11 maja 2022 - Przeczytasz w 6 min

Kamienie nerkowe – objawy, przyczyny, leczenie

Kamienie nerkowe to dość częsta przypadłość, która dotyczy wielu osób w Polsce i na świecie. Choroba, w przebiegu której występują kamienie w nerkach nazywana jest kamicą nerkową. Obecność patologicznych złogów w drogach moczowych stanowi źródło wielu, nieprzyjemnych objawów. Z tego powodu warto wiedzieć jaki jest mechanizm ich powstawania, co robić aby uniknąć rozwoju kamieni nerkowych oraz na czym polega leczenie w przypadku wykrycia obecności kamieni w nerkach.

kamienie nerkowe objawy przyczyny leczenie

Czym są kamienie nerkowe?

Kamienie nerkowe to złogi nierozpuszczalnych substancji chemicznych, które wytrącają się z moczu formując niewielkie ciała stałe. Do rozwoju kamieni nerkowych najczęściej dochodzi w obrębie kielichów nerkowych oraz miedniczki nerkowej, czyli struktur odprowadzających mocz, które znajdują się wewnątrz obu nerek. Warto pamiętać, że kamienie nerkowe mogą ulec przemieszczeniu do dalszych partii układu moczowo-wydalniczego, takich jak np. moczowód lub pęcherz moczowy.

Proces formowania kamieni nerkowych rozpoczyna się od powstawania niewielkich kryształków zbudowanych ze związków chemicznych, które rozpuszczone są w moczu. Zjawisko to bywa potocznie określane jako obecność “piasku” w nerkach. Do rozwoju opisywanych kryształków dochodzi w momencie, gdy stężenie danego związku przekracza możliwości jego rozpuszczania przez mocz. Z czasem może dochodzić do powiększania się złogów, co skutkuje rozwojem typowych objawów kamicy moczowej. Kamienie nerkowe najczęściej zbudowane są z następujących związków chemicznych:

  • Szczawian wapnia,
  • Fosforan wapnia.

Powyższe substancje odpowiadają za pojawienie się kamieni nerkowych w ok. 80% przypadków. Rzadziej obserwuje się złogi zbudowane z m.in. kwasu moczowego, struwitu lub cystyny. Ich występowanie może wskazywać na obecność u danej osoby określonej choroby metabolicznej lub też przewlekłego zakażenia układu moczowego.

Kamica nerkowa – co to jest?

Stan chorobowy, w którego przebiegu dochodzi do wytworzenia się kamieni w nerkach nazywany jest kamicą nerkową. Szacuje się, że na to schorzenie może cierpieć nawet do 10% populacji, przy czym pierwszy epizod kamicy nerkowej najczęściej występuje wśród mężczyzn w wieku od 30 do 40 lat. Dokładna częstość występowania kamicy jest dość zmienna w zależności od regionu geograficznego oraz typowych nawyków żywieniowych panujących w danym kraju.

Kamica nerkowa charakteryzuje się przewlekłym przebiegiem. W licznych przypadkach napady kolki nerkowej oraz powstawanie nowych kamieni będzie powtarzało wielokrotnie przez życie pacjenta. Z tego powodu po wykryciu kamieni nerkowych istotne jest przeprowadzenie pogłębionej diagnostyki, która umożliwi wykrycie czynników ryzyka powstawania tychże złogów oraz wdrożenie właściwej profilaktyki, która pozwoli na zmniejszenie ryzyka tego zjawiska w przyszłości.

Kamienie nerkowe – przyczyny rozwoju 

Do wykształcenia się kamieni nerkowych dochodzi w wyniku wytrącania się z moczu nierozpuszczalnych kryształków określonych substancji chemicznych. Zjawisko to ma miejsce w momencie, gdy stężenie danego związku w moczu jest na bardzo wysokich poziomach, przez co możliwości jego rozpuszczania zostają wyczerpane.

Poza idiopatyczną postacią kamicy nerkowej (bez uchwytnej przyczyny) rozwój kamieni w nerkach może być wywołany przez wiele, zróżnicowanych chorób. W zależności od danego schorzenia może dojść do wzrostu stężeń określonej substancji chemicznej w moczu, która ulegnie wytrąceniu w obrębie układu wydalniczego. Choroby, które mogą prowadzić do wtórnego pojawienia się kamieni nerkowych to m.in.:

  • Choroba Leśniewskiego-Crohna,
  • Nadczynność przytarczyc,
  • Choroba Denta,
  • Przewlekłe infekcje nerek.

