02 sierpnia 2022 - Przeczytasz w 3 min

Kwasy żółciowe – czym są?

Kwasy żółciowe produkowane są z cholesterolu w przemianach zachodzących wątrobie. Wydzielane są do żółci, która magazynowana jest w woreczku żółciowym. W trakcie pasażu pokarmu przez jelita następuje ich uwolnienie, a reakcja ze znajdującą się w jelitach zawartością umożliwia trawienie i wchłanianie tłuszczy. W jakich chorobach dochodzi do zaburzonego wydzielania kwasów żółciowych i jakie są tego konsekwencje?

kwasy żółciowe

Co to są kwasy żółciowe?

Kwasy żółciowe to cząsteczki, które produkowane są w wątrobie i wydzielane do jelit w celu ułatwienia procesu trawienia i wchłaniania tłuszczy. Ich działanie polega na emulgacji przemieszczającego się w jelitach pokarmu, co zwiększa jego dostępność dla produkowanych w trzustce enzymów m.in. liazy. W wątrobie kwasy żółciowe (kwasy pierwszorzędowe: kwas cholowy i chenodeoksycholowy) sprzęgane są z tauryną lub glicyną, natomiast w świetle przewodu pokarmowego podlegają dodatkowym modyfikacjom przy udziale bakterii jelitowych (kwasy drugorzędowe: kwas deoksycholowy i kwas litocholowy). Po spełnieniu swojej funkcji, niemalże w 95% kwasy żółciowe odzyskiwane są przez organizm i transportowane krążeniem wrotnym trafiają ponownie do wątroby. Zaledwie 5% kwasów żółciowych wydalane jest z kałem, w znakomitej większości wykorzystywane są w dalszym procesie trawienia.

Norma kwasów żółciowych

Pomiar stężenia kwasów żółciowych we krwi wykorzystuje się w diagnostyce czynności wątroby. Nieprawidłowe, wysokie stężenie kwasów żółciowych obserwuje się u pacjentów z żółtaczką mechaniczną lub cholestazą, czyli utrudnionym odpływem żółci wynikającym z przyczyn wewnątrz lub zewnątrzwątrobowych. Żółtaczka mechaniczna i cholestaza zewnątrzwątrobowa to stany wywołane utrudnionym odpływem żółci, związane z obecnością kamieni lub guza w drogach żółciowych.

Przeszkoda w drogach żółciowych uniemożliwia przedostanie się kwasów żółciowych do przewodu pokarmowego, stąd w większej ilości dostają się one do krwi. Cholestaza wewnątrzwątrobowa jest spowodowana uszkodzeniem hepatocytów (komórek wątroby) przez infekcję wirusową, zatrucie lekami, marskość itp.

Produkowane w komórkach wątroby kwasy żółciowe w wyniku uszkodzenia hepatocyta uwalniane są bezpośrednio do krwioobiegu. Objawem, który wynika z podwyższonego stężenia kwasów żółciowych we krwi jest świąd skóry, nie związany z żadną wysypką.

Kwasy żółciowe w ciąży

Podwyższone stężenie kwasów żółciowych często obserwuje się u kobiet w zaawansowanej ciąży.  Stan ten określany jako cholestaza ciężarnych, spowodowany jest wysokim poziomem estrogenów w trzecim trymestrze ciąży oraz zwiększoną wrażliwością komórek wątroby na hormony ciążowe. Konsekwencją wzrostu stężenia kwasów żółciowych we krwi jest odczuwalny przez ciężarną uporczywy świąd skóry, któremu nie towarzyszy żadna wysypka.

Swędzenie początkowo pojawia się w obrębie dłoni i stóp, nasila się przede wszystkim w nocy, po położeniu się do łóżka i ogrzaniu ciała. Na skórze pojawiają przeczosy spowodowane drapaniem. Po kilku tygodniach może wystąpić żółtaczka. Cholestaza ciężarnych rzadko stanowi zagrożenie dla matki i dziecka, natomiast objawy z nią związane należy niezwłocznie zgłosić lekarzowi prowadzącemu ciążę.

Jeżeli cholestaza wystąpiła w przebiegu pierwszej ciąży, z dużym prawdopodobieństwem będzie towarzyszyć także kolejnej.

