Alergia na miód – jakie badania wykonać?

Miód jest produktem powszechnie cenionym za swoje właściwości smakowe, odżywcze oraz zdrowotne. Często jest on wykorzystywany zarówno w kuchni, jak i w naturalnych metodach leczenia. Nie każdy jednak toleruje miód, a u niektórych osób jego spożycie może wywoływać niepożądane reakcje. Jakie mogą być tego przyczyny? Czy można mieć alergię na miód? Jak wykryć alergię na miód? 

Alergia na miód – na czym polega?

Alergia to nieprawidłowa, nadmierna reakcja organizmu na cząsteczki (alergeny), które u zdrowych osób nie wywołują żadnych objawów. Klasyczna alergia jest wynikiem aktywacji układu odpornościowego, który wytwarza specyficzne przeciwciała IgE. Te po rozpoznaniu alergenu uruchamiają reakcje typu natychmiastowego prowadzące do wystąpienia odczuwalnych dolegliwości. 

Alergia na miód występuje rzadko, jednak zasługuje na uwagę ze względu na częste powiązanie z alergią wziewną na pyłki roślin. Miód jest produktem wytwarzanym przez pszczoły z nektaru kwiatowego lub spadzi. Podczas produkcji w ulu do miodu mogą zostać wmieszane pyłki roślinne zbierane przez pszczoły. Szacuje się, że w 10 gramach miodu może znajdować się od 20 do 10000 ziaren pyłku. To właśnie ich obecność jest główną przyczyną występowania objawów alergii u osób uczulonych na pyłki, w procesie wytwarzania miodu pyłki kwiatowe nie tracą bowiem swoich alergennych właściwości. W miodzie mogą znaleźć się również fragmenty ciała pszczół oraz cząsteczki jadu, które także mogą być alergenem. 

Objawy alergii na miód występują głównie u osób uczulonych na pyłki roślinne oraz jad pszczeli, szczególnie w okresie obniżonej odporności organizmu oraz u osób z przewlekłymi schorzeniami oddechowymi lub nietolerancjami pokarmowymi. 

Alergia na miód – objawy

Objawy alergii na miód mogą różnić się charakterem i nasileniem w zależności od indywidualnej wrażliwości organizmu oraz ilości spożytego alergenu. 

Najczęstsze objawy alergii po spożyciu miodu:

• w obrębie jamy ustnej i twarzy: obrzęk, swędzenie i zaczerwienienie śluzówek, obrzęk powiek, wodnista wydzielina z nosa,
• objawy skórne: zaczerwienienie i pokrzywka miejscowa,
• objawy w obrębie układu pokarmowego: ból brzucha, wymioty, biegunka,
• objawy w obrębie układu oddechowego: obrzęk gardła, kaszel, duszność, astma,
• reakcja anafilaktyczna (bardzo rzadko): ogólny obrzęk naczynioruchowy, zaczerwienienie skóry, przyspieszenia akcji serca, nagły spadek ciśnienia, niewydolność krążeniowo-oddechowa.

Alergia na miód – czy mija z wiekiem?

Alergie pokarmowe są dosyć częste u małych dzieci ze względu na ich niedojrzały jeszcze układ odpornościowy. Z tego powodu poszczególne produkty powinny być włączane do diety dziecka stopniowo. W dużej części przypadków alergia na miód u dziecka może minąć wraz z wykształcaniem tolerancji organizmu na alergeny. 

Alergia na miód u dorosłych najczęściej wynika z uczulenia na pyłki lub jad owadów błonkoskrzydłych. Przydatna może być diagnostyka serologiczna, dzięki której można ustalić, który konkretnie składnik miodu wywołuje alergię. 

Szczególnie narażoną grupę stanowią osoby pracujące w pasiekach, u których może rozwijać się astma oskrzelowa jako odpowiedź na długotrwały kontakt z alergenami pszczelimi. Takie uczulenie może dawać objawy alergiczne również po spożyciu miodu. 

Alergia na miód – badania

Podstawowym elementem diagnostyki każdej alergii jest dokładnie przeprowadzony wywiad z pacjentem. Przed wizytą u lekarza warto zaobserwować w jakich okolicznościach występują objawy alergii – znaczenie może mieć rodzaj spożytego miodu, jego postać oraz jak szybko pojawiły się dolegliwości.

Kolejnym krokiem może być wykonanie przez alergologa testów skórnych pokazujących reakcję organizmu na bezpośrednio podany alergen, zwykle w postaci ekstraktu. W trudniejszych przypadkach stosuje się próby prowokacyjne w warunkach kontrolowanych, polegające na podawaniu pacjentowi miodu i obserwacji reakcji organizmu.

Bardzo ważnym elementem diagnostyki alergii są testy serologiczne wykrywające we krwi przeciwciała IgE specyficzne wobec danego alergenu. W przypadku alergii na miód, w którym mogą być obecne różnego rodzaju alergeny pochodzenia pszczelego oraz roślinnego, warto na początek wykonać panel IgE alergenów oddechowych (aby wykryć ewentualną alergię na pyłki) oraz IgE dla jadu owadów błonkoskrzydłych (aby wykryć uczulenie na alergeny jadu). Laboratoria diagnostyczne mają szeroki wybór badań w tych kierunkach, można dobrać je odpowiednio do potrzeb i wskazań lekarza.

Alergia na miód – leczenie

Podstawą leczenia alergii zawsze jest unikanie kontaktu z alergenem, aby umożliwić organizmowi wyciszenie reakcji immunologicznej. Miód może być zawarty w wielu produktach spożywczych, dlatego w przypadku potwierdzonej alergii należy dokładnie czytać etykiety podczas zakupów. 

Przy niewielkich dolegliwościach w razie potrzeby można wspomagać się lekami działającymi objawowo – lekami antyhistaminowymi lub glikokortykosteroidami. 

Alergię na miód wynikającą z uczulenia na pyłki można leczyć stosując immunoterapię wobec zidentyfikowanego alergenu pyłkowego. 

Mgr Marta Filipowska