Dodatkowo, ryzyko rozwoju kamicy nerkowej u mężczyzn zwiększa występowanie przerostu gruczołu krokowego (prostaty), co może powodować problemy z odpływaniem moczu oraz jego zaleganie. Kamica nerkowa częściej pojawia się także u pacjentów, którzy przyjmują zbyt duże ilości witaminy D – m.in. z tego powodu przed rozpoczęciem suplementacji należy przeprowadzić badanie jej stężeń we krwi.

Podobnie jest w przypadku przyjmowania preparatów witaminy C oraz suplementów zawierających wapń. Zwiększone ryzyko kamicy nerkowej obserwowane jest także w przypadku, gdy pacjent cierpi na niedobory substancji, które hamują powstawanie nowych kamieni nerkowych, np. magnezu oraz cytrynianów.

Kamica nerkowa – jakie są objawy?

W wielu przypadkach występowanie kamieni w nerkach nie wywołuje jakichkolwiek dolegliwości odczuwanych przez pacjenta. Kamienie nerkowe potrafią powiększać się przez lata, a pierwsze objawy chorobowe pojawiają się dopiero w momencie gdy złogi osiągną znaczące rozmiary. Najczęściej obecnym objawem kamicy nerkowej są napady kolki nerkowej. Do jej wystąpienia dochodzi w momencie przemieszczania się kamienia nerkowego w obrębie nerki lub też przez jego przejście do moczowodu, skąd może dotrzeć do pęcherza.

Napady kolki nerkowej charakteryzują się występowaniem bardzo silnego bólu, który często opisywany jest jako jedno z najbardziej nasilonych doznań bólowych. Ból o ostrym charakterze najczęściej zlokalizowany jest po jednej stronie w okolicy lędźwiowej, skąd może promieniować do okolicy spojenia łonowego, pachwiny oraz podbrzusza. Dodatkowo towarzyszyć mogą temu nudności, wymioty, zimne poty, a nawet omdlenia.

Podczas ataku kolki nerkowej oraz w krótkim czasie po niej może występować także krwiomocz, który objawia się zmianą zabarwienia moczu na kolor czerwony. Wynika to z obecności w nim erytrocytów, które dostały się tam poprzez uszkodzenia mechaniczne struktur układu moczowego poprzez przemieszczający się w nim kamień nerkowy. Napady kolki nerkowej zazwyczaj trwają od 20 minut do jednej godziny.

Z występowaniem kolki nerkowej związane są możliwe poważne powikłania zdrowotne, jak m.in. zakażenie układu moczowego (ZUM) lub zatrzymanie moczu, co wymaga pilnej interwencji lekarskiej.

Kamienie nerkowe – jakie badania laboratoryjne wykonać?

Podstawowymi badaniami, które wykorzystywane są w rozpoznawaniu kamicy nerkowej są badania obrazowe, takie jak USG nerek lub CT (tomografia komputerowa) jamy brzusznej i miednicy. Dzięki tego typu badaniom możliwe jest uwidocznienie nawet niewielkich złogów w nerkach oraz ocena ich rozmiarów i lokalizacji.

Badania pomocnicze w przebiegu kamicy nerkowej obejmują badanie ogólne moczu oraz testy diagnostyczne wykonywane z krwi. W badaniu ogólnym moczu (szczególnie po napadzie kolki nerkowej) mogą zostać wykryte m.in. krwinki czerwone. W zależności od ich liczebności stan ten nazywany jest krwinkomoczem lub krwiomoczem.

Dokładne, możliwe odchylenia od normy w wynikach badań zależą od tego, czy test został wykonany podczas napadu kolki nerkowej czy też w okresie pomiędzy napadami. W przypadku towarzyszącego kamicy nerkowej zapalenia układu moczowego dodatkowo w moczu może zostać także wykryte zwiększone stężenie leukocytów (leukocyturia) oraz bakterie.

Przydatne w przebiegu kamicy nerkowej może być także przeprowadzenie dobowej zbiórki moczu. Z próbki uzyskanej tej drogą możliwe jest oznaczenie stężeń określonych związków chemicznych, które mogą być odpowiedzialne za powstawanie kamieni nerkowych, takich jak sód, wapń, cytryniany oraz szczawiany.