Kwasy żółciowe – badanie

Badanie stężenia kwasów żółciowych wykonuje się w celu oceny funkcjonowania wątroby. Badanie zleca się najczęściej wraz próbami wątrobowymi, czyli zestawem badań uwzględniających pomiar aktywności enzymów wątroby (ALT, AST, ALP, GGTP) i pomiarem stężenia bilirubiny. Na badanie należy zgłosić się na czczo, czyli po kilkunastogodzinnym okresie głodzenia.

Podwyższone stężenie kwasów żółciowych wymaga ustalenia przyczyny i pogłębionej diagnostyki, również obrazowej, ponieważ przeważnie jest skutkiem zachodzących w wątrobie patologicznych zmian.

Podobne artykuły

24 maja 2022

Objawy chorej wątroby – na co zwrócić uwagę?

Wątroba jest wielofunkcyjnym i fascynującym narządem układu pokarmowego, który można porównać do zaawansowanego laboratorium chemicznego. Pełni równocześnie około 200 różnych funkcji, wśród których najważniejsze jest produkowanie glukozy (cukier, bez którego nie jest w stanie działać mózg), magazynowanie życiowo ważnych substancji (witaminy, żelazo) oraz usuwanie groźnych dla życia toksyn. Jak rozpoznać, czy wątroba funkcjonuje prawidłowo i jakie objawy mogą towarzyszyć chorobom wątroby? Wątroba i jej rola w organizmie Wątroba bierze udział w procesie trawienia pokarmów, produkuje żółć, ogrzewa krew, syntetyzuje czynniki odpowiedzialne za krzepnięcie, hamuje również nadmierną aktywność układu odpornościowego. Ze względu na szereg procesów, w których bierze udział, toczący się w niej proces chorobowy może dawać szeroki wachlarz objawów. Objawy chorej wątroby Czym może objawiać się chora wątroba? Poniżej przedstawiamy najczęściej spotykane objawy, mogące sugerować problemy z funkcjonowaniem wątroby. Ból w prawym podżebrzu Wątroba jest organem, który nie posiada unerwienia czuciowego, więc sama wątroba po prostu nie boli. Do objawu w postaci bólu, prowadzą toczące się w wątrobie procesy chorobowe, które powodują powiększenie objętości narządu, co z kolei doprowadza do rozciągnięcia i podrażnienia silnie unerwionej błony włóknistej otaczającej wątrobę. Powiększona wątroba może również uciskać sąsiadujące z nią unerwione czuciowo struktury anatomiczne, ostatecznie dając efekt bólowy. Przyczyną bólu w prawym podżebrzu może być kamień w drogach żółciowych wątroby, ich zapalenie jak i zapalenie pęcherzyka żółciowego, ale także nie-wątrobowe problemy jelitowe. Objawy skórne chorej wątroby Świąd skóry jest objawem cholestazywewnątrz lub zewnątrzwątrobowej, czyli zaburzenia związanego z odpływem żółci z wątroby do przewodu pokarmowego. Zalegająca żółć w wątrobie i przewodach żółciowych w pewnym stopniu przedostaje się do krwi (wzrost stężenia kwasów żółciowych) co z kolei skutkuje pojawieniem się dolegliwości w postaci swędzenia skóry bez towarzyszącej wysypki. Swędzenie początkowo pojawia się w obrębie dłoni i stóp, nasila się przede wszystkim w nocy, po położeniu się do lóżka i ogrzaniu ciała. Na skórze pojawiają przeczosy spowodowane drapaniem. Po kilku tygodniach może wystąpić żółtaczka. Wśród przyczyn cholestazy wymienia się wirusowe zapalenia wątroby, nieprawidłową anatomię wątroby, choroby nowotworowe wątroby, stłuszczenie wątroby itp. Żółtaczka to zażółcenie powłok skórnych i gałek ocznych, spowodowane uwolnieniem do krwi barwnika produkowanego w wątrobie – bilirubiny. Bilirubina powstaje w wątrobie w procesie przemian i utylizacji hemoglobiny, czyli białka będącego składnikiem czerwonych krwinek. „Wątrobową” przyczyną żółtaczki może być proces zapalny powodujący zahamowanie metabolizmu bilirubiny lub utrudnione wydzielanie bilirubiny do przewodu pokarmowego (kamień w drogach żółciowych), wskutek czego przedostaje się ona w większych niż fizjologicznie ilościach do krwi. W przypadku żółtaczki mechanicznej, czyli kamienia, guza w drogach żółciowych dodatkowym objawem poza zażółceniem powłok skórnych jest ściemnienie moczu (brunatny mocz) i odbarwienie stolca. Siniaki i skłonność do zasinień to kolejne skórne objawy chorej wątroby.  Wątroba jest organem odpowiedzialnym za syntezę czynników krzepnięcia. W przypadku jej niewydolności o różnej etiologii, spada synteza białek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi, często dochodzi również do małopłytkowości i upośledzenia zdolności hamowania krwawienia przez płytki krwi. Skutkiem tych zmian jest nasilona skłonność do zasinień i obserwowana zwiększona ilość siniaków na skórze, które powstają w wyniku nawet delikatnego ucisku na skórę.  