newsletter