Laboratoria Diagnostyka oferują także możliwość analizy składu chemicznego kamieni nerkowych, które zostały wydalone samodzielnie lub usunięte chirurgicznie. Dzięki otrzymanym z tego badania informacjom możliwe jest precyzyjne określenie przyczyny rozwoju kamieni w nerkach oraz wdrożenie skutecznego leczenia, które ma na celu zapobieganie ponownemu formowaniu się złogów w przyszłości.

Przykładowe badania z krwi, które mogą zostać zlecone w przebiegu kamicy moczowej to np. pełna morfologia krwi oraz oznaczenie stężenia CRP (białka C-reaktywnego). Wyniki tych testów mogą wskazywać na występowanie stanu zapalnego powstałego w wyniku nadkażenia układu moczowego.

Kamica nerkowa – metody leczenia

W przypadku ataku kolki nerkowej zalecane jest leczenie farmakologiczne, które opiera się na podawaniu leków rozkurczowych oraz przeciwbólowych. Dodatkowo, pacjentom zaleca się picie dużych ilości wody, co może pozytywnie wpływać na szybsze „wypłukanie” złogów z nerek.

W określonych przypadkach, na przykład kiedy samodzielne wydalenie kamienia moczowego nie jest możliwe lekarz prowadzący pacjenta może podjąć decyzję o konieczności zastosowania leczenia interwencyjnego. Istnieje kilka dostępnych metod leczenia kamicy nerkowej. Obecnie często wykonywana jest litotrypsja pozaustrojowa (ESWL – extracorporeal shockwave lithotripsy). W tej metodzie do rozbijania kamieni nerkowych wykorzystywane są fale uderzeniowe, które powodują rozpad większego kamienia na wiele, małych fragmentów, co umożliwia wydalenie ich przez pacjenta wraz z moczem.

Zabieg ten jest bezpieczny dla pacjenta i nie niesie za sobą znaczącego ryzyka poważnych powikłań. Jego wykonanie nie wymaga naruszenia ciągłości skóry lub też długiego pobytu w szpitalu (w większości przypadków przeprowadzany jest ambulatoryjnie). W bardziej skomplikowanych przypadkach może być konieczne przeprowadzenie nefrolitotrypsji przezskórnej (PCNL) lub też ureterorenoskopii połączonej z chirurgicznym usunięciem kamieni nerkowych.

Dokładne metody leczenia kamicy nerkowej uzależnione są wielu czynników, m.in. dodatkowych obciążeń chorobowych pacjenta i każdorazowo są dobierane indywidualnie przez lekarza prowadzącego.

Jak uniknąć rozwoju kamicy nerkowej?

Najważniejszą metodą zapobiegania rozwojowi kamicy nerkowej jest picie dużych ilości wody. Prowadzi to do zwiększenia objętości produkowanego przez nerki pacjenta moczu, dzięki czemu stężenie substancji mogących formować kamienie nerkowe spada. Jest to szczególnie istotne w przypadku intensywnego wysiłku fizycznego oraz w sytuacji, gdy w otoczeniu panują wysokie temperatury, jako że ryzyko odwodnienia oraz towarzyszącego mu zwiększonego zagęszczania moczu jest wówczas większe.

Pozytywny wpływ na obniżenie ryzyka rozwoju kamieni nerkowych ma także modyfikacja diety. Należy ograniczyć ilość spożywanych pokarmów bogatych w sól oraz mięsa i ryb. W przypadku występowania u danej osoby kamieni szczawianowych należy unikać produktów spożywczych oraz napojów bogatych w szczawiany, takich jak m.in.:

  • Kawa,
  • Czekolada,
  • Herbata,
  • Szpinak,
  • Rabarbar,
  • Buraki,
  • Truskawki.

Dokładne zalecenia związane z profilaktyką kamicy nerkowej mogą się różnić pomiędzy poszczególnymi pacjentami. Wynika to ze zmiennych przyczyn rozwoju kamicy oraz współwystępowania innych zaburzeń zdrowotnych. Z tego powodu każdorazowo należy skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia optymalnego postępowania medycznego, które umożliwi skuteczne leczenie kamicy nerkowej oraz zapobieganie kolejnym epizodom tej choroby w przyszłości.