Obrzęki Wątroba odpowiedzialna jest za syntezę albuminy, czyli białka utrzymującego tzw. prawidłowe ciśnienie onkotyczne krwi. Oznacza to, że optymalne stężenie albuminy w organizmie zapewnia prawidłowy rozkład płynów między przestrzenią wewnątrznaczyniową (wewnątrz naczyń krwionośnych) a pozanaczyniową. Spadek wątrobowej produkcji albuminy, powoduje patologiczne przesunięcie płynów poza naczynia krwionośne do tkanek. Efektem są obrzęki, które mogą pojawiać się np. wokół kostek (obrzęki podudzi). Żabi brzuch Żabi brzuch jest objawem charakterystycznym dla zaawansowanego etapu niewydolności wątroby tzw.  marskości wątroby. Jest to stan spowodowany znacznym włóknieniem miąższu wątroby, do którego dochodzi w przebiegu przewlekających się chorób wątroby. Marskość poza guzkowym utkaniem narządu, powoduje również przebudowę naczyń krwionośnych wewnątrz wątroby, wzmaga ciśnienie krwi w naczyniach, czego wynikiem jest przesączanie płynu przez ściany naczyń do jamy brzusznej. Nagromadzenie dużej ilości płynów w jamie brzusznej prowadzi do powiększenia obwodu brzucha, dając jego charakterystyczny wygląd żabiego, rozlanego brzucha. Głowa meduzy Ponieważ skóra na wypełnionym płynem żabim brzuchu staje się mocno rozciągnięta i cieńsza, prześwitują przez nią chorobowo zmienione naczynia krwionośne. Same naczynia określane są mianem wijących się wokół pępka węży, natomiast charakterystyczny wygląd brzucha jest kolejnym objawem chorej wątroby znanym pod nazwą głowa meduzy.  Krwawienia z przewodu pokarmowego W przebiegu zaawansowanej choroby wątroby i wynikającego z niej nadciśnienia wrotnego (nadciśnienia w naczyniach krwionośnych wątroby) tworzy się tzw. krążenie oboczne. Są to powstałe w wyniku procesu chorobowego naczynia krwionośne o zmienionej i nieprawidłowej budowie podatne na uszkodzenia i pękanie. W przebiegu marskości wątroby takie naczynia tworzą się m.in. w przełyku, gdzie podrażniane przemieszczającym się pokarmem mogą pękać i powodować krwawienie. Pacjenta powinno niepokoić w tym przypadku odpluwanie krwi oraz wymioty świeżą krwią. Powiększenie piersi Wątroba jest miejscem metabolizmu i utylizacji wielu substancji, w tym hormonów płciowych. Objęcie jej stanem chorobowym spowalnia ten proces i powoduje nagromadzenie się hormonów układzie krwionośnym. Estrogeny to hormony produkowane w znacznych ilościach w organizmie kobiety. Fizjologicznie odpowiadają za takie cechy jak kobiecy kształt ciała, wygląd piersi i funkcje narządów płciowych. W organizmie mężczyzn produkowane są w ilościach śladowych, jednak brak ich utylizacji prowadzi do pojawienia się ginekomastii, czyli zauważalnego powiększenia gruczołów piersiowych oraz utraty owłosienia na kończynach i pod pachami. Zaburzenia neurologiczne i psychiatryczne Upośledzone procesy detoksykacji w przebiegu chorób wątroby prowadzą do nagromadzenia w organizmie toksyn bezpośrednio oddziaływujących na działanie mózgu (np. amoniaku).  Efektem takiego oddziaływania jest rozwijająca się encefalopatia wątrobowa, która może objawiać się jako zaburzenia zachowania, problemy ze snem i koncentracją, bełkotliwa mowa, spadek zdolności intelektualnych, zmiana charakteru pisma, zaburzona orientacja w czasie i miejscach. Najgroźniejszym dla życia objawem encefalopatii jest śpiączka, świadcząca o znacznym zaawansowaniu procesu chorobowego toczącego się w wątrobie.  Inne objawy chorej wątroby Do pozostałych objawów chorób wątroby zaliczamy przewlekłe zmęczenie, nudności i wymioty, utratę apetytu, spadek masy ciała oraz upośledzenie odporności. Jak leczyć chorą wątrobę? W leczeniu choroby wątroby najważniejsze jest wyeliminowanie czynnika odpowiedzialnego za jej uszkodzenie. W przypadku chorób wirusowych stosuje się terapie przeciwwirusowe z równoczesnym leczeniem towarzyszących chorobie objawów. Wątroba jest jednym z niewielu narządów, który posiada olbrzymią zdolność do regeneracji. Warunkiem jej odbudowy jest stosowanie prawidłowej i zdrowej diety, eliminującej substancje, które doprowadziły do jej uszkodzenia. Ze względu na poważne konsekwencje jakie niosą za sobą choroby wątroby, każdy wyżej wymieniony objaw powinien zostać skonsultowany z lekarzem natychmiast po zauważeniu.