Bibliografia:

https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.14.6.

https://www.mp.pl/pacjent/nefrologia/choroby/chorobyudoroslych/51945,kamica-nerkowa

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/kidney-stones/symptoms-causes/syc-20355755

https://www.urologyhealth.org/urology-a-z/k/kidney-stones https://www.kidney.org/atoz/content/kidneystones

Podobne artykuły

10 maja 2022

Leukocyty w moczu – o czym świadczą?

Leukocyty są komórkami krwi, które biorą udział w stanie zapalnym toczącym się w organizmie i odpowiedzialne są za ochronę organizmu przed infekcjami. U osoby zdrowej, bez choroby toczącej się w obrębie nerek i dróg moczowych, w moczu znajduje się zaledwie kilka leukocytów w obserwowanym pod mikroskopem jednym polu widzenia.  Jakie są przyczyny wzrostu ilości leukocytów w moczu oraz co może oznaczać ich nieprawidłowy poziom? Leukocyturia – zwiększona ilość leukocytów w moczu Zwiększoną ilość leukocytów w moczu określa się mianem leukocyturii.  Obecność leukocytów w moczu ujawnia badanie ogólne, w którym leukocyty wykrywane są za pomocą specjalnego paska. W przypadku nieprawidłowości wykazanych w badaniu ogólnym moczu, leukocyturię i jej nasilenie potwierdza badanie mikroskopowe odwirowanego osadu moczu. Ilość leukocytów podaje się na oglądane w badaniu mikroskopowym jedno pole widzenia. Ilość leukocytów może nieznacznie przekraczać granicę wartości referencyjnych, natomiast są przypadki, w których leukocyty pokrywają całe obserwowane pole, uniemożliwiając tym samym dalszą ocenę preparatu pod kątem innych elementów morfotycznych (np. krwinek czerwonych, lub minerałów). W przypadku, w którym masywna leukocyturia prowadzi do zmiany barwy, zmętnienia moczu oraz nadaje mu charakterystyczny zapach, taki mocz określa się mianem ropomoczu. Przyczyny zwiększonej ilości leukocytów w moczu Zwiększona ilość leukocytów w moczu towarzyszy najczęściej stanowi zapalnemu toczącemu się w obrębie dróg moczowych, wywołanemu przez drobnoustroje. Zdrowy i prawidłowo funkcjonujący układ moczowy, fizjologicznie pozbawiony jest obecności flory bakteryjnej, która stanowi prawidłowy element w obrębie innych układów, np. przewodu pokarmowego, czy też dróg rodnych. Obecność drobnoustrojów w drogach moczowych jest konsekwencją upośledzenia występujących w organizmie mechanizmów przeciwdziałających infekcjom dróg moczowych. Przyczyną ich osłabienia są m.in. zmiany hormonalne (menopauza, ciąża), zaburzenia w opróżnianiu pęcherza (spowodowane przerostem prostaty lub opadaniem miednicy), ale także wady anatomiczne w układzie moczowym, cukrzyca, dieta i farmakoterapia, głównie sterydowa. Skolonizowaniu dróg moczowych przez drobnoustroje sprzyja także zastój moczu na każdym poziomie układu moczowego, refluks moczowodowo – pęcherzowy, czyli cofanie się moczu z pęcherza w górę układu moczowego, kamica moczowa, instrumentacja dróg moczowych, immunosupresja oraz przewlekłe schorzenia nerek. Leukocyturia w bakteryjnym zakażeniu układu moczowego Statystycznie najczęstszą przyczyną leukocyturii jest zakażenie bakteryjne układu moczowego. W ponad 90 % pozaszpitalnych i 50 % szpitalnych przypadków infekcji dróg