29 listopada 2021

Próby wątrobowe: ALT, AST, ALP, BIL, GGTP – na co wskazują?

Próby wątrobowe to badanie biochemiczne krwi, umożliwiające ocenę pracy wątroby oraz aktywności wytwarzanych przez nią enzymów. Na tej podstawie w surowicy krwi oznacza się aktywność parametrów stanu wątroby: ALT, AST, ALP, GGTP oraz bilirubiny całkowitej. Testy są niezwykle przydatne przy dokładnej diagnostyce wątroby oraz dróg żółciowych. Jakie są wskazania do wykonania badania? Dowiedz się więcej! Czym są próby wątrobowe i jakie parametry wchodzą w ich skład? Próby wątrobowe, określane również jako testy czynnościowe wątroby, to badania aktywności enzymów obecnych w komórkach wątrobowych oraz stężeń substancji wytwarzanych i przekształcanych przez komórki wątrobowe. Oznaczanie aktywności wybranych enzymów w diagnostyce chorób wątroby służy do wykrywania i oceny uszkodzenia hepatocytów, zaburzeń syntezy białek oraz zmian ich aktywności powodowanych przez cholestazę (upośledzone tworzenie lub nieprawidłowy odpływ żółci z wątroby do dwunastnicy). W ramach prób wątrobowych oznacza się następujące parametry: aminotransferaza alaninowa (ALT) – enzym należący do grupy aminotransferaz. Bierze udział w przemianach białek i w największych ilościach występuje w komórkach wątroby (hepatocytach);aminotransferaza asparaginianowa (AST) – enzym obecny w mięśniu sercowym, mięśniach szkieletowych, nerkach, trzustce, tkankach mózgu oraz erytrocytach. Jest mniej specyficznych wskaźnikiem czynności wątroby niż ALT;fosfataza zasadowa (ALP) – enzym poza wątrobą występujący w łożysku u kobiet w ciąży, błonie śluzowej jelita, nerkach oraz osteoblastach kości;gamma-glutamylotranspeptydaza (GGTP) – enzym błonowy, występujący w komórkach kanalików nerkowych bliższych, hepatocytach, trzustce, komórkach nabłonka dróg żółciowych oraz w jelicie. Badanie rozpoznaje uszkodzenie miąższu wątroby oraz dróg żółciowych (szczególnie o podłożu alkoholowym);bilirubina całkowita – barwnik żółciowy, który powstaje w wyniku rozpadu czerwonych krwinek, dokładniej hemu (składnika hemoglobiny). W organizmie bilirubina występuje w dwóch frakcjach – sprzężonej (związanej, bezpośredniej) oraz niesprzężonej (wolnej, pośredniej). Bilirubina całkowita w surowicy krwi jest połączeniem obu frakcji. Próby wątrobowe – dlaczego są tak istotne? Wątroba to organ pracujący nieustannie. Wydziela żółć potrzebną do prawidłowego trawienia pokarmów. Jest również odpowiedzialna za produkcję białka biorącego udział w procesie krzepnięcia krwi. Ponadto organ magazynuje szereg witamin i minerałów (A, D, K,B12 i żelazo) oraz usuwa z organizmu toksyny. To wszystko sprawia, że wątroba niemal każdego dnia jest narażona na różne uszkodzenia. Przyczyniają się do tego niezdrowe nawyki, choroby oraz przyjmowane leki. Dlatego jej stan należy stale monitorować – u wszystkich zaleca się wykonywanie prób wątrobowych raz do roku. Pamiętaj, że wątroba nie posiada unerwienia czuciowego. Wobec tego nieprawidłowo funkcjonująca da o sobie znać dopiero wtedy, kiedy powiększona zacznie