moczowych, którym towarzyszy leukocyturia, drobnoustrojem izolowanym z moczu i odpowiedzialnym za objawy kliniczne zakażenia układu moczowego, jest pałeczka okrężnicy – Esherichia coli. W warunkach fizjologicznych bakteria ta stanowi florę przewodu pokarmowego, zakażenie jest natomiast konsekwencją przeniesienia jej w okolice cewki moczowej oraz pasażu drobnoustroju do pęcherza (np. wycieranie okolic krocza w kierunku od odbytu do cewki moczowej). Inne przyczyny leukocyturii Zdecydowanie rzadziej przyczyną leukocyturii jest zakażenie układu moczowego przez inne niż bakterie drobnoustroje. Grzybicza infekcja układu moczowego (głównie Candida albicans) występuje bardzo rzadko, prawie wyłącznie u pacjentów hospitalizowanych z cewnikiem, dodatkowo obciążonych cukrzycą i stosujących kortykosteroidoterapię, czyli leki obniżające ich odporność. Leukocyturia jałowa W znamiennej większości przypadków leukocyturii w badaniu mikroskopowym towarzyszą drobnoustroje odpowiedzialne za infekcje (bakterie, grzyby), które również wykazują wzrost w badaniu mikrobiologicznym tzw. posiewie moczu.  Leukocyturia jałowa jest zjawiskiem, w którym w badaniu mikroskopowym moczu zwiększonej ilości leukocytów nie towarzyszą bakterie lub inne drobnoustroje. Ich obecność nie potwierdzona jest również w podstawowym badaniu mikrobiologicznym. W takim przypadku przyczyną leukocyturii mogą być drobnoustroje, których potwierdzenie obecności w drogach moczowych wymaga zastosowania innych metod np. diagnostyki molekularnej. Przykładem drobnoustrojów, które odpowiedzialne są leukocyturię jałową są m.in. chlamydie (bakterie wewnątrzkomórkowe), bakterie gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis) lub wirusy – Herpes simplex, rzadziej HPV. Za nieinfekcyjne przyczyny jałowej leukocyturii odpowiedzialne są z kolei wady anatomiczne układu moczowego, kamica moczowa, kłębuszkowe zapalenie nerek, nowotwory układu moczowego, zapalenie nerek po spożyciu leków (cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek), ale także choroba Leśniowskiego – Crohna. Objawy towarzyszące leukocyturii Ponieważ za leukocyturię odpowiada przede wszystkim zakażenie układu moczowego, wśród objawów jej towarzyszących występować będą te, typowe dla infekcji układu moczowego. Wyróżniamy wśród nich gorączkę, trudność w oddawaniu moczu, uczucie pieczenia w czasie sikania, częstomocz, konieczność oddawania moczu w nocy, ale także mimowolne oddawanie moczu. Zajęcie przez infekcję górnego odcinka układu moczowego przebiegać może z objawami ze strony układu pokarmowego (nudności, wymioty), dreszczami oraz z bólami głowy. Ból w okolicy nadłonowej wskazuje na zapalenie pęcherza, w przypadku zajęcia nerek lokalizuje się w okolicy lędźwiowej. Leukocyturii mogą również nie towarzyszyć żadne objawy, dlatego też wyniki badania moczu należy zawsze skonsultować z lekarzem, w celu poszukiwania i ustalenia przyczyny występowania tego niepokojącego objawu. Czy leukocyturię się leczy? Leukocyturia jest objawem schorzenia, więc samej leukocyturii się nie leczy. Należy jednak dociekać jej przyczyn i zwalczać chorobę odpowiedzialną za nieprawidłową ilość leukocytów w moczu.