uciskać inne narządy w organizmie. Próby wątrobowe – badanie i normy Wykonanie prób wątrobowych umożliwia szybkie wykrycie: stłuszczenia wątroby – stanu mającego wiele przyczyn, z których najpoważniejsze to: nadużywanie alkoholu, otyłość, cukrzyca oraz niezdrowy styl życia;uszkodzenia wątroby spowodowanego przyjmowaniem antybiotyków, NPLZ (niesteroidowych leków przeciwzapalnych), leków obniżających poziom cholesterolu;wirusowego zapalenia wątroby typu B i C, które grozi poważnymi konsekwencjami w postaci marskości wątroby oraz raka wątrobowokomórkowego;chorób układu pokarmowego (zapalenie trzustki) oraz zawału serca. Wykonanie testów czynnościowych wątroby wskazane jest, kiedy na podstawie wywiadu oraz zgłaszanych przez pacjenta objawów podejrzewa się zaburzenia działania wątroby. Należą do nich: zażółcenie skóry lub białek oczu,częste krwawienia z nosa oraz dziąseł,przewlekłe zmęczenie, które nie przechodzi po odpoczynku,bolesne skurcze mięśni,utrata masy ciała i apetytu bez uchwytnej przyczyny,ból w okolicy prawego podżebrza,nudności, wymioty oraz biegunki. Ponadto kobiety często zgłaszają zaburzenia miesiączkowania i niepłodność. Mężczyźni z kolei skarżą się na obniżone libido czy problemy z erekcją. Może wystąpić u nich także utrata owłosienia pachowego i łonowego. Badanie prób wątrobowych wykonuje się również w celu stałego monitorowania leczenia chorób wątroby oraz podczas przyjmowania doustnej antykoncepcji hormonalnej i innych leków mogących mieć wpływ na jej pracę. Oprócz wskaźników prób wątrobowych: ALT, AST, ALP, BIL, GGTP lekarz może również zlecić HBs antygen (HBsAg), pozwalający zdiagnozować WZW typu B na podstawie identyfikacji we krwi antygenu wirusa HBV oraz HCV przeciwciała, poziom przeciwciał swoistych dla wirusa HCV, który wskazuje na  kontakt z wirusem żółtaczki typu C. W celu oceny kondycji wątroby niezbędne będzie wykonanie badania moczu, stężenia albuminy oraz PT (określające czas krzepnięcia krwi). Jak się przygotować do badania? Wykonanie prób wątrobowych wymaga specjalnego przygotowania. Pacjent (ze względu na wskaźnik ALT) przed badaniem musi pozostać na czczo. Zaleca się, by ostatni posiłek poprzedniego dnia był spożyty nie później niż o godz. 18:00. Najlepsza pora wykonania badania to czas między 7:00 a 10:00 rano. Po spełnieniu tych zaleceń masz pewność, że wyniki będą jak najbardziej wiarygodne.  Podwyższone próby wątrobowe – przyczyny i objawy Wyniki prób wątrobowych zawsze powinny być rozpatrywane przez lekarza, który ocenia je całościowo. Podwyższone próby wątrobowe mogą wskazywać na zaburzenia pracy wątroby, problemy z trzustką oraz świadczyć o nieprawidłowych nawykach żywieniowych. Podwyższony wynik parametru ALT wskazuje na marskość wątroby, ostre zapalenie trzustki, zawał mięśnia sercowego oraz toksyczne działanie leków. Wspomniane badanie należy wykonywać, jeśli pacjent stale przyjmuje leki, zwiększające ryzyko uszkodzenia wątroby, nadużywa alkoholu oraz był narażony na wirusa zapalenia wątroby. Wzrost aktywności AST w osoczu, w skojarzeniu ze wzrostem aktywności aminotransferazy alaninowej (ALT), zawsze wskazuje na uszkodzenie komórek wątroby, jednak w przypadku chorób wątroby, AST wykazuje mniejszą czułość niż ALT. Wskaźnik De Ritisa jest stosunkiem  aktywności AST do ALT (aminotransferazy alaninowej): AST/ALT < 1,0 świadczy o łagodnym uszkodzeniu wątroby;AST/ALT >1,0 (a szczególnie > 2,0) świadczy o martwicy komórek wątroby, także w zawale mięśnia sercowego;AST/ALT ok. 1,0 występuje między innymi w marskości wątroby, w ostrej cholestazie zewnątrzwątrobowej, w nowotworach wątroby i przerzutach do wątroby. Izolowany wzrost ALP najczęściej wskazuje na choroby kości, natomiast podwyższenie wskaźnika skorelowane ze wzrostem GGTP jest istotne w diagnostyce niedrożności dróg żółciowych, cholestazy wątrobowej spowodowanej kamicą żółciową lub nowotworami. Wzrost aktywności GGTP towarzyszący wzrostowi wielkości innych parametrów wątrobowych: ALT (aminotransferazy alaninowej), AST (aminotransferazy asparaginianowej) i ALP (fosfatazy zasadowej), z bardzo dużym prawdopodobieństwem wskazuje na choroby dróg żółciowych i wątroby. W diagnostyce różnicowej cholestazy i uszkodzenia komórek wątrobowych, jako przyczyn żółtaczki, użyteczny jest wskaźnik GGTP/ALT i GGTP/AST: w niedrożności dróg żółciowych GGTP/ALT >1, w ostrym wirusowym zapaleniu wątroby GGTP/AST = 0,1-0,2. Podwyższony poziom bilirubiny (BIL), zwany hiperbilirubinemią, może być objawem różnych chorób. Fizjologia wyznacza stosunek bilirubiny wolnej do związanej jako 2:1. Wzrost jej wolnego stężenia obserwuje się w przypadkach nasilonej hemolizy wewnątrznaczyniowej (niedokrwistości hemolitycznych), cholestazy, a także w zaburzeniach procesu estryfikacji. Bilirubina związana wzrasta w przypadku wirusowego lub toksycznego uszkodzenia wątroby. Wysokie stężenia obserwuje się również u noworodków w pierwszych dniach życia, jest to tzw. żółtaczka noworodków. Jak utrzymać próby wątrobowe w normie? Profilaktyczne badania to podstawa w monitorowaniu i utrzymaniu prawidłowego wskaźnika prób wątrobowych – szczególnie dla osób cierpiących na schorzenia wątroby i stale przyjmujących leki, dlatego powinniśmy wykonywać je raz do roku wraz z morfologią. Na prawidłową czynność wątroby wpływają w dużej mierze codzienne nawyki. Nieprawidłowe z czasem dadzą o sobie znać w badaniach, manifestując się groźnymi dla zdrowia i życia chorobami. Dlatego ważna jest zbilansowana dieta, regularne posiłki oraz podaż odpowiedniej ilości wody. Wszelkie niepokojące objawy powinny być zawsze podstawą jak najszybszej wizyty u lekarza i szerszej diagnostyki. Oznaczenia prób wątrobowych oraz wszystkich niezbędnych parametrów laboratoryjnych możesz już dziś wykonać w DIAGNOSTYCE. Zachęcamy do wybrania naszego e-pakietu wątrobowego. Pamiętaj, że profilaktyka i szybkie wdrożenie leczenia przedkładają się na zdrowie całego organizmu. Bibliografia: Interna Szczeklika, pod red. P. Gajewskiego, Medycyna Praktyczna, Kraków 2020.https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/51063,proby-watrobowe.