09 maja 2022

Dieta a nerki – czy dieta ma znaczenie?

Dieta jest bardzo istotnym czynnikiem wpływającym na zdrowie i jakość życia człowieka. Postępowaniem dietetycznym w różnego rodzaju chorobach zajmują się dietetycy kliniczni, których rolą jest skomponowanie diety, tak aby wspomagała proces leczenia. W przypadku chorób nerek dieta ma za zadanie spowolnić rozwój choroby, zapobiec powikłaniom, ograniczyć ryzyko rozwijających się w ich przebiegu chorób krążenia i incydentów sercowo-naczyniowych. Co powinna zawierać dieta, biorąca pod uwagę zdrowie i poprawne funkcjonowanie nerek? Dieta w profilaktyce chorób nerek Istotnym elementem zapobiegania chorobom nerek jest właściwa ilość spożywanej wody. Ponieważ nerka działa jako filtr, prawidłowe wypełnienie naczyń krwionośnych dochodzących do nerki jest warunkiem jej właściwego funkcjonowania. Odpowiednia ilość wody w organizmie zapewnia prawidłowość procesu filtrowania krwi oraz usuwania toksyn. Zapobiega także infekcjom układu moczowego, zmniejsza ryzyko powstawania kamieni nerkowych, które tworzą się trudniej, gdy wystarczająca ilość wody zapobiega sklejaniu się ze sobą pojedynczych kryształów. To czy przyjmujemy właściwą ilość wody możemy łatwo ustalić na podstawie koloru wydalanego moczu. Powinien mieć on zabarwienie słomkowe lub jaskrawo żółte. Ciemniejsze – bursztynowe lub ciemnożółte zabarwienie moczu jest przesłanką świadczącą o zbyt małej ilości spożywanych płynów. Szacuje się, że osoba dorosła powinna wypijać ok. 2l płynów na dobę.  Unikaj soli, by dbać o nerki Dieta uwzględniająca dbałość o nerki powinna być uboga w sól.  Nadmierne spożycie soli prowadzi do zatrzymywania wody w organizmie, co z kolei może być przyczyną szkodliwego dla nerek nadciśnienia. Wysokie ciśnienie krwi przepływającej przez drobne naczynia nerek powoduje ich przebudowę, która z kolei utrudnia proces filtracji. Dochodzi do szkliwienia i twardnienia struktur nerek, które tracą prawidłową funkcję filtra i w wyniku zaistniałych zmian zaczynają „przepuszczać” do moczu ważne dla funkcjonowania organizmu substancje np. białko, ale także  krwinki czerwone. Zatrzymują natomiast we krwi nadmierne ilości sodu i toksyn np. mocznika. Zauważalnym efektem może być pienienie się moczu, obrzęki oraz nieprawidłowości w wynikach badań laboratoryjnych zarówno krwi jak i moczu. Unikanie soli w diecie nie jest łatwym do realizacji zadaniem. Sól występuje praktycznie w każdym przetworzonym produkcie spożywczym, co znacznie utrudnia jej eliminacje ze spożywanych posiłków. Jeżeli jednak uda się to zrobić, efekty dla zdrowia nerki będą wyłącznie korzystne. Dlatego przygotowując posiłki należy starać się zastąpić sól innymi przyprawami (bazylia, oregano, cząber, majeranek, czarny pieprz, gorczyca, tymianek, rozmaryn, estragon) oraz unikać kupowania produktów z dużą ilością soli (gotowe sosy, kostki do zupy). Utrzymuj właściwy poziom glukozy we krwi Ważny w profilaktyce zdrowia nerek jest również właściwy poziom glukozy we krwi. Aby utrzymać glukozę w granicach wartości referencyjnych oraz nie dopuścić do rozwoju cukrzycy, dobrym nawykiem jest stosować się do zaleceń piramidy żywieniowej. Pomaga ona w skomponowaniu prawidłowo zbilansowanej diety oraz zwraca uwagę na właściwe proporcje spożywanych produktów. Zaleca przede wszystkim spożywanie produktów zbożowych z pełnego ziarna, różnokolorowych warzyw i owoców oraz roślin strączkowych. Sugeruje rezygnację z czerwonego mięsa na rzecz ryb i drobiu. Z produktów mlecznych wskazuje te o niskiej zawartości tłuszczu, a słodkie przekąski zaleca zastąpić nasionami i orzechami. Z diety wyeliminowany powinien być nadmiar cukru i słodzonych napojów, oraz produkty wysokoprzetworzone typu fast food, batony i wafelki. Jako forma przyrządzania posiłków wskazane jest gotowanie na parze, duszenie lub pieczenie. Stosowanie się do zaleceń dietetycznych piramidy żywieniowej i nieprzekraczanie kaloryczności posiłków jest sposobem na utrzymanie prawidłowej masy ciała. W kontekście zdrowia nerek – nadwaga i otyłość – działają wyłącznie na ich niekorzyść. Publikacje ostatnich lat potwierdziły, że otyłości towarzyszy przewlekający się stan zapalny. Komórki biorące udział w jego przebiegu wydzielają zbyt duże ilości mediatorów prozapalnych, cytokin i innych substancji, których nasilona produkcja wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju nadciśnienia, uszkodzenia tkanek, w tym także nerek. Stąd często wraz z otyłością diagnozowana jest przewlekła choroba nerek. Rozsądnie stosuj leki o działaniu nefrotoksycznym W trosce o nerki należy rozsądnie spożywać leki o działaniu nefrotoksycznym np. paracetamol, ibuprofen. Ze względu na ich działanie zmniejszające przepływ krwi przez nerkę, należy spożywać je wyłącznie w zalecanych dawkach, popijając sporą ilością wody. Usprawni to ich metabolizm, zmniejszy ryzyko uszkodzenia narządu i ułatwi wydalanie z organizmu. Postępowanie dietetyczne w chorobach nerek Rozpoznaniu choroby nerek powinna towarzyszyć nieodległa wizyta u dietetyka klinicznego, którego zadaniem jest skomponowanie diety i wytłumaczenie pacjentowi powagi sposobu odżywiania w trakcie choroby. Właściwe żywienie  pacjentów z chorobami nerek wraz ze stosowaniem farmakoterapii jest sposobem na spowolnienie procesu chorobowego, profilaktykę powikłań towarzyszących chorobie i odwleczenie obciążającego sposobu leczenia jakim jest dializoterapia. W przypadku chorób nerek, które prowadzą do ich przewlekłej niewydolności ważna jest kontrola chorego nad spożywaną ilością płynów i dostarczanymi z dietą elektrolitami i minerałami. W pierwszej kolejności należy znacznie ograniczyć spożycie sodu np. unikając dosalania i gotując w domu, eliminując tym samym zakup posiłków z nieznaną ilością soli. Sposobem na zmniejszenie spożycia sodu jest również płukanie produktów przechowywanych w puszkach, np. fasolki. Dieta z chorobą nerek powinna również eliminować nadmierne spożycie potasu (np. banany, pomidory) i fosforu (np. mięso, sery topione, kasza gryczana) oraz uwzględniać suplementację witaminą D – odpowiedzialną za gospodarkę wapnia w organizmie, ale także pracę u układu odpornościowego. Jadłospis chorego z przewlekłą chorobą nerek powinien uwzględniać zmniejszoną podaż obciążającego nerki białka (np. mięso, mleko, ryby, fasola) oraz zwiększoną porcję błonnika (np. warzywa, otręby). W przypadku warzyw, osoba z przewlekłą chorobą nerek powinna wystrzegać się nowalijek, czyli świeżych i młodych warzyw, pochodzących najczęściej z upraw szklarniowych. Mogą być one przesycone nawozami lub środkami ochrony roślin, które negatywnie wpływają na funkcjonowanie nerek. Ze względu na konkretne zapotrzebowanie kaloryczne chorych z przewlekłą chorobą nerek, ale także wytyczne co do ilości spożywanych produktów w przeliczeniu na kilogram masy ciała, spersonalizowana dieta przygotowana przez dietetyka bezpośrednio dla pacjenta na konkretnym etapie niewydolności jest sposobem na prawidłowość leczenia i spowolnienie procesu chorobowego. Spersonalizowane leczenie dietetyczne pomaga w walce z nadwagą/ otyłością ale także z często występującym wśród chorych niedożywieniem. Osoba ze zdiagnozowaną chorobą nerek musi pamiętać o dostosowaniu dawek leków do swojego stanu zdrowia i stopnia zaawansowania choroby. W tym celu dawki wszelakich leków, nawet dostępnych bez recepty leków przeciwbólowych, typu paracetamol czy ibuprofen powinna zawsze konsultować z lekarzem. Monitorowanie diety i procesu leczenia w chorobach nerek W procesie leczenia i kontroli chorego z przewlekłą chorobą nerek, monitorowanie masy ciała odbywa się niemalże na każdej wizycie. Pacjent oceniany jest pod kątem prawidłowego nawodnienia oraz poprawności stosowanej diety. Mierzona jest ilość tkanki tłuszczowej i mięśniowej oraz analizowane są  wyniki badań laboratoryjnych krwi i moczu. W zależności od wniosków wyciągniętych przez lekarza, zapotrzebowanie na energię lub ilość białka, ale także dawki zalecanych witamin czy minerałów mogą być każdorazowo modyfikowane.
Powiązane badania

Mocz - badanie ogólne
Badanie przesiewowe w kierunku chorób nerek i układu moczowego oraz nieprawidłowości przemian metabolicznych organizmu, zwłaszcza związanych z chorobami wątroby i z cukrzycą.

Białko w moczu
Białko w moczu. Oznaczenie przesiewowe w diagnostyce chorób nerek.

Morfologia krwi
Morfologia krwi pełna (tzw. morfologia 5 diff.). Jakościowa i ilościowa ocena składu i morfologii  krwi obwodowej, krwinek: czerwonych (erytrocytów), białych (pięciu frakcji) oraz płytek krwi (trombocytów). Podstawowe przesiewowe badanie krwi o zastosowaniu profilaktycznym i diagnostycznym.