18 lipca 2017

Badania krwi i moczu w diagnostyce chorób wątroby – kiedy je wykonywać?

Wątroba pełni szereg bardzo istotnych funkcji w organizmie człowieka. Niestety, uszkodzenia wątroby prowadzące do zaburzeń jej czynności nie należą do rzadkości. W początkowym stadium, często przebiegają zupełnie bezobjawowo i przez długi czas mogą pozostać niezauważone. Badania wątrobowe warto więc wykonywać nie tylko wówczas, gdy pojawią się niepokojące symptomy. Okresowe badania profilaktyczne stanu wątroby pomogą wyłapać zaburzenia jej funkcji, co umożliwi pogłębienie diagnostyki i przeprowadzenie leczenia. Badanie wątroby – kiedy warto je wykonać? Jak w przypadku każdej innej funkcji organizmu, tak i w ocenie stanu wątroby regularne profilaktyczne badanie wątroby pozwalają na wczesne wykrycie ewentualnych nieprawidłowości i wdrożenie leczenia. Ryzyko wirusowego zapalenia wątroby typu B i C to jeden z czynników, które pozwalają upowszechniać świadomość wagi profilaktyki chorób tego narządu. Niestety wiele osób uświadamia sobie, jak istotne jest poddawanie się regularnym badaniom, dopiero wówczas, gdy ogłaszane są akcje (np. szczepienia przeciwko żółtaczce) lub gdy planowany jest u nich zabieg chirurgiczny. Tymczasem oba wymienione typy zapalenia wątroby potrafią rozwijać się bez żadnych objawów nawet przez kilka lat lub objawy są na tyle niecharakterystyczne (np. ciągłe uczucie zmęczenia, obniżony nastrój), że początkowo nie wiąże się ich z chorobą wątroby. Sygnałami do wykonania badań diagnostycznych wątroby powinny być m.in. takie symptomy, jak: żółte zabarwienie skóry i białkówek oczu, świąd skóry, powtarzające się ciemne zabarwienie moczu i ból w prawym podżebrzu. Aby ocenić wielkość i konsystencję wątroby, lekarz wykonuje badanie fizykalne badanie wątroby – lekkie uciskanie brzucha dłonią i palcami pozwala na wstępną ocenę, czy istnieją jakieś nieprawidłowości w obrębie tego narządu. Podstawą do skierowania na szczegółowe badania laboratoryjne i dalszą diagnostykę może być sam wywiad lekarski. Badania wątroby z krwi i moczu Jakie „badania na wątrobę” możesz wykonać? Kondycję wątroby można sprawdzić za pomocą kilku testów laboratoryjnych. Pierwszy to tzw. próby wątrobowe: AST, ALT, bilirubina całkowita i GGTP, wykonywane we krwi. ALT (czyli aminotransferaza alaninowa) i AST (czyli aminotransferaza asparaginianowa) to podstawowe wskaźniki funkcji wątroby.  W diagnostyce ocenia się nie tylko ich wartości bezwzględne, ale także ich wzajemny stosunek. Test GGTP, pozwalający rozpoznać ewentualne uszkodzenia w obrębie miąższu wątroby oraz dróg żółciowych, jest szczególnie istotnym badaniem u osób, u których istnieje podejrzenie chorób wątroby z powodu nadużywania alkoholu. Jeśli pacjent doświadcza problemów z zastojem żółci, istotną wskazówką będzie wynik fosfatazy alkalicznej (fosfatazy zasadowej).  Podwyższony poziom bilirubiny może być związany z zastojem żółci, zaburzeniami genetycznymi czy anemią hemolityczną. Ocena poszczególnych frakcji bilirubiny (wolna lub sprzężona) ułatwia znalezienie przyczyny. Określenie obcecności antygenu HBs we krwi daje informacje o aktywnej infekcji wirusem HBV (WZW B) lub nosicielstwie wirusa HBV, a testy na HCV pozwalają na uzyskanie informacji o aktualnym zakażeniu wirusem żółtaczki typu C, HCV (testy serologiczne – przeciwciała anty-HCV i testy genetyczne – identyfikacja materiału genetycznego wirusa).  W badaniu moczu w celu oceny kondycji wątroby istotny jest kolor i gęstość pobranego materiału. Określa się także obecność w moczu bilirubiny i czerwonych ciałek krwi. Ciemna barwa moczu jest charakterystyczna dla chorób wątroby, które toczą się w trybie zaburzeń z odpływem żółci. Obecność w moczu bilirubiny i jej metabolitów może wskazywać na rozmaite choroby wątroby, a krwiomocz może być wynikiem zaburzeń krzepnięcia. W ocenie funkcji wątroby, przydatne okazują się także inne badania krwi obwodowej, takie jak: morfologia, poziom białka całkowitego i albuminy, poziom amoniaku, jonogram czy badania układu krzepnięcia. Pamiętaj, by wszelkie nieprawidłowości w wynikach Twoich badań laboratoryjnych skonsultować z lekarzem. Dalsza diagnostyka wątroby W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w funkcjonowaniu wątroby poprzez testy laboratoryjne z krwi i moczu, lekarz może zlecić dalszą diagnostykę. Do badań klinicznych wątroby należą m.in.: USG (ocena wielkości i struktury narządu), tomografia komputerowa (daje dwu- lub trójwymiarowy obraz narządu – pozwala na wykrycie poważniejszych zmian wątroby; jest to także rutynowe badanie po transplantacji), scyntygrafia (pokazuje wielkość, budowę, ubytki w tkance i zmiany zapalne), elastografia (ilościowa ocena włóknienia) arteriografia (ocena układu naczyń tętniczych wątroby – pokazuje ewentualne zmiany w ich obrębie) laparoskopia (makroskopowa ocena narządu, resekcja guza), biopsja i histologiczne badanie wycinka wątroby. Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą pakietów badań dostępnych w sklepie internetowym. Sprawdź E-pakiet wątrobowy Sprawdź cenę Prób wątrobowych w Twoim mieście
Powiązane badania

Próby wątrobowe (ALT, AST, ALP, BIL, GGTP)
Próby wątrobowe. Oznaczenie wartości parametrów wątroby (enzymów wątrobowych i bilirubiny) przydatne w diagnostyce  chorób wątroby i dróg żółciowych.

Bilirubina całkowita
Bilirubina całkowita. Pomiar stężenia bilirubiny całkowitej w krwi, przydatny  w diagnostyce chorób wątroby, dróg żółciowych i zespołów hemolitycznych.
Powiązane pakiety

e-PAKIET WĄTROBOWY
Badania krwi w pakiecie dobrano tak, by możliwa była ocena funkcji wątroby (stężenia: enzymów komórek wątroby i kanałów żółciowych, barwnika żółciowego i głównego białka osocza krwi) przy równoczesnym rozpoznaniu lub wykluczeniu dwóch czynników zakaźnych, prowadzących do upośledzenia czynności wątroby: wirusów zapalenia wątroby typu B: HBV i zapalenia wątroby typu C: HCV. Termin próby wątrobowe obejmuje pomiar stężenia barwnika żółciowego: bilirubiny oraz czterech enzymów: wewnątrzkomórkowych enzymów hepatocytów - ALT (aminotransferazy alaninowej) i AST (aminotransferazy asparginianowej) oraz enzymów związanych z nabłonkiem dróg żółciowych: ALP (fosfatazy zasadowej) i GGTP (gamma-glutamylotranspeptydazy). Wzrost aktywności ALT i AST świadczy o uszkodzeniu komórek wątroby w wyniku ostrych i przewlekłych chorób wątroby; wzrost aktywności GGTP i ALP o możliwości niedrożności dróg żółciowych. Jedna z wysoce prawdopodobnych przyczyn wzrostu stężenia enzymów wątrobowych we krwi - infekcja wirusami hepatotropowymi: HBV (wirus zapalenia wątroby typu B) i HCV (wirus zapalenia wątroby typu C) - jest weryfikowana przez kolejne testy pakietu, pomiary stężenia przeciwciał dla antygenów obu wirusów: anty-HBS i anty-HBV. Obecność przeciwciała anty-HCV potwierdza przebytą w przeszłości lub przebiegającą bezobjawowo infekcję wirusem; obecność anty-HBV świadczy o nabyciu odporności na wirus w przypadku przebytego cyklu szczepień. Pomiar albuminy, głównego białka osocza produkowanego przez wątrobę, jest przesiewowym badaniem stanu zapalnego wątroby, który doprowadzającego do obniżenia tempa syntezy albuminy przez wątrobę i wydzielania do krwi. Pakiet wątrobowy może być stosowany w diagnostyce chorób dróg żółciowych, chorób przewodu pokarmowego, a także diagnostyce zawału serca. Pakiet wątrobowy powinien być wykonywane cyklicznie w ramach badań okresowych. Badania są wykonywane